REKLAMA

Śladami Breslau. O mapie przedwojennych niemieckich napisów

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-01-13 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
24:00 min.
Udostępnij:

Historia Wrocławia. Powstała mapa katalogująca przedwojenne niemieckie napisy, które do dziś można znaleźć na ulicach stolicy Dolnego Śląska. W ramach projektu "Spod tynku wciąż patrzy Breslau" przygotował ją kilkuosobowy zespół związany z Fundacją im. Tymoteusza Karpowicza. Jej przedstawiciele zebrali i uporządkowali lokalizacje ponad 200 różnych niemieckich napisów. To pierwszy taki kompleksowy zbiór śladów Breslau, które pozostały w przestrzeni miasta. Z pewnością nie są to jeszcze wszystkie inskrypcje. Nikt jednak nie wie, ile dokładnie ich jest. Skąd się wziął pomysł na stworzenie tej mapy, jak ona wygląda i co udało się w niej zebrać? Gościem Michała Nogasia jest współtwórca projektu, Maciej Wlazło. Więcej odcinków na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o tym, że będziemy mogli przejść się śladami przedwojennych niemieckich napis po Wrocławiu, bo właśnie powstała piękna mapa ósma 10 podcast gazety wyborczej Michał Nogaś dzień dobry państwu w ósmej 10 spod tynku wciąż patrzy Breslau to jest nazwa projektu, w ramach którego powstała mapa ukazująca ponad 200 śladów Breslau na ulicach dzisiejszego Wrocławia jak doszło do powstania tego wydawnictwa, skąd się wzięło i gdzie Rozwiń » naprawdę warto pójść we Wrocławiu śladami myślał o tym będziemy dziś rozmawiać państwa moim gościem ósmej 10 jest Maciej Wlazło współtwórca projektu fotograf prawnik znany w internecie jako wrocławska lada dzień dobry panie Macieju dzień dobry o jak dawna pan interesuje tym co poniemieckie co wyłania się spod tej polskiej warstwy Wrocławia i okolic, bo tak już od 7 lat tropią ślady poniemieckie szukam publikuje wznoszą media jak się zaczęło tak całkiem niewinnie przypadkowo, ponieważ ja historią Wrocławia nie do końca chciałem się zajmować z tego względu, że wydawał się to tak już przebadany temat tak powiedziane, że nie działa dla siebie żadnej niższe ani się też pobiera już historii opowiedzianych przez inną osobę natomiast któregoś dnia załatwić sprawy urzędowe i czekając na autobus wzrokiem chodziłam z nudów kamienicach natrafiłem na napis wyłaniający się o tym dość niewyraźnie wróciłem do domu zrobiłam krótki pisać co może być okazało się, że to była nazwa sklepu mieszczącego się szef tej konkretnej ulice, ale zadam pytanie czy może takich napisów jest troszeczkę więcej stworzyłem lista z adresami na ich podstawie tej listy chodziłem od miejsca do miejsca, fotografując podziękują później na swoją mocą 5 nawet lista się szybko skończyła i natychmiast przybywało zresztą to tej pory ich przybywa stąd to jest taki proces ciągły poszukiwania tych tych napisów to najpierw uporządkujmy dla tych, którzy chcieliby spotkać z panem z miejscami, które pan odkrył jak nazywa się Antić można go łatwo znaleźć wpisując na Facebooku łączne wrocławska Broda albo z angielskiego Bird w Breslau tak samo pod tym nickiem działa też na Instagramie, a więc wyszukiwarka nawet też można wpisać po prostu Maciej Wlazło Wrocław i nie powinno stwarzać problemu znalezienie tych ekstra, dlaczego Broda, a droga, dlatego że jak na początku miał pomysł troszeczkę inny go z Breslau, czyli duchy duchy Wrocławia duchy Breslau, ale kolega ma taki projekt muzyczny, więc nie będę opowiadał o tej samej nazwy i szybko skojarzyłem to Breslau z brodą, czyli czymś takim z 1 strony poważnym dostojnym wiekowym taka sobie wyobrażamy taki archetyp starca czy historyka, ale też z drugiej strony obrona jest modna pięknie zadbana jest stylowa elegancka, więc mimo upływu lat nie starzeje się i wciąż się można podziwiać Unii i dumnie nosić rozumiem trochę ta Broda wrocławska posiwiała mówimy o latach przedwojennych, więc wydaje mi się, że to jest bardzo interesujące połączenie pan wspomniał, zanim dojdziemy do mapy, która właściwie powodem naszego spotkania o tym, że stworzył listę tych miejsc, w których widać było nazwy poniemieckie rzeczy, które pozwalało nam pamiętać o historii przedwojennej Wrocławia ile było obiektów miejsc na tej liście, kiedy pan zaczynał swoją pracę swoje poszukiwania jak zaczyna to lista obejmowała 6070 punktów trzeba było zrobić taką selekcję co konkretnie interesuje, żeby w tym nie utonąć, bo wśród pod pojęciem laty takich obiektów artefaktów jest całkiem sporo, bo mowa nie tylko samych zapisach na budynkach dawnych szyldach, ale do tego dochodzą np. pokrywy kanalizacyjne włazów od 16 wzrastał albo płyty chodnikowe albo takie tabliczki znamionowe na budynkach Press akurat tych nie usuwano z praktycznego punktu widzenia, ponieważ one dalej są przydatne agencja skupią się głównie na nasze zapisach istniało około 6070, ale z racji tego, że wrosła też mocno się zmienia i sporo jest remontów budynków, więc jeśli robotnicy odkrywają rapują starą farbę to właśnie od starej formy te obok napis się pokazują czasami są pięknie zabawna czasami po prostu dalej są zamalowywane są też walka z czasem, aby te napisy odkryć ale, toteż pokazuje jak nieskuteczne było dążenie powojennych władz miasta polskich komunistycznych, żeby wszystkie ślady poniemieckie zlikwidować przecież tuż po wojnie prezydent Wrocławia nakazał zniszczenie wszystkiego co mogłoby się kojarzyć w takiej właśnie w warstwie nazewnictwa śladów z poprzednimi mieszkańcami tego miasta, czyli Niemcami, ale stopniowo w po roku dekadę po dekadzie te ślady właśnie się wyłaniają, czyli można podejrzewać, że nie do końca wymazano ślady niemieckich mieszkańców miasta po drugiej wojnie światowej tak podjęto się bardzo trudnego zadania, aby tego ducha niemieckiego wypędzić już polskiego miasta i to w ciągu 3 lat, ponieważ takim punktem kulminacyjnym właśnie miała być wystawa ziem odzyskanych, a dziś byśmy powiedzieli dzisiaj oddala, do którego trzeba było wszystkie ślady, bo tych to był ogrom OC pokrywać pod kufle piwa pod w środę po sztućce z wygrawerowanym napisem wrasta władza rozumiała to bardzo szeroko, a ludzie się na początku do tego podeszli entuzjastycznie, ale w pewnym momencie zaczęli się buntować, bo były inne ważniejsze rzeczy niż skubanie chociażby, żeby zapewnić byt swojej rodzinie, bo właśnie, żeby z tych talerzy sztućców korzystać od innych nie było, więc tylko to co było widoczne tak łatwego do skucia zamalowania to robią też nie niestety dokładnie są zapiski, że mówiąc o tym jak należy, że was mieszanki, aby w to było skuteczne trwały te za zamalowanie, ale miał być robiony miał być plan wykonany do 40 ósmego władza zameldowała poinformował, że to zostało zrobione, a okazało się, że to jest powierzchowne takie prowizoryczne spotkaliśmy się dzisiaj ósma 10 w podcaście gazety wyborczej, dlatego że 7stycznia na stronach wrocławskiej wyborczej ukazał się artykuł mapa przedwojennych niemieckich napisów już gotowa ponad 200 śladów Breslau na ulicach jako jeden z efektów projektu spod tynku wciąż patrzy bez lał to jest także efekt Pańskiego zaangażowania, ale również innych osób myślę, że nie tylko dla turystów z Polski, ale także tych, którzy przyjadą do Wrocławia, kiedy już się skończy ta okropna pandemia z całego świata ta mapa będzie nie tylko miłym gadżetem, ale także przewodnikiem źródłem wielu informacji jak wygląda co udało się zebrać ta sama właśnie, żeby to on ma dobry materiał dla turystów, ale też na przewodników, którym proponujemy, aby do swojego programu włączyli także ofertę odkrywania poniemieckich śladów mapa zawiera taki tekst wprowadzający mojego autorstwa, kreśląc zarys historyczny od czterdziestego piątego podczas współczesnej troszeczkę, odpowiadając napytania jak ta akcja odliczania wygląda jak na przestrzeni lat 1 ona przebiegała tak jak w języku polskim niemieckim planujemy też pytać ma, więc skłaniać ma właśnie było dla szerokiego grona turystów dostępna są zaznaczone na macie adresy punkty pinezki na mapie Wrocławia są, jakie to to są ślady to są zarówno te widoczne napisy jak IT miejsca czy było kiedyś napisy czy tak jest to właśnie dla doręczania, ale też szpital świadczy fragment po cmentarzach tutaj poszliśmy jeśli chodzi o te ślady do szeroko zaznaczonych ponad 200 punktów natomiast dziś ktoś miałby problem ze znalezieniem odkrycie to jest kod QR do zeskanowania, gdzie po zeskanowaniu tego kodu na osi telefonie pojawia się masa z kim Pinezka z zaznaczonymi miejscami i po kliknięciu okazuje nam się konkretny adres wraz ze zdjęcia i ta ma właśnie głównie składa się z tych 2 części tekstu z punktów co, gdzie można odkryć no, jakie są takie pana zdaniem najważniejsza być może inaczej powinienem zapytać najciekawsze mało wciąż znane miejsca, które dzięki mapie waszej wspólnej pracy można odkryć we Wrocławiu takim miejscem, do którego warto się udać i też odkrywać na własną rękę i w takich miejscach właśnie oczywistych napisy to jest są północne dzielnice miasta, czyli ma nam sił na Odrze objęcia tych śladów jest całkiem sporo i pokazujące jak to życie, bo to głównie wskazujące miejsca prowadzono życie gospodarcze to są ślady podobnych restauracjach podano w sklepach okładkowy fabrykach zaskakuje przede wszystkim jakość wykonania użyta czcionka typografia którymi mogą być stanowić doskonały wzór na współczesnych projektantów tutaj bardzo warto wskazać ulicę biskupa Tomasza pierwszego, ale też jest kilka takich śladów pokazujących jak można odnawiać napisy, bo coś jest pytanie czy nasz chociaż, ale też bardzo ważny czy zachowywać napisy, ale bardziej aktualne staje się pytanie jak zachowywać, bo mamy trochę za zauważam, że mamy problem po Wrocławiu z tym nad jakością zachowania tych napisów czasem kamienic, ale jest kilka takich bardzo dobrych przykładów jak nic np. Łokietka właśnie wspomniane na Odrze czy też biskupa Tomasza pierwszego, gdzie kontrastują nam jeszcze stare zaniedbane kamienice są już pięknie odnowionymi, ale takim oddaniem ducha epoki ten Wrocław dawny Breslau miasto jest obecne w świadomości wielu Polaków nie mówię w tej chwili tych, którzy mieszkają we Wrocławiu na Dolnym Śląsku chociażby dzięki literaturze kryminału Marka Krajewskiego jego bohater przechadza się ulicami myślało tych pięknych pod brudne ciemne zapomniane zapuszczone tak sobie myślałem, kiedy czytałem o waszej mapie, że ona właśnie może też stanowić świetne uzupełnienie tego, o czym pisze od lat Marek Krajewski tak trzeba oddać hołd panu Markowi Krajewskiemu, że on spopularyzował i utwierdził chce w świadomości mieszkańców przed taką ducha epoki to było takie trochę zainteresowania retro też przyczynił się internet do tego, więc zaczęliśmy inaczej spoglądać na ten dawnych czasach trochę sentymentem takim właśnie bardzo zastanawiające, bo przecież my nie mamy korzenie w tym niemieckim mieście zaczęliśmy dopiero nasz fundament podobać czterdziestego piątego, ale zaczął się to inne spojrzenie na to miasto jest trzeba oddać co cesarskie cesarzowi czy panu Markowi Krajewskiemu faktycznie takiego taka błędna wówczas benedyktyńska praca związana z poszukiwaniem artefaktów w umiejętność śledzenia tego swoją fabułę i oddanie tego ducha dawnego został bardzo pomogła i za tym poszły kolejne kroki też warto wspomnieć książkę pana Krakowiak ma obce miasto Wrocław 1945 i potem moim zdaniem najlepsza książka jak do tej pory powstała, kreśląc historię to 70 ponad letnią tego miasta napisana przez niemieckiego historyka, ale czyta się to jak jak nie jak pan pracę popularnonaukową, ale ja myślę bardzo wciąga ta książka czy mogę zapytać ile pan mandat 35, którym panie z pokoleniem wrocławian swojej rodzinie ja jestem już drugim pokoleniem, które się urodził we Wrocławiu natomiast pierwszym pokoleniu moi dziadkowie, którzy przybyli tu ze Wschodu i osiedlili się w wioskach wokół Wacław, bo chciałem zapytać o to czym dla pana dla pana bliskich dla rodziców dla dziadków dla przyjaciół znajomych jest ten fakt mieszkania w mieście, w którym wcześniej przebywali Niemcy to było miasto niemieckiej, którzy w 1945 roku musimy się z tego miasta z powodu oczywistych wiadomych wyprowadzić jak patrzycie dzisiaj po tylu latach na to dziedzictwo, a moi dziadkowie właśnie się dzisiaj w domu poniemieckim też w cieniu cmentarzy poniemieckich otoczeniu sprzętami też tak ładnie pisze Karolina Kusek swoją szansę poniemieckie miasto sprzęty nas zewsząd otaczały moja prababcia mieszkała przez rok w 1 domu z Niemcami aż 100 czterdziestego szóstego czy, jeżeli takiej niepewności tymczasowości strachu i też jest taka ciekawa historia związała się związana z Niemcami moją rodziną już w latach dziewięćdziesiątych, kiedy w zaczęli przyjeżdżać turyści z RFN dawnego RFN właśnie te tereny zachodniej Polski, aby odwiedzić cmentarze swoich przodków czy zobaczyć jak wyglądają domy ich z lat dzieciństwa czy młodości właśnie 1 taka para trafiła pod adres, pod którym mieszkają moi dziadkowie gdzieś tam znaleziono tłumacza, który posługiwał się językiem niemieckim i takiego spotkania, które miały trwać godzinę przemieniła się całą nocną biesiadę nawiązano tak, że i gorące relacje, że jeśli można było później późniejszych latach jechać na zachód to oczywiście wyjeżdżaliśmy związaliśmy się nawzajem dostać się rodziną taką nieformalną odwiedzaliśmy się na różnych uroczystościach rodzinnych, a więc te bariery zostały takiej nieufności wrogości początkowej przełamane i muszę powiedzieć w nie nie było mojej rodzinie jest takie relacje wspominam odcienia drogą na nadawanie co na to wojny wojenną traumą być może mój przed moim dziadku była ona bardzo ukrywana natomiast my taką nie odczuwaliśmy tej niechęci wrogości i moje ręce proszę tutaj rodzinę traktowali miasto jak swoje, tym bardziej ja i mogę powiedzieć jestem wrocławianinem i chce to historia wspólną budować z podziału bez wrogości, ale pokazywać e-commerce ciekawa i różnorodna i przez to bogata na pańskim profilu na Instagramie widzę zdjęcie pięknej mapy, które dzisiaj rozmawiamy spod tynku wciąż patrzy bez auta jest nazwa projektu, w ramach którego ta mapa powstała faktycznie są te pinezki tekst piękne zdjęcia no dobrze, ale to jest pytanie takie mamy już to znaczy państwo mają, ale my też jako ci, którzy dowodzą przyjeżdżają tam przyjaciół chętnie odwiedzają miasto mamy mapę, ale co dalej czy zatrzymacie się tylko na Wrocław, bo przecież cały Dolny Śląsk to jest niezwykle fascynująca kraina wiemy to nie od dziś nie tylko z filmów poświęconych dokumentalnych fabularnych niewielu niestety pojawienie się Polaków tzw. ziemiach odzyskanych nie tylko książek chociażby Olgi Tokarczuk czy Joanny Bator czy jest szansa na to, że wasza działalność się rozniesie po całej okolicy np. będziemy dostawali kolejne mapy no nie wiem Wałbrzycha Świdnicy tych wszystkich miejsc, które kiedyś nie były Polski teraz tak bardzo nas cieszą tak bardzo nas urzekają swoim pięknem tym co można zobaczyć dookoła tak samo jak już o krok dalej to też mapa powstała nie powstałaby, gdyby nie nie życzliwości też pomoc mieszkańców, którzy sami nam podsyła zdjęcia wskazywali adresy, które warto ująć mamy też odzew od mieszkańców innych miast jak Kłodzka właśnie Wałbrzycha Jeleniej góry z tego co wiem to gotowe pan Grzegorz Czekański pracuje właśnie w Jeleniej górze w okolicach, wspierając te ślady mamy takie ambitne plany zobaczymy co daje się pracować, aby właśnie objąć tym swoim zasięgiem inne miasta jeśli coś jeszcze wracać do Wrocławia jeśli czasy będą normalne planujemy zorganizować spacer po spacery, aby wspólnie odkrywać te ślady prac właśnie ma pokazywać jak można to miasto zwiedzać na jakie sposoby być może też powstanie z tego coś więcej niż mapa może jakaś książka albo plany mamy ambitne chcielibyśmy pójść dalej, żeby to nie tylko głos oferta turystyczna to dla przewodników, ale chcemy też zabrać głos w tym właśnie pytaniu, jakie ślady zachowywać jak zachowywać na wasz nasz głos jest na tak, ale też co chcę powiedzieć mamy nadzieję, że inspirujemy też osoby spoza Dolnego Śląska między morzem z Pomorza Zachodniego może armii Mazur, aby na własne czy własną rękę czy przy pomocy np. nas mogły też stworzyć taką mapę i jesteśmy otwarci na pomoc na wszelkie sugestie rady jak można zrobić chciałem właśnie o to pana zapytać nie ukrywam, że przecież przydałaby nam się taka mapa fascynującego miasta, jakim jest Szczecin absolutnie fascynującego taka mapa Gdańska taka mapa Warmii Mazur pokazująca też ślady Mazurów, którzy musieli uciekać po drugiej wojny światowej, o czym zresztą pięknie pisał Kazimierz Orłoś świetnie pokazał w filmie Róża Wojtek Smarzowski no, więc może zawiąże się taka koalicja tych wszystkich, którzy chcą odkrywać pamiętać o tym co poniemieckie wśród nas mam nadzieję, bo już chyba czas to, że możemy mówić, zwłaszcza moje pokolenie już takowe, tym bardziej bez bagażu historycznego traktująca ziemię jako jako swoje jako jako rodzinę, że mnie więc, że może to praca jest troszeczkę łatwiej AFI dostępne w innych miastach wymaga to troszeczkę odwagi przełamania stereotypu, ale im będziemy częściej podejmować takie głosy działać oddolnie np. organizują spacery wykłady, aby to historia przybliża lokalnym mieszkańcom tym będzie na pewno łatwiej i dla starszych osób, a historia będzie przystępnie Isia pamiętam 2016, kiedy wraca był europejską stolicą kultury to wtedy kurator do spraw architektury Zbigniew Maćków wspaniała arch. Wrocławia dużo miejsca poświęcał przywrócenie pamięci OWU, czyli tej części Wrocławia temu pięknemu osiedlu niewielkiemu tej dzielnicy tuż za halą stulecia udało się te miejsca odrestaurować pokazać chociażby wspaniały budynek przedszkola teraz chodzą tam turyści z całego świata piją kawę przyglądają się temu jak projektowano budynki modernizmu Bauhaus to wszystko jest do znalezienia po prostu na wyciągnięcie ręki we Wrocławiu co jeszcze pana zdaniem warto by przywrócić, jakie miejsce pokazać się, gdy chodzi o Wrocław związane z przeszłością tymczasem przedwojennym być może jeszcze odrestaurowane na piękne o, a bardzo trudne pytanie jeszcze pracę grafika dowód mieliśmy taki mały zgrzyt podczas projektowania osiedla łatwa na Żernikach, aby patronami ulic Stali się Alice na czas swoisty dialog pomiędzy w Polsce niemieccy architekci z Rosji Niemiec architekcie były protesty starszych mieszkańców, więc jeszcze ta historia jest żywa, ale tak ciężko czas powiedzieć na szybko jak i jaki budynek może może troszeczkę inaczej, aby też pamiętać o budynkach wszystkich śladach, które są już mnie burza po rosła też mamy problem z deweloperami, którzy nie do końca zawsze szanują ich niema warstwy historycznej i to cały czas jest, że czasami udaje uratować pewne pan miejsca jak ksiądz Krystowski elewator zbożowy z takim oddolnym działaniu no chyba po raz pierwszy będzie poczuć taką moc ich trochę takie społeczeństwo obywatelskie obudziło, aby to postindustrialnym z dziedzictwo dawnego Wrocławia zachować się udało budynek stoi mamy nadzieję, że to był taki ostatni akord wyburzania czy planów wyburzania na koniec pytanie oczywiście istotne dla tych, którzy słuchają dzisiaj ósma 10, gdzie mapę można znaleźć, gdybyśmy chcieli kiedyś będzie można spokojnie podróżować udać się do Wrocławia i przejść się śladami tych miejsc, które pan wraz z koleżankami kolegami oczywiście fotografowali Szcze, gdzie się udać, gdzie uderzać, żeby znaleźć się to wydawnictwa dla mieszkańców Wrocławia warto udać się od teraz przejście garncarskie 2 to znana wrocławskim rynku do księgarni tajne komplety, a natomiast osoby spoza Wrocławia mogą oczywiście zamówić egzemplarz, kontaktując się z księgarnią tajne komplety po adresem mailowym bądź telefonicznie bądź też, pisząc na kontach znaleźć etat księgarni tajne komplety na na Facebooku lub, kontaktując się przez stronę dolnośląską PL tam też są dane kontaktowe jak w zapasie bezpłatny to w tych 2 miejscach na 2 sposoby stacjonarnie czy też, zamawiając przez nową bądź telefonicznie może nastąpić, czyli właściwie opiszcie nam wszystkim prezent tak oto pałkarz ukazała pod koniec zaś między świętami Bożego Narodzenia, a nowym rokiem nowy rok wchodzimy znowu propozycji czekamy na więcej nie tylko tego, że spod tynku patrzy Breslau, ale cały dolnośląski te miejsca, o których pan Maciej rozmawialiśmy bardzo panu dziękuję za spotkanie trzymam kciuki będziemy śledzić kolejne zdjęcia i Pańskiej profile społecznościowe, żeby odkrywać wspólnie Wrocław na ponad 200 śladów błysnął na ulicach już teraz na 1 mapie Maciej Wlazło fotograf prawnik wrocławska Broda był gościem ósmej 10 dziękuję bardzo, bardzo dziękuję było bardzo wiem Michał już do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA