REKLAMA

Czy powinniśmy się przejmować topnieniem lodu na Ziemi, skoro większa jego część pokrywa oba, bardzo odległe od nas, bieguny?

Homo Science
Data emisji:
2021-01-16 13:40
Audycja:
Czas trwania:
25:15 min.
Udostępnij:

To pytanie (i wiele innych) zadamy już dziś o 13.40 w Radio TOK FM Julicie Mańczak, redaktor naczelnej magazynu TUU, oraz dr. Jakubowi Małeckiemu prowadzącemu zaprzyjaźnionego bloga Glacjoblogia, którzy napisali wspólnie świetną książkę "Początek końca? Rozmowy o lodzie i zmianie klimatu".

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu witamy w audycji Homo science przy mikrofonie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka PL i witamy naszych gości są z nami zdalnie Julita Mańczak i dr Jakub Małecki autorzy świeżo wydanej książki początek końca dzień dobry dzień dobry dzień dobry witam serdecznie wszystkich słuchaczy, a książka, którą wspólnie napisaliście UE w ogromnym skrócie mówi o ogromnej bardzo ważnej roli topnienia lodu zachodzącej obecnie zmianie klimatu UE Rozwiń » zresztą podtytuł książki brzmi rozmowy o lodzie i zmianie klimatu i Teresę takie pytanie mi się nasuwa, bo tytuł jest dosyć złowieszczo, ale do niego chciałbym wrócić za chwilę i jak to jest z tym lodem, bo z naszego punktu widzenia lud jest od nas daleko może teraz akurat mamy chwilowo fale mrozów bardzo rzadko obecnie już w Polsce, ale z reguły lud trzyma się z dala od nas na obu biegunach jest dużo w innych rejonach jest mało i dlaczego powinniśmy się przejmować tym co się dzieje z lodem tak daleko od nas dr Jakub Małecki no wiesz, że lud jest generalnie taką klimatyzację dla całej planety, jeżeli podzielimy sobie lub na 2 różne typy lód morski, czyli kraju unoszącą się na polarne oceanach lud lądować lodowce górskie i lądolodu, gdy okaże się, że mają one trochę różne funkcje ten lód morski gigantyczny płaszcz na popularnych morzach odbija bardzo dużą ilość energii słonecznej z powrotem w kosmos przez co no ziemię nie nagrzewa się tak mocno jak wówczas, gdyby tego lodu nie było, więc jeśli tego lodu Morskiego zabraknie nagle ziemia zacznie pochłaniać dodatkowe wielkie ilości energii i tym samym szybciej się nagrzewać z kolei lód na lądach kontroluje poziom morza kontroluje ilość wody w rzekach i również przyczynia się do odbijania tego promieniowania słonecznego, które było w przypadku braku lodu jak wspomniałem to żyłoby jeszcze do tego pieca naszego ocieplenia klimatu, a dla nas mieszkających w Polsce ten lud najbliższe nam wielki lód arktyczny, jakie ma konkretnie znaczenie, jakie ma przełożenie na naszą pogodę na nasz klimat no faktycznie Arktyka, czyli ten około popularny obszar otaczający biegun północny jest w zasadzie 1 wielką kuźnią klimatu dla półkuli północnej i każda zmiana ilości lodu Morskiego, który pokrywa ocean arktyczny przekłada się właśnie na zmiany różnych systemów pogodowych, do których do tej pory byliśmy przyzwyczajeni, więc bardzo pilnie musimy obserwować to co nie jest się z tym Arktycznym lodem morskim właśnie, dlatego że tak strasznie się to przekłada na pogodę również u nas np. powiedzmy, że w Arktyce robi się wyjątkowo ciepło były takie sytuacje w ostatnich latach i co się dzieje wtedy z pogodą u nas in w dalszej konsekwencji klimatem no nie mam tutaj jakieś bardzo ogólnej ogólnego scenariusza co się dzieje natomiast to co jest bardzo wyraźne to, że wraz z ocieplaniem Arktyki zmienia się prąd strumieniowy, który otacza, jakby Arktykę taki wielki system wiatrów wiejących powiedzmy mniej razy oko wzdłuż Północnego koła polarnego, kiedy zakrzywia się ten prąd właśnie poprzez ocieplenia Arktyki no to czasami w ciągu 2 może się zdarzyć, że poprzez skrzywienie tego prądu wielkie fale mrozów mogą atakować czy to Amerykę północną to również Europy jest to jeden z przykładów, ale naprawdę bardzo jaskrawy, więc co ciekawe podczas ocieplenia klimatu możemy mieć również rekordowo chłodne epizody na półkuli północnej, a w takim razie pytanie do Julity jak pojechały 4 regiony, gdzie ten lud jest jeszcze jest zmienia spojrzenie na lodowce na kwestie związane z klimatem, bo tam była teraz po raz pierwszy tak zgadza się zgadza się tu są 2 elementy bardzo ważnej 2 duże zaskoczenia pierwsze to jest taki, że tak jak wspomnieliśmy na początku rozmowy wydaje nam się, że ten lud Arktyka Antarktyda, że to są jakieś bardzo odległe obszary, które gdzieś daleko są i będą prawdopodobnie wiecznie, bo te połacie lodu są olbrzymie i wydaje nam się wszystkie rzeczy związane z geologią zbudował ziemi mamy taką tendencję osobiście też do postrzegania jako jako trwałe natomiast to jest pierwsze zaskoczenie to wszystko jest bliżej niż nam się zdaje i w sensie dostępności już w tej chwili i w sensie takiej realnej odległości naszego wpływu na te obszary to po pierwsze po drugie one wszystkie podlegają nieustannym zmianom, a jeżeli chodzi o lód na off aktualnie możemy mówić o tym wpływie człowieka jak najbardziej o kolosalnym, które powoduje topnienie lodowców i dla mnie olbrzymim zaskoczeniem było to ja sobie wyobrażałem te wyprawy jako taki wymagającą jakiś przygotowań ogromnych od nas, że ta podróż będzie trwała długo, że warunki na miejscu będą bardzo surowe Otóż nie turystyka rejonie zarówno Północnego bieguna jak i południowego rośnie z roku na rok miejscowości, do której jem, która jest takim węzłem komunikacyjnym logiem biegu na Spitsbergenie jest bardzo dostępne, a właściwie podróż ogranicza się do tego, że sprzedamy samoloty w Polsce mamy przesiadkę w Oslo i kilka godzin już jesteśmy w rejonach za kołem daleko za kołem podbiegunowym en na miejscu w tej miejscowości mamy wydział Uniwersytetu mamy restauracje kawiarnie hotele także jest oczywiście niewielka osada, ale jednak było to dla mnie duże zaskoczenie, że obecność człowieka jest tam bardzo mocno zaznaczona jest oczywiście dużo placówek badawczych natomiast co jest jeszcze interesujące to fakt, że kiedy już wyjdzie się za tej za te osady, kiedy już ruszy się własnych siłach na własnych nogach i na te lodowce, kiedy Kuba zabrał nas się w podróż po po tych badanych przez siebie swoich podopiecznych lodowcach to tam już faktycznie śladów obecności człowieka nie ma i to jest drugi ważny taki element dla mnie było ogromnie działający na wyobraźnie, że nie ma tam żadnych śladów pozostałości okruchów ludzkości sprzed wieków ma tam malowideł naskalnych jakiś kultur dawnych nic nie odciąga uwagi od tej dzikiej przyrody i we takim marszowym tempie, poruszając się po tej krainie można dostrzec zmiany, które zachodzą na przestrzeni lat i widać to bardzo dobrze widać to na skałach, które otaczają lodowce także można na własne oczy zobaczyć jak lodowce wyglądały można to porównać ze zdjęciami, które Kuba ze sobą zabrał archiwalne także mieliśmy okazję porównywać jak to wyglądało powiedzmy kilkadziesiąt lat temu, a jak zmalały w dniu dzisiejszym także to robi ogromne wrażenie wybraliście się razem na wyprawę do Arktyki Jakub już był tam wielokrotnie wcześniej jako relacja LOK był twoim przewodnikiem i czy właśnie to sprawiło, że przebywając tam razem rozmawiając ze sobą na te tematy zdecydowaliście się na formę tej książki jako serię wywiadów, a nie taką klasyczną formę popularno naukową, jaką zazwyczaj jako zazwyczaj mamy do czynienia w tym wszyscy w tym typie literatury mieliśmy na początku taki wstępny nasz zamysł był formą wywiadu, bo taki sposób te się poznaliśmy ja przeprowadziłam krótki wywiad z Kubą, ponieważ chciała rozwiać swoje wątpliwości na temat ocieplenia klimatu i to było nasze pierwsze spotkanie, ale pasja Kuby i jego niesamowita wiedza i sposób opowiadania tych krain one mnie tak zaraziły wiedziałam, że to jest coś co możemy kontynuować i później byliśmy otwarci w sumie na różne formy i nie wiedzieliśmy do końca jak to się krystalizuje natomiast okazało się, że MD forma rozmowy ona nam obojgu myślę bardzo dużo dała i bardzo dużo pomagała w otwieraniu się na takie 2 perspektywy na łączenie może perspektywy naukowej bardziej poetycko na szukanie sobie nawzajem różnych wrażliwości łączenia ze sobą ja bardzo ten czas cenie, dlatego że nie mam wykształcenia naukowego taki głos z dziedziny nauk przyrodniczych natomiast Kuba absolutnie ma niesamowitą wrażliwość taką powiedziałabym nawet artystyczną i zaznacza tutaj, że warto dla Czytelników zwrócić uwagę na przepiękne ilustracje, które ma wykonać własnoręcznie, które są w naszej książce ja byłam zaskoczona jak zobaczą, bo potrafi absolutnie namalować mapę po prostu biorąc kartkę ołówek i zrobić zrobicie w bardzo pięknie odzwierciedlając krajobraz potrafi też niesamowicie opowiadać, używając przeróżnych metafor także też fakt, że Kuba ME jest w stanie w tak obrazowy sposób opowiadać fenomenów naukowych spowodował że, że ta rozmowa nam po prostu płynęła bardzo naturalnie, ale też postanowiliśmy skoro to jest rozmowa dialog zaprosić do niej innych rozmówców, żeby jeszcze poszerzyć spektrum tematów i stąd kilkoro gości, którzy występują też naszej publikacji o gości zapytamy w drugiej części audycji natomiast chciałabym teraz pociągnąć nieco ten wątek płyty z kości, który muszę przyznać, że mnie mocno poruszył trafił do mnie książka napisana w sposób bardzo emocjonalne i bardzo taki bliski memu sercu to może przyznać, że to do mnie bardzo trafiło natomiast tytuł jest oczywiście niepokojąc właśnie tytuł to też element poetyckiej pytanie do Jakuba, dlaczego początek końca to brzmi groźnie tam na szczęście pojawia się znak zapytania, więc być może to wcale nie jest początek końca czy ten tytuł jest poetycki to jest raczej ostrzeżenie o zagrożeniu, o co chodzi no faktycznie przez zwróciła uwagę na ten znak zapytania, bo zostanie bez przyczyny w mediach, kiedy tylko jest mowa o zmianie klimatu bardzo często ono słychać taką narrację bardzo katastroficzne, która jak nam się wydaje może niektórych ludzi w ponad przeraża na, tyle że tracą zdrowy rozsądek i wino nie zachowują się racjonalnie przestają działać w sposób logiczny i właśnie my chcemy po trosze spojrzeć inaczej na całą tę sprawę chcemy, żeby ludzie przede wszystkim zrozumieli jak bardzo świat jest ze sobą połączone w każdym możliwym aspekcie, czyli przyroda jest tym systemem połączonych naczyń niż zmiana w 1 elemencie powoduje zmiany w drugim elemencie, ale dostarczenie czytelnikom takiej wiedzy daje nam się, że może, jakby sprawić, że przestaną się bać zaczną po prostu dostrzegać piękno przyrody, że warto o nich dbać należy ochronić i że przede wszystkim wszystko jest jeszcze w naszych rękach dlatego nam Milito wydaje się, że to wcale nie musi być koniec świata takiego, jaki znamy w tym sensie, że to nie musi być globalna katastrofa i że skończy ona apokalipsą, ale wciąż możemy coś zrobić, bo tego bardzo zachęcamy naszych Czytelników, żeby zwrócili uwagę na to co się wokół dzieje, że zrobi zwrócili uwagę chociażby na lód jest piękne i że powinniśmy go chronić, bo on chroni nas i no mam nadzieję, że udało nam się po trosze, chociaż ten cel zrealizować, bo to jest oczywiście są bardzo podzielone zdania wśród zarówno naukowców, jaki popularyzatorów nauki, bo część z nich twierdzi, że już koniec z takim aktem łagodnym podejściem i nic innego na ludzi nie działa tylko nastraszenie, bo rzeczywiście no choćby seta szczerze zmarnowaliśmy ładnych kilkadziesiąt lat na taki ogólny chodzenie wokół czy rzeczywiście nie sądzicie, że czas tupnąć, bo o morze morze może nic innego na ludzi nie zadziała to jeśli mogę ja przytoczę taką metaforę, bo to jest 1 ważna rzecz, że często zdaje się nam, że jeżeli mówić o tym krytycznym progu przekroczenia 2 stopnia ocieplenia wtedy już będzie nie do zatrzymania nie będą efektem ocieplenia klimatu i wydaje nam się, że to też działa na wyobraźnię taki sposób, że dla wielu ludzi może znaczyć chacie skoro już nie daliśmy rady przekroczyliśmy tę te 2 stopnie no to co dużo mówić no to koniec to będziemy po prostu obserwować efekty natomiast wyobraźmy sobie, że w naszym mieszkaniu pęka rura cieknie woda do wanny i woda się wylewa z tej wanny już się wylała to będziemy robili wszystko w każdym momencie, w którym zauważymy tom to sytuacji będziemy się starali zatamować wyciek, a nie pozwalać na to, żeby zalewało kolejne pomieszczenia i trochę tak samo jest ciemno z tą zmianą klimatu po prostu w każdym momencie jej musimy robić wszystko, żeby ograniczyć negatywne skutki niezależnie od tego w którym momencie znajdujemy także Edyta ograniczanie skutków zmiany klimatu ono będzie właściwie nam towarzyszyło już zawsze jasne w drugiej części audycji do pytamy o to jak wyższe zajęliście to właśnie edukacją rozmawiamy dzisiaj Julita Mańczak i dr. Jakubem Małeckim autorami świeżo wydanej książki początek końca zapraszamy na drugą część audycji po informacjach Radia TOK FM witam państwa ponownie druga część audycji Homo science ponownie Aleksandra Stanisławska Piotr Stanisławski Crazy nauka apel, a rozmawiamy z Julita Mańczak dr. Jakubem Małeckim autorami świeżo wydanej książki początek końca ze znakiem zapytania rozmowy o lodzie o zmianie klimatu podtytuł mówi sam dla siebie dzień dobry ponownie zdanie się słyszymy dzień nowe bardzo miło dzień dobry książka, której opowiadamy dzisiaj to seria wywiadów z ludźmi, którzy znają się na lodzie mając z nim do czynienia na co dzień pierwszym rozmówcą jest dr Jakub Małecki relacja LOK, który jest współautorem tej książki i co zadecydowało właśnie o wyborze pozostałych rozmówców z braćmi są również imigracja drodze jest dr Aleksandra Kardaś z portalu nauka klimacie jest fizyka atmosfery oraz himalaista Piotr Pustelnik z tym wyborem było tak samo jak jest z tym wątkiem przyrodniczym, który mówił Kuba o tym, że wszystko ze sobą powiązane w toku naszych rozmów okazało się, że pojawiają się kolejne pytania pojawiają się kolejne wątki inne elementy tej poza ludzkie przyrody i pomyśleliśmy, że skoro lud to przecież woda esencja życia na ziemi także zależało nam na zaproszeniu do rozmowy eksperta, który nam wytłumaczy fenomen związany z atmosferą z tym obiegiem wody w przyrodzie i tutaj z pomocą przyszła nam Aleksandra Kardaś, która jest popularyzatorka nauki i wiedzy naukowej współtworzy portal nauka o klimacie wydał również książkę o wodzie ta rozmowa została zamieszczona w naszej książce co jeszcze dodatkowo pomyśleliśmy, że warto było poprosić o wypowiedź kogoś, kto te lodowce zna od lat, kto się po nich porusza, kto widział je kilkadziesiąt lat temu, kto obserwuje ich zmiany dzisiaj zaprosiliśmy tutaj do rozmowy himalaisty alpinisty Piotra pustelnika to jest wielka postać to jest postać wielkiego kalibru prawda człowiek ze zdobywcą Korony Himalajów, a pozostali rozmówcy właśnie Jakub jako relacja LOK mówi właśnie jak się podzieliły Jakubie tematami innymi specjalistami swojej dziedziny faktycznie jeszcze rozmawialiśmy z dwójką z badaczy z zagranicy oraz oświatowej renomie pierwszą z nich była dr John Brian Grety przewodnicząca amerykańskiego komitetu badań polarnych drugi był natomiast dla biolog można powiedzieć, że taki klasyk, jeżeli chodzi o badania Spitsbergenu tam, gdzie ja prowadzę badania, którego spędziłem na Uniwersytecie w Oslo rok jeszcze będąc na studiach doktoranckich także nad 2 tymi postaciami mogliśmy też porozmawiać wypytać o ich perspektywę na na rolę dla biologii na to jak się zmieniała na przestrzeni lat, ponieważ w tych ostatnich 3040 latach szczególnie silnie doświadczamy tej zmiany klimatu i zanik lodowców ta rola dla dialogu oczywiście zmienia na przestrzeni czasu i o tym m.in. prof. Hagen doktor politykę Grecji z kolei opowiada o o jej perspektywie zmiany klimatu, ponieważ ono pada Arktyka i jej klimat na przestrzeni ostatnich milionów lat, więc to jest niesamowity wygląd i ta perspektywa wieloletnia dodaje daje zupełnie inne spojrzenie na to jak jak ona widzi Arktykę współczesną i to dawno, więc myślę, że te rozmowy mogą dużo wnieść ciekawych informacji czytelnik ciekawe podejście jest również ciebie mówisz o lodowca który, który bada od lat jako swoich przyjaciołach jest tam i Sven i są różne inne imiona i z tego wynika jak obecnie wygląda sytuacja tych lodowców na pewno w porównaniu do tego jak zobaczyła się po raz pierwszy hit faktycznie tak lubię personifikuje, acz lodowce, ponieważ każdy z nich jest jest inny, mimo że mogą być one położone w sąsiednich dolinach mają prawie ten sam klimat, ale jednak każdy z nich wygląda inaczej może się też inaczej zachowywać dlatego są trochę jak ludzie i jest każdy z nich wiążą się jakiś dla mnie inne wspomnienia faktycznie sytuacja tych lodowców wokół stacji polarnej UAM na Spitsbergenie czym to środkowa część SPA jedno jest jest kiepska są niewielkie lodowce, które są szczególnie wrażliwe na zmianę klimatu dlatego może im mniejszy tym czym jest bardziej podatne na ten niszczycielski wpływ ocieplenie klimatu, więc kiedy ja zacząłem prowadzić badania w roku 2007 jeszcze będąc na studiach magisterskich na UAM no to były zdecydowanie większy niż teraz to są to są różnice, jeżeli chodzi o długość to rzędu nawet kilkuset metrów niektóre z nich były kilkaset metrów dłuższa niż niż są obecnie jeszcze bardziej niepokojąco wygląda ich stan raczej ich zmiany, kiedy spojrzymy na zmianę grubości, ponieważ najniższych strefach tych lodowców na przestrzeni tych zaledwie 1314 lat, kiedy ja prowadzę badania Note lodowce straciły już kilkanaście może 20 od 30 pięter grubości w niektórych miejscach oczywiście brzmi dość wstrząsające lita, a obecnie jak człowiek, który widział lodowca ja nigdy nie widziałem gdzieś daleko może samolotu i jakby opisała wrażenia to, bo zawsze się kojarzy mi takim niesamowitym błękitem lodu itd. itd. w rzeczywistości jest bardziej skomplikowane i tych rodzajów lodowców jest bardzo wiele i one też mogą bardzo różnie prezentować i tak moim pierwszym wyobrażeniu, zanim pojechał na Svalbard to myślę, że największe wrażenie zrobił na mnie te ściany lodu takie popękane lodowce, które są olbrzymie a gdzie to jest wszystko takie na wierzchu widać jest potężne majestatyczne i taki lodowiec Norden sieć znajduje się na nasz PIT Berga nie akurat kiedy się na niego wybraliśmy pontonem i płynąć przez zatokę pytania towarzyszyły nam piękna pogoda piękne słońce także widok był absolutnie powalające, ale muszę szczerze powiedzieć, że na mnie najbardziej wzruszająca była wizyta na lodowcu, który jest znacznie mniejsze mniej spektakularny, ale po nie można przejść właściwie do jego początku i ten pan nasza wędrówka po nim trwała wiele godzin mierzyliśmy teczki pomagamy Kubie co przyniosło naprawdę ogromną radość satysfakcję w sprawdzaniu, a tych różnic poziomów Fed topnienie New pomagam notować pomiary także w błąd więcej czasu spędzić na tym lodowcu zajrzeć też niemal pod niego pod nie język lodowce i zobaczyć takie Stopklatki życia lodowców i to jest środowy Sven, którym Kuba się opiekuje i muszę powiedzieć, że to co zobaczyłem na miejscu to jest bardzo wzruszający widok nawet niekoniecznie najbardziej spektakularne obrazy zrobiły na mnie wrażenie właściwie ten kameralny mu wielki już odchodzący lodowiec on wywarł na mnie największe wrażenie Kuba powiedz mi i jak się zmieniły narzędzia pracy dla socjologów w ostatnich latach, bo zawsze możemy robić zdjęcia porównywać nos satelity mamy już od pewnego czasu i dziury w lodowcu też można wiercić, ale mamy jakieś rzeczywiście takie narzędzia, które by to zmieniały podejście do tej nauki absolutnie mamy tu ten rozwój technologiczny, który teraz trwa jest bardzo wyraźnie także dla dialogi dawniej nie mieliśmy żadnych zdjęć satelitarnych ewentualnie raz na 1015 lat przeleciał się specjalny samolot i fotografował lodowce góry teraz każdy mamy zdjęcia lodowców niemal dla każdego dnia możemy podglądać nawet przez chmury poprzez te satelity, które odbierają fale radiowe mamy drony, które możemy fotografować lodowce góry, ale bardzo bliska ogromną rozdzielczością możemy tworzyć trójwymiarowe modele w komputerach możemy stworzyć bardzo rozbudowanej skomplikowane modele ich zachowania, które włączają nie tylko topnienie, ale także ich ruch po każdej doby porusza się centymetry dziennie, ale jednak płynie, więc ta ten wachlarz możliwości badawczych naprawdę jest teraz ogromne i z każdym ja wiem pięciolecie widać, bo bardzo wyraźny skok, jeżeli chodzi o liczbę nowych możliwości badawczych to jest mega mega ciekawe rozumiem bardzo dziękujemy zapraszamy przede wszystkim do czytania książki książka początek końca ze znakiem zapytania i rozmowy ludzie o zmianie klimatu autorami są Julita Mańczak i dr Jakub Małecki i zapraszamy państwa również do zaglądania na strony związane z autorami z naszymi rozmówcami Julita Mańczak jest redaktor naczelną magazynu tu pisze się tu u przez UE i to jest takie miejsce, które zainicjowało całą tę wyprawę i stało się bez za rok chce powstania tej książki, a z kolei dr Jakub Małecki prowadzi bloga bardzo fajnego bloga popularnonaukowego relacje blogi ja warto go wyszukać na Facebooku bota jest najwięcej informacji relacji blogi oraz magazyn tu dziękujemy bardzo liczę mając taki aktorowi Jakubowi Małeckiemu dziękuję dziękujemy cała przyjemność naszej stronie zapraszamy państwa za tydzień jak zawsze na naszą audycję, a teraz czas na informacje Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: HOMO SCIENCE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA