REKLAMA

''Szymborska. Znaki szczególne'' Joanna Gromek-Illg

Poczytalni
Data emisji:
2021-01-09 17:00
Audycja:
Czas trwania:
26:30 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry przed mikrofonem Marta Perchuć Burzyńska minęła siedemnasta w sobotę to oznacza, że w radiu TOK FM czas na cotygodniową weekendową audycje poświęconą książkom, czyli na audycję poczytalni dzisiaj w naszym radiowym klubie książki na łączach skarbowych łączy się z Pauliną Nawrocką i Łukaszem Wojtusikiem, czyli Warszawa wita Kraków Witajcie witamy w kraju mówił także będziemy rozmawiać o książce, która ukazała się niedawno nakładem wydawnictwa znak Rozwiń » książka, która wielu z pewnością zaintryguje, gdyż intrygującej i ważnej postaci jest to opowieść Szymborska znaki szczególne biografia wewnętrzna życie Wisławy Szymborskiej na 600 stronach opisała opowiedziała Joanna Gromek Illg znajoma Wisławy Szymborskiej, która nad książką pracowała 5 lat i podczas tej pracy dotarła do niepublikowanych wcześniej listów poetki i do poetki jak wam się to opowieść czytało ja może jeszcze kilka kilka słów od siebie powiem, bo mam takie poczucie, że bardzo trudne zadanie przed sobą postawiła Joanna Gromek-Illg i trudnemu zadaniu wyzwaniu myślę w zupełności sprostała, chociaż w zupełności w kontekście dotarcia do wnętrza Wisławy Szymborskiej jak obiecuje tytuł być może nie jest dobrym sformułowaniem no ale dysponując materiałem, jaki miała przy pracy, czyli przede wszystkim nie analizowanym wcześniej listami, które już wspomniałam, które znalazła w archiwum noblistki z pewnością pewien fragment jej życia wewnętrznego udało się uchwycić i myślę, że zrobiła to z taktem biografa, jakiego wielu biografów brakuje bez przekraczania granicy, której myślami sama Wisława Szymborska ani wierni Czytelnicy nie chcieliby wcale przekraczać myślę, że Joanna Gromek-Illg napisała biografię szczerą nie sensacyjną pełną zrozumienia, ale nie przesadnej czułości, czyli taką biografię, która nie ma na celu wrzucenia kogoś z piedestału, ale też nie ma jednocześnie na celu ukrywania tego do czego lukier by po prostu nie pasował, bo prędzej czy później by się kleju albo spłynął jak to z lukrem bywa Paulina Łukasz ja czuję się wywołana tablice po pierwsze, dlatego, że idealnie przystosował słowo, którego używa się przy pracy Joanny Gromek-Illg, czyli tak uważam, że ta biografia właśnie jest bardzo taktowna, ale jest to komplement i musi zrobić oczywiście mały wtręt osobisty jak miałam zwyczaju jestem ogromną miłośniczką twórczości Wisławy Szymborskiej można by nawet powiedzieć, że ociera się to takie trochę fanom swój właściwy od lat młodych bo kiedy Wisława Szymborska dostawała Nobla byłam w podstawówce usłyszałem wtedy oni i tak się zaczęło no prawda jest taka, że czytam właściwie większość rzeczy, które ukazują się na jej temat i to jest też dobry czas, bo mnóstwo takich pozycji w ostatnich latach mieliśmy okazję przeczytać wydawane drukiem były listy Wisławy Szymborskiej z Kornelem Filipowicz MCM im Herberta bar czakiem i wszystkie te lektury jakoś nas przybliżają do tego właśnie jak Wisława Szymborska była i w pierwszej chwili, kiedy usłyszał, że powstaje właśnie ta biografia tak sobie zastanawiałam się, jakim tropem Joanna Gromek-Illg pójdzie jak będzie chciała tą Wisławę Szymborską przedstawić i no pięknie przedstawiła jest to obraz faktycznie próba takiego dotarcia nie do tej Wisławy takiej pocztówkę owej od tylko rymowanek i zabawnych treści próba zrozumienia jako człowieka chyba przede wszystkim widzę też w biografii taką mrówczą pracę i ogrom właśnie włożonego wysiłku i osobiście fantastycznie się te biografie czytał, ale nie wiem na ile to jest też efekt tak jak wspomniałam mojej słabości do tematu do głównej bohaterki członka sił, żeby ci zadać pytanie Paulina, który tom bardziej do siebie przemawia czy nie wołanie do yeti czy może tutaj albo 2 kropek, ale nie temu będzie poświęcone dzisiejsze spotkanie, jeżeli chodzi o mnie to dla mnie to jest przede wszystkim paradoksalnie dość książka o opowiadaniu o człowieku i opowiadaniu trochę o tym powiedziała Marta o opowiadaniu zamkniętym korespondencja listach tych korespondencji trochę ostatnio na polskim rynku się okazało, jeżeli chodzi także postaci Wisławy Szymborskiej przypomnę tylko korespondencję znakomity tom opublikowany w opracowaniu Jana krynickiego tom korespondencji z Herbertem natomiast rzeczywiście jednak Gromek Illg buduje narrację biograficzną od tych rzeczach, których mogliśmy nie wiedzieć, ale budują, bazując na listach to też pokazuje siłę w ogóle pisanie do siebie listów i siły tego co można z tych listów wyciągnąć dla mnie to jest książka po pierwsze, pisanie biografii, choć sama autorka wielu o samym pisaniu biografii nie mówi nie pisze w związku z tym nie jest to taka biografia, w której spotkamy też samą postać Joanny Gromek-Illg inaczej np. jest nie wiem z kilku biografie, które ukazały się w ciągu ostatnich jak chociażby w mijające dał krzyż natomiast natomiast dla mnie po po drugie to jest opowieść o relacjach i rzeczywiście w tej przestrzeni mam wrażenie, że Jan g kilka wykonała bardzo dużą bardzo ważną pracę, żeby pokazać poetkę pisarkę w relacji w relacjach bardzo różnych do czasów, w których żyła i tutaj mam wrażenie, że czasami bio graficznie zresztą jak nagrobek się do tego przyznaje są rzeczy, których nie wiemy odnosimy jako także czytający, który chciałby się dowiedzieć jak najwięcej jakąś taką symboliczną porażkę w relacji do drugiego człowieka do ludzi, którzy ją otaczali tutaj jest kilka fenomenów może będziemy mieli czas, żeby o tym szerzej powiedzieć, że same duże słowo, ale takich bardzo ciekawych relacji, a także w relacji do samego pisania i do tego co co wydarzyło się po nagrodzie Nobla, chociaż tam jest tego niewiele natomiast rzeczywiście ta książka otwiera się nawet takim zdaniem, które przepraszam nie mam tej książki teraz sobie za chwilkę mogą mieć, ale pamiętam pamiętam, że to zdanie, które nie zaskoczyło, dlatego że ono to co było nazywane tą tragedią noblowska w życiu Szymborskiej trochę przekornie odwraca tę sytuację i inaczej nazywa rzeczy że, że to jest taki tekst oskarżenie jakoś możliwością możliwością nowego początku, więc tych historii z relacjami jest mnóstwo ja akurat biografie autorstwa Jany Gromek Illg poświęconą Wisławie Szymborskiej właśnie w ten sposób czytałem i trzeba od razu przyznać 1 rzecz jasna Grammy kilka jest osobą, która wie jak taką biografie stworzyć jak napisać tak, żeby oprócz tego, że zawiera ona mnóstwo wiedzy jest złożenie pracy na pismo to praktyki dokumentacyjnej, jaką każdy biograf dogrywka wykonać powinien to jest jednak jest jednak po prostu bardzo dobrze się czyta tak miło się przenieść jest po prostu no trochę tamte czasy też, bo dużo dużo w tej biografii poświęca się tam ami czy latom sześćdziesiątym pięćdziesiątym i tak trochę sam świat w mieście wróciła do tego taktu biografa ten wątek też podjęła Paulina kiedy, kiedy ja użyłem tego sformułowania, bo rzeczywiście to przyglądanie się Jan Gromek Illg Wisławie Szymborskiej jest jest życzliwe, ale jest jednocześnie dyskretne i nawet jeśli jest tym wszystkim jakiś podziw albo nawet może chwilami zauroczenie Wisławę Szymborską to wydaje się, że nie jest ono na pierwszym planie jest bardziej mierzenie się z historią przede wszystkim kobiety i poetki, która była oczywiście ewenementem na naszym polskim firmamencie no tak jak powiedziałam bez bez żadnej ocen ze zrozumieniem ona opisuje wszystkie te jasne i też ciemniejsze z pewnością bardziej szare epizod życiowy noblistki bez sądu, ale też bez usprawiedliwiania mam takie poczucie że, że autorka nie wystawia swoje bohaterki na na żer ocenę Czytelników jak czyni wielu biografów tu osądźcie sami tylko uczciwie opowiada i uczciwie domyśla się też chwilami powodów takich czy innych decyzji wyborów oczywiście mówię tutaj kwestii zaangażowania Wisławy Szymborskiej tego polityczne literackiego zaangażowania, które w latach powojennych było udziałem ten ten wątek przewija się przez książkę, ale nie agresywnie nie, wytykając trochę tak, pytając jednocześnie bez nakładania na historię tego lukru, które mówią, że tak chętnie się odniosę się, że ta już za chwilkę po krótkiej przerwie na informację Radia TOK FM dzień dobry przed mikrofonem Marta Perchuć Burzyńska to jest druga część audycji poczytalni dzisiaj ze mną Paulina Nawrocka Łukasz Wojtusik rozmawiamy o książce Szymborska znaki szczególne biografia wewnętrzna autorstwa Joanny Gromek Illg książkę wydało wydawnictwo znak Paulina przed przerwą mówi, że chciałaby się odnieść do tego co mówią o Wisławie Szymborskiej i o tym jak opisuje też te wątki ciemniejsza życiorysu Jana Gromek Illg ja mam takie nieodparte wrażenie żyją na Kreml próbuje przede wszystkim Szymborską zrozumieć i dużo też dodaje do tej opowieści takich swoich bardzo subtelnych właśnie tak jak wspomniałem takich Niewiem czy uzasadnień bardzo wyraźnie zaznacza, gdzie jest to jej delikatnie zarysowane żołnierzy wydaje się, że być może wynikało to z tego z tego jest w tym taka bardzo duże właśnie dlatego tak tutaj delikatności, ale przy tym wszystkim ta biografia nie jest laurką to nie jest taka by w uchwale cięcia opowieść po prostu o wspaniałej kobiecie tylko właśnie można biografie właśnie takie powinny być bez poszukiwania jakichś skandali bez nadmiernych sensacji to nie jest książka, której po prostu będą się rozpisywać tabloidy, że Joanna Gromek-Illg ujawniła nieznane sekret, ale to jest książka, która naprawdę pozwala spojrzeć na Wisławę Szymborską właśnie przede wszystkim wykona człowieka nie noblistkę niewielką pożyczkę nie wybitnego intelektualisty tylko moim zdaniem właśnie przede wszystkim jako człowieka też duża w tym zasługa tego, o czym mówi Łukasz, czyli patrzenia przez pryzmat relacji z innymi ludźmi no z mężczyznami też, bo i tak jest sporo no tak, ale zachodzi w tej biograf jednocześnie taki rodzaj odczarowania Szymborskiej i i odjęcie trochę z jej postaci tych wszystkich chociażby atrybutów śmieszki bawiącej wszystkich anegdotami organizującej loterię ci mającej na wszystko odpowiedź w postaci limeryk albo rymowanki to bardzo podobało właśnie książka nie jest tym nasycone i przesycona rzeczywiście przede wszystkim na pierwszy plan dla mnie również wysuwa się jej kobiecość, którą poznajemy przez pryzmat tego co powiedział Łukasz czyli, czyli jej relacji z mężczyznami przede wszystkim z Adamem Włodkiem Kornelem Filipowicz ciem i Joanna Gromek Illg odkrywa przed nami jak ważne dla Szymborskiej były relacje z mężczyznami jej życia jak wielu również innych mężczyzn przez to życie się przewijało i w tych relacjach jak mocno poetka zachowywała siebie, płacąc być może sporą chwilami cena, ale jednak ta wierność sobie mimo wszystko jest bardzo wątkiem dla mnie ważnym i też ważnym odkryciem jeśli chodzi o biografię wewnętrzną Wisławy Szymborskiej te relacje z mężczyznami też też pokazują jak wiele kontrastów życie poetki wypełniało głównie dotyczących tego jak często zachowywała dystans, ale też jak potrafiła na swój jedyny sposób wchodzić w pełnej bliskości również, jakim Atalanta flirtu niezaprzeczalne który, o czym może też jakoś mogą wcześniej umknąć w takim dyskursie na jej temat to, o czym wspominała to też jest to, że autorka już w sumie trochę na wstępie pisze, że nie chcę powielać tej pracy, którą wykonały Joanna Szczęsna Anna Bikont w tej pierwszej biografii Szymborskiej krótko po obrócić pamiątkowych rupieci ach, gdzie właśnie nazywanej biografią zewnętrzną tak grać zewnętrznym właśnie kreującej trochę ten obraz właśnie tej takiej sławy od pocztówek wyklejanki limeryków i myślę, że warto np. książki też od książki uzupełniają też tak myślę trochę prezentują właśnie na zewnętrznej wewnętrzny obraz Wisławy Szymborskiej czy też w ogóle ciekawe, bo rzeczywiście nagram kilka postępuje tutaj jako biograf Ka bardzo uczciwie to znaczy w wielu miejscach cytuje to poprzednie biografie dziewięćdziesiąte bodajże siódmego roku, czyli wydaną jeszcze za życia płytkę później jakoś po kolejne wydanie powołuje się także na książkę, którą napisał Michał Rusinek, który został jakiś czas temu wydano jedna z kolei opisuje historie Wisławy Szymborskiej i jej relacji ze światem i z samym sekretarzem Wisławy Szymborskiej, którym Michał Rusinek jest już powiedziałem o tym trochę mnóstwo korespondencji w formie skrótowej w tej biografii, ale rzeczywiście to jest bardzo ciekawe, że Joanna Gromek-Illg skupia się na tych elementach, których nie było, jeżeli coś cytuje to co ty się pojawiają nie zajmuje się bardzo szczegółowo np. ostatnimi latami i tym momentem związanym ze śmiercią Szymborskiej, bo to z kolei takie już powiedziałem bardzo dokładnie i osobiście bardzo również opisał Michał Rusinek to w jaki sposób wydaje mi się potwierdza też jest bardzo uczciwa biografia Paulina mówiła o różnych rząd ma to też różnych pomysłach biografia mam wrażenie, że taka biografia nie mam taką w głowie jak myślę by efekty metafory ona jest kulawa ale, ale pozwolę sobie ją czy to przy przywołać, że to jest jak spoglądanie na pomniki można albo siedzisz na ławce i patrzeć na ten pomnik myślę sobie o to jest mój ulubiony autor byłem fanem fanką chciałbym o tym coś napisać on ona była taka wspaniała albo jest to czy trochę tak jednak na kolanach albo jest opatrzenie przyglądanie się temu pomnikowi z różnych stron z przodu z boku listy albo to jest wejście na ten cokół i przymierzenia się do tego bohatera i być może czasami próba zrzucenia go z tego cokołu albo sprawdzenie co ma pod sukmany albo odkrycie, że tak naprawdę ta postać jest naga myślę, że tutaj jesteśmy w środku tej narracji to się bardzo podobały mi bardzo odpowiada, dlatego że po pierwsze, rzeczowość, bo już udowodniłem tej biografii natomiast natomiast taką właśnie umiejętność balansowania i znajdowania tych rzeczy, których nie było, a także skrótowej formie podawania rzeczy, które były i też właśnie to, że chociażby to że, że Joanna Gromek-Illg nie boi się odwołać do liczby grafik czy jakieś innej pracy co nieczęsto zdarza się autora i autorką, bo wiele rzeczy, pisząc coś o kimś uważają za swoje odkrycie albo jakoś tak ładnie elegancko narracji to netto ukrywają tymczasem tutaj to jest element uczciwości jeszcze 1 ważna rzecz, którą chciałbym, żeby tej padło, bo trochę Marta powiedziała te relacje z mężczyznami, które są ważną częścią tej książki dla mnie to przede wszystkim książka, która pokazuje bardzo ciekawie relacje z Adamem Włodkiem, bo to jest główna relacje, które jest z dzisiejszej perspektywy być może nie wiem trudno do zrozumienia ze względu na torze, a Adam Włodek dziś jest postacią zapomnianą jak zaznacza Joanna Gromek-Illg co zresztą przez wiele lat utrzymywała Wisława Szymborska tak przemija wynika z mojej lektury tej książki Adam Włodek był bardzo ważną postacią dla czasu lat czterdziestych pięćdziesiątych, jeżeli chodzi o życie literackie poetyckie ne w tym kraju wypromował wiele nazwisk wie le kobiet przyznajmy to było pod jego skrzydłami dalej to postać, której nie można zapomnieć także np. w kontekście niektórych tłumaczeń natomiast to jakim był człowiekiem zupełnie inna historia jak i jakim człowiek ideowy zaangażowanym i toteż drobiazgowo dość opisuje Joanna Gromek Illg myślę, że to jest ważny element tej tezie tej książki jeszcze wróciłbym do samej konstrukcji tej 600 stronicowej biografii, bo uważam, że to też trzeba podkreślić moim zdaniem to jest biograficzny majstersztyk też z tego względu, że wszystkie proporcje są tutaj zachowane chodzi mi przede wszystkim historię rodziny przodków Wisławy Szymborskiej, która jest oczywiście zaznaczone, ale nie sprawia też, że czytając Szymborskiej wydaje nam się to w wielu biografiach, bywa że czytam jakiś odległych anten na tak bohatera zapominając, o czym i okiem opowieść czytamy już na samym początku, bo tych zawiłości rodzinnych opisywanych jest tak wiele i zanim przejdziemy się przez te wszystkie związki koligacje konstelacji rodzinne zmęczeni nadmiarem danych oczekujemy się wreszcie historię życia samego bohatera uważam, że historię rodziny splotła i Joanna Gromek-Illg biografii niezwykle umiejętnie to opowiadanie o życiu noblistki oczywiście, pokazując te tropy, które mogły mieć rzeczywisty wpływ na to jak wyglądało życie wewnętrzne noblistki jej relacji poczucie siebie także no i oczywiście to wszystko co chciała pokazywać światu, czego nie chciała i co chciała zachować tylko i wyłącznie dla siebie to znaczy, jeżeli mogę dodać do tego wątku coś się to rzeczywiście tak jest, że jak mówiłaś to warsztatowo też sobie uświadomił, że to nie zarzut ale, ale mam takie wrażenie, że jesteś taka książka bez tezy bardzo często biografie mają jakąś tezę myślę że, toteż jest udowadniana często taki sposób często również zasadnie, że bardzo mocno i dokładnie prześwietlamy życiorys do czwartego pokolenia wstecz trochę tak psychoterapeutyczne powiedzieć nam, jakie były ustawienia w tej rodzinie co w związku z tym mogą rzutować na postać, którą opisujemy i potem w kolejnych etapach życia tej postaci naszego bohatera bohaterki pokazujemy, a właśnie tutaj to pokazywał pokazuje, że dziadek dziadek tutaj się odezwać w tej postaci albo właśnie przez brak relacji z ojcem Bogu mógł mogła zrobić coś takiego natomiast rzeczywiście znowu uczciwie podchodzi do tego jednak logiki poświęca rodzinie Wisławy Szymborskiej jej przodkom trochę miejsca zresztą na końcu również jest taki zabieg zrobiony tej książki natomiast no właśnie nie mówi o tym, czego na pewno nie wiemy i nie snuje domysłów co mogło mieć na co wpływ i dlaczego nie jest na to zdeterminowana, więc myślę, że to jest kolejny taki element, który mogę powiedzieć, że to jest uczciwa biografia, jeżeli teza, jaka jest chyba właśnie pokazanie takiej trochę sobie powiedział jeszcze no właśnie wewnętrzny, ale myślę, że bardziej w kontekście takim kobiecości i kobiecego spojrzenia również, a nad tą byłyby historię życia Wisławy Szymborskiej, że to jest dziś ta biografia wewnętrzna tak to jeszcze taką odnośnie tego co mówiliście oboje zarówno kwestia konstrukcję tego, że tak biografia, mimo że jest objętościowo imponująca nie jest przeładowana właśnie takimi, jakimi historiami cofaniem się opowieściami, gdy już na trzeciej stronie zapominasz o kim właściwie czytamy i to, że to wszystko jest tak naprawdę umiejętnie podane sprawia, że dobrze się tę biografię czyta nawet jeśli naprawdę dość dobrze nasze główną bohaterkę i nijak nie trać przyjemności z tej lektury, bo to też jest po prostu bardzo przyjemna lektura i też takie poczucie, że ta biografia nie jest przeładowana nadmiernie poezją i nie chcę, żeby to został jako źle zrozumiany nie jest przeładowana analizą literacką po to, żeby odnieść się i odszukać w pewnych utworach takich takich nie będzie decyzji wyborów w sławie Szymborskiej, bo myślę, że to mogłoby być też ciężkie chwilami zgadzam się też zwrócić na to uwagę, że nie jest także właściwie co strona to jakiś cytat czy wiersz raczej wiersze są tak delikatnie zaznaczone by odnotować w jakim okresie powstały, jaki miały związek z życiem, jakby życie jest tutaj na pierwszym planie ani poezja rzeczywiście jest tutaj też wiele takich drobiazgów, które trochę topoli mówiła to ma rację budują nam o Szymborskiej na nowo i te drobiazgi nie przyznaje bardzo cieszyły to są takie drobiazgi, które np. w odniesieniu do listów przyznaje, że nigdy literaturoznawczyni tutaj żadnego opracowania literaturoznawcze jego naukowego akademickiego dotyczącego Wisławy Szymborskiej istniała punktu odniesienia mogę powiedzieć że, że kilka takich drobiazgów właśnie kiedy, kiedy zauważa Joanna Gromek-Illg że, że naj i piękniejsze wiersze ci z takim podtekstem właśnie związane z miłością powstają po po śmierci Kornela Filipowicza albo kiedy próbuje nam pokazać, dlaczego powstają wyklejanki czy co może być jedną z powodów powstawania pierwszych wyklejone oprócz elementu zabawy do to są takie smaczki, które budują właśnie tą narrację wewnętrzną tej biografii Indii dlatego naprawdę jest to jest taka rzecz, która jest naprawdę duża, jeżeli chodzi o objętość bardzo wielowątkowa, ale bardzo dobrze napisana uczciwie i godne przeczytania i bardzo szczerze tak jak szczere jest wyznanie Joanny Gromek-Illg na stronie 580 tej dziewiątej, jednakże wewnętrzne życie Szymborskiej pozostaje dla mnie dużym stopniu tajemnicą godzę się na tę tajemnicę, bo odsyła do poezji do czytania i ciągle odnowa my też na tę tajemnicę chyba zgodzimy chyba zgodzicie również, że słowo polecam to może za mało nawet bardzo polecamy ja mogę dziś też bardzo klasycznie napisała ma bardzo uczciwie zrobiona biografia wymagała mnóstwa pracy, ale ta praca nie poszła na marne efekt jest więcej niż zadowalający co to oznacza oznacza to, że to po prostu jest książka którą, jeżeli państwo czytać biografie należy przeczytać by mieć odniesienie do innych biografii, bo ta jest Bogu może być taką biografią, którą można pokazywać mówić tak to tak lubi jak się przy biografii mówił o tym Łukasz Wojtusik biografii Wisławy Szymborskiej rozmawiałyśmy również my Paulina Nawrocka Marta Perchuć Burzyńska Szymborska znaki szczególne biografia wewnętrzna autorstwa Joanny Gromek Illg to nas zajmowało w pierwszych 2 częściach po czytanych książkę wydało jeszcze przypomnę wydawnictwo znak, a teraz czas na informacje potem trzecia część naszej audycji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POCZYTALNI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA