REKLAMA

Naszą historię należałoby napisać od nowa. O problematycznym sarmatyzmie mówi dr Tomasz Nakoneczny

Data emisji:
2019-02-05 10:00
Audycja:
OFF Czarek
Prowadzący:
Czas trwania:
38:43 min.
Udostępnij:

Gościem Cezarego Łasiczki jest dr Tomasz Nakoneczny z Zakładu Badań nad Kulturą Europy Wschodniej i Azji, Instytutu Wschodniego Uniwersytetu Adam Mickiewicza w Poznaniu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

po ich Cezary łasiczka programy off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie łączymy się ze studiem Radia TOK FM w Poznaniu tam jest dr Tomasz Nakonieczny zakład badań nad kulturą Europy wschodniej i Azji Instytut wschodni Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu dzień dobry wita serdecznie panie doktorze w dzień dobry panie rektorze przeszłość często bywa tematem naszych rozmów o teraźniejszości i przyszłości, kiedy Rozwiń » rozmawiamy o Polski historia polskiej przeszłości bardzo często pojawia to ścierwo wątek rozbiorów, ale niektórzy badacze rozbił oraz wolą myśleć jako o epoce kolonialnej o kolonializmie czy Polska jest krajem czy była krajem Neo czy postkolonialnym czy w inny czyta postkolonialną gości pojawili się w tej dzisiejszej teraźniejszości i mentalności pytanie jest bardzo szeroki dotyczy wielu wątków naszej debaty tożsamościowej z naszego dysk dyskursu tożsamości owego, który toczy się na wielu polach życia społecznego zarówno w środowisku akademickim środowisku artystycznym literackim, zwłaszcza wśród polityków możemy spotkać się coraz częściej z określeniami postkolonialne neokolonialnej anty kolonialny i t d . to wszystko świadczy o tym, że istnieje potrzeba przewartościowania pewnych problemów związanych z naszą właśnie tożsamością, a zatem i z naszą historię tożsamość zbudowana z kształtowana w toku procesów historycznych i niezależnie od tego jak rozpoznajemy źródła tych tych problemów problem istnieje wspieramy się w środowisku akademickim o właściwe nazywanie zjawisk nie o to czy rzeczywiście koloniach czy kolonializm to jest właściwe określenie dla statusu ziem polskich pod zaborami dziewiętnastym wieku czy dla wszystkich dla wszystkich części ziem zabranych z pierwszej Rzeczypospolitej, czyli dla Austrii Prus i carskiej Rosji niektórzy próbują przesunąć granice tego dyskursu meta kolonialnego jeszcze na pierwszą Rzeczpospolitą uważają, że kultura sarmacka historia polityczna społeczna pierwszej Rzeczpospolitej wpisuje się znakomicie w kategorii dyskursu postkolonialnego może 2 słowa wyjaśnienia co to jest takiego, bo wszystkim nam coś co mówi prawdę kolonialny postkolonialne, ale nie, ale winić to pewnie słuchaczom w ładną recytację pojęć Otóż kolonializm większość z nas pewnie słusznie kojarzy z epoką, która zaczęła się w związku z odkryciami geograficznymi i zakończyła w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku to jest epoka podporządkowywania czy okres historyczny stojący pod znakiem podporządkowywania sobie przez Europejczyków zachodnich Europejczyków zachodnie imperia Anglię Niderlandy Francję Hiszpanię Portugalię i t d. idziemy zamorskich to oczywiście niosło za sobą różne skutki bezpośrednie związane z eksploatacją gospodarczą n p . ale również pośrednie takie trudniej uchwytne nam na pierwszy rzut oka to znaczy mentalne to jak ludzie podporządkowani imperia europejskim funkcjonowali właśnie w swoich przestrzeniach jak ludzie, jaka była ich świadomość związana z ich podrzędnym statusem, ale przede wszystkim przedmiotem zainteresowania stylu postkolonialnym jest stan rzeczy właśnie sugeruje przedrostek post po kolonializmie, czyli to co zostało jako dziedzictwo głównie mentalne również instytucjonalnym i prawne polityczne motocykla kolonializm w te zależności w wymiarze, który mnie przede wszystkim interesuje jako badacza struktur świadomości owych badacza kultury to jest to co można wyczytać między wierszami w literaturze n p . w przekazach dyplomatów zarówno w powstanie tubylców, czyli właśnie ludów podbitych przez Europejczyków jak i po stronie operatorów, czyli europejskich kolonizatorów i nie zawsze sąd i nie zawsze jest to lektura proste nie zawsze te treści, które można między wierszami wyczytać są są wprost czytelne dla kogoś, kto z tą problematyką nie jest jeszcze odpowiednio swoje wady, dlatego że wejście w tak tak będzie materii postkolonialnym tak tak przeprosimy zostaje się pani doktor to zbywca stające co pan mówi szczególnie w kontekście myśli myślenia Polaków osobie takiej idioty w czasach rozbiorów czy też właśnie o sarmatyzm nie inny, kiedy myślimy o państwach postkolonialnych to raczej myślimy właśnie od tych aut w tonacji mieszkańcach, którzy przebojem byli w decydującym momencie najazdu czy podbicia czy uzależnienia przez mocarstwa europejskie na jej, by rozdzielamy sad lejemy łzy czasem krokodyle nad losem mini i kibicujemy tak i Afryka np. która w wyzwala się tak zdobywa niepodległości jest takim momentem, kiedy się trochę widzimy przejście czy próba przejścia z trzeciego świata może do drugiego, a potem do pierwszego świata niektórych państ w innych podmiotów czy cena akcji społeczeństw, ale chyba Polacy sami sobie raczej myślą właśnie o Sarmaty śmieciom zabawach jako o tym, okresie, kiedy my te trudne czasy drugie startowały tę ten Polski pierwiastek hartował to co najlepsze i najcenniejsze najbardziej wartościowe w Polakach myślę że, że właśnie nie myślimy o sobie jako o podbitym narodzie, który został sprowadzony do jej siły roboczej czy do obywateli drugiej trzeciej kategorii myślę, że to, że trudno będzie, jakby znaleźć pewną paralele pomiędzy losami ludności czy do Meksyku czy Ameryki Południowej Afryki, a Polakami oczywiście ta paralela jest trudne do nie tyle może wykpić kołowanie na bazarze rozpoznania naukowego i ile jest trudne dla nas emocjonalna jesteśmy oczywiście członkami pewnej wspólnoty w naszymi naszym naszymi punktami widzenia które, które dotyczą naszej przyszłości naszej teraźniejszości naszego poczucia własnej wartości kierują względy oczywiście emocjonalne od tego czy tego nie możemy się wyzwolić są trudno, żebyśmy się wyzwolili nas ludźmi tak tylko, że jeśli wynik niemym głębiej gniew w proces historyczny, który właśnie nas ukształtował uczynił nas społeczeństwem takim jak jest jak jesteśmy dzisiaj z tymi właściwościami, które często są sami podnosimy n p . w tym coraz bardzie pogłębiający się podziałem symbolicznym w dużej mierze na Polskę taką czy inną prawne nowoczesną tradycyjną tej różnymi różnymi etykietami opatruje tt przeciwstawiane sobie w dyskursie politycznym również przez niego akademickim obozem, ale to właśnie to mówię to wynika z pewnej tajemniczej niejasny dla wielu z nas przeszłości, której Tomice musi skonfrontować, bo z 1 strony jest tak jak pan redaktor mówi oczywiście istnieje ten nurt naszej tradycji zapoczątkowanej przez oświecenie Desk, w którym się wielu bardzo nas identyfikuje, zwłaszcza Polska inteligencja nurt rzeki oświeceniowy, który chciał naprawy państwa, który chciał zbliżenia Polski do Europy chciał porzucić właśnie tę tradycję sarmacką tournée wstrzymała w okowach izolacji wszystkie późniejsze byśmy się całe 19 wiek stoi pod znakiem próby odzyskania niepodległości pod znakiem emancypacji społecznej na wyspy dziewicze przebiegającej, bo skoncentrowane głównie na problemy wyzwolenia ludności wiejskiej chłopak spod spod zależności od od właścicieli tej klasy którą, która stanowiła kulturę sarmacką, czyli szlachty w specyfikę naszej historii właśnie polega na tym, że my z rzeczy, które dla odbiorcy zewnętrznego wyglądają jak z samą oczywiście niejako jako schematycznie wręcz nieprawidłowe my odbieramy jako właśnie w PiS, czując się jakąś taką naszą dumną piękną odrębność różnimy się od Europy inaczej chcemy się ładnie różnić tylko nie widzimy właśnie tych bardzo wielu niuansów, które zebrane razem stanowią no w bardzo ważny, ale jak to będzie trudny do do przyswojenia w sensie emocjonalnym obraz, a są to znając na czym polega właśnie no właśnie takie informacje n p . że kultura sarmacka, z której bywamy bardzo dumni na pan redaktor ja zapewne należymy do pokolenia ukształtowanego w dużej mierze przez jakiś tam nieczystości wszystkie filmy historyczne ukazujące wielkości chwałę polskiego żołnierza polskiej szlachty reprezentantki przedmurze chrześcijaństwa weźmy chociażby ekranizacji trylogii, które zawsze budziły tyle emocji nasze społeczeństwo pozytywnych emocji wielkich oczekiwań no właśnie, ale przy kasach ta kultura szlachecka, oceniając perspektywy dzisiejszej wrażliwości w czasie tej którą, którą kształtuje dyskurs postkolonialne inna była mocno jednak mocno jednak w nasz stos kanapek czy nie wahałbym się użyć takiego określenia wykluczająca ekskluzywna w prasie proszę sobie uświadomić to mnie do tych słuchaczy, którzy w, których interesuje historia, którzy z taką z takimi próbami rewizji historii naszej rodzimej się już spotkali proszę sobie proszę sobie przedstawić taką rzecz, że właśnie większa część narodu ta, w której większość z nas się wywodzi i jesteśmy narodem w osiedlowym urosła Góra w rękach chłód chłopskiej no tak oczywiście mamy korzenie chłopskie to o to to mamy zakodowane nasze nazwiska historiach naszych rodzin tak dalej czy de facto mamy pochodzenie mieszanego brzmieć tak dużo stacji 1 pchają do morza też nazwiska to jak woda zalała zawieszamy naszą rozmowę do niej wrócimy po informacjach Radia TOK FM oraz barwne tworzące wątek z Brzeszcz informacji nie trzeba odnosi słuchaczy straci osiedla stracono dużo, ale powrócimy po informacjach informacje dziesiąty 20 dr Tomasz Nakonieczny zakład badań nad kulturą Europy wschodniej jaz Instytut wschodni Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu w Jan w studiu Radia TOK FM w Poznaniu z dr Tomasz Nakonieczny zakład badań nad kulturą Europy wschodniej jaz Instytut wschodni Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu wracamy do problematycznego sarmatyzmu, kiedy wspominamy historię wspominamy sarmatyzm wspominamy zabory to raczej myślimy o tym, okresie jako o walce z obcymi najeźdźcami myślimy pewnie o mieszkańcach na ówczesnego państwa jako na osoby my Home Homo większej masie, która sprzeciwia sprzeci w przeciwstawiała się odcina różnych płaszczyznach zaborcom nie myślimy raczej o w inny o Polakach onego czasu jako o kolonizatorów nie myślimy o zaborach jego kolonizacji aktywni dzisiaj raczej myślimy, że jesteśmy spadkobiercami szlachty, która to nowość była krystalicznie czysta z jakimiś tam z wyjątkami, które oczywiście tylko potwierdzały tę regułę szlachty, która była ne nośnikiem też kapsułą różnych wartości ekonomicznych kulturalnych czy kulturowych społecznych i t d . tak dalej, a tymczasem rzeczywistość była na zupełnie inna tak dużo bardziej skomplikowane to zwykle z rzeczywistością prawda tam też tam poza literacką czy poza dyskursem na pan redaktor użył 2 zamiennych określeń, które świetnie się wyrażają naszą nasze położenie w czasach zaborów i tych wcześniejszych w epoce przed zaborczą mianowicie byliśmy kolonizatorami z 1 strony z listem, iż przedmiotem kolonizacji nijak pogodzić taki dziwny i dość specyficzne warunki europejskie status mianowicie kultura sarmacka była kulturą zbudowaną przecież na aneksji przypomnę, że rdzeniem Rzeczpospolitej obojga narodów była Korona królestwo polskie, które było co najmniej 2 × mniejszy od wielkiego Księstwa litewskiego, który śmie na drodze różnych zabiegów mniejsza teraz szczegóły przyłączyli do naszego państwa ostatecznie wbre w, a wbre w części opinii tej drugiej stronie litewskiej dla nas to było jedno państwo nasze homogeniczne twór mający się bardzo dobrze przez przez pewien okres swojego istnienia wieku szesnastym i pod koniec wieku piętnastego później jakiś właśnie do dzisiaj dla wielu miast niewytłumaczalnych przyczyn chylący się ku upadkowi napaści 1 z 1 z przyczyn, dla których to państwo upadło i to w sposób tak spektakularny nie było chyba w Europie w przypadku państwa tak dużego państwa mocarstwa w swoim czasie liczącego ponad 1 000 000 km ², które by został po prostu zjedzone przez sąsiadów i nie wykazywało nawet jakiś szczególny chęci do obrony swojej egzystencji Otóż 1 z 1 z przyczyn było właśnie kolonizator ski status naszej kultury naszej szlachty na ziemiach wschodnich to było państwo przecież w gruncie rzeczy co najmniej czworga narodowe jeśli chodzi przedmioty te wyróżniające się ze znaczeniem społecznym nacji bardziej na myśli o okna mieszkańców w Korony, czyli tych, by się podzielić rdzennych Polaków tylko część miała świadomość narodową szefowa Szlachta około 1080 % różni się szacuje liczebność mieliśmy dużą społeczność rusińską, o czym zapominamy protoplastów dzisiejszych Białorusinów Ukraińców mieliśmy też społeczność litewską, żeby tylko wymienić oczywiście te najważniejsze przez Rzeczpospolitą konglomeratem różnych różnych donosów i państwo szlacheckie nie respektowało mówiąc ogólnie praw i potrzeb tych pozostałych mniejszości to co dzisiaj dla nas jest przedmiotem szczególnej troski uwagi nasze prawa mniejszości dla nas, czyli dla Europejczyków dwudziesto końca dwudziestego początku tego pierwszego biegu w tamtych czasach, a było sferą życia społecznego zupełnie zaniedbano wiemy, że powstanie mińskiego było spowodowane w dużej mierze właśnie brakiem inkluzywnego ości państwo świeckie w stosunku do tak brzmi ma Rusi nów Koza czy znany, która domagała się swoich praw i która chciała partycypować w w polityce tego państwa tego im odmówiono my nie zauważamy jak większość kolonizatorów przez imperialistów w historii nie zauważa Bursa statusu tych mniejszych pominiętych tych, którzy nie mają siły przebicia z powodu braku po prostu narzędzi i dlatego że brak zdolności czy chęci opowiedzenia o sobie czy uczestniczenia w we wspólnym życiu tylko, dlatego że nie mają po prostu do tego odpowiednich warunków materialnych społecznych my byliśmy w podobnym położeniu w wieku dziewiętnastym nasz pech polegał na tym się jak można kolokwialnie powiedzieć, że trafiliśmy ze swoim brakiem suwerenności ze swymi olbrzymimi problemami społecznymi właśnie 1 z nich tutaj nazwałem problemy z mniejszością drugiego z problem nasz wewnętrzny dotyczący właśnie chłopstwa, które nie zostałoby nam cytowane w swoim czasie jej stanowią dla szlachty przynajmniej, jakby obcy obcy plemienny żywioł, a myśmy też wiek dziewiętnasty z tymi potwornymi da się problemami, które Europa zachodnia już rozwiązania rozwiązywana przestrzeni od końca średniowiecza do wieku siedemnastego nie mają własnego państwa w epoce, kiedy kształtował się ten kształt koszty podstawowe wyobrażenie o tym kto kim jest w świecie kto jaki ma znaczenie kogo warto słuchać go nie warto słuchać dojdzie z duchem postępu aktor nie myśli sytuować liczmy właściwie dziś jeszcze poza tymi biegunami, które wyznaczyły z 1 strony Rosja kraj w jedno, który nie wpisywał się mówiąc mówiąc kolokwialnie w w ten projekt emancypacyjne Europejski, który zapoczątkował oświecenie, lecz z drugiej strony oczywiście zachód dla nas symbolizowane głównie przez Francję przez przez długi czas później, gdy dołączył też tego jak Anglia i stanowi inaczej dwudziestym wieku myślę nawet nie byli pomiędzy tymi RM pomiędzy tymi biegunami takiego właśnie unowocześniania i rosyjskiego i połowicznego pełnego sprzeczności takiego otwartego jednoznacznego, jaki mamy raczej na Zachodzie myśmy byli poza tym próbując, jakby w niczym bardziej świadomie znaleźć jakąś własną drogę jakiś własny sposób na Zara na poradzenie sobie z nowoczesnością i wyzwaniami przypomnę, że 1 z wyznaczników nowoczesności do dziś właściwie pozostaje właśnie kwestia tożsamości kwestia zdolności kształtowania własnego losu nie w oparciu o tradycję nie tylko w oparciu o rozum o oto co uniwersalne zatem jednostka tworzy swoje życie niejako na własną odpowiedzialność już niejako jako członek jakiejś wspólnoty wyobrażonej czym przemienienie przede wszystkim tego przede wszystkim jako właśnie tak tutaj w tym miejscu działająca i mając takie jak inne cele taką inną wrażliwość jednostka myśmy, jakby sobie nie dali szans historia nam nie dał szans, ale my Spanish do tego przyszliśmy przyczyniliśmy się na taki właśnie taki właśnie status czy krajów, którym ludzie mogą kształtować swoje losy w sposób na mniej więcej wolny, a w oczy dowolności suwerenności jednostki i jednostkowe się, zbliżając my byśmy cały czas uwikłani w spory w wyzwania natury ogólnej społecznej, czego zresztą mieliśmy świadomość nasi nasza inteligencja na to przecież urzekała przez cały wiek dziewiętnasty wiek dwudziesty to jest ciągle właśnie przed liczony przerabiali tych samych wątków tożsamościowych, które w 100 mieszkań, czyli osiemnasty roku przy użyciu oczywiście innego języka i t d. zasady trzeba dziś jesteśmy wolni od tamtego dziedzictwa, bo przecież nasze współczesne debaty, które pewnie można zweryfikować zakwalifikować jako lewica prawica, czyli liberałowie konserwatyści tak, by tak dalej to też w pewnym sensie pochodzą chyba z tego okresu, jaki wizji widzenia siebie i świata zewnętrznego i relacji pomiędzy tymi 2 podmiotami, ale rzeczywiście nam ten spór tu mamy teraz bieżąco do czynienia z symboli zwany przez konkretną partię no to jest spór fraka i konturze pewnej mierze proszę zobaczyć, że w niezależnie od tego co mówią politycy jak bardzo chcą podać emerytury z racji swojej spory jak bardzo chcemy wyeksponować na na dyskusję na temat jakichś cząstkowych problemów takich technicznych związanych z życiem gospodarczym np. rozwiązaniami podatkowymi tak dalej to zawsze jakoś wcześniej czy później zamienia się to właśnie w taki spór światopoglądowy co świadczy przynajmniej o tym, że ten spór dotyka jakiś naszych bardzo istotne i bardzo głęboko osadzony w naszych w naszej strukturze kognitywnych w naszej zbiorowej tożsamości spra w czy problemów pan jak to wcześniej zapytać można hity nawiązanego tych pierwszych 15 edycji o o ślady ćwiczy z dowodem na to, że się, że byliśmy innym położeniu znam się wydaje w czasach zaborów wcześniejszych 1414 kolonialnych krótko mówiąc miałaby polegać 307 do literatury literatura jest bardzo bardzo wdzięcznym polem obserwacji dla tych zjawisk, dlatego że literatura się nie musi przejmować nadmiernie jakimiś rygorem rygorem dyskusyjnym, który jest narzucany językowi naukowemu tak nie musi wystawiać test musi bronić się niczego udowadniać no po prostu rejestruje pewne strumienie życia, który jest pewny Strumień życia pewne zjawiska, które dzieją się dzieją się między nami ludźmi i weźmy taki przykład klasyczna lektura szkolna lalka Bolesława Prusa zwróćmy uwagę na tę okoliczność, którą zresztą badaczy pod skoczniami w Polsce, by podnosili wcześniej akcja tej powieści dzieje się w latach siedemdziesiątych dokładnie w 18800809. roku na przestrzeni kilkunastu miesięcy w Warszawie w okolicy są tam pewne odniesienia do podróży Wokulski opraw na południe Europy na Syberię jest podróż do Paryża, ale zasadnicza zasadnicza zasadniczy trzon inny jeśli chodzi o świat przedstawiony miejsce akcji dotyczy Warszawy ich i cóż w tej Warszawie spotykamy cóż tam znajdujemy jeśli chodzi o realia tamtego czasu no mamy wrażenie, że wszystko jest osadzony w realiach polskich polskojęzycznych prawda tam nie ma Rosja niemal nie ma jest tylko Suzin zdaje się dobrze pamiętam przyjaciel Wokulskiego, ale z przedstawionych i sympatyczny Rosjanin działających dziś w oddali można odnieść wrażenie, że akcja tej powieści dzieje się w wolnym kraju tak pozbawiane zupełnie tych problemów, które my dzisiaj zmodyfikujemy problemu braku niepodległości prawda problemu narastających represji carskich dotyczy epoka po powstanie nowa królestwo polskie na złość wtedy krajem nadwiślańskim co jest bardzo bardzo wymowne właśnie, o czym świadczy tylko postkomuniści próbują to różnie interpretować, ale chyba można się zgodzić z taką interpretacją, że to świadczy o pewnej traumie traumie autorskiej to możemy wiązać personalnie z Bolesławem Prusem traumie właśnie związanej z z poczuciem poczuciem w poniżenia poczuciem dyskomfortu, jakiego mentalną kulturowego związanego z tym, że my, że żyjesz w kraju właśnie zniewolonym i to na każdym na każdej płaszczyźnie życia próbuje się tak, by ominąć dając sobie w ten sposób przez chwilę przynajmniej przez czas bycia autorem możliwość przeżycia czegoś innego doświadczenia innej rzeczywistości lepszej tej, którą to się pielęgnuje pewnie dziś marzeniach także takich dowodów oczywiście na szczyt takich śladów takich sygnałów tego, że leży nasza literatura czy szerzej nasza świadomość próbował sobie radzić próbuję sobie radzić z tymi niewygodnymi wątkami naszej historii z tym nie wygodnymi elementami naszej świadomości Czyż samoświadomości narodowej toczy się całe mnóstwo to wróćmy do nich i do innych zagadnień związanych no właśnie z tym problematycznym fanatyzmem po informacjach Radia TOK FM informacje dziesiąty 40 już za kilka minut dr Tomasz konieczny zakładu badań nad kulturą Europy wschodniej jaz Instytutu wschodniego już są tu Adama Mickiewicza w Poznaniu z państwa mają goście wracały po informacjach o studio Radia TOK FM w Poznaniu jest dr Tomasz Nakonieczny zakład badań nad kulturą Europy wschodniej i Azji Instytut wschodni Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu wznowiono Sarmaty śmieje się moja Muza w Borach albo o okresie kolonialnym, kiedy z 1 strony Polska była kolonią, a z drugiej strony też sama kolej zawołała wewnątrz kolonii czy taki dość interesujący inny mechanizm zastanawiał się panie doktorze czy aby użyć takiego naukowego precyzyjnego terminu coś z tym zrobić to należy jakoś przerobić czy da się to przerobić na czymś czy są inne sposoby wyjścia czy to w ogóle nie powinno nas zajmować no bo to historia i bez względu na to jak na nią patrzymy to możemy się pięknie różnić no ale warto skoncentrować na tym co tu i teraz albo na przyszłość znakomite pytanie panie redaktorze ten właśnie kluczowe pytanie badań postkolonialnym, bo to nie są tylko studia akademickie to jest taki projekt w pewnym sensie interwencyjny ma na celu przywrócenie równowagi ładu i sprawiedliwości tam, gdzie tego brakowało przez stulecia to trochę tak jak z tymi innymi dyskurs sami postu, który -li stycznym tak nazywamy n p . np. feministycznym prawda przez cały wielki kobiety nie miały należną sobie praw teraz je odzyskują no i powstaje wielki szum wokół tego jedni się z tym zgadzają, bo wreszcie same kobiety oczywiście, bo wreszcie mogą mogą robić robić mówić to co to to, czego zawsze pragnęły inni mówią, że na dość już o tym, bo przecież ile można prawda to teraz wystarczy powiedzieć i żyjmy dalej własnym życiem, a tak się nie dało, bo to nie jest tylko dyskusja, a to nie są tylko tematy akademickie czy dziennikarski jest realne życie za tym stoi określa sposób myślenia za tym stoją określone praktyki społeczne tak samo jest właśnie z z epoką postkolonialną ona ma na celu przywrócić pewien czy uda się stworzyć pewien ład, którego nie była nie było od pewnego rodzaju partnerstwa, a przynajmniej zrozumienia między kulturami, które dotąd się nie zauważały albo jeśli się za uważały to na taki zapis, że go jednak 1 z nich zauważa drugą czyta podporządkowane imperialną, bo imperialna była widoczna na narzucała swój punkt widzenia na wszystko włącznie z tożsamością tej kultury podporządkowanej przypomnę, że wiele tożsamości w dzisiejszym świecie ludów dawni podporządkowanie to są tożsamości stworzony przez kolonizatorów przez imperialistów prawda jest naszą kulturą jest o tyle inaczej, że my byliśmy jednak weszliśmy w nowoczesność jako jako naród jako zbiorowość o bardzo silnie ukształtowanej już odrębności mającej mogącej przeciwstawić tym innym obcym dyskursu o swój własny niż Łukasz sarmatyzm jakkolwiek by go nie oceniać jednak był to własny autonomiczny głos polskiej kultury w tym wielo głosie kulturowym Europy nowożytnej Ano cóż ulegały degeneracji w miarę upływu czasu, ale w tym samym okresie złotym okresie świetności wydał wiele wspaniałych dzieł i nazwisko oraz na w dziedzinie poezji myśli politycznej byśmy niekiedy bardziej postępowi niż Europa zachodnia, a w wieku 1530 na początku 16 czy na początku siedemnastego i właśnie co z tym zrobić jedno nie da się tego oczywiście tego stanu rzeczy niepożądanego tego niepożądanego dziedzictwa kolonialnego imperialnego nie da się wyeliminować zżycia społecznego oczywiście jakimś jednorazowym aktem prawnym czy czy nawet nie da się tego zrobić modernizując kanon lektur 3 czy program szkolny w zakresie historii języka polskiego takich incydentów kształtującym się nasz nasz naszą wyobraźnię zbiorową to jest zadanie na na dziesięciolecia na pokolenie przede wszystkim trzeba starać się rozumieć stanowisko tego innego których, który został stworzony przez przez imperialistów trzeba czytać jego książki trzeba wsłuchiwać w jego głos, ale też trzeba ważyć się w lustrze myślę panie doktorze, bo oczywiście myślę sobie, że jeżeli myślimy dzisiaj o sytuacji na dnie nie nie chodzą z historią zostanie msza w tym co się dzisiaj dzieje jak my się od z tym my bijemy to, żeby spotkać różne postawy jedni mówią dobra mam jest dość jestem obywatelem świata kości to się wstydzę tego, że jestem Polakiem gdziekolwiek się pojawi jedno w związku z ostatnimi doniesieniami mediów zagranicznych ludzie patrzą na mnie trochę inaczej wstyd się tego co się chce być bardziej Europejczykiem nie chce być kojarzony z polską inni mówią Europa świat przez lata rzucano kłody pod nogi dlatego śnie rozwinęliśmy, że wszyscy nas tutaj najeżdżali, jeżeli mnie i prześladowali, ale czas już wstać z kolan pokazać, że my tak naprawdę jesteśmy mocarza jesteśmy więksi silniejsi ważniejsze bardziej kreatywni cały świat jakiegoś powodu część tego nie dostrzega, ale zaraz to wszystko udowodnimy już sobie, że 12 postawa jest cała masa tych posta w pomiędzy dawnym sensie jest pokłosiem tego do bycia podmiotem stała się przedmiotem i podmioty tak kolonializmu tak oczywiście każda przesadna reakcja względem samego siebie czy to gloryfikujące podnosząca w sposób, jaki nienaturalnie ekspresyjny własne zalety Itaka, która wyda przeciwstawia na jej taka, która polega na nadmiernym eksponowaniem własnych wad słabości jest charakterystyczna dla kondycji psychicznej człowieka, który zna ma problemy z własną tożsamością te obserwacje możemy przenieść na życie zbiorowe w tych w przypadku krajów postkolonialnych do nich nasz jest przez większość badaczy postkolonialnych zaliczany już od pewnego czasu niż 20 lat mniej więcej mamy do czynienia chyba z nadmierną gloryfikację właśnie tych słabości i obciążeń, które my z kolei mocno jakiegoś przedziwnego mechanizmu kompensacyjnego przerabiamy na tytuły do do naszej naszej chwały, czyli postrzeganie powstania czynimy właśnie sztandary naszej wolności naszej wielkości niezłomności natomiast te zwycięskie przedsięwzięcia społeczne np. w procesie udział w zaborze pruskim drugi po dziewiętnastego przy dwudziestego wieku wspaniałe osiągnięcia polskiego pozytywizmu cytujemy gdzieś tam na takim dalszym planie jako dodatek taki Doda do podręczników na zasadzie znów trzeba o tym, wspomnieć, bo coś takiego siedziało na nie było to znak dość ciekawe, że bez tego robić wielki temat historyczny i teraz wielki problem, bo mamy bardzo wiele tytułów do chwały i takiej autentycznej dumy, a każdy naród każda zbiorowość potrzebuje potrzebuje mieć takie takie, jakie tytuły do chwały na tym się buduje przy studni wspólnota gorzej my paradoksalnie często nie zwracamy na niego uwagi dzieje się to oczywiście ale w jakich środowiskach określonych w radach jakich niszach społecznych wśród takich pasjonatów 3 czy historyków, którzy są badaczami danego okresu natomiast nie mamy tego świadomości zbiorowej i tez kolejne zadanie do wykonania należałoby chyba w w dużej mierze naszą historię zacząć pisać odnowa wiary wszystkim pod uwagę wymiar życia prywatnego życia osobistego życia mniejszości właśnie nie tylko tych spektakularnych tych ważnych nie przez przez znaczenia, jaki przyda im dyskurs współczesne np. mniejszości żydowskiej niesłychanie ważny w naszej tradycji, ale przy jedno 3 chłopi byli kulturową mniejszością nasz w naszym kraju, a na dlaczego, dlaczego mamy historię 4 tylko przez pryzmat tej przysłowiowej już symbolicznej trylogii zgarnęła go jako ogół pole chwalebnych bite w wielkich szlacheckich rycerzy bohaterów Brada uczestników jakiś spektakularnych romansów, dlaczego nimi nie zanurzyć się w ten żywioł ten wymiar życia dużo mniej imponujący, ale pokazujący złożoność i prawdziwość relacji ówczesnych relacji międzyludzkich wydaje mi się, że ta prawda, którą możemy zaczerpnąć z historii z przekazów historycznych nasze tam czajnik, kiedy między wierszami niekiedy wprost mogłaby spełnić taką, jaką rolę wyzwoliciela, skąd obydwa wydaje mi się da się, że dyskurs postkolonialne oni są zgodnie z dyskursem również znaczenie, że terapeutycznym ma na celu poprzez konfrontację z trudnymi bolesnymi niekiedy prawdami naszej przyszłości wyzwolić nas od niej tak jak się ludzie poszczególne osoby wyzwalają się z ze swoich traum Basi, konfrontując się z nimi tak słaby patrząc prawdzie w oczy tak samo chyba jest naszą zbiorowością tylko, że my ciągle uciekamy właśnie ciągle nasz dyskurs polityczny zranił się skupić, bo nic łatwiejszego uchwycenia bardziej dostępne dla większości z nas nie my ciągle uciekamy właśnie jakieś tematy zastępcze to ciągle dokonujemy mity z racji naszych naszych już do osiągnięć już to już do porażek nie patrząc właśnie na nas sprawy trzeźwo tak to taki jak zmiany były czy nie, próbując tego uczynić także wydają się to jest wielo wielopłaszczyznowe zadanie dla, a przede wszystkim chyba tych, którym leży na sercu dla przedstawicieli mediów przedstawiciel środowiska akademickiego tzw . ludzi dobrej woli czytajmy czytajmy również obcych tych innych, których wykreowali na własny użytek my też, czyniąc im krzywdę prawda np. Ukrainiec Rusin czy Litwinów w 19 jest to zresztą literaturze polskiej pełni tę samą funkcję co nieco autochtonów Afryki 3 tys z Ameryki Południowej w literaturze francuskiej czy hiszpański angielski prawda jest albo albo pomijany albo jest w krajach na obraz i ich podobieństwo jakiegoś jakiegoś utopijnego fan fantasmagorie tego dzikusa my też mamy z tym problem wsłuchujemy się zatem głosy naszych mniejszości tych 2 dawnych i tych obecnych i próbujmy próbujmy spojrzeć na naszą własną historię na nasze własne sprawy również przez pryzmat ich wrażliwości ich potrzeb ich krzywd wydaje się wielka lekcja jest do zrobienia właśnie, w której uczestniczy dyskurs kolonialny taka moralna lekcja społeczne dla naszej zbiorowości to jest nauczenie się patrzenia na swoją przeszłość teraźniejszość przez pryzmat właśnie tych wykluczonych pominiętych tych innych, którym historie napisaliśmy, bo wciąż wciąż próbujemy to czynić to nasze położenie toczy się tak jednoznaczne tak, bo my nie jesteśmy kolonizatorów sensu stricto takim jak ja kim byli Anglicy czy Francuzi oczywiście my też cierpieliśmy i nie nie możemy o tym, zapominać może to jest to jest okoliczność bardzo pomyślna, bo z 1 strony właściciel bene z narodem, który przeszedł przez przez wielu etapów tych trudnych trudnych bardzo momentów historii przez wiele cierpień być może jesteśmy bardziej chyba pre dysponowani do tego żeby, żeby rozumieć i innego tak mi się wydaje, że z tej lekcji możemy też własną lekcję możemy też wyciągnąć wiele pożytecznych wniosków rozumie się do innych tak rozumieć pewnie tak panie doktorze, ale myślę sobie, że to się zagrać taką łatwość no coś w rodzaju mentalności fali tak, czyli przeniesienia własności i 5 teraz na nowego kozła ofiarnego no oczywiście człowiek to Homo kompensata w porównaniu do 1 filozof powiedział, czyli istota, która musi sobie kompensować własne słabości braki i my to też medycyna to wszyscy wszystkie narody wszystkie zbiorowości rzecz jasna my też tego poszukujemy tylko właśnie z nami problem polega chyba na tym, że nasz dyskurs nie osiągnął jeszcze takiego poziomu dojrzałości, w którym bardzo szybko rozpoznawali byśmy niebezpieczeństwa wasze, o których 1 z nich teraz pan doktor wspomniałeś pan redaktor wspomniał, czyli o odnajdywaniu sobie kozła ofiarnego jakiś kogoś, kto analizuje FM w King analizują się nasze własne problemy na kogo możemy zrzucić my chyba jeszcze wciąż jesteśmy właśnie za mało uwrażliwienie na NATO, że nasz własny dyskurs o nasze własne samo postrzeganie jest w jaki sposób też uwarunkowane rzewnie cały szereg różnych przesłanek wedle, których my działamy i mówimy nam się często wydaje, że o cierpień niż my, a wszystko załatwione prawda byliśmy ofiarą jest to jedno jednoznacznie moralnie moralnie matka 1 dostać moralną kwalifikację związku z tym pochylić się nad nami obcy deklarację, że liście sprawcze żebyśmy, żebyśmy mogli, aby zobaczyć tak dalej bardzo łatwo rozpoznajemy siebie w roli ofiary natomiast nie mamy wykształconego tego mechanizmu już teraz poznawania krzywd mechanizm powstawania krzywd względem innych tegoż oczywiście nie da zrobić w ciągu 1 pokolenia tak sądzę to to nie załatwi sprawy jakieś 1 najbardziej nawet przenikliwa najbardziej porywająca książka czy to dzieło literackie czy jakieś dzieło naukowe o tym, po prostu musimy mówić ja trochę boleję nad tym, że dyskurs postkolonialne gdzieś tak umyka wina pogody dziś na obrzeżach naszej naszej debaty publicznej sięgają do niego publicyści czasem słychać właśnie pobrzmiewa ta strata nazywa w różnych rozmowach, ale wydaje mi się, że zawsze spocznie na użytek jakieś drzwi bieżącego bieżącego sporu sporu zawsze jest to również upartyjnione pragnę zwrócić uwagę, że lewica tzw . u nas posługuje się określeniem postkolonialne i prawica co paradoksalne, bo dysku po szkoleniach jest nią dziury w swoich jednak dyskusja lewicowym prawicy u nas go w pewnym sensie zauważa Maria użytek bardzo dziękuję panie doktorze dr Tomasz na koniec zakładu badań nad kulturą Europy wschodniej Azji z Instytutu wschodniego Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu był państwem gościem informację o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do programu Owczarek oraz szatni już się rozgrzewa kolejne Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

POPULARNE

DOSTĘP PREMIUM

Zabierz TOK FM na wyjazd - teraz 30% rabatu na każdy z pakietów Premium. Słuchaj TOK FM gdzie chcesz i kiedy chcesz!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Przedłuż dostęp Premium taniej!