REKLAMA

Piłeczka kauczukowa jako narzędzie opisu czasu

Godzina Filozofów
Data emisji:
2021-01-16 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
39:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
no, a z nami jest gość, którego wiemy to dostaje takie informacje, a czasem żądania wręcz wielu państwa czeka regularnie czeka na jej ci, którzy czekali to się doczekali dr hab. Jan Chwedeńczuk dzień dobry czy dobrze Instytut fizyki teoretycznej Uniwersytet warszawski tak słyszymy się słyszymy słyszymy się, choć pewnie mamy delikatne opóźnienie to znaczy jak mam mam o to ciekawe, bo to się łączy bardzo ściśle z matrycą, której będziemy rozmawiali już kiedyś tutaj o Rozwiń » czasie od różnych stron zresztą rozmawialiśmy na tej antenie no ale to są tematy uniwersalne, do których warto wracać, zwłaszcza w takich kontekstach noworocznych czy około noworocznych, bo wówczas problematyka przemijania czasu jakoś staje nam się bliższa z Katarzyną Borowską właśnie żeśmy jakoś tak myśleli o tym, żeby siebie do rozmowy o czasie zaprosić w okolicach świąt na już niema tych świąt, bo już styczeń święta akurat nie mogłeś w tych w tych dniach, ale cóż doczekaliśmy się tego momentu i tak zacząłbym od tego, że mam w pamięci ciebie tak z przełomu lat dziewięćdziesiątych dwutysięcznych jakiś taki mam wspomnienie jak rozmawiamy troszkę inaczej wyglądało też obydwaj mieliśmy więcej włosów na głowie całą pewnością, że ta parada podstawach naczep no tak mu wierzą do tak powiedziałem, że obydwaj byliśmy też włosy tak jest znacznie znacznie więcej, ale zastanawiam się co się stało z tym co wtedy było co się stało z tą naszą rozmową z tymi 2 naszymi ciałami, które stały w określonym miejscu i wymieniały dźwięki pomiędzy sobą i stały w określonym właśnie miejscu w określonej przestrzeni teraz ta przestrzeń też zupełnie inaczej wygląda coś co się stało w ogóle, dlaczego teraz mamy mniej włosów jesteśmy zupełnie, gdzie indziej i tam to jest tylko jakimś wspomnieniem odległym jak do tego doszło właśnie nasza próba wspomnień pamiętam, że poznaliśmy się jak odwiedzałem mojego ojca, który z dnia takie raz był wykłada wykładowcą w twoim tak jest godzinami zaś zasiadali szefa Starym żoliborskich domów i bliższe hektolitry herbaty dyskutowaliśmy hektolitry hektolitry herbaty, a nawet także wypaliłem wtedy na co prof. Chwedeńczuk Bohdan Chwedeńczuk, o którym wspomniałeś nie pozwalał łaskawie jakieś tony papierosów wtedy też no no i nie ma ani ich działalność 1 dyskusję nie ma głosów nie ma domu za dom zmienił właściciela itd. co się stało to oczywista po prostu tak upłynął czas samo do tego Pilarz tylko, że nam może o tym nie wiadomo czy to znaczy to jakoś intuicyjnie czujemy co znaczy dziękuję czas tylko ba nie wiadomo dlaczego ci co sprawia, że czas Spójnia i oczywiście na to pytanie nie udzielimy odpowiedzi nie ma nie ma szans i chyba taki podstawowy problem definicyjne czasem także mamy, bo jak na dobrą sprawę czas ze zdefiniowaniem jako zmiana no właśnie to bardzo dobre pytania, ale ktoś, przygotowując się oczywiście to pierwsza rzecz, której myślałem o definicji o problemie z definicją, ale pytanie jest czy spójrzmy może coś prostszego zdefiniować, zanim czas będziemy zakochać miano mianowicie jak byśmy zdefiniowali taką przestrzeń fizyczną znaczeniu takie położenia jak to to tak łatwo zdefiniować nie mówiono o mocy przez koniecznej no nie o to czy pytanie też tu się wcześniej, gdybyśmy próbowali prowadzić jakąś komuś jakiś istocie, która żyje jakiś pan przestrzeni, która zupełnie atakuje wytłumaczyć co to jest ta przestrzeń, w której myśl Tomasza leśnej od maszyna myśli oczywiście przed wiecznego aktu lub oni żyją w oczy przestrzeniach oczywiście no to nie byłoby łatwe, bo jak byśmy jakoś tak, bo oczywiście matematycznie pajęcza przestrzeni takie czy siak jest jakoś tak zdefiniowane, ale nam chodzi o definicję matematyczną tylko o przetestowanie tego czym to pojęcie jakoś tam intuicyjne rozumiały i jakoś byśmy mówili, że przestrzeń to jest takież takie coś, w czym znajdują się obiekty i między którymi można się poruszać zdaniem to coś klaruje specjalny kosz nie no trochę klaruje to rzeczywiście tak jest niewątpliwie dobrą notę w takim razie czas czas to takie coś taki zbiór liczb rzeczywistych, które mają kolejne zdarzenia no to to już jest to jest taka definicja wiosną, bo jest od zdefiniowania pojęcia czy to coś klaruje bardziej niż mówienie o przestrzeni, że to jest takie taki obszar, gdzie przy pomocy współrzędnych określam położenie punktów to nie czy to coś państwu obie mi tłumaczy no to są może nawet nie tyle przepraszam nie chcę żaden sposób czy urazić wiem, że jesteś bardzo wrażliwym człowiekiem, ale jeżeli chodzi o od definicje, które podało jeszcze zastanawiam się na ile to są definicje tych tych właśnie nawet nie wiem czy można powiedzieć obiektów na jakiś czegoś do czego bez słowa się odnoszą ana ile to właśnie są jakieś takie określa to określenie określenia Rąpała aż tak no, więc czasem raz raz jeszcze tak to pojęcie czasu można jakoś gości ślad, ale pozostają właściwie rozwiązana w mniejszym bądź większym stopniu kwestie, które odróżniają czas przestrzeń znaczy, dlaczego czas płynie do przodu zawsze tak się bowiem oraz bardziej fundamentalne, dlaczego czas płynie to są to co ta własności tej współrzędne, która odróżnia ją od współrzędnych tych, które określają położenie przestrzeń i naj tak osie banie rozstrzygnąć tymczasem na nie da się niedawno wiele nie da rozumiem tak oczywiście zaraz przypuszczam, że nasz czas w tej odsłonie kończy, więc po informacjach, dlaczego wiemy, dlaczego ma właśnie spróbujemy doprecyzować trochę pojęcia i na jakiś fizyczny prostym przykładzie wytłumaczyć, dlaczego mam wrażenie, że czas płynie 1 strona nie można się łudzić na, że podamy jakiś rozstrzygające odpowiedzi na te pytania, które ludzie nie stawiają co najmniej od tysięcy, jeżeli dziesiątki tysięcy od kiedy zauważyli, że jest coś dziwnego tymczasem, że różne rzeczy się dzieją późniejsze nie dzieją, chociaż zarazem w różnych kulturach to rozumienie czasu doświadczenie czasu było inne no bo takim zachodniej kulturze linearnym operujemy pojęciem czasu, a we wschodnich kulturach czas jest kołowy cykliczne i nauczy się to nie chodzi o to, że tam rzeczywistość fizyczna jest inna niż tutaj tylko chodzi o to, że subiektywne doświadczenia tego upływu czasu jest po prostu inna, bo to też jest istotna to subiektywne doświadczenie czasu może być bardzo zmienna co też jest bardzo ciekawe, ale o tym jak już powiedział Jan Chwedeńczuk będziemy rozmawiali po informacjach ona już jesteśmy z powrotem Jan Chwedeńczuk wciąż z nami raz jeszcze dzień dobry dzień dobry chciała rozwinąć pewne wątki tej poprzedniej części naszej rozmowy w szczególności te pojęcia którymi się posługujemy pojęcie czasu np. bardzo proszę nowość, więc pomyślałem sobie, że dobro ilustracją tego, dlaczego widzimy czy też taką takim modelem, który może sugerować, dlaczego widzimy upływ czasu w 1 kierunku, ale drugi, czyli innymi słowy dlaczego, gdybym zobaczył idę nagranie upadającego kubka rozwijającego się to uznałby to za naturalną proces, choć może nie pożąda natomiast gdyby zobaczył nagranie kubka leżącego, do którego wlatuje herbata się składa z powrotem całość, po czym wskakuje ma na stół to czułby się dość szybko, że przypuszczalnie film jest puszczony stać w no i coś takiego dzieje się przepraszam, że ci wejdę słowo chyba musimy w związku z tym spróbować tym filmie porozmawiać jeśli go nie widziałeś jeszcze w filmie Tenet coś takiego się dzieje Christophera Nolana, który to film pojawił się miał się pojawić w kinach pojawił się w kinach w tym okresie, kiedy nastąpiło poluzowanie obostrzeń i liczby zakażeń spadły latem no ale oczekiwano, że to będzie jakaś wielka reaktywacja kina i że on kina uratuje raczej w sensie finansowym to się nie sprawdziło film poniósł porażkę finansową co dużo mówić, ale to jest bardzo ciekawa produkcja, gdzie pewien wątek związany właśnie z odwracaniem czasu występuje bardzo byłbym ciekaw swojej perspektywy jeśli chodzi o ten film, ale się umówimy na rozmowę już wkrótce na ten temat o ale, proszę bardzo, cieszy dlatego kupno, choć wracamy do kubka jest proponowana ilość animator reżyser filmu filmu w stanach tak jest i witam montaż tam kluczową rolę w ogóle odkrywa kwestia no i zgodności upływu czasu wynikająca z różnic zjawisk opisywanych historii względność, ale wracając do kubka, zanim może roku będziemy czuć tak bardzo złożonym układzie to pomyślałam sobie, że taki najprostszym modelem, który fizycznym, który pokaże, skąd jest tzw. strzałka czasu szczególna może wynikać to niech będzie, bo proszę sobie, że cały wszechświat to jest 1 planeta najlepiej, żeby to była jakaś taka duża kula, której nic się dzieje wśród żadne procesy wulkaniczne tak, żeby właśnie nic się nie w środku nie dzieje nie wyróżniało jakoś kierunku czas czy to taka wyidealizowany idealna kula wielka na tym powiedzmy Tour, która właśnie tak idealnie martwo no i nad tą planetą na tej planecie ktoś właśnie z zewnątrz musi być taka ingerencja z zewnątrz umieszczam zmiana wysokości 2m Koszykową piłeczka i Puszcza po raz piłeczka naukowa no pamiętasz jak kiedyś był wielki obiekt pożądania tak w ogóle w latach 80 mi MiTo pozostało nie będą mnie tak samo ja bym wiele dał za kauczuk ową piłeczkę no, więc czyli ta istota ta ingerujące w ten uproszczony sza świat istota Puszcza Koszykową piłeczka i tyle znika już nie ingeruje w ten układ teraz jeszcze zakłada co do tej planety to niema żadnej atmosfery szpital na różnych tak, żeby nie było żadnych oporów powietrza to piłeczka wiadomo co będzie robił rozliczona puszczona spadnie sobie tak pionowo w 2 w kierunku środka plan będzie próbowała się dostać do centrum planet oczywiście zdoła się odbije odpowiedź nie my odbije się i wróci czy w momencie jak dotknie planety powierzchni o to papieża prędkości do i będzie lecieć do gór AK potem znowu wzlecieć na 2 ma tyle zatrzyma się ile ci do rangi to będzie taki cykliczny proces oczywiście pod warunkiem, że ta wtopiła się też coś tam nie robi w środku to zakładano skorzy takim, że wszechświat jest skrajnie uproszczony, czyli piłeczka jest idealnie odbijająca się w planecie w tej w tym obiekcie astralne nic tam w środku gdzie, więc o do czego jaki Otóż jak wyobrażamy sobie proces odbijanie piłeczki od powierzchni planety no to jest dla nas oczywista intuicyjna, że nie zachodzi takie zjawisko, że piłeczka, która spoczywa sobie na powierzchni planety nagle wznosi się na 2m wokół tylko innymi słowy mniej intuicyjnie czujemy, że jeżeli widzimy piłkę odbijają ruszające z powierzchni planety na 2m ogólny to oznacza, że ona początkowo była puszczona od gór AK żona spadła i wraca a, a taki proces, który piłka rusza do leci na górę i wraca jest dla nas jakaś intuicyjna, skąd wie, skąd ona miałaby w jaki sposób ona miałaby ruszyć Otóż to co chcę powiedzieć, że w języku praw fizyki to w tym vide wyidealizowany układzie czy ten proces zaczyna się od ruchu z domu na góry i potem taki jest oscylujący seria odbić od powierzchni plan czy też zaczyna się zgodnie z góry na dół jest zupełnie rozróby nie rozróżnia znaczy innymi słowy takim uproszczonym wszechświecie nie ma wyróżnionego kierunku upływu czasu zmian czy, jeżeli weźmiesz bardzo prosty staram się staram się, że będzie bardzo prosty układ to to w jaki sposób opisujesz dynamikę tego układu to żaden sposób ten opis nie wyróżnia upływu czasu do przodu i to tym czy innymi słowy mógłbym opisywać to zjawisko taki sposób, że ruszyła piłeczka z powierzchni ziemi i osiągnęła z powrotem 2 czy powrotu po raz pierwszy w tym twoim opisie 2m i wykonuje ta cykliczna zjawisko, dlaczego jest tak teraz to udaje się w pełni mam nadzieję ilustruje ten Motor to, że my odczuwamy upływ czasu jednak dlaczego na kuli ziemskiej jak rzucić z tą swoją wymarzoną już od lat osiemdziesiątych działaczką kogoś kogo to ona nie rzuciłbym w takich warunkach, bo nie miał mieć pewności, że ona wróci do mnie nigdy w życiu bym swojej piłeczki kauczukowego nie wykorzystał w jakimś eksperymencie gdzieś w lecie pracy to jest za jakimś pałeczkę w jakiś prezentuje kilka jedno poświęcić naprawdę no fantastyczny no, więc pytanie jest, dlaczego na kuli ziemskiej to co jest zbiory naszych doświadczeń podpowiada nam, że naturalny proces ruszania w górę, po czym piłka odbija każdy wie żona prowadzi przestanie się dać im słowa na wyhamuje i zakończy swoje ten proces to dynamika z początkiem na powierzchni planet to jest to, czego jesteśmy przed taką jest to widać widać, że w tym procesie taki już raz w realnym świecie kierunek upływu czasu jest różnią najpierw jest piłka na górze odbija się już krotnie coraz coraz mniejszą wysokość osiąga za każdym życiem, a zwykłą wyhamowuje Radom nie ma takiego procesu, że piłka leży na dom na, po czym nagle jakimś wspaniałym zbiegiem okoliczności nabiera prędkości i zaczyna, więc wznosi się na 2m robi odwrotny proces czy innymi słowy z takim bardzo proszone przez świecia powtórzę to raz jeszcze kierunek upływu czasu wydaje się być kwestią arbitralną co mówiąc głębiej oznacza, że prawa fizyki, które opisują opisują dynamika mają mówimy symetria czy one wyglądają tak samo, gdybyś opisywał ruch do czasów późniejszych jak do wcześniejszej, a w złożonym świecie takim, jakim żyjemy ewidentnie jeden z tych kierunków jest wyróżniony i teraz spróbuję pokrótce wietrzymy model za argumentował czemu tak się to pewnie dość oczywiste może dla ciebie słuchacza, ale jednak trzeba to nazwać mianowicie tym złożonym świecie no właśnie problemem czy też po co go odróżnia od prostego świata złożoność macie oprócz tego, że masz planetę i piłeczka Koszykową to jest jeszcze powietrza są drobinki ziemi na powierzchni tej planety czy jest jakaś wewnętrzna skomplikowana struktura piłeczki jak opuści 2m to po pierwsze, ona będzie doświadczać oporu powietrza po drugie, uderzając o powierzchni ziemi wznieci jakiś tam malutki nawet Kuszczak apelu i ten kurz uniesie on nabierze energii odbierają opiewać uniesień wieś rozejdzie się na boki, zabierając bezpowrotnie, zabierając energia temu Ruchowi i go w ten sposób w dłuższej perspektywie wyhamowują, ale teraz znowu prawa fizyki opisujące to złożone zjawisko symetryczne, niemniej prawdopodobieństwo, że ten kurz tak się ułoży, żeby z powrotem całą tę energię przywrócić kiwać i nadać jej ruch do góry także także ona ruszy z powierzchni ziemi zacznie odbijać jest niezwykle małe natomiast ilość sposobów na jaki może wytracić energię z ruchu tej kulki po i nadając energię powietrza kurza, więc i drobiny piachu na powierzchni ziemi jest nie skończą czy ma nieskończenie wiele sposobów możesz wyhamować ten, a przywrócić go nas na na powrót może tylko na kilka sposobów to niewyobrażalnie mało prawdopodobne, że ten kurz cały jeść synchronizuje to powietrze, które odebrało Energi piłeczka i na powrót zacznie napędzać i namawiać do ruchu takiego oscylująca, więc widzi, że chociażby ze względu na złożoność wszechświata naturalne jest upływ czasu 1 ciałem tak jest naturalne, ale oczywiście jedną z takich fantazji, która także w jakimś sensie realizuje się w filmie Interstellar jest fantazja o tym, żeby w czasie móc podróżować, żeby móc w jaki sposób ten rodzaj jednostronności bezpowrotną ości to ładne słowo, którego w pewnym momencie użył także odwrócić no i to jest też niezwykle interesujące się za moment wrócimy do tej rozmowy, bo przed nami jeszcze informacji, ale tak około minuty mamy na te podróże w czasie czy to jest naprawdę niestety niemożliwe absolutnie no ja nie mam prawa fizyki tego zabraniają to co ewidentna jest firmie to standard końcówce tam, że tam jest zadłużony związek przyczynowo skutkowy, bo ta bohater w przyszłości wpływa na przeszłość, której on kiedyś skądinąd tam był on sam siebie widzi w tej przeszłości skazany jest jest sugestia, że coś z upoważnienia w tym filmie jest poważnym nadużyciem, ale tam zarazem bardzo poważni naukowcy konsultowali ten film no, więc tam jest druga kwestia czy względność upływu czasu może bowiem obszar to do tego absolutnie niczego dr hab. Jan Chwedeńczuk jest z nami będzie z nami także po informacjach, kiedy przeminą oczywiście przeminą jak wszystko cały czas z nami Jan Chwedeńczuk raz jeszcze dzień dobry dzień dobry powiedziała, że to niekoniecznie musi być także prawa fizyki te podróże w czasie wykluczają no ale względności czasu jest taką sprawą, która w każdym razie jest jakoś rozpoznana na gruncie fizyki i na gruncie fizyki właśnie jest coś co wiemy, o czym, o czym się pisze i o czym się co się liczy no, więc pomówmy trochę tej względności czasu na czym polega cóż takiego jest właściwie jak to się dzieje, że czas jest względne wydawałoby się, że czas sobie płynie po prostu, że to jakaś taka wszech obejmująca wszechogarniająca Skrze brakuje słów, żeby mówić dobrze o czasie cóż takiego właściwość rzeczy właściwość wszechświata tak powiedzmy o, a tutaj okazuje się, że to się zmienia no właśnie, więc może zacznijmy od tego jaki sposób czas postrzegane jak do czasów do czasu skądinąd sformułowania fizyki newtonowskiej łączy, czyli aż do do momentu de facto, kiedy ona została podważona co uogólnione Otóż w tym sformułowaniu, którego dostarcza nam to tam kluczowe kluczową rolę odgrywa tzw. równanie pomoc, która mówi opisuje to w jaki sposób na skutek upływu czasu zmienia się położenia i prędkość obiekt, czyli innymi słowy to jest taki opis tak takie takie sformułowanie która, które pozwala opisać to co nazywamy co tradycyjnie rozumiemy przez rok, czyli nadawania prędkości, która to z kolei prędkość sprawia, że się poruszamy to prowadzi do ruchu to jest opis Newton wąski to słynne równanie siła to jest masa razy przyspieszenie i zauważ, że w tym opisie rola czasu i położenia, czyli innymi słowy nowa przestrzeń i czasu no jest jest jakoś symetrycznie, bo to w tym opisie tak jak już powiedziałem podczas zadaje ruch czy wiecie, że złamana symetria między czasem ma czas jest zmienność w czasie powoduje ruch, a nie z dnia zmienność przestrzeni powodują czasu rozumiem to jest w jakim sposób zdarza miana symetria, bo jeżeli ci powiem, że na skutek upływu czasu i na skutek tego, że opada nie wiem w polu grawitacji kuli ziemskiej godzić za godzinę będziemy darzymy powierzchnią no to w tym opisie Baś po pierwsze, siłę, która powoduje to, że opada, a po drugie, masz upływ czasu i one razem prowadzą do poruszania się do ruchu czy innymi słowy upływ czasu plus siła generują choćby dynamik pocztą ruch tak mnie górnolotne bądź w takim dniu tomaszowskim opisie jest ewidentna, że rola nowość, że jest jakaś wyróżniona rola czasu względem przestrzeni i to co jeszcze chcą dodać, zanim przejdziemy do otworu odpowiedzi na swoje pytanie mianowicie dotyczące zgodności to, że w tym opisie de facto tam nie ma pamięta czas nie wpłynie oczy tam masz o masz położenia ruch cząstki obiektu wolnego jakiś czas, ale nic nie każe tym tym suwakiem, które jest czas poruszać z lewej na prawo tak mówiąc obraz czy innymi słowy w tych i we wszystkich tych RO prawa, które jest czas nie wpłynie to my wypisujemy sobie te równania, po czym zmieniamy po kolei chwilę czasu w tych równaniach tak, żeby zobaczyć co się dzieje czy innymi słowy my wiedząc, że z naszego doświadczenia, że czas kłania badamy te równania w różnych chwilach czas, ale w tych samych tych równania nie ma nie ma wpływu nie ma tam tam nie ma żadnego odgórnego procesu, który przesuwa czas lepszą to jest tak taka uwaga na marginesie no, więc to co do tej pory powiedziałem to, że to tradycyjna Tarnowskie sformułowania on w jaki sposób Boże symetrii między czasem przestrzenią rozumianą jako kogoś zbiór punktów, w których znajdują się w obieg i w dziewiętnastym wieku już, przechodząc do torów wynosi 19 wieku sformułowane zostały prawa i aktora dynamiki prawa one można zapisać w postaci takich z kompaktowym tak po równaniu ona nosi nazwę równań Maxwella te równania 3 nie będzie chodzić do pana, ale to co na co w celu zwrócić swoje państwa uwaga to, że te równania nie opisują już zależności położenia obiektu od czasu go ona opisują zależność pewnego abstrakcyjnego obie obiektu, jakim jest pole elektryczne magnetyczna od czasu jak przestrzeń, czyli Zobacz, że już zaczyna pojawiać pewna symetria nie ma już tak jak równania Newtona, że masz zależność położenia od czasu tylko wprowadza nowy byt, który nazywamy przed polem elektrycznym magnetycznym i podaż tego nowego bytu zależność zarówno od czasu, jaki przestrzeń, czyli czas przestrzeń zaczynają, jakby po pewnej symetrii nabierają zmyślą o ten nowy obiekt opisywany w jakimś sensie podobnie znaczy podobnie ze względu na upływ czasu i poruszanie się przestrzeń i to obserwacja doprowadziła i parę innych obserwacji między nimi taki, że w tych równaniach pojawia się pewna wielkość, którą nazywamy prędkością światła, a doprowadziła koniec końców na początku dwudziestego wieku pani tajna gospoda sformułowania szczególnej teorii względności, czyli takiej teorii, której co prawda upływ czasu tak jak Tarnowski Dynamic prowadzi do ruchu, ale ruch z kolei prowadzi do zgodności czas innymi słowy jak ma 2 obiekty z czego 1 porusza się względem drugiego za kosztami powiedzmy dla uproszczenia stałą prędkością no to zegarki tych 2 obiektach będą wskazywały różne podczas, czyli słowa czas nie jest już bezwzględnym parametr taki jak Milczanowski fizycy tym Słowaczkę, który sobie bez względu na wszystko tak samo może ja, choć dla upraw tylko jest jakimś bytem już nie rozerwanie połączonym z przestrzeni ruch przestrzeń i tak jak raz jeszcze powtórzę upływ czasu prowadzi do ruchu to jest w miarę naturalna, ale w tym sformułowaniu ruch zmienia upływ czasu i to nazywamy względności czasu to się przekłada na bardzo konkretna takie eksperymenty myślowe, które często dają zaskakujące ciekawe wyniki miała się np. związane z potencjalnymi podróżami kosmicznymi, których uczestnicy w momencie, kiedy powracają na ziemie po pobycie, gdzie indziej np. przemieszczaniu się z prędkością światła prawdy zrównoważenia w tym tron w razie tak tak tak tak naprawdę oczywiście, że nikt no są zupełnie innym wieku jeśli można tak powiedzieć aniżeli ci, którzy na ziemi pozostali no tak to nie to jest to nie jest żadne science-fiction, aczkolwiek jedno z moich ulubionych książek powieści lama, czyli powrót gwiazd właśnie autora science-fiction bazuje na tym zjawisku, niemniej to nie jest science fiction to znaczy upływu czasu zależy od mówiąc już takim językiem fizycznym układów z urzędem, czyli od tego jak ktoś się porusza i a priori można wyobrazić słynne taki paradoks bliźniąt poruszany na wykładach zawsze stoi zgodności może sobie wyobrazić taki akt taki zjawi takie wydarzenia 2 bliźniaków żadnych podtekstów politycznych 2 bliźniaków lublinian biorą mają zsynchronizowane zegarki się rozstają na jakiś plan Charlie Adam rusza w podróż kosmiczną i ponieważ on się porusza względem tego pozostającego na planecie z bardzo dużą prędkością prawie prędkością światła to może być tak rząd wróci starszy o parę lat, a ten drugi będzie już starsze wielokrotnie więcej 2030 lat to jest fakt względności czasu i to jest tak jak to bardzo dziwne naprawdę bardzo dziwna dziwią się zgadza, bo to jest nie bez powodu my ludzie to odkryli tak późno, bo to w tych w tym na naszych codziennych doświadczeniach to zjawisko w ogóle nie gra roli, dlatego że prędkości z jakim się poruszamy względem innych ludzi innych obiektów no co tak zaniedbywanie małą względem granicznym zadające Tuska prędkości światła, że ta zjawiska tzw. dylatacji czasu są astronomiczne małe w ogóle zaniedbali w związku z tym myśmy nie Wulff jako gatunek nie Ewą budowali w takim środowisku, gdzie mogliśmy być w ogóle przywykli do tego języka stąd tym mówić naturalnie jest naturalna reakcja, że to dziwna albo zaskakując no cóż powoli mija czas przeznaczony na tę naszą rozmowę tak tak, proszę bardzo, już chciałem opowiedzieć za ten upływ czasu może być modyfikowany nie tylko ze względu na ruch, ale też ze względu na bliskość masywnych obiektów to się w filmie Interstellar tam wykorzystane tarza się zbliżają jakiś taki bardzo masywnej planety blisko czarnej dziury i po kilku minutach pobytu na tej planecie względne czas na kuli ziemskiej to płyną z 30 lat, więc ta względność bogatsza niż tylko taka czysto matematyczny bardzo ciekawe to też pewnie trzeba by było długo tłumaczyć, dlaczego akurat tak się dzieje, ale co bać przed chwilą zaczynaliśmy tę rozmowę już trzeba kończyć, bo tak to jest właśnie wrócimy do tego rozmowy myślę po tym, jak obejrzeć film Tenet to jest to jest ciekawa rzecz, która w jakimś sensie podobna, jeżeli chodzi o pewne wątki do Interstellar tam też jest także w przeszłości przyszłość ze sobą się specyficzny sposób zazębiają mamy to zaburzenie porządku przyczynowo skutkowych też kwestia odwracania rozmaitych procesów w czasie jest tam ciekawie rozegrana no bardzo się będą bardzo jestem ciekaw jak twoje fachowe oko fizyka popatrzy na to koncept bardzo atrakcyjny fabularnie, ale też jakoś bardzo skomplikowane bowiem, że znaczna część osób, która w ogóle jakoś gubi się w tym filmie nie rozumie kompletnie, o co w nim chodzi nie to, żeby jakoś dokładnie się zeznawać w całej skomplikowanej siatce fabularnej ten ta, ale też rekomenduje, żeby państwo sobie ten film obejrzeli jeszcze go jeszcze nie jeśli jeszcze nie znacie mamy np. na nie wiem za 2 tygodnie byśmy mogli o tym mówić co myślisz nad żadną rządzących darta obejrzeć ciemność zapewnię ci możliwość obejrzenia tego filmu o w bardzo dziękuję dr hab. Jan Chwedeńczuk był państwa gościem fizyk z Instytutu fizyki teoretycznej dziękuję bardzo, dziękuję Uniwersytetu Warszawskiego Uniwersytetu Warszawskiego, a tak to trzeba było tutaj dodać dzięki serdeczna do usłyszenia no, a państwo jeszcze z nami oczywiście zostaną, bo magazyn trwa będziemy po godzinie trzynastej już za kilka minut rozmawiali z Anną Łabuszewską o nawalnym Aleksiejem nawalnym, który jutro wraca do Moskwy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA