REKLAMA

Pierwszy polski sejm

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-01-18 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:45 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Kazimierz wielki zostawił Polskę murowaną, lecz bez następcy tronu czterokrotnie żonaty z prawego łoża doczekał się wyłącznie córek zatem po śmierci monarchy Korony bierze jego siostrzeniec Ludwik tym samym wygasa dynastia Piastów nadchodzi krótka epoka Andegawenów Ludwik też nie ma syna ma za to 3 córki Katarzynę Marie jak Wika bardziej zdeterminowany niż Kazimierz idzie ze szlachtą polską na układ ja wam przywilej swymi zgodę by na tron Polski wstąpiła kobieta w Rozwiń » Koszycach dochodzi do porozumienia Szlachta się umacnia w relacjach z monarchą to początek drogi ku współ decydowaniu o państwie kilkadziesiąt lat później już za Kazimierza Jagiellończyka Szlachta staje królowi okoniem w dodatku podczas wojny z Krzyżakami żąda zapewnienia, że bez zgody sejmików ziemskich nie będzie więcej zwoływał pospolitego ruszenia Jagiellończyk na zamku w Nieszawie podpisuje co trzeba tak sejmik ziemski staje się warownią życia praw i przywilejów szlachty będzie później ów okres nazywany falowanie parlamentaryzmu, którego struktury nie będą wciąż do końca ukształtowane idea centralizacji pojawi się dopiero za Jana Olbrachta wówczas rada królewska przekształci się Senat, a zjazd stanu szlacheckiego z przedstawicieli sejmików złożony w izbę poselską w drugim półroczu swego panowania zwołuje Olbracht Sejm Walny po raz pierwszy dwuizbowy Szlachta od teraz stan panujące zjeżdża do Piotrkowa jest 18 stycznia 1490 tego trzeciego roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka moim państwa dzisiejszym gościem jest dr Sebastian Adamkiewicz historyk muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi także publicysta portalu histo ma org dobry wieczór panie doktorze dobry wieczór pani dobry wieczór państwu, kiedy zaczyna się na terenach polskich historia Sejmu jako takiego czy to jest ten moment, kiedy polscy królowie zaczynają załatwiać pewne rzeczy z polską szlachtą za pomocą rozmaitych przywilejów to znaczy historia Sejmu pod tym pojęciem Sejm możemy rozumieć bardzo różne rzeczy i myślę, że na samym początku naszej rozmowy powinniśmy wyjaśnić sobie pewne kwestie związane z tym pojęciem Sejmu Otóż to co najczęściej rozumiemy pod pojęciem Sejmu i co w takim rozumieniu tego parlamentaryzmu staropolskiego Sejmem nazywamy to jest Sejm oparty o tzw. zasadę reprezentacji, czyli z każdego powiatu wybierana jest jakaś grupa posłów, którzy następnie udają się na Sejm Walny zwołane wcześniej przez króla na Sejm Walny określone miejsce, bo tych miejsc przejmowania było w Polsce na terenie Rzeczypospolitej w ogóle było co najmniej kilka oni się tam udają wspólnie z królem Senatem obradują na tematy na różne tematy związane z państwa związane z tym co się w państwie mawiać to jest tzw. Sejm Walny oparty o zasady reprezentacji to jest pewien punkt docelowy pewien punkt docelowy dzisiaj faktycznie tą datą, która dziś pewnie na skłania do tej rozmowy jest ten Sejm 1400 dziewięćdziesiątego trzeciego roku, aczkolwiek prawdopodobnie nie jest to pierwszy Sejm oparty o zasady reprezentacji ten pierwszy Sejm to jest Sejm 1400 sześćdziesiątego ósmego roku najnowsze badania wskazują właśnie, że to już wtedy 25 lat wcześniej odbył się ten pierwszy Sejm oparty o zasady reprezentacji natomiast sama historia sejmowa nie jako takiego, czyli organizacji pewnego rodzaju spotkań, w którym władca wspólnie z jakim gronem najbliższych doradców, ale też urzędników ziemski i też przedstawicieli mieszczan szlachty na, a może nie tyle przedstawicieli co po prostu zgromadzą się wokół danego miejsca szlachty to te sejmy sięgają czternastego wieku w tym okresie one się szczególnie ugruntowuje w okresie bezkrólewia po śmierci Ludwika węgierskiego, ale nawet wcześniej już pierwsze sejmy zaczynają się odbywać właśnie jako takie zgromadzenia, a moglibyśmy tą datę jeszcze wcześniej cofnąć, kiedy mamy tzw. wiece wiece rycerskie czy więcej Słowiańskiej to są już czasy, które jeszcze pamiętają miastu, ale pewnie gdzieś historia polskiego Sejmu czy w ogóle polskiego parlamentaryzmu sięga okresu rozbicia dzielnicowego rozbicia dzielnicowego i tego momentu, kiedy książęta miasto stają się bardzo słaby bardzo często ta władza, zwłaszcza w dzielnicy senioralnej uzależniona jest od poparcia albo wsparcia można władztwa rycerstwa i wtedy już możemy mówić o tym, że gdzieś te zalążki późniejszego przejmowania zaczną się tworzyć, czego efektem będzie między nimi to, że te pierwsze sejmy Sejm ziemskiej odbywać się będą w Wielkopolsce i Małopolsce, że te 2 ziemie, które będą tworzyły Zjednoczone królestwo polskie, ale będą ważne i wielu ważnych sprawach to właśnie rycerstwo wielkopolskie, a później rycerstwo małopolskie będzie musiało się wypowiedzieć czyli, porządkując panie doktorze czternasty wie, kto jest silna pozycja tzw. sejmików ziemskich, które wyrastały z wieców tak na przełomie czternastego piętnastego wieku zaczyna się kształtować Sejm Walny i chyba pierwszy Sejm tak znalazłam źródłach to był ten w latach osiemdziesiątych czternastego wieku podczas bezkrólewia po śmierci Ludwika andegaweńskiego, o czym pan wspomniał tylko, że przez długi czas obrady Sejmu walnego nie były sformalizowane tak nie było jasno określonego jego składu na obrady przybywali przedstawiciele miast i kapituł katedralnych oczywiście Szlachta rzecz jasna, ale najczęściej przebywał ten, kto chciał i w praktyce Szlachta była wiernym słuchaczem obrady toczyły się w kręgu prałatów i baronów dlatego pytałam o te przywileje, które zaczynają się także od Ludwika węgierskiego, bo pomyślałam sobie nie wiem czy słusznie, że to był ten moment, kiedy właśnie część praw była cytowana przez monarchę na rzecz szlachty i że te przywileje wpływały także na kształt reformy polskiego parlamentaryzmu nie tylko na początku właściwie aż do momentu ukonstytuowania się takiego Sejmu z prawdziwego zdarzenia jak myślimy o Sejmie dzisiaj złożonego z 3 Stanów zajmujących, a i tak to co wpływa na rozwój polskiego parlamentaryzmu to są przede wszystkim 2 podstawowe elementy pierwszy element to jest fakt wygaśnięcia dynastii Piastów, czyli takiej dynastii, która swoją władzę czerpie z pewnej tradycji historycznej to jest pierwszy element bo kiedy Piastowie zasiadali po kolei na tronie to oczywiście można było mówić, że oni władzy swoją czerpią z tego, że ich przodkowie byli władcami pewnej tradycji historycznej z pewnej genealogiczne jej Geologicznego fundament, czyli mówimy panie doktorze śmierci Kazimierza wielkiego w 1300 siedemdziesiątym roku, który nie zostawił syna tak oczywiście dynastia Piastowska istnieje gdzieś na Śląsku czy na Mazowszu nadal są Piastowie, którzy mogliby tę władzę przejąć natomiast oni nie są traktowani jako główna linia Piastów, a poza tym Kazimierz wielki jak swoje prawa do tronu przekazał Ludwikowi węgierskiemu i faktycznie Ludwik węgierski uzyskuje te prawa do tronu dziedziczne prawa do tronu natomiast jest władcą z zewnątrz jest władcą obcym nie pochodzi z tej linii genealogicznej, która dziś ze względu na tradycję na przodków władzę monarszą posiada stąd też musi się o to władze starać musi uzyskać wsparcie na kogo wsparcie może uzyskać musi może uzyskać wsparcie po pierwsze, możnowładców, ale też wsparcie rycerstwa to jest ten pierwszy element, który w kolejnych latach będzie pogłębiał instytucję Sejmu z kolei następna rzecz to jest następstwo tronu po Ludwiku węgierskim on nie ma też męskiego następcy tronu na tronie musi za zaś jedna z jego córek, a to też nie jest w zwyczaju ówczesnych monarchy europejskiej, żeby kobieta zasiadała na tronie, więc to jest kolejny element znowu mamy to osłabienie pewnego my pewnego też zwyczajowego następstwa tronu no i później mamy jeszcze 1 problem Otóż Jadwiga andegaweńska, która poślubia Władysława Jagiełłę umiera w czasie swojego pierwszego porodu urodzi zresztą dziewczynkę, która też wkrótce wkrótce umiera i pojawia się kolejny problem to Jadwiga andegaweńska ma prawa do tronu i potomstwo Jadwigi andegaweńskiej z małżeństwa z Władysławem Jagiełło posiadałaby prawo do tronu natomiast sam Władysław Jagiełło takiego prawa do tronu nie posiada i teraz, kiedy Władysław Jagiełło będzie miał swoich potomków małżeństwa z Zofią hiszpańską to oczywiście ona też nie będzie miała to, bo to potomstwo jego, czyli Władysław Władysław Jagiellończyk i Kazimierz Jagiellończyk oni też będą mieli prawo do tronu i te prawa będzie musiał Władysław Jagiełło dopiero pozyskać od kogo może pozyskać Ano od tych, którzy coraz bardziej czują się właścicielami Korony, czyli właśnie od rycerstwa możnowładców rycerstwa Wielkopolskiego małopolskiego i za cenę przywilejów szlachecki oczywiście to prawo do tronu o synowie Jagiełły uzyskują przy czym Jagiellonowie już zawsze będą dynastię elekcyjnym każdy z władców kolejnych władców dynastii Jagiellonów to będzie władca elekcyjny pochodzący z elekcji dokonanej na sejmach elekcyjnych i teraz to jest jakby pierwszy problem, który kształtuje Polski parlamentaryzm, czyli ten brak następstwa tronu brak następstwa tronu, który dziś byłoby osadzone tradycji historycznych, ale jeszcze drugi element tym drugim elementem są potrzeby finansowe potrzeby finansowe monarchów i o ile jeszcze za czasów Kazimierza wielkiego z tymi potrzebami finansowymi radzono sobie całkiem nieźle to oczywiście w kolejnych latach staje się coraz bardziej kłopotliwe aktywna polityka zagraniczna, którą prowadzi królestwo polskie ona wymaga oczywiście wielkich nakładów finansowych do tego dochodzi ten przywilej Koszycki, który został nadany właśnie przez Ludwika węgierskiego, które no niektórzy historycy twierdzą, że na tyle obniżył te podatki, które miała Szlachta płacić, że czasem oczywiście w skarbie Królestwa polskiego zaczęły świecić pustki oczywiście ten przywilej Koszycki ono ukształtowane dla pewnej formy kształtowania wojskowości obronności w tamtych czasach chodziło o to, że w tamtym okresie to rycerstwo wystawiało się na wojnę, a więc musiało się uzbroić musiało kupić zbroję musiało kupić konia wystawić Hufiec stąd też starano się obniżać pewne zobowiązania natomiast wojny, które już wybuchały i wieku piętnasty to są wojny, których coraz większe znaczenie będzie miał niepospolite ruszenie, które na, którego w, którym właśnie było owo rycerstwo, ale coraz większe znaczenie będzie miała armia zaciężna właśnie pustki w skarbie to, że trzeba było tę armię zaciężną wyposażyć trzeba było to armia zaciężna przede wszystkim opłacić to powodowało, że trzeba było wzmocnić skarbowości Królestwa trzeba było również zwiększać podatki trzeba było uzyskać te podatki na przywilej Osiecki był jasno określony stąd też za każdym razem, kiedy chciano wprowadzić tą aktywną politykę zagraniczną potrzebna była zgoda rycerstwa można władztwa i te 2 elementy z 1 strony słabe następstwo tronu słabe podstawy prawne następstwa tronu, a po drugie, pustki skarby coraz większe potrzeby Królestwa on właśnie wzmocniły to znaczenie szlachty i możnowładztwa i ukształtowały Polski parlamentaryzm dorzućmy jeszcze panie dr. Szanowni Państwo nasi słuchacze, że także bez zgody sejmików ziemskich nie można było zwoływać pospolitego ruszenia to był przywilej nieszawski wydany przez Kazimierza czwartego Jagiellończyka, więc nie dość, że nie było pieniędzy na armie zaciężne to jeszcze pospolitego ruszenia nie można było bez zgody Sejmu zwołać, więc właściwie monarcha miał związane ręce no co też jest w dużej mierze zrozumiałe zrozumiałe są te postulaty szlacheckie bardzo często też patrzymy na te postulaty szlacheckie, a co zdaniem dość negatywnie oceniają jedność negatywnie jako próbę osłabienia władzy królewskiej, ale spróbujmy sobie wyobrazić ówczesną sytuację takiego przeciętnego rycerza, który ma brać na siebie na swoje barki aktywną politykę zagraniczną władcy często również jakieś widzimisię władcy, bo często są osobiste ambicje poszczególnych królu no i on, wyruszając na wojnę, kiedy zwołane pospolite ruszenie nota ogłosił się wyposażyć w zbroje wyposażyć wyposażyć swój Hufiec zbrojne i przede wszystkim też narażać swoje życie no, a czasami trafiał też do niewoli mógł zginąć na wojnę, ale mógł czasami też trafić do niewoli wtedy rodzina musiała np. ponieść koszty wykupu to zresztą załatwiał m.in. ten przywilej Koszycki, który właśnie na władcę przerzucał ów wykup jeńca wojennego z w momencie, w którym został do niewoli wzięto także on ryzykował idąc na wojnę miał okresie pod podejmował określone ryzyko mało tego idąc na wojnę zostały również swoje gospodarstwo ci ludzie też byli gospodarzami, więc aktywna polityka zagraniczna w sposób naturalny pozbawiała ich możliwości kontrolowania swojego swoje gospodarki narażała na utratę życia narażała również na poświęcenie części swojego majątku stąd też nie chcieli mieć coraz większe coraz większe możliwości również sterowania tą polityką zagraniczną i coraz większe prawo do głosu jeśli pan doktor pozwoli zatrzymajmy się na chwilę przy tym przywileju nieszawskim, bo historyk prawa Józef Siemiński wykładzie ustrój Rzeczypospolitej polskiej stwierdził, że od tego momentu sejmik stał się warownią życia praw i przywilejów szlachty i mam przed sobą fragment tych zobowiązań, jakie Kazimierz czwarty Jagiellończyk 1400 pięćdziesiątym czwartym roku podjął przez przed bitwą zresztą z Krzyżakami Szlachta zażądała od Kazimierza takich ani innych ustępstw i szło to tak przede wszystkim naszym słowem Królewskim przyrzekamy w pełni utrzymać wszystkich mieszkańców Królestwa polskiego przy wszystkich prawach danych im przez poprzedników naszych nikogo nie polecimy pozbawiać tup lub uwięzić jeśli wina jego przód wyrokiem sądowym nie zostanie potwierdzona również przyrzekamy, że w Wielkopolsce nie mianuje starostą żadnego wojewody lub kasztelana również przyrzekamy, że w powyższych ziemia godności kasztelanii urzędy rozdzielać będziemy pomiędzy osoby wyróżniające się zasługą wiekiem, aby zaś zamknąć drogę się na nią godności to nadawać będziemy tylko osobom osiedlowymi posiadającym dobra dziedziczne tej ziemi, w której opróżnił urząd przyrzekam również, że ani nowych ustaw nie wydamy ani nie polecimy wzywać ziemian na wojnę bez zgody sejmiku ziemskiego to są chyba daleko idące zobowiązania panie doktorze, ale oczywiście są daleko idące zobowiązania przy tym tak pozwalające władcy jeszcze utrzymać dość szeroki zasób władzy, ponieważ Flota nadal on musi rozdawać urzędy nawet jeśli te urzędy musi rozdawać, uwzględniając tryb posiadłości albo posiadania dóbr w danym danej ziemi przy czym dodajmy jeszcze, że niezależnie od tego jak czasami, jakie przywileje władcy nadawali to bardzo często zdarzało się także tych przywilejów później nie respektowano albo omijane prawo czasami w tych przywilejach zapominano stąd też szesnastym wieku ukształtował się tzw. ruch egzekucyjny, który domagał się z pisania prac uporządkowania prawa powrotu do starych praw przypominania sobie starych praw i często bywało także monarcha jakieś prawo ustanowił chociażby dany przywilej, a później o nich zapominano nie sprawdzano tego niekontrolowaną w jaki sposób ten przywilej jest jest używany pewne patologie życia społecznego w ten sposób powstawały stąd też właśnie szesnastym wieku ten ruch egzekucyjny proszę go ukształtował jeszcze mocniej wzmocnią Polski parlamentaryzm, ale w istocie, kiedy posłuchamy sobie przywilej nieszawskiego nadanego wtedy rycerstwo Wielkopolskiemu, bo później małopolskie rycerstwo otrzymało podobny przywilej w Cerekwicy stąd też przywileje Cerekwicka nieszawskie to faktycznie zauważymy, że na rzecz rycerstwa Szarek tutaj ustęp nastąpiło oczywiście bardzo ważnym ustępstwem, które bardzo jasny sposób przypominało ten przywilej to nie jest przypadek, że przypominało ten przywilej jeszcze nadany przez Jagiełłę i tego zakazu aresztowania i zakazu osadzenia wierzy jak to było jeszcze przywilejach Władysława Jagiełły napisane bez zgody sądu to był bardzo to było bardzo silne prawo, ale to nie jest przypadek żona było przypominane to nie jest przypadek, że każdy monarchów jest teraz przysięgał wszystkie przywileje chodziło tutaj pewne utrwalenie tych przywileju i też przeciwdziałanie patologiom, które oczywiście w systemie prawnym Królestwa polskiego występowały często pewne aspekty pomijano np. obsadzania urzędów zgodnie z kompetencjami co zresztą myślę, że do dzisiejszego dnia w naszej kulturze prawnej kulturze politycznej pozostało mówił pan panie doktorze tych 2 czynnikach wpływających na kształtowanie się polskiego parlamentaryzmu, czyli z 1 strony konieczność zagwarantowania tronu dla swoich następców, a z drugiej strony potrzeba grosza na przywilej Koszycki mówił jasno że, aby uzyskać jakieś pieniądze od poddanych to trzeba mieć tych poddanych zgodę oczywiście pod słowem poddani rozumiem tylko szlachtę, ale spotkałam się jeszcze z taką tezą, że rozwój polskiego parlamentaryzmu był też związany z kształtującą się od czternastego wieku idą Korony Królestwa polskiego, że zrobiło się takie przekonanie, że król nie jest właścicielem Korony, czyli państwa jak monarchii Patryk unikalnej, lecz jedynie jego dzierżawcą albo użytkownikiem właścicielem państwa są wszyscy poddani, a skoro tak to do nich powinna należeć ostateczna decyzja o państwie tak kształtowanie się koncepcji Korony Królestwa polskiego niewątpliwie jest jednym z takich aspektów, który powodował z powodował, że nastąpiła pewna emancypacja tutaj grupy poddanych mówimy przede wszystkim rycerstwo można władz UE i częściowo również o oczywiście zostanie duchownym emancypacji spod władzy królewskiej czy spod władzy monarchy, który swoją władzę czerpał, czyli sprawował w sposób Patryk unikalny pierwsze państwo polskie to państwo, które kształtowało się w czasach mieszka pierwszego Bolesława Chrobrego kolejnych władców dynastii Piastów to było państwo matrymonialne, czyli władca był jego właścicielem w pełni był prywatnym właścicielem państwa zresztą bardzo często też odbijały się na nazwie tego państwa lub państwo mieszka prawdopodobnie nazywało się polską, ale właśnie państwo mieszka to była jego prywatna własność natomiast w momencie osłabienia władzy królewskiej, czyli rozbicia dzielnicowego, które na ziemiach polskich nastąpiło oczywiście zaczęto zauważać ze władca, żeby objąć władzę np. władze senioralnej rozbitym w państwie polskim no i potrzebuje czegoś więcej niż tylko praw wynikających z jego praw dziedzicznych czy praw historycznej, że również potrzebuje zgody rycerstwa, że potrzebuje zgody ludzi, którzy są wpływowi nadanej ziemi i to właśnie zaczęły rodzić pewne prądy mające pacynek, które rodzą się przede wszystkim wśród rycerska trochę mniejszym stopniu Śródmieścia one są też bardzo silne, ale one po tzw. buncie Alberta wójta NIK, który został, który został spacyfikowany przez Łokietka mieszczanie stają się już coraz słabszą częścią tego tej kultury politycznej czy tego społecznej spod tego społeczeństwa politycznego, które się wówczas kształtuje natomiast dużo silniejszy staje się właśnie rycerstwo i możnowładcy to oni zaczynają oni zaczynają się coraz bardziej mam typować i oni zaczynają wskazywać, że to oni są właścicielami Korony, że to oni są właścicielami państwa jest natomiast faktycznie władca jest takim przelotne administratorem danych terenu oczywiście, bo on posiada nadal jest namaszczony on oczywiście nadal posiada różnego rodzaju przywileje związane związane ze swoim monarchicznym statusem natomiast faktycznie uważany jest za kogoś, kto tymczasowo sprawuje władze sprawuje władze Zwoli szlachty oczywiście po Zwoli Boga, ale Bóg wyraża swoją wolę poprzez zdanie szlachty poprzez danie można można władców i dodałbym tutaj jeszcze 1 ważny element, który również z tej idei Korony Królestwa polskiego zaczyna wypływać i który w piętnastym, a bardziej szesnastym wieku się kształtuje to będzie taka idea, która będzie mówiła, że lex est Rex, czyli prawo jest królem to prawo zaczyna być czymś co jest wobec monarchy nadrzędne co monarcha jest podporządkowany prawu i wszystko co się dzieje w królestwie jest podporządkowane prawu prawo jest czymś co jest ponadczasowe jest powinna być czymś stabilnym i powinno być czymś co tak naprawdę pewien sposób stymuluje funkcjonowanie królestw co zobowiązuje także króla prawda akcje zobowiązuje właśnie co zobowiązuje króla, gdy władza nie może się utożsamiać z państwem jako takim władza nie jest państwem państwo jest pewną rzeczą ciągu jest pewną ciągłością jest pewnym długim trwaniem natomiast władza jest czymś co jest przelotne i prawo jako coś co jest trwałe podporządkowuje sobie w jakim sensie władzy i ta idea właśnie ona bezpośrednio wypływała z tej idei Korony Królestwa polskiego idea Korony Królestwa polskiego zakładała jeszcze 1 bardzo ważną rzecz integralność terytorialną to co w dzisiejszych czasach wydaje nam się być zupełnie naturalne, że mamy pewien teren, który nazywamy polską, który nazywa się polską i władcy państwa ci, którzy państwem zarządzają nie mogą sobie tak swobodnie dysponować jego granicami i to jest właśnie idea, która ukształtowała się w czternastym czternastym stuleciu to była właśnie idea, że państwo od tej pory jako już nie własność prywatna kula, ale coś co jest coś co jest pewnym pewną ponadczasową ideał ma pewne ustalone ziemie ustalone granice jest obejmuje pewne terytorium, którego władca samowolnie nie może samowolnie nie może zmieniać nie może odciąć kawałka państwa i stwierdzić, a ten kawałek państwa już będzie należał do mojego syna nie państwo jest czymś integralnym i władca samodzielnie nie może decydować o jego kształcie może decydować oczywiście wspólnie ze wspólnotą obywateli, którzy są tego państwa współwłaścicielami chciałbym wrócić do rządów Kazimierza Jagiellończyka przypomnę na tronie między rokiem 1400 czterdziestym siódmym 1400 dziewięćdziesiątym drugim zastanawia się czy można panie doktorze zaryzykować taką tezę, że były to rządy przełomowe, jeżeli chodzi o Polski parlamentaryzm w ciągu 45 lat na tronie Kazimierza Jagiellończyka obradowały łącznie 53 sejmy walne i przed Jagiellończyka ME to ciało zbiorowe było takim okazjonalnym zgromadzeniem politycznym, a teraz Jagiellończyka stało się taką stałą instytucją państwa więcej ten Sejm w Piotrkowie, który pan doktor już wspomina w roku 1400 sześćdziesiątym ósmy to ten Sejm, kiedy wprowadza ustalony tryb poselstwa czy nie, że obojętnie jacy posłowie się zjawią tylko, że zjawią się na Sejmie posłowie wybierani tak prawdopodobnie faktycznie rządy Kazimierza Jagiellończyka były tutaj przełomowy jeśli chodzi o jeśli chodzi o utrwalenie parlamentaryzmu i to nie jest przypadek oczywiście pierwszy taki okres wzmocnienia instytucji parlamentarnych to jest okres rządów jego ojca Władysława Jagiełły, który faktycznie, żeby zapewnić następstwo tronu swoim synom, czyli Władysławowi i również Kazimierzowi musiał tutaj na pewne ustępstwa na rzecz rycerstwa pójść, ale jeszcze drugie doświadczenie Kazimierza jest tutaj niezwykle istotne Otóż jest to właśnie doświadczenie tego co działo się po śmierci domniemanej śmierci wiem, że deklarowane śmierci Władysława Warneńczyka, która naj naj pewniej nastąpiła po wszystkie legendy związane z tym, że Władysław dziś przeżył należy włożyć między bajki, ale faktycznie ten długi okres bezkrólewia, bo po śmierci Władysława Władysława Jagiellończyka nastąpił bardzo długi okres bezkrólewia ten okres bezkrólewia właśnie spowodowany tym, że Kazimierz Jagiellończyk jak Kazimierz Jagiellończyk prowadził pewną grę prowadził pewną Gres można władztwa z rycerstwem na pewnym etapie tej gry, która dziś miała też doprowadzić do wzmocnienia jego roli nie polskie możnowładztwo i rycerstwo postawiło sprawę na ostrzu noża, zagrażając Kazimierzowi Jagiellończykowi tym, że po prostu polskiej Korony nie obejmie różni byli kandydaci wskazywani na torze mogą ten tron objąć to jest bardzo ciekawa interesująca historia również związana z tym jak Kazimierz Jagiellończyk tron obejmował, ale właśnie z 1 strony to doświadczenie jeszcze rządu ojca z drugiej strony to własne doświadczenie walki o tron no ono pokazało, że Kazimierz Jagiellończyk no musi zdecydować się na pewną współpracę można władztwa i rycerstwa niewątpliwy jeszcze kolejnym elementem była wojna z Krzyżakami wojna z Krzyżakami, która wojna trzynastoletnia potężna wojna, która z 1 strony zakończyła się potężnym sukcesem ówczesnego Królestwa polskiego złamaniem potęgi krzyżackiej, ale z drugiej strony również pokazaniem, że pospolite ruszenie stanowi coraz mniejszą wartość bojową, a wartość bojową stanowi wojsko zaciężne ażeby utrzymać wojsko zaciężne potrzebne są pieniądze, a żeby mieć pieniądze potrzebne jest zgoda wspólnoty politycznej, jaka zaczyna się kształtować nie wiadomo jak ta wspólnota jeszcze będzie wyglądała, bo mogło się wydarzyć także w tej wspólnocie politycznej na większe znaczenie będą mieli można władz możnowładcy ani rycerstwo to jest oczywiście wszystko kształtowało też jest oczywiście wszystko gotowało w takim kotle, z którego później Polski parlamentaryzm ostatecznie wyrośnie, ale te wszystkie elementy spowodowały, że Kazimierz Jagiellończyk doskonale zdawał sobie sprawę, że bez współpracy z parlamentem bez współpracy zakres niż instytucjami parlamentarnymi i przedstawicielstwa szlachty po prostu państwem zarządzać sprawnie nie można stąd też z pewnością ten 1400 sześćdziesiąty ósmy rok, który najpewniej trzeba by uznać za ten pierwszy Sejm Walny oparty o zasady reprezentacji nie, bo to jest tutaj niezwykle istotne, aby zawsze dodać ten element, że jest to oparte o zasady reprezentacji, bo ta zasada reprezentacji też pewien sposób wpłynęła na to jak Sejm później w ręku później funkcjonował, a tą jednomyślności, która początkowo wcale jednomyślności taką do końca nie była, ale na pewne elementy funkcjonowania parlamentaryzmu w dawnej Rzeczypospolitej to jeszcze 1 wątek dopytam z tego okresu dziejów, bo właśnie piętnastym wieku rozpoczyna się ten sejmowy okres dziejów Piotrkowa pierwszy raz Sejm został tam zebrane w 1400 szóstym po raz ostatni w 1500 sześćdziesiątym siódmym, czyli to był nos długi czas 161 lat i Sejm Królestwa polskiego w Piotrkowie zbierał się wówczas w tym czasie ponad 100× po Unii lubelskiej został przeniesiony do Warszawy pisał kronikarz Marcin Kromer dla wygody szlachty litewskiej no bo miała bliżej, dlaczego Piotrków Piotrków leżało wówczas leży do tej pory zresztą pomiędzy 2 potężnymi ziemiami z 1 strony Wielkopolską, a z drugiej strony Małopolską były te 2 potężne ziemie, które tworzyły królestwo polskie i które miały bardzo silną odrębną tożsamość to jest bardzo mocno widoczne jeszcze szesnastym 17 stuleciu, że tak naprawdę te 2 ziemie mają swoją oprócz pełnej świadomości funkcjonowania w ramach Królestwa polskiego mają jeszcze swoją odrębną świadomość odrębną tożsamość później oczywiście taką samą tożsamość będą mieli np. Rusini będą miały inne ziemie Rzeczpospolitej co w ogóle będzie pokazywało, że Rzeczpospolita czy królestwo polskie jest pewną formą federacji i Piotrków Trybunalski był wybrany ze względu na to, że właśnie pomiędzy tymi 2 ziemiami funkcjonował i zarówno Szlachta Wielkopolska Szlachta Małopolska ma mniej więcej taką samą odległość do pokonania, żeby w tym Piotrkowi się spotkać zawsze w dziejach później polskiego parlamentaryzmu będzie poszukiwany właśnie takie miejsce, w którym będą do, do którego mniej więcej wszyscy będą mieli podobną odległość stąd też Warszawa jest stąd też Lublin, który również będzie wybierane na takie miejsce sejmowa Ania później w ramach rozwoju parlamentaryzmu i rozwoju tej wspólnoty polsko-litewskiej takim miejscem również będzie Grodno z kolei leżące na terenie wielkiego Księstwa litewskiego, więc poszukiwanie miejsca zajmowania potęga Piotrkowa Trybunalskiego właśnie w tych pierwszych latach funkcjonowania parlamentaryzmu wynikała z pewnego uprzywilejowania geograficznego położenia na trakcie pomiędzy Poznaniem pomiędzy Wielkopolską, a Krakowem, czyli Małopolsko Kazimierz Jagiellończyk umiera w czerwcu 1400 dziewięćdziesiątego drugiego roku królem zostaje jego syn Jan Olbracht 27sierpnia zostaje jednogłośnie wybrany na jakżeby inaczej zakończenie Sejmu w Piotrkowie 23września odbyła się koronacja to jest też kolejny kluczowy moment, bo właśnie za Jana Olbrachta prócz tego, że wyginęła Szlachta jak mówi popularne powiedzonko to rada królewska przekształciła się Senat, a zjazd stanu szlacheckiego izbę poselską, bo tak zaczyna się kształtowanie poszczególnych instytucji parlamentarnych one być może już mają swoje zalążki wcześniej tu również doświadczenie Jana Olbrachta z okresu bezkrólewia po śmierci innym jego ojca udało się znaki, toteż wcale nie było takie oczywiste, że to właśnie Jan Olbracht zostanie władcą też wysunięto na jego lekcji bardzo poważne bardzo poważne tutaj szantaży związane z tym trzeba może zostać władcą czy nie również Szlachta osobie bardzo mocna tej elekcji czy zgromadzone rycerstwo przypominało, że to oni też mają coś do powiedzenia no właśnie pod wpływem również tego doświadczenia bardzo szybko, bo pod koniec 1400 dziewięćdziesiątego drugiego roku zwołane jest Sejm, który ma rozpocząć w styczniu 1400 dziewięćdziesiątego trzeciego roku, którego celem m.in. będzie właśnie zapewnienie środków na wojnę na ciągle trwającą w zasadzie wojny konflikt z Turcją o Mołdawię i to właśnie będzie ambicja Jana Olbrachta stąd też zwołanie tego Sejmu, a później utrwalenie instytucji zajmowania i tak jak pani redaktor zauważyła tej instytucji sejmowe będą kształtowały się w taki sposób z 1 strony będziemy mieli Izby, którą będziemy nazywali Senatem, czyli to przedstawicielstwo najwyższych urzędników państwowych, a także najwyższy dostojników kościelnych oczywiście kościoła rzymskiego to jest Senat, czyli ta izba, która jest najbliższa władcy to jest grono jego doradców może za kilka sobie troszeczkę jeszcze w Senacie opowiemy jest bardzo ciekawa izba no i druga izba czy izba poselska moglibyśmy powiedzieć swoista izba gmin, czyli izba przedstawicieli rycerstwa poszczególnych ziem tutaj mamy 1 problem związany z tym czy w tej izbie mogli zasiadać mieszczanie czy nie Otóż wieku piętnastym przepraszam wieku piętnastym ta końcówka wieku piętnastego wieku szesnastym prawdopodobnie mieszczanie w tych obradach uczestniczyli natomiast mieli coraz mniejsze znaczenie aż w zasadzie pod koniec wieku szesnastego mieszczanie z miast Królewskich Poniec miast prywatnych, ale z miast Królewskich w zasadzie najpierw Stali się jedynie pewnego rodzaju widownią sejmową, a później w ogóle tego Sejmu zostali wyrugowanie, więc mamy tutaj przedstawicieli rycerstwa, którzy tworzą izbę poselską przedstawicieli różnych ziem no i odrębnym stanem przejmującym co jest bardzo ważny do podkreślenia będziemy analizowali sobie konstytucję Nihil Novi 1500 piątego roku i odrębnym i odrębną instytucją w sejmie jest król łatwo jest odrębnym stanem zajmującym, czyli jeśli krzyczymy czasami jest takie hasło wiwat Sejm wiwat król wiwat wszystkie stany KO określamy tutaj i Senat jako odrębne pewien stan zajmujących izbę poselską również króla, który jest odrębną instytucją w parlamencie czy między rządami Kazimierza Jagiellona Jana Olbrachta wydarzyło się coś jeszcze istotnego panie doktorze, bo my, bo było takie myślenie czy wzywać na Sejm Walny urzędników ziemskich czy też wybierać posłów na sejmikach i ich wysyłać na sejmy walne, gdyby zwyciężyła ta opcja z wysyłaniem na Sejm urzędników ziemskich to rozumiem byłoby to wzmocnienie władzy królewskiej pewnie rady możnowładcy i przy królu obradującej, czyli Senatu tak, a jak zdecydowano się wzywać wybranych na sejmikach posłów reprezentantów danych ziem no to zaczęliśmy iść w stronę szlacheckiej monarchii parlamentarnej to było także u progu szesnastego wieku Polska stawała przed takim chyba nie do końca uświadamiane wyborem czy stanie się arystokratyczne oligarchiczne monarchią czy też właśnie republikańską demokrację szlachecką ja myślę, że te pytania stawiano sobie całkiem poważnie i całkiem świadomie, bo faktycznie w tym okresie zaczyna się decydować to oczy tak jak pani redaktor bardzo pięknie określiła czy by królestwo polskie będzie taką swoistą oligarchię, która będzie zarządzana przez grupę najwyższych urzędników państwowych taką grupę urzędniczą co siłą rzeczy sprawiało, że będzie to grupa złożona samo arystokratów nowszą polskiej rzeczywistości możnowładców i zresztą będzie miało swój bardzo konkretny wymiar w postaci Unii mielnickiej przywilejów Aleksandra Jagiellończyka, czyli brata Jana Olbrachta, który właśnie taką formę rządów będzie chciał wprowadzić, ale ostatecznie ta forma rządów poniesie całkowitą klęskę mnie i odpowiedzią na to będzie konstytucja Nihil Novi, która z kolei wzmocni izbę poselską przez to też Aleksander Jagiellończyk będzie przez możnowładców można łatwo znienawidzony, ale w każdym razie faktycznie na przełomie piętnastego szesnastego wieku do takiego sporu pomiędzy przedstawicielami można władztwa, a przedstawicielami rycerstwa, czyli szlachty dojdzie i ten spór będzie ciągnął praktycznie przez cały wiek szesnasty przez cały wiek 16 jeszcze jego Echa będą słyszalne w czasie pierwszej wolnej elekcji po śmierci Zygmunta Augusta, gdzie nadal można łatwo będzie powoływało się na te akta wydany jeszcze przez Aleksandra Jagiellończyka będzie rościł sobie pewne prawa w okresie bezkrólewia będzie się odwoływało do tego prawa jako czegoś co jest zupełnie aktualne nie będą mówili o prawach Aleksandrowi źródła bardzo często właśnie to tylko odwołanie do praw Aleksandrowi prac Senatu nie będzie widoczne, czyli mamy pewnego rodzaju spór konflikt pomiędzy różnymi częściami polskiego parlamentu no bo z 1 strony faktycznie wysocy urzędnicy możnowładcy będą powoływali się na swoje prawa wynikające z tego, że są tą radą królewską najbliższą władcy pełnią ważne urzędy, a poza tym posiadają pokaźny również majątki, a z drugiej strony będzie się rodziła również ogromna świadomość właśnie w grupie tzw. średnio szlacheckiej umorzenie tych najniższych warstw szlacheckich, bo przecież Polska Szlachta to też Szlachta niezwykle zróżnicowana majątkowa nie możemy tutaj powiedzieć, że istnieje jakaś 1 grupa szlachecka, która niczym się od siebie nie różni, ale w tej grupie szlachty, zwłaszcza średnia Szlachta będzie niezwykle silna, ponieważ będzie posiadała pewne zaplecze finansowe, które nie będzie tak ogromne jak możnowładców, ale zarazem na tyle wystarczające, żeby odgrywać ważną rolę polityczną, a dodatkowo będzie to również wzmocnione tym, że wśród państw średniej szlachty ukształtuje się ruch polityczny no taki ruch polityczny z prawdziwego zdarzenia, który nazywać będziemy ruchem egzekucyjnym i m.in. właśnie ten spór pomiędzy możną władztwa, które też będzie próbowało się w jaki sposób w ramach typować ekonomicznie oddzielić od tej grupy szlachty chociażby poprzez dzierżawę dóbr Królewskich cały spór związany z dzierżawą lub Królewskich czasem prywatyzowanie również grób królewski na właśnie ten spór również doprowadzić do tego, że to wśród średniej szlachty powstanie silna grupa polityczna, która również spowoduje to, że w szesnastym wieku faktycznie Senat tej pełnej władzy nie zdobędzie grupa możnowładców pewnej pełnej władzy nie zdobędzie musza będzie musiała się z Izbą poselską tą władzą podzielić, ale w zasadzie do końca trwania Rzeczpospolitej gdzieś ten spór będzie cały czas trwał jeszcze historycy do niedawna mówili o tym, że jeszcze w siedemnastym wieku ten spór rozstrzygnie się na korzyść można władztwa i powstanie tzw. oligarchia magnacka, ale obecnie coraz częściej historycy jednak wskazują, że do takiego procesu tak naprawdę nie doszło i kiedy średnia Szlachta czy w ogóle ruch szlachecki miału bardzo głęboki interes w tym, żeby zabrać silnie głos w jakiej sprawie to absolutnie nadal posiada potencjał do tego, żeby taki głos zabrać, czego dowodem jest chociażby elekcja Michała Michała Korybuta Wiśniowieckiego, który był wybrany głosami średnio Szlacheckim mi pomimo bardzo silnej pozycji wówczas senatorów można władztwa arystokracji polskiej ten Sejm w Piotrkowie 1400 dziewięćdziesiątego trzeciego roku, który miał rozpocząć 18stycznia, który sprowokował mnie do rozmowy z panem doktorem historii polskiego parlamentaryzmu jest uznawany przez niektórych historyków, a zatem Sejm pierwszy wzorcowy oczywiście zdania uczone są podzielone np. Adolf Pawiński znawca wydawca źródeł historycznych profesor naczelnik Warszawskiego archiwum głównych akt dawnych pisał, że za decydujący argument w uznaniu pierwszeństwa Sejmu z 1400 dziewięćdziesiątego trzeciego roku należy uznać niedochowanie się żadnych wyraźniejszy śladów Zjednoczonego ustawodawstwa sejmowego z czasów dawniejszych w roku 1400 dziewięćdziesiątym trzeci właśnie kończy się ustawodawstwo prowincjonalne powstają powszechne Sejm obejmujące obie wielkie dzielnice no właśnie mamy to ustawodawstwo obejmujące cały kraj także Władysław Konopczyński uznał ten Sejm piotrkowski za Sejm wzorcowy, ale pan doktor wspomniał także, że są inne badania inne dokumenty odkryte, które pokazują, że ten Sejm już w 1400 sześćdziesiątego ósmego roku za Kazimierza Jagiellończyka, który także mówiliśmy można uznać za ten pierwszy prawdziwy parlament w historii Rzeczpospolitej jak jest zdanie pana doktora, który był pierwszy i takie prawdziwe i wzorcowa po pierwsze trzeba sobie bardzo wyraźnie powiedzieć, że królestwo polskie to nie jest współczesne państwo prawa, a może właśnie jest to współczesne państwo prawa chodzi o kwestię chaosu Otóż tamtejsze prawo i tamtejsze zwyczaje nie były bardzo silnie ugruntowane zresztą Polski parlamentaryzm, który później będzie funkcjonował w wieku 16 siedemnastym NATO to jest proszę państwa siedlisko chaosu anarchii i niezwykły nie wynikające oczywiście znasz jakiś natury awanturniczej, ale po prostu były po takie zgromadzenia, które nie chciały szczególnie narzucić jakiegoś ścisłego regulaminu na siebie i przezabawne historie z tego wynikają, ale może narazić się nie zagłębiamy w to jest pewien my to jest pewna twórczość w procesie i fakt, że mogły występować sejmy walne oparte o zasadę reprezentacji nie przeczy temu, że jednocześnie doskonale mógł się mieć ten parlamentaryzm, jaki w regionach parlamentaryzm ziemski to zupełnie nie wyklucza wydaje się, że w tej najnowszej najnowsze badania Wacława Juszczaka, który właśnie wskazują na 1400 sześćdziesiąty ósmy roku zresztą w internecie jest artykuł w wolnym dostępie można przeczytać cały wywód Ruszczak ma na ten temat one bardzo wiarygodnie wskazują na to, że jednak w tym 1400 sześćdziesiątym ósmy po pierwsze, był to Sejm, w którym pojawili się przedstawiciele szlachty bardzo świadomie wybrani na ten Sejm i że ten Sejm podjął decyzję o charakterze ogólnopolskim, czyli wielkiej próby Szlachta rycerstwo możnowładcy całego terenu Królestwa polskiego uznawali wyniki tego Sejmu za obowiązujące na terenie po terenie całej Polski, więc można stwierdzić, że ten Sejm był 0101. Sejmem opartym o zasady reprezentacji co wcale nie świadczy o tym, że utrzymano pewną trwałość zajmowania, bo faktycznie ta trwałość przejmowania ona jest zauważalna dopiero na przełomie piętnastego szesnastego wieku, kiedy faktycznie Sejm zaczynają być zwoływane regularnie sejmy zaczynają zyskiwać naznaczeniu, ale tak naprawdę one zyskają w pełni na znaczeniu dopiero po śmierci po śmierci Zygmunta Augusta i wtedy staną się po artykułach Henrykowski i w ogóle po tym wszystkim co dziać się będzie w okresie pierwszego bezkrólewia po śmierci 0102. bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta sam się taką centralną częścią funkcjonowania państwa zostaną ugruntowane ten fakt, że będą musiały się zbierać regularnie, że też narzucone im zostanie pewna konwencja sejmowa Ania pewien okres zajmowania porze coraz większe funkcję będzie miał parlamentaryzm to stanie się pewne centrum polityczne państwa natomiast to jest pewna konstrukcja w procesie o nasze kształtuje są pewne wyjątki pewne elementy, które różnią się, więc o tym co trzeba pamiętać mówiąc o kształtowaniu się polskiego parlamentaryzmu to, żeby domknąć tę historię nie możemy zapominać o Aleksandrze Jagiellończyk on był królem raptem przez 5 lat jak kiedyś żartował Szymon Kobyliński jak się komuś Trzaska Emu z historią Polski każe wymienić Jagiellonów to można być niemal 100% pewnym, że o Aleksandrze się zapomni na, a potem jak się temu komuś przypomni to potem będzie drapanie w głowę cóż ten król zrobił czym się też odznaczył tymczasem za Aleksandra Jagiellończyka w 1500 piątym roku mamy bardzo istotną rzecz, której pan doktor trochę między wierszami już wspominał, czyli Nihil Novi jakakolwiek zmiana prawna mogła nastąpić tylko za jednomyślną zgodą Sejmu jak to dokładnie szło odtąd na potomne czasy nic nowego, czyli Nihil Novi stanowionym być nie ma przez nas i naszych następców bez wspólnego ze Zwolenia senatorów posłów ziemskich, ale właśnie to jest niezwykle ciekawa rzecz, bo najczęściej konstytucja Nihil Novi interpretowane jest sposób, że to izba poselska musiała być jednomyślna trochę przekładamy nasze myślenie pod kątem dzisiejszych nas instytucji parlamentarny od dzisiaj Izbą poselską jest Sejm to jest Sejm kiedyś Sejm to była izba poselska i Senat i władca 3 stany zajmujące, które stanowią Sejm i jednomyślność musiała panować nie w izbie poselskiej, ale musiała panować między królem Senatem, a właśnie Izbą poselską to jest ten punkt jednomyślności w tej jednomyślności wcale nie musiało być ani w izbie poselskiej ani w Senacie, bo w przypadku króla raczej dobrze, żeby był jednomyślny nie miał rozdwojenia jaźni, ale faktycznie to jest właśnie to jest właśnie Sejm to są to jest ta jednomyślność jednomyślność przedstawicieli władzy z 1 strony władzy królewskiej rady królewskiej, czyli przedstawicieli można władztwa i trzeciego elementu, czyli Izby poselskiej ta jednomyślność w izbie poselskiej z kolei nabrała zupełnie innego źródła, ponieważ byli to przedstawiciele różnych ziem podobnie jak dzisiaj w unii europejskiej funkcjonuje, że jeżeli Unia europejska chce coś postanowić chcę chociażby ustanowić budżet dostawiano jednomyślności stawia na to, że każdy podmiot Unii Europejskiej musi się czuć potrzebny w tej Unii Europejskiej mieć wpływ na działanie Unii Europejskiej podobnie było w dawnym królestwie polskim, ponieważ to byli przedstawiciele różnych ziem tych ziem 100, z których każda będzie miała pewną bardzo silną tożsamość to chodziło o to, żeby każda z tych ziem czuła się ważna tu się tym systemie by podobnie istotna, żeby nie lekceważyć znaczenia co oznaczało, że w parlamentach zawsze jednomyślności dochodziło czasami to jednomyślność musiano kijami stosami wypuszczano kogoś kto, kto nie był skory do jednomyślności, ale faktycznie to jednomyślność starano się w izbie poselskiej tworzyć, ale ono nie wynika z konstytucji Nihil Novi tylko zupełnie innego elementu, czyli pewnego rozumienia czym jest wspólnota Państwowa czym jest ciało, jakim nazywano królestwo polskie morze jest słówko na temat Senatu Senat jest bardzo ciekawą instytucją Otóż Senat to jest instytucja hierarchiczna bardzo silnie zhierarchizowana ona składa się z ważnych urzędników państwowych pełniących urzędy Kasztelan wojewodów też przedstawicieli duchowieństwa i tutaj, a instytucja była mocno zhierarchizowana każdy urząd miał swoje pewne znaczenie każdy miał swoje miejsce w Senacie jak tego miejsca zależało w jakiej kolejności zabierze głos tzw. chłopak senatorski, czyli w pewnych wypowiedziach senatorów król na początku pytał o zdanie najwyższych urzędników państwowych w tym przypadku arcybiskupa gnieźnieńskiego kasztelana krakowskiego, a później są przedstawiciele kolejnych województw naj było oczywiście także niektóre województwa były na tyle słabe tej hierarchii, że ich wojewodowie byli gdzieś na końcu kolejki do wypowiedzi oni najczęściej w ogóle ten Senat nie przyjeżdżali, bo po co mieli się fatygować setki kilometrów z kolei głos był słyszalny dopiero w ostatniej kolejności zresztą bywało także jak się czyta diariusza sejmowe, że tak naprawdę interesujące są wypowiedzi pierwszych 10 senatorów, a późniejsze wypowiedzi to już są takie, że ja np. zgadzam się tutaj z wojewodą krakowskim, a ja popieram zdanie arcybiskupa gnieźnieńskiego także Senat też jest bardzo ciekawy list instytucją bardzo interesującą i też bardzo ważną w całym tym systemie Rzeczpospolitej oczywiście na samym końcu król, który pozornie jego władza jest ograniczona, ale tak naprawdę sprawny monarcha sprawny władca potrafi na tym w sejmie odegrać niesamowite znaczenie manipulując tym Sejmem, opóźniając jego obrady krajów w tym Sejmie i fantastycznie rozgrywają różne partie polityczne tego absolutnym mistrzem był np. wygląda obóz, któremu zarzucano wyjątkowo zarzut zarzucano mu to, że jest władcą krnąbrnym zarzucano mu też, że jest władcą, który często ma bóle głowy, aby to po prostu zgrabny zagrywki polityczne z jego strony, które oczywiście opóźniały obrady parlamentarne, a opóźniania obrad parlamentarnych było wspaniałe wybiegiem, ponieważ od koniec posłowie byli już tak zmęczeni tak bardzo chcieli wracać do domu często zgadzali się na wszystko tego monarcha od nich chciał także myślę, że właśnie poznanie pewnych tutaj elementów działania poszczególnych Stanów zajmujących potrafi zrekonstruować nawet najbardziej trwały mit dr Sebastian Adamkiewicz historyk muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi publicysta portalu his Markit hit Max org był naszym gościem panie doktorze bardzo dziękuję za rozmowę również dziękuję dobranoc państwu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA