REKLAMA

Co robić przed końcem świata? – nowa książka Tomasza Stawiszyńskiego

Wywiad Pogłębiony
Data emisji:
2021-01-31 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
47:06 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dobry wieczór państwu Anna Wacławik-Orpik to jest wywiad pogłębiony dzisiaj państwo i moim gościem jest Tomasz Stawiszyński dobry wieczór dobry wieczór filozof eseista publicysta jeden z ludzi Radia TOK FM autor kwadransów filozofa godziny filozofów czy podcastu Cveta Dimitrova nasze wewnętrzne konflikty osoba bardzo dobrze państwu znana można powiedzieć, że człowiek, który ma pewne zasługi dla szeroko pojętego myślenia i refleksji znaczeniu refleksji krytycznego stosunku Rozwiń » do rzeczywistości jest zaangażowaniem mózgu głównie własnego poświęcasz parę zdań w swojej najnowszej książce, która jest powodem naszego dzisiejszego spotkania książka zatytułowana co robić przed końcem świata to są teksty, które znają państwo z naszej anteny pojawiały się w kwadransie filozofa teraz zostały zebrane w zgrabny poręczny tom może się zdziwisz ale, choć bardzo lubicie słuchać to jednak wychodzi na to, że czytać bardzo lubię o bo jednak radio miło mi chyba miło, że chyba miło tak, bo radio radio ucieka Radia ucieka, a jednak jak się obcuje z tekstem Tomasza więcej czasu na to, żeby się na poszczególnych zdaniach zatrzymać, gdyby miała się do czegoś przyczepić się mieć jakiś problem chyba taki, że podziękują mi wątpliwości to znaczy zaczynam polemizować z jakim zdaniem potem kwestionuje coś potem kwestionuje swoje obiekcje na koniec dochodzą do wniosku, że inteligentny człowiek na pewno wiedziałby, o co autorowi chodzi hip powinien się od niego odczepić także tonę tona wątkach, ale no choćby z tego względu polecam państwu książkę filozofa średniego pokolenia powiedzmy na początek pytanie, którego pewnie nigdy by się nie przewidział to co będzie robił przed końcem świata ale, żeby nie nie rozciągać tego wnioskiem czynność to godziny godziny przed końcem świata co będzie teraz kraj słyszałem już to pytanie dlatego mówię, że nie przewidział wygodnie, gdy i zastanawiałem się nad tym intensywnie nieraz co bym zrobił i cóż, gdyby to faktycznie było tak, żebym wiedział, że będzie za moment koniec świata np. za godzinę albo nawet za 24 godziny to przypuszczam, że wpadł w panikę generalnie nie wiem zachowałby się w łóżku wieś to piłem dużo wina gdzieś bym pobiegł w las, krzycząc coś takiego jakieś chaotyczne bezsensowne działania podjął takie przypuszczam byłyby realia oczywiście mogłem teraz opowiadać o tym jak to dokonałby nie wiadomo ilu różnych bardzo chwalebne czynów albo postanowił domknąć Rost mnóstwo różnych spraw, których nie zamknąłem, ale tak zupełnie uczciwie na samego siebie patrząc myślę, że wpadłbym panika no właśnie wpadłbym w panikę było oczywiście też zastanawiam się nad tym co bym zrobiła to poza błyskotliwymi pomysłami typu poszukałbym dobrego tarasu widokowego oraz innych takich autorefleksji, żeby zdążyć jeszcze powiedzieć coś paru osobom to powiedzmy, że byłoby to w moim zasięgu pod warunkiem, że nie padłaby Telefonia komórkowa to panika prawdopodobnie byłaby tym co co mogłoby sparaliżować te wszystkie górnolotne pomysły jak mówią ich przypadku na pewno wydarzyło no jestem przekonany na tyle na ile się znam, że w takiej sytuacji z pewnością zareagowałbym intensywnym lękiem i chciałbym np. starałbym się zrobić mnóstwo różnych rzeczy naraz nic mi się nie udało zapewne, czyli jednak lęku śmierci paraliżuje lekarzem śmierci zdecydowanie zdecydowanie tak mam się tutaj za nie drobne dziecko współczesnej kultury, która wyśle do śmierci ani nas samych ani naszych bliskich nasz nas nie przygotowuje nie wiem czy w ogóle kiedykolwiek przygotowanie w takim sensie było możliwe ale, ale myślę, że dzisiaj nie mamy w ogóle nawet języka do tego, żeby o tym mówić tak bardzo śmierć została relegowana z głównego nurtu kultury, w której żyjemy i w związku z tym myślę, że kiedy ona staje już bezpośrednio naszej bliskości jako perspektywa śmierci naszej własnej Niewiem diagnoza śmiertelnej choroby oczywiście nie miałem takiego doświadczenia jeszcze, więc nie wiem jak to noże, ale wygląda, ale na podstawie tego co z innymi opowiadali na podstawie tego co co o świecie wiem to mogę tak powiedzieć i w przypadku, kiedy nastaje naszej bliskości jako perspektywa śmierci naszych bliskich no to właśnie, dlatego że nie mamy ani języka do tego za bardzo, żeby o tym rozmawiać ani też nie mamy takich instytucji kulturowy, które będą pomagały przechodzić przez to doświadczenia, w których moglibyśmy się z innymi tym doświadczeniem dzielić no to niestety ono się staje jeszcze bardziej dotkliwa jeszcze bardziej lękową na nie reaguje tak mi się w sposób, z którym nie mogę sobie poradzić jednak przypomina to jedno z ostatnich zdań, które znamy Emanuela Ringelbluma, który zapytał będąc już po mamy po tym, gdy, gdy został zadenuncjowany on i jego towarzyszy w bunkrze czy umieranie jest trudna to było jedno z ostatnich jego pytań no tak to to jest to jest ekstremalna sytuacja graniczna chyba najbardziej graniczna wszystkich możliwych ten kontekst, który mówi jest dodatkowo jeszcze ekstremalny z uwagi na to co tam się wtedy działo na to jak opisywał inny autor, który przeszedł przez ten horror obozów koncentracyjnych grzał kamery w książce poza winą karą na coś co z kolei było takim pszenicą zdaniem całego świata, w którym o ludzie wtedy żyli takim postawieniem go kompletnie na głowie jakimś takim przemieszczaniem go w sferę totalnych antywartości rozbiciem całkowicie jakiejś jakieś wyobrażenia o rzeczywistości, jaką mógł mieć ktoś, kto z kulturą europejską jako elementarne obeznany taką perspektywę Ameryce książce przyjmuje, więc jeszcze musiało być doświadczenie dodatkowo ekstremalna związane z tym potwornym złem, które tam się wtedy ujawniło no ale ale ten rodzaj myślę bezradności, którą przeżywamy w kontakcie z ze śmiercią czy z perspektywą śmiertelności naszej własnej naszych bliskich i w ogóle taką świadomością, że życie jest skończona że, żeby tu jesteśmy tylko tak na dosłownie chwila i że nam się na początku generalnie wydaje, że to wszystko jest takie dane raz na zawsze i my będziemy realizowali różne swoje pomysły fantazja, a później okazuje się, że jednak taka perspektywa, którą znaliśmy z książek o różnych ludziach co różne rzeczy robili, ale już ich nie ma, bo umarli jakichś naszych przodkach, którzy o, których słyszeliśmy historie nam się jawili jako takie gdzieś zupełnie innego wymiaru poniekąd figury radykalnie od nas odmienne właśnie z uwagi na to kondycja, która nam przysługuje im już nie przysługuje ach, no, więc w momencie orientujemy, że to jesteśmy właśnie my Rze, że to my właśnie za moment staniemy takimi figurami w opowieściach albo w ogóle zostaniemy zapomniani, a na te miejsca po, których dzisiaj się przemieszczamy zaraz przyjdą inni ludzie tak jak my przyszliśmy na tę ulica i do tych budynków i do tych skwerów i do tych parków po ludziach, którzy tutaj no bardzo wielu ludziach, którzy tutaj wcześniej chodzili też przeżywali różne swoje sprawy dramat jakieś miłości nienawiści tak dalej no to jest to jest doświadczenie bardzo specyficzne myślę, kiedy kiedyś strzechę to uświadamia i właśnie brak pewnego rodzaju takiego instrumentarium kulturowego do Europy w jakikolwiek sposób nie wiem myśleć o tym rozmawiać o tym radzić sobie z tym jest jest jakąś dość dramatyczną okolicznością we współczesnym świecie Myśla zachęciliśmy tutaj naprawdę już o wysokie sprawy mówiło się tym przy szacowaniu świata wartości, które wtedy podczas zagłady było udziałem właściwie wszystkich jego świadków uczestników ofiar sprawców również, ale myślę sobie, że takie mikro zagłady mikro katastrofy przeżywamy na co dzień i dużo tego jest w tych swoich tekstach rzeczywiście, kiedy one zostały zebrane w taki tom mówią po kwadransie filozofa w pigułce w pigułce, czyli w tym w tym zwartym zbiorze jest ten wątek pandemiczny zastanawiam się czy gdyby nie pandemia to ten zbiór ujrzał by światło dzienne to ciekawe pytanie wiesz ja ja w ogóle przystępując do takiego do tej czynności pisania tych tych kwadrans, bo na początku wygłaszała mu z notatek po prostu i no i one miały taką ściśle mówiono forma później pomyślałem, że po pierwsze jest na to jakiś dobry od zera po drugie, różne fragmenty tych pogadanek, którą mieszkałem w mediach społecznościowych jakimś z jakimś takim raz do nas sobie spotykały no, więc pewnym momencie zdecydowałem, żeby niektórym ten tekst nadawać formę no właśnie takich esejów, które będą następnie odczytywał prezentował na antenie no i w końcu jakoś mi to weszło krew tak pomyślałem, że to jest chyba dobra praktyka ona też pojawiały na stronie internetowej toku też jakoś było nimi zainteresowanie no więc, decydując się na to, żeby co tydzień rzeczywiście siadać pisać tekst na nie więcej 1213 000 znaków, bo taką objętością objętość mają te rozdziały co jest takim już dość dosyć sporym tekstem no to nie jest taki felgi tam powiedzmy 50004000 znaków tylko już to jest jakaś taka rozległa sza forma dlatego ja używam jakiegoś takiego określenia mini eseje mikro SA na tę na te teksty też to pomyślałem, że to właśnie może jest dobry pomysł, żeby sobie z tego zrobić później książkę, że ja będę się przyglądał specyficznie takim obszarom dzisiejszej kultury dzisiejszego świata, które jako uważam za ważne problematyczna i może z tego się zrobić taka mozaika trochę różnych takich ćwiczeń z uznamy słów właśnie nad współczesnym światem no i trochę tak też były wybierane ostatecznie tak do tej książki żeby, żeby jakość oczywiście też moja perspektywa ja uważam tę kwestię za jakąś najistotniejsze najważniejsze no ale to to było poniekąd robione z myślą o tym, że kiedyś z tego będzie książka to ma też swoją dobrą tradycję to znaczy taki rodzaj Janeczka bardzo lubię takie zbiory które, które składają się z rzeczy powstających na bieżąco zawsze bardzo lubię zbiory felietonów różnego rodzaju zbiory tekstów to jest dobra formuła się wydaje na dzisiejsze czasy, kiedy niekoniecznie masz możliwości, żeby się zagłębić takiej lekturze od ADO Zet tylko właśnie tą książkę można czytać na bieżąco można od końca od środka oraz 1 tekst raz drugi tekst, więc ma to, że daje taki walor interesujący jak każda lubię tak to prawda są to teksty, które nawet, jeżeli ocierają się jakieś rzeczy bardzo współczesne dziejące się, które służą za pretekst do tego dochodzi refleksja na pewnym poziomie już takiego uniwersalnego myślenia o rzeczach sprawach, więc rzeczywiście bardzo pobudzająca do myślenia lektura powiem, że tylko lekko gorzko się uśmiechnął pod nosem czytając we wstępie, że zbierasz ten tom w momencie, w którym zapadło absurdalne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 22października zakazujące przeprowadzania zabiegu aborcji z powodu nieodwracalnego uszkodzenia płodu dodaje takie pytanie co dzieje się w Polsce na świecie, kiedy czytacie te słowa no to teraz jak wiemy, że zamknęło tak teraz już wiemy co się dzieje jesteśmy w tym samym miejscu albo krok dalej mam od razu ochotę zapytać czy czy aby na pewno nie wiemy, gdzie będziemy za 20 lat za 2 za 5, bo już zaczyna być trochę poirytowany tym rozumiem no mówiąc szczerze ja też hipotez, ale na trudne pytanie wiesz ja nie wiem czy nie wiemy czy wiemy możemy domniemywać w każdym razie też możemy jakoś starać się ukierunkować ten proces tak, żebyśmy się jednak tych 2 latach znaleźli znaleźli w tym miejscu bardziej w tym miejscu bliżej tego miejsca, w którym finalnie byśmy chcieli się znaleźć jakieś możliwości sprawcze mam wrażenie mamy tylko do tego, żeby taką sprawczość uzyskać to jest moje oczywiście zdanie można się z tym nie zgadzać, ale moje jest takie, że do tego, żeby ta sprawczość uzyskać potrzebne jest myślenie i przestrzeń dla myślenia potrzebna jest możliwość debaty wolnej negocjacji pewnych kwestii rozważania ich rozmowa jest innymi słowy potrzebna, a ona mam wrażenie i refleksja rozmowa i refleksje są potrzebne a, a to mam wrażenie niestety stają się towar deficytowy dzisiaj z różnych powodów i i w różnych obszarach kultury, ale mam głębokie poczucie, że je est gotowa deficyt do no i m.in. jakiemuś niwelowaniu tego deficytu służy trochę ta książka mam taką przynajmniej nadzieję, że tak było, że tak będzie miło zawsze porozmawiać z idea listą, dlaczego niby myślenie, dlaczego rzetelności, dlaczego prawda mają być jakąś wartością wydaje mi się, że mamy aż nadto dowodów na to to samo dotyczy myślenia refleksją z całkowicie się zgadzam stwory lekcja na temat refleksji jej deficyt nowości mamy aż nadto dowodów na to, że ludzie niechętnie sięgają po te narzędzia te narzędzia, które mogłyby nas gdzieś bliżej prawdy i rzetelności np. usytuować wybieramy i nie inaczej niechętnie to prawda da to są różne pewnie tego powody, dlaczego niechętnie, ale no tak jest, ale to nie jest dobra moim zdaniem to znaczy prowadzi na 100 do większych jeszcze kłopotów i przysparza nam problemów trudności, a nie pomaga w osiągnięciu jakiejś jakiś poprawy naszego naszego położenia, bo zakładam, że jednak chodzi nam o to, żeby żyć w świecie mniej brutalnym żyć w świecie, w którym mamy więcej poczucia bezpieczeństwa przewidywalności stabilności, której mamy różnorodność postaw i ich filozofii życiowych i tożsamości i myślenia itd. ale w, którym zarazem jakoś jesteśmy pewnym regułom także wszyscy podporządkowani mamy jakieś punkty odniesienia, które są dla nas wszystkich wspólna i dzięki temu mimo tych różnic potrafimy no w jaki sposób się ze sobą porozumieć i zarazem wynegocjować sobie takie taki kształt przestrzeni, w której wspólnie funkcjonujemy, który byłby dla nas wszystkich elementarne zabezpieczającej elementarne satysfakcjonujący i to oznacza zarazem, że każdy z nas musi z tego trochę zrezygnować z takiej w takiej sferze z tym trochę jest problem mam wrażenie, bo dzisiaj nikt nie chce niczego na rzecz innych rezygnować, ponieważ innych i tych, którzy myślą inaczej tych, którzy mają inne wartości na priorytety inne tożsamości często postrzega jako śmiertelnych wrogów jako ludzi, którzy tkwią w potwornym moralnym i merytorycznym błędzie i z którymi w ogóle nie należy rozmawiać tylko należy trzymać się od nich z daleka, bo rozmowa jest formą jakiegoś autoryzowania tych błędnych poglądów i ma to jest trochę dramat to znaczy myślę, że to jest dramat, który rozgrywa zarówno na prawicy jak na lewicy że, że zarówno radykalna prawica radykalna lewica nie chcą dzisiaj rozmawiać z nikim innym poza samym sobą i że stosują różne takie rozwiązania teoretyczne i rozmaite pojęcia wprowadzają do debaty publicznej z pomocą, których właśnie neutralizuje się całkowicie możliwość różnicy możliwość kryty krytyki danego czy obowiązującej w danym środowisku ortodoksji cnotą staje się odmowa rozmowy z osobami, które mają inne przekonania właściwie nikt nie zadaje sobie trudu, żeby cokolwiek argumentować no bo skoro i tak wiadomo, że to my mamy rację mają stuprocentową tamci są w głębokim błędzie no nie mamy w zasadzie żadnego potrzeby ani żadnego obowiązku żeby, żeby coś takiego robić, więc no cóż to tylko pogarsza sytuację no może w takim różnorodnym świecie żyłoby się lepiej Tomasza Stawiszyńskiego, ale gwarantuje ci, że rycerzowi skrajnej prawicy już niekoniecznie chyba o tym wiem, więc ciekawe lekarzem skrajnej lewicy być może właśnie no świecie urządzonym przez prawicę na pewno nie myślę, że ćwiczony na co idzie właśnie opublikowano wyrok, który np. mój świat czyni coraz bardziej nieznośnym myślę też organ o losach mojego dziecka o losach mojej córki np. zgadzam się zgadzam się mówiłem o rycerzu skrajnej lewicy nie, dlatego że tutaj stawiam znak równości, ale pomiędzy tymi tymi postawami ja mam sam lewicowe poglądy zdecydowanie i uważam za lepiej uzasadniona i za takie, które prowadzą nas do funkcjonowania w lepszym świecie niż te, które propaguje nam prawica dzisiaj, zwłaszcza ta, która jest u władzy natomiast natomiast myślę, że ten rodzaj fundamentalizmu, który mamy do czynienia ten rodzaj takiej właśnie bez alternatywności tego przekonania, że absolutnie mam rację i jakakolwiek dyskusja z moim stanowiskiem jest zupełnie absurdalna i zupełnie niedopuszczalna zła to nie jest coś co tylko prawicy dotyczy tylko tylko właśnie niestety bardzo wielu środowiskach nie prawicowych jest też obecna na różne sposoby rozmaicie to przejawia i myślę, że właśnie to jest straszny problem dzisiaj że, że mamy u władzy ludzi, którzy w ten sposób sobie poczynają są przekonani, że wszystko im wolno i myślę, że musimy im przeciwstawić po to, właśnie, żeby pokazać jakiejś części społeczeństwa, którą uwodzi być może ten język prawicowy ten rodzaj prostoty takiego obrazu świata, który tutaj jest obecne i takiego tak taka tam jest też taka uwodzicielska moc właśnie takiego ustawienia wszystkiego w kategoriach zero-jedynkowy w takich kategoriach walki dobra ze złem w kategoriach właśnie myślenia spiskowe go myśl którego, jakie siły tutaj dążą do destrukcji tych wszystkich instytucji tradycyjne, których funkcjonujemy naszych wartości naszego świata, ale ja myślę Tomek, że przede wszystkim uroda tego tej propozycji polega na udzielaniu prostych odpowiedzi na bardzo skomplikowane kwestie, że to jest to co ma najbardziej uwodzicielską moc, bo poziom skomplikowania spraw jest tak przerażający, że jak dostaniesz od kogoś prostą odpowiedź twoim celem jest dajmy na to zbawienie wartością jest to to to i to nie musisz sobie dodawać zadawać już żadnych pytań tym masz wszystkie odpowiedzi oczywiście to jest to jest prawda niewątpliwie ten rodzaj ekscytującego ekscytującej pewności, która jest w tej propozycji jest jest istotne natomiast powiedziałbym także my nie będziemy w stanie też o tym pisze w tej książce nie będziemy w stanie sformułować adekwatnej odpowiedzi my mówię ludzie o poglądach odmiennych od prawicowych populistów, którzy dzisiaj w różnych częściach świata dominują, chociaż akurat Donald Trump został jednak odesłany na polityczną emeryturę na szczęście po sprzęt został przede wszystkim od mediów społecznościowych to był koniec świata Donald Trump tak tak no jak ja nie wiem czy ja się tak bardzo cieszy z tej decyzji, która pod wieloma względami była słuszna i akurat Trumpa należało tak odciąć tylko znacznie wcześniej ale, ale ona ma też moim zdaniem swoje mroczne wymiary ta sytuacja, że może te wielkie korporacje internetowe medialne właśnie kontrolują dzisiaj debatę publiczną i mogą zablokować możliwość wypowiadania się jak nie masz dzisiaj konta w mediach społecznościowych to to prawie, jakby nie było ono, więc ja swoja nie będzie no ale nie jest też prezydent szczęście natomiast natomiast jak już jest takim politykiem no to wtedy to wtedy myślę, że właśnie nie można wyobrazić funkcjonowania bez tego rodzaju kanałów co pokazało choćby to, że kiedy Trump został od tego odcięty nagle znikną lekarza jest tylko narzędziem czy Adolf owi Hitlerowi chciałby litera tak tak oczywiście dlatego uważam Rze, że Trumpowi należało to zdecydowanie odciąć tylko, że sytuacja, w której jak powiadam robią to prywatna korporacja bez jakichkolwiek bez jakichkolwiek instancji, która to oceniała nie była częścią tych korporacji na to się wydaje bardzo niepokojące, bo to są firmy, które pracują dla zysku zyski wyłącznie interesuje zrobiły to też już w momencie, kiedy wiedziały, że Trump nie jest prezydentem i że obaj na pewno prezydentem zostanie, więc mogą bezpiecznie odciąć i on się na nich nie zamieści w jakikolwiek sposób, więc to jest no problematyczna sytuacja, ale do końca tylko myśl, której mówiłem wcześniej myślę, że trzeba też zrozumieć, że w dużym stopniu zwycięstwo prawicy w Polsce, ale nie tylko ten rodzaj takiego ba klasy SUV prawie co populistycznego jest został przygotowany przez tych, którzy rządzili wcześniej to znaczy coś takiego tam zostało zaprzepaszczone coś takiego zrobiono, że akurat ludzie sięgnęli po tego rodzaju narrację po tego rodzaju retorykę o nasze okazała jakaś jakoś niezwykle trafna Jona w Polsce cały czas się okazuje bardzo trafna, bo pisma nieodmiennie swoje prawie 50% w sondażach, więc okazuje się że, że nie możemy sformułować nie sformułowane jak dotąd żadnej sensownej alternatywy dla tej opowieści, którą daje Kaczyński i myślę że, że nie ma nie da się tego zmienić, jeżeli się nie uznał, że się samemu popełniło rozmaite błędy i nie zastanowi nad tym, jakie błędy zostały popełnione i że nie uzna, że oni trafnie pewne rzeczy nazwali oni trafnie wskazali pewne problemy okej odpowiedzi, które na te problemy dając jeszcze gorsza od problemów, na które mają być odpowiedzią ale, ale nie można odmówić pewnej adekwatności tym rozpoznaniem, które tam są tak tak jest moim zdaniem dlatego zapytałem czas temu jakieś czym naprawdę nie wiemy co będzie za 2 lata za 20 lat, ponieważ to pęknięcie, którym mówisz to nieszczęsne, w którym tkwimy jak w sidłach naszą stałą rzeczywistością debata publiczna w dwudziestoleciu międzywojennym do złudzenia przypominała dzisiejszą łącznie z wątkami prac prokreacyjnych, które wtedy jeszcze tak nie nazywały, ale była np. bardzo gorącym tematem był moment, w którym para uczonych wynalazła test wykrywający ciąży i oczywiście to pociągnęło za sobą całą masę problemów również właśnie gorącej dyskusji na temat tego czy 3 kobiety mają prawo czy nie mają prawo, a minęło 100 lat tu naprawdę zmienia się niewiele, więc chyba po prostu jesteśmy skazani na to nieszczęsne pęknięcie natomiast oczywiście czujnie sobie tutaj wymiotowałam w swojej wypowiedzi wcześniejszej, że powinniśmy wszyscy czegoś zrezygnować, żeby próbować jakoś złagodzić dolegliwości istnienia naszego dnia codziennego to bardzo jestem ciekawa z czego byłbyś gotów zrezygnować na jakie ustępstwa by poszedł no miałem oczywiście na myśli taką okoliczność, że żyjemy wszyscy w kraju 1 mam obywatelstwo tego kraju i niezależnie od tego czy jesteśmy wierzący niewierzący czy mamy przekonania religijne takie czy inne czy mamy nie wiem takie czy inne pochodzenie i cały szereg różnych nie wiem upodobań przekonań czy uważamy, że socjalizm jest Super wręcz przeciwnie no to to musimy w tym 1 kraju jakoś w tej 1 przestrzeni funkcjonować nie możemy uznawać, że tylko nasza wizja rzeczywistości tylko nasza opcja światopoglądowa jest właściwa 100% w związku z tym powinna obowiązywać wszystkich no tak robi dzisiaj właśnie Jarosław Kaczyński, który uważa że, ponieważ on uznaje wierzenia za adekwatne i prawdziwe wierzenia katolickie, bo to wszystko jest w gruncie rzeczy oparte na wierze religijnej nie ma dobrych argument żadnych nie ma tak naprawdę argumentów poza religijnymi, które mogłyby uzasadnić tego rodzaju rozwiązania, które wprowadzono w tej interpretacji Trybunału Konstytucyjnego z czysto religijna narracja czysto religijna perspektywa no, więc nie ma, jeżeli nie chcemy żyć w kraju, w którym obowiązuje przemoc jako narzędzie sprawowania polityki no to musimy uznać, że nasze przekonania właśnie takie, które są powiedziałbym w tej sferze nie weryfikowalne i w tej sferze uznaniowej w sferze pewnych upodobań skłonności albo przekonanie o charakterze religijnym one nie mogą być obowiązujące także dla tych, którzy ich nie podzielają nie ma żadnego sposobu, żeby wykazać prawdziwość tych wierzeń tych przekonań nie ma żadnego sposobu, żeby wykazać wyższość jednych nad drugimi i takie uznanie problematyczną ości pewnych kwestii tego, że właśnie no to nie jest coś co co do czego możemy tu prezentował się zgodzić itd. musi się wiązać z takim uznaniem, że to pozostaje w gestii już indywidualnej osób, które rozstrzygają pewne sprawy we własnym sumieniu i dlatego jestem z 1 strony głębokim właśnie przeciwnikiem tego wszystkiego co wydarzyło się w ostatnim czasie i w ogóle przeciwnikiem także tej ustawy zwanej kompromisową, bo ona w istocie odzwierciedlała dużym stopniu postawa kościoła katolickiego i zresztą kościół katolicki żerował tzw. kompromis aborcyjny, więc co to to już jest naprawdę ciężki fundamentalizm to co zrobiono teraz brutalny ciężki fundamentalizm, ale z drugiej strony, więc uważam, że powinna być zdecydowanie zliberalizowano ustawa aborcyjna pewnie tak się stanie, bo będzie reakcja zwrotna to przegięcie, która została dokonana, a z drugiej strony też oczywiście jestem za tym, żeby katolicy ani tego nie robili ani też daczy, żeby zarówno tego nie robili, żeby nikt ich do tego nie zmuszał, że mają prawo wybierać mogą zgodnie ze swoim sumieniem postępować jeśli ktoś do czego mam też jakiś głęboki szacunek i uważam, że jest to postawa też godna szacunku rozumiem, że jeśli ktoś ma głębokie przekonanie, że urodzenie takiego dziecka i umożliwienie mu pogrzebu jest czymś chwalebnym szlachetnym to mimo tego, że z mojej perspektywy jest to skazywanie tego organizmu na na torturę po prostu i Multico panie cierpienia w świecie na to no to mimo tego uznaje, że słuszna, którzy kończą, jakby możliwości porozumienia i muszą stworzyć przestrzeń dla kogoś także to zupełnie inaczej ode mnie uważa nawet z poczuciem pewnego dyskomfortu, ale też jestem za tym, żeby kościół katolicki mógł sobie głosić swoje przekonania tak jak chce to znaczy, żeby zgłosił ta te swoją teologię i żeby ich, żeby propagował swoje przekonania natomiast, żeby nie oczekiwał ode mnie, że ja będę się do nich stosował obu, bo ja nie chcę po prostu nie wierzę w to uważam to nieprawda wszystko i i że to jest szkodliwe i nie życzę sobie tego, żeby zmuszano mnie do tego po prostu ja przypomnę, że moim państwa gościem jest Tomek Stawiszyński rozmawiamy wokół jego książki najnowszej zatytułowanej co robić przed końcem świata wszystkie te wątki, które przed chwilą poruszył Tomek w książce również się pojawiają to zbiór zwartych mini esejów jak sam autor powiedział przed chwilą Zobacz Tomasz zapytałem czy czego być gotów był tym zrezygnować tymczasem usłyszałem z czego powinien zrezygnować kościół katolickich buduje no powiedziałem że, że ja bym zrezygnował np. ze zmuszania katolików do robienia tak jak ja uważam, żeby było dobrze nie mamy żadnego wpływu na kościół katolicki to znaczy to jest ważna jest fałszywy dar to co mu już w tej chwili nie, ale kości nie potrzebuje pozwolenia swej strony na ten temat zgadzam się właśnie dokładnie chciałem opowiedzieć za Rze, że ja nie mam poczucia, żebym akurat ja w sensie nie wiem moja opcja światopoglądowa, żeby tu w szczególności trzeba było teraz z czegoś specjalnego rezygnować bo, bo myślę, że tutaj nikt nikomu nic nie narzuca to znaczy religia jest w szkołach co uważam za roszczenie też no jednak przekraczająca tę wizję państwa którą, której tutaj bronie religia jest w szkołach we wszystkich uroczystościach państwowych uczestniczą duchowni kościoła katolickiego prawo stanowione ma w konstytucji wpisaną o konotacji chrześcijańską no mamy tutaj do czynienia jest jednak ogromną dominacją symboliczną katolicyzmu w Polski w sferze publicznej nie od dzisiaj zresztą no i tutaj raczej należałoby oczekiwać, że właśnie troszkę posunie się kościół ani, że w tym momencie my będziemy jakoś specjalnie posuwać, bo dla nas już Sławka, że w zasadzie skończyła to znaczy to co, zwłaszcza wydarzyło się nam w ciągu tych ostatnich miesięcy poczynając od ogłoszenia tego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego to to jest już naprawdę wprowadzenie do sfery publicznej rozwiązań opartych o przekonania o charakterze fundamentalistyczny, więc cóż na dobrze nie będę już zmuszać do dalszych wyrzeczeń do czego nam jest potrzebny drugi człowiek o kurtce no to wiesz nie wiem jak odpowiedzieć, ale jak tonie, że zapowiedziałem, że chyba drugi człowiek to jest dla nas cały świat pomyślałem, że skoro odpowiadać na pytanie, dlaczego kochamy taka nie inaczej to co będzie łatwo nie myślę, że nie jesteśmy istotami które, które zostały ewolucyjnie zaprojektowane do funkcjonowania w pojedynkę, chociaż oczywiście samotników zawsze było bez liku i jest świetna książka zresztą o historii samotności, która się jakiś czas temu nakładem wydawnictwa, ale ja ukazała bardzo gruba książka, bo właśnie dużo na temat samotności figur samotności tam przeczytać można natomiast myślę, że nie jesteśmy chyba takimi istotami, które są w stanie funkcjonować samodzielnie całkowicie, że mamy naturalną potrzebę bliskości z innymi osobnikami naszego gatunku i oczywiście to jest bardzo wszystko skomplikowane, bo zarazem drugi człowiek znowu nawiąże do tego wątku, którym mówiliśmy wcześniej może być źródłem potwornego cierpienia może być kimś, kto przenosić nie jakiś rodzaj miłości ukojenia radości bliskości bezpieczeństwa tylko głębokie zaprzeczenie wszystkich tych cech czy jakości, więc tak no bo mam moglibyśmy tutaj długo o tym rozmawiać, ale myślę, że taką głęboką potrzebę bliskości miłości porozumienia z kimś innym mamy jakąś głębinową zamontowaną no po raz kolejny się przekonuje, że rozmawiam z idea listą, bo taka piękna to odpowiedź, że drugi człowiek jest dla nas całym światem, a ja sądzę oczywiście, że drugi człowiek jest dla nas też wspaniałym karmi celem naszego egoizmu oraz ewentualnie wrogiem, który przecież dzięki temu, że może być tym wrogiem może nam właśnie ustawić światopoglądowo całe życie, więc sankcje funkcje poza tymi powiedzmy dobrymi cokolwiek to znaczy drugi człowiek spełnia różne no tak dlatego powiedziałem o tym, że może być całkowitym zaprzeczeniem tych wszystkich pozytywnych wartości może być właśnie kimś kto, kto przynosi cierpienie, ale może być kimś komu my możemy zadawać cierpienia oczywiście, że tak oczywiście, że tak naturalnie to to jest zwrotna relacja, choć jest zwrotna relacja absolutnie tak niestety to chyba staje się dominująca jest dominująca jakość ludzkim w funkcjonowaniu popatrzymy na historia ludzkości to to tam tego zadawania wzajemnego cierpienia jest bardzo duża i niestety wcale się to jakoś specjalnie nie kończy tylko tylko wciąż trwa no właśnie, bo wciąż trwa intrygujące jest pytanie czy czy człowiek rodzi się zły czy dobry oczywiście już te kategorie dobra i złoto powiedzmy, że są skompromitowane od dawna ach, jako, że zbliżamy się do końca wywiadu pogłębionego chcę zapytać o ten ostatni tekst w zbiorze pochwały będą tak tak tak widzę, że nie mogły pominąć mistrza no nie mogłem tak to to zostało akurat pomysł, żeby w ogóle ustawienie tych tekstów i kolejność to jest dzieło Ewa Wieczorek redaktorki tego tomu znakomitej aktorki, która nadała mu taką właśnie struktura, jaką teraz ma na jej ona właśnie jakoś tak wymyśliła żeby, żeby pochwałę wydana umieścić na końcu wydaje się, że obaj bardzo dobre jest miejsce, że taki rodzaj domknięcie pewnego tego wszystkiego co tam wcześniej się dzieje no tak jak tam pisze mam wrażenie że, że jest niezwykle istotna, żeby spotkać na swojej drodze jakiegoś mądrego nauczyciela takiego prawdziwego mistrza ja jestem przywiązany do tej figury z racji moich jeszcze dziecięcych fascynacji kulturą dalekiego Wschodu i filmami z ze sztukami walki to do figury tradycji mistrzowski ogląda się zachodniej kulturze też mocno obecna jest od Platona, abyśmy zawodzi i od Greków starożytnych właśnie taką figurę kogoś kto, kto wprowadzać w rzeczywistość chcecie pokazuje pewne rzeczy no ja mam te z wielką radość wielki przywilej, że takiego nauczyciela rzeczywiście spotkałem i był dla mnie Bohdan Chwedeńczuk kimś takim jest właśnie cały czas, bo jesteśmy stałym kontakcie od wielu wielu lat mi się tam przyjaźnimy i rozmawiamy ze sobą widujemy się no to jest postać po prostu dla mnie pod wieloma względami zupełnie niezwykła Itaka, która bardzo mnie wpłynęła i to nie tylko w sensie intelektualnym, bo na pewno tak mnóstwo rzeczy nauczył mnie Bohdan Chwedeńczuk mi sporo takich takim ważnych rzeczy przekazał też, a ale, ale też pod takim czysto ludzkim względem myślę, że ten kontakt był dla mnie niezwykle ważne i człowiek zupełnie jakiś niesamowity dla mnie nie wpisywany właśnie takie oczywiste podziały takie oczywiste oczywiste jak i jakości definiująca dzisiejsze spory światopoglądowe czy politycznymi może to jest jak bardzo wyrazistych poglądach uważany niegdyś za ekstremista ateista ekstremisty w latach dziewięćdziesiątych jeden z filarów obok Barbary stanął bez dogmatu pisma bez dogmatu środowiska bez dogmatu i ktoś, kto miał taką właśnie opinię jakiegoś niesamowicie twardogłowego radykalnego, a w moim odbiorze i do dziś to podtrzymuje jest właśnie okazało się to właśnie ktoś o niezwykle elastycznym umyśle i otwartości kto, bo po prostu uważał i uważa, że jak już występujemy z jakimiś poglądami w debacie publicznej to powinniśmy wyraźnie definiować powinniśmy mieć jakieś stanowisko w tych różnych sprawach spora no i tak mogłem o tym Adamczuk bardzo długo tutaj on słyszał, bo to wcześniej oczywiście był gościem niejako twojego kwadrans filozofa czytał już ten tekst o sobie czytał no i też słyszał audycje, kiedy została wygłoszona po raz pierwszy w styczniu 2018 roku zakaz jego8 urodzin no cóż no zareagował i wzruszeniem entuzjazmem tyle mogę, choć wiedzieć, że jakoś muszę to szczęśliwie podobało dla mnie to jest też muszę powiedzieć ostatnia rzecz, że też dostęp bardzo wiele później takich maili listów SMS-ów od różnych uczniów i uczennic profesorach Adamczuka z różnych bardzo pokoleń, którzy też wspominali dzielili się jakimiś swoimi wrażeniami i naprawdę nie znam nikogo znam wiele wielu absolwentów i wiele absolwentek wydziału filozofii i byłych studentów studentek chwalona nie znam po prostu nikogo kto by się o nim wyrażał negatywnie to oni miał coś złego do powiedzenia naprawdę nie znam nikogo, kto do niego na zajęcia chodził i nie wspomina go ciepło i nie wspomina tych zajęć świetnie co jest naprawdę dużym osiągnięciem właśnie się zastanawiałam co jest spełnieniem dla filozofa czy to, że będąc już emerytowanym dojrzałym filozofem będzie miał tych swoich uczniów, którzy jak emisariusze myślenia będą wynikać różne miejsca i przestrzeni, żeby tam skłania ludzi do refleksji no myślę, że to jest całkiem dobra perspektywa myślę, że można być zadowolonym jeśli ma się rzeczywiście takie doświadczenie myślę, że twoja książka przypomnę, że moim państwa gościem był Tomasz Stawiszyński i że właśnie ukazała się książka nakładem wydawnictwa Agora zatytułowana co robić przed końcem świata to jest zbiór tekstów Tomka Stawisińskiego oczywiście zredagowanych do tekstów, które się czy to bardziej niż mówi, ale znanych pewnie częściowo państwu anteny Radia TOK FM, więc myślę, że ta książka akurat będzie też takim dobrym emisariusze mają państwo ze szczerego serca polecam to jest bardzo dobra lektura tak jak autor zresztą powiedział przed chwilą można zacząć od środka od końca, ale na początku, chociaż faktycznie ma swój jakiś logiczny porządek układ tych tekstów gratuluje jak bardzo jak się czujesz jako człowiek, który wysyła świat dziecko swoje Teresa czeka co będzie na słuszna oczywiście to jest straszna trema od mojej poprzedniej książki minęło 8 lat więc, więc już kawałek czasu to też była inna sytuacja, bo debiut zupełny i ja też byłem zupełnie innym miejscu no, więc słuszna mam strasznie dużo tremy ale, ale też wiem, że odpukać jak dotąd ta książka ma świetny feedback sprzedał się mniej niż tydzień cały nakład pierwszy dodruk poszedł w zeszłym tygodniu właśnie do dnia dosłownie co jest na jakim znajduje się wynikiem no ja jestem też trochę onieśmielony i zawsze wolę już szukać w niemalowane ma ogólnie jak taki dentystyczne katastroficzne sposób myślenia wszystkim, więc zawsze wolę odpukać tak bardzo się cieszyć, ale rzeczywiście tam już dziś znalazła na różnych listach bestsellerów dość wysoko i wiem, że ludzie na bardzo jakoś reagują piszą do mnie oznaczają się w różnych miejscach w mediach społecznościowych z tą książką rezonans jest świetne bardzo się cieszę, bo to właśnie jest podstawowy sens takich takiej działalności, żeby jakoś ona dla mnie to było zawsze najważniejsze, żeby się po prostu komunikować z innymi to jest moja podstawowa potrzeba, żeby wspólnie się jakoś zastanawiać nad tym wszystkim co tu się dzieje no i jeśli się to jakoś udaje no to no to naprawdę jestem uszczęśliwiony bardzo dziękuję za rozmowę Tomek Wawrzyński był moim państwa gościem książka co robić przed końcem świata proszę szukać, bo jak państwo słyszeli łatwo nie jest każdy chce wiedzieć co robić przed końcem świata Anna Wacławik-Orpik dziękuję za dzisiejszy wywiad pogłębiony zapraszam za tydzień po dwudziestej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POGŁĘBIONY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA