REKLAMA

Jakie jest dziedzictwo polskich Żydów? O wystawie w Polin

Kultura Osobista
Data emisji:
2021-01-18 11:40
Audycja:
W studio:
Czas trwania:
16:11 min.
Udostępnij:

Gościem audycji jest Tamara Sztyma, kuratorka galerii stałej w Muzeum Historii Żydów Polskich w Polin. Rozwiń »

Tamara Sztyma: "Mamy na wystawie także twórców kultury popularnej, Samuela Goldwyna, współzałożyciela wytwórni filmowej w Hollywood, Henryka Warsa, kompozytora, twórcę przedwojennych hitów. Mamy także np. Różę Luksemburg." Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska muzeum historii Żydów polskich Polin rozpoczęło wczoraj nowy program poświęcony dorobkowi polskich Żydów postaciom, które odmieniły oblicza sztuki nauki czy gospodarki dziewiętnastym i w dwudziestym wieku zwieńczeniem wszystkich wydarzeń będzie otwarcie nowej galerii dziedzictwo kontynuacja wystawy stałej 1000 lat historii Żydów polskich kuratorka dr Tamara w tym jest gościem kultury osobistej witam serdecznie i dobre za Rozwiń » nami już pierwsze wydarzenia wczorajsza debata zatytułowana czyje jest to dziedzictwo ten tytuł i zarazem pytanie wydaje się niezwykle zasadne no właśnie oczy im, jakim dziedzictwie chcą państwo opowiedzieć przede wszystkim tak to zaczęliśmy program dziedzictwo właśnie tym pytaniem i bo to pytanie jest ciągle fundamentalne dla tej galerii przywołujemy postacie, których dorobek jest ważne dla kultury polskiej, bo dla kultury żydowskiej bądź dla kultury do światowej wydaje właśnie nam się, że w daje nam właśnie ta różnorodność tych sposobów definiowania się przez polskich Żydów w dziewiętnastym dwudziestym GU jest jak takim istotnym elementem tego żydowskiego doświadczenia historycznego tymczasem my jako muzeum Polin opowiadamy historię i więc tak, więc stąd stąd pytanie i stąd taki taki sposób inauguracji tego programu proszę powiedzieć, kiedy zrodził się pomysł na tę galerię całkiem niedawno czy już w trakcie tworzenia wystawy stały pomysł, żeby w, jaki sposób upamiętnić przywołać wybitnych polskich Żydów ich osiągnięcia właściwie pojawi się na samym początku, kiedy była tworzona wystawa stała i lepiej, bo to takie oczekiwania, że taka taka taka galeria znajdzie się przy zejściu na sam koniec będzie kończyła wystawę stałą z bardzo się to twórcom wystawy twórców koncepcji wystawy ten pomysł się jednak nie zbudował, ponieważ wystawa jest historyczna narracja, która opowiada 1000 lat historii Żydów na ziemiach polskich pokazuje historię całej społeczności żydowskiej im długo jak by się zmagaliśmy z tym problemem, bo z 1 strony, bo dziś takie oczekiwanie, że fajnie było coś takiego zrobić, bo oczekiwanie zarówno ze strony właśnie do nas torów jak również osób związanych z muzeum, żebyśmy gdzieś tych wybitnych postaci odpowiedzieli, ale bardzo nam pasowało, żeby robić to w obrębie wystawy stałej i wreszcie jak urodzi się ten pan, żeby zrobić taką osobną galerię taki bardzo ważnej sali sala pomnikowa taka sala z oknem, które otwiera na pomnik bohaterów getta niewielka, ale bardzo reprezentacyjna i ta przestrzeń, którą tutaj też urządziliśmy jej nie mówimy wtedy została też galeria właśnie taka przecież zapraszająca do refleksji do zadumy i tak sobie teraz wymyśliliśmy, że to jest taki nowy sposób opowiadania opowiedzenia pokazania historii Żydów polskich 19 dwudziestym wieku na wystawie stałej mamy historyczną narrację natomiast tutaj przywołujemy los wybranych 26 bohaterów losy, w których odbija się to całe bogate złożone skomplikowane żydowskie doświadczenie dziewiętnastego dwudziestego wieku poprzez losy, jakby wchodzimy w historię polskich Żydów 26 osób w to bardzo mało to znaczy jak na wystawę jak na niewielką wystawę mieszczącą się w małej salce to jest wystarczająca lista wraz z, żeby widzowie wydaje nam szerzej takim większość widzów nie będzie w stanie zapoznać się z prezentacjami dedykowanymi wszystkim tym postaciom to są postacie były dla nas ta wystawa jest bardzo ważne to nie jest hol sław to nie jest hol, do którego hol sław, do którego nominowaliśmy jakiś jakieś wybrane postaci, które uważamy za najlepsze najważniejsze te posty te postaci przywołane na tej wystawie to jest po prostu pewna reprezentacja postaci reprezentują inne ile jest ważne reprezentują różne sposoby różne dziedziny, w których zaznaczyliśmy polscy Żydzi różne sposoby definiowania polsko żydowskiej tożsamości, więc jedno tak jak na każdej wystawie poprzez pewien wybór opowiadamy o szerszych zjawiskach się problemem wśród bohaterów tej opowieści m.in. aktorka ida Kamińska pianista Artur Rubinstein hollywoodzki producent filmowy Samuel Goldwyn pisarz malarz Bruno Schulz czy działaczka ruchu socjalistycznego róże Luksemburg to proszę jeszcze raz powiedzieć, jakimi kryteriami państwo się kierowali przy wyborze tych osób podobno pierwotnie ta pierwsza lista liczyła aż 300 nazwisk tak czy nawet więcej czy imieniem nie mieliśmy żadnej znaczy listy to było to jak boss dr no wiadomo jak powstaje wystawa to dużo się pyta czy kto tam będzie, kto tam powinien być, więc były zgłaszane propozycje różnych nazwisk natomiast my wiedzieliśmy, że na wystawie pokażemy po prostu pewien wybór i ta lista może też to są nazwiska, o których mówili ludzie, którzy tutaj byli związani stworzy zainteresowani tworzeniem tworzeniem tej wystawy natomiast nigdy nie było także mieć jakąś lista 300 magistra miał być pokazany na wystawie wiadomo było, że to będzie pewna reprezentacja także wybierzemy właśnie 20 parę podstacji natomiast, jakie były nasze kryteria wyboru, więc przede wszystkim te wszystkie postacie są urodziło się nas w Polsce lub na ziemiach polskich w żydowskich rodzinach czasami były to rodziny ortodoksyjne tradycyjne czasami były to rodziny już zasymilowanej część z tych osób została w Polsce w Polsce dorastała potem została związała swój swoje życie z polską część wyjechała wyjechałam, bo widzieli do Europy do Ameryki niektórzy wyemigrowali do Palestyny później do Izraela i właśnie chodziło nam o to żeby jak by poprzez los w postaci pokazać różne ścieżki życia polskich Żydów w tym okresie i różne kierunki via jakie, jakie właśnie ta polską polsko żydowska historia przybierało ubierała te postaci reprezentują właśnie bardzo różne z osłonek do własnej żydowską ości do własnej polskości ale niemniej jednak właśnie te polsko żydowskie korzenie miał zawsze jakiś wpływ na ich rzecz, zwłaszcza dla nas ważne może tutaj właśnie na pani pytanie odpowiedzieć postacie pokazują właśnie różne dziedziny, które w, jaki sposób się polscy Żydzi w tym okresie angażowaliśmy tak trochę chcemy czasem zadać pytanie czy były jakieś dziedziny, które było polskim Żydem szczególnie bliskie, a jeżeli tak to dlaczego czy było jakieś czy być może pewnych obszarach po prostu było łatwiej zaistnieć albo mieli jakieś szczególne motywacja ku temu czy też napotyka pewne z kolei napotykali pewne większe bariery związane właśnie ze swoimi polską żydowskimi korzeniami, więc jeśli pani właśnie spojrzy na te postaci tak z 1 strony mamy twórca Hollywood gol Samuela go na jednego z pionierów chodził mamy Henryka Warsa twórca przedwojennych muzycznych hitów polskich później związanego również, które z Hollywood, czyli mamy twórców kultury popularnej, niemniej to jest jakiś taki element jest faktem, że w okresie na początku dwudziestego wieku dosyć wielu, żeby było zaangażowanych właśnie w tworzeniu tego nowoczesnego przemysłu rozrywkowego, bo to był właśnie taki przemysł, które przyciągały jak imigrantów, którzy chcieli ryzykować nowych branżach, którzy jakby byli tych z innej kultury aspirowali do zaistnienia właśnie w kulturze większości mamy też właśnie Róża Luksemburg, która pokazuje nam na początku dwudziestego wieku część Żydów angażowała się nowej ideologii społecznej Poli nowej ideologii społeczne polityczne m.in. wróg socjalistycznej, który też czy wróg syjonistyczne ogólnie widać logo, które nawoływały do zbudowania nowego świata nowego świata bez starych podziałów i z pewnością fakt pochodzenia mniejszości przyczynia się do tego, że tej ideologii wydawały się bardziej 2 atrakcyjne w taki sposób chcemy o tym opowiadać stąd ta różnorodność bohaterów każdy bohater pozwala rozwinąć właśnie jakiś temat takich zagadnień część wracając do ustalenia tej listy osób, które pokażą się na wystawie będą pokazane, czego dotyczyły największe spory dyskusje czy czy też właśnie kontrowersje dotyczące tego kogo galeria powinna przypomnieć podczas wczorajszej debaty prof. Dariusz Stola przyznał, że był np. taki pomysł, żeby galeria pokazywała tylko mężczyzn bohaterów lat pięćdziesiątych to znaczy pani może trochę dziwnie źle brzmią w tej debacie, bo dyskusja nie dotyczą bezpośrednio co ma być pokazane na wystawie, bo ostatecznie wystawa potem jest przygotowana przez kuratorów dyskusje dotyczyły naczyń tutaj po prostu była duża wiele osób dla wielu osób różne postacie są szczególnie ważne w związku z tym mieliśmy propozycje różnych nazwisk tak natomiast dotyczyło to bezpośrednio kształtowania wystawy, bo wiadomo było, że wystawa będzie pewnym wyborem poza tym wystawa nie jest to nie jest sław to nie jest pokazanie listą osób zresztą, kiedy pani zjazdu mamy nadzieję, że niedługo muzeum będzie otwarte będą państwo mogli się do galerii, bo właśnie ta galeria to kiedy tam chodzimy nie widzimy portretów wybranych postaci na ścianie na scenie widzimy wielką mapę posiekaną dynamicznymi liniami, która pokazuje właśnie ten światowy rozrzut ten światowy zakres dziedzin działalności polskich Żydów, którzy urodzili się w Polsce się wychowali bardzo często wyjechali angażowali się w nowej de napotykali wchodzili w nowe kultury, więc o tym mówimy tak i więc jakby ten nie same nazwiska są tutaj tym co jest istotne, ale właśnie ta żydowska historia, którą można poprzez nazwisko powiedzieć gości od samego początku rozwinęliśmy taką koncepcję tej galerii natomiast to było kontrowersyjne to bardziej to, że to jest taki temat trudne w tym sensie, że z 1 strony w ogóle tradycji dziewiętnastym wieku, bo taki no czasami sami Żydzi mówiąc o swoich osiągnięciach w ten sposób próbowali udowodnić z, że zasługują na równouprawnienie zasługują na to, żeby stać pełnoprawnymi członkami obywa społeczeństwo istniał ten nurt takiej apologetów dzięki żydowskiej, jakby obawialiśmy się, że taka galeria może wpisać w ogóle taki nurt, a z drugiej strony ogólnie mówienie o wybitnych Żydach, którzy gdzieś wpłynęli znacząco na jakiej dziedziny to też może być taka pożywka jakieś takie niechętne Żydom tak antysemickie stwierdzenia, że to właśnie Żydzi gdzieś mają szczególne szczególny wpływ większy niż inni nagrodzą, świadcząc mostem jest to bardzo taka natomiast my, więc w tym sensie to też w związku z tym sporo musieliśmy bardzo zastanowić się w jaki sposób potem mówić i na czym się skupić no i zrobić to taki sposób wyważone jest to dla nas się stało szczególnie ważne, żeby właściwie odpowiedzieć sobie same chcemy poprzez te losy Polski, żeby powiedzieć, że my nie chcemy tylko pokazać po prostu, że to, że ten ten był Żydem i że oni byli w ich my chcemy też chcemy postawić wypełnia właśnie co to właściwie, o co o właśnie kim mówimy, kiedy mówimy o polskich Żydach i czym jest Polska żydowska tożsame właśnie tak to jest pewna niektóre stada, które nie chciałam zadać czy ta definicja polskiego Żyda dla wszystkich jest równoznaczne czy w ogóle ona 1 definicja poznał właśnie ona nie jest, ale nasza galeria ma pokazać także mamy tak mamy mamy Juliana Tuwima mamy Izaaka Bashevisa Singera Szmula Józefa Johna hebrajskiego pisarza noblisty gór urodzonego czasu wszystkich w pewnym sensie można ukryć jako polskich Żydów urodzili się w Polsce się wychowali i ich ich życiowe losy są tak różne też, gdy Robak jest ważne dla zupełnie różnych światów myślę, że jakby przez sam dobór bohaterów tej galerii my chcieliśmy pokazać złożoność zjawiska i to jest właśnie jeden z ważnych to jedno z ważnych przesłań tej przestrzeni ja myślę nie dajemy definitywnych odpowiedzi nie tworzymy żadnej listy żadnego panteonu po prostu stawiamy pytania właśnie to jest też ciekawe, że galeria myślę, że ten program państwa prowokuje do głębszych pytań dotyczących przede wszystkim oczywiście polsko-żydowskiego dziedzictwa, ale też może być taką bardziej uniwersalną lekcję tożsamości rodzić pytania uniwersalne oto kim jestem tym kim się czuje, że jestem czy w ogóle muszę gdzieś to poczucie definiować tak jak najbardziej 8 chcielibyśmy zachęcić też naszych widzów odwiedzających, żeby sami zastanowili się nad swoją na swojej swoje swoim życiem tak, bo właściwie każdego zna każdy z nas urodzi się jakimś określonym miejscu w jakimś określonym czasie w jakim środowisku każdy z nas kształtował się pod wpływem jakichś idei, w których dorastał i oczywiście w pewnym momencie sami dokonujemy wyborów każdy z nas ma jakiś wrodzony jakieś predyspozycje po tym, jak i predyspozycje rozwija nikt jednak też, gdzie chcielibyśmy właśnie tt tt, jakby te nasze korzenie gdzieś tam jakoś przebijają w naszym życiu wpływają na nasze wybory i taki sposób właśnie mówimy o polskich Żydach i tak chcemy, żeby właśnie nasza publiczność również spojrzała na no na swoim to jeszcze na koniec pytanie czy lista będzie uzupełniana czy ktoś jeszcze dołączy do tej opowieści o dziedzictwie może z tych bohaterów wcześniejszych, którzy też być brani pod uwagę tych kilkuset nazwisk ja bym bardzo właśnie cały czas unika słowa listu jest raz na wystawie pokazujemy żadnej listy natomiast pokazujemy pewną reprezentację od lat postaci, których tak natomiast nasze właśnie nasz program dziedzictwo, które teraz rusza w internecie, które przez otwarcie wystawy zaprasza do dyskusji na temat dziedzictwa szeregu innych właśnie postaci w wystawie towarzyszy książka to nie katalog sposób książka z esejami 10 specjalistów SR dedykowane różnym obszarom dziedziną twórczości działalności, gdy przywołujemy bardzo wiele różnych nazwisk w książce pewnie pojawi się około 800 w postaci i na mecie dziedzictwo znowu jest jest dyskutowany taki sposób krytyczne zastanawiamy się czy było jakieś dzieci jak dlaczego, w jakich dziedzinach w Polsce ludzi zaistnieli dlaczego, jakie były przeszkody, jakie były możliwości w ogóle można mówić o czymś takim jak dziedzictwo polskich Żydów, więc no i w przyszłość oczywiście za parę lat jeśli się okaże, że komuś czegoś bardzo na wystawie brakuje to każdą wystawę można zmienić można coś dodać można coś podjął, więc na to też jesteśmy otwarci bardzo bardzo dziękuję to przypomnijmy, że zwieńczeniem tego programu dziedzictwo, które wczoraj rozpoczął będzie otwarcie nowej galerii dziedzictwo, które jest kontynuacją wystawy stałej muzeum Polin mam nadzieję niebawem do zobaczenia w muzeum bardzo pani dziękuję za to spotkanie na łączach sklepowych kuratorka dr Tamara w tym była gościem kultury osobistej dziękuję zapraszam serdecznie do muzeum, kiedy tylko otworzy się dziękuję bardzo, do usłyszenia za kilka minut informacje w TOK FM kultura osobista Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA