REKLAMA

O "Mein Kampf", grafomańskim przewodniku zbrodni

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-02-11 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
23:32 min.
Udostępnij:

"Mein Kampf" Adolfa Hitlera to jedna z najbardziej złowrogich książek w dziejach ludzkości. Przygotowała grunt pod drugą wojnę światową – najbardziej krwawą z wojen ‒ i masowe zbrodnie Trzeciej Rzeszy. Po upadku reżimu hitlerowskiego "Mein Kampf" w wielu krajach została zakazana. Nowa edycja niemiecka ukazała się dopiero w 2016 roku. Polskie wydanie tej książki - edycja krytyczna pod redakcją prof. Króla - jest zatem drugą edycją naukową na świecie. Czy "Mein Kampf" powinna wracać na półki księgarń? I jeśli tak, to w jakiej formie? W dzisiejszym odcinku Bartosz T. Wieliński rozmawia z prof. zw. dr. hab. Krzysztofem Ruchniewiczem, historykiem z Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy’ego Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego. Więcej odcinków na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej rozmawiamy o manka w manifeście Adolfa Hitlera ósma 10 podcast gazety wyborczej dzień dobry państwu Bartosz Wieliński z gazety wyborczej witam serdecznie w naszym podcaście moim państwa gościem jest prof. Krzysztof Dutkiewicz historyka z centrum imienia Willego Brandta Uniwersytetu wrocławskiego witam pana profesora czy dobry panie redaktorze dzień dobry państwu i będziemy rozmawiać o Mein Kampf, której Polska krytyczna edycja właśnie Rozwiń » trafiła na półki księgarskie to opozycja, która budzi moc no i pan, że budzi kontrowersje też by brzmiało banalnie to złowroga książka, która się stoi u podstaw tego co stało się z Europą, a w wyniku zbrodniczej działalności Adolfa Hitlera jego partii nazistowskiego sługusów kamery liczy jak to nazwać ta książka właśnie ukazuje się w języku polskim po raz pierwszy cel nie był to jakieś tłumaczenie przerwania przed wojną nie było tłumaczy manka być może będzie okazja, żeby do tej sprawy wrócić natomiast tym faktem jest, że przed tym wydaniem nazwijmy go tak w warszawskim zielony w tym roku w Polski czytelnik mógł sięgnąć po tzw. pirackie wydania Mein Kampf garażu, ponieważ po roku osiemdziesiątym dziewiątym ukazały się 34 takie wydania rzeczy na co warto zwrócić uwagę, że faktycznie ukazały się bez zgody landu Bawaria, który miał 2016 roku licencję na wydawanie Mein Kampf ponadto często podstawą tłumaczenia nie był oryginalny niemieckie wydanie Mein Kampf tylko skróty, które już dokonywaną przy wydawaniu np. wydania angielskiego, tak więc Polski czytelnik otrzymywał tylko te części Mein Kampf, które naziści wtedy przed rokiem czterdziestym piątym rozumie tak bardzo ogólnie chcieli udostępnić w danym kraju, bo trzeba mieć na uwadze, że nie tłumaczono w całości Mein Kampf tylko wybierano w zależności od kraju te fragmenty, które z punktu widzenia propagandy nazistowskiej uważano za ważne ponadto co jest charakterystyczne to wydania nie były wydaniami krytycznymi nawet jeśli były pirackie to nie zadano sobie to specjalnie trudu, żeby opatrzyć czym każdy z tych wydań w jakimś dłuższym komentarzem wstępnym czy też np. z przepisami wnosić o to zapytać się czy Barta oczywiście powinniśmy wydawać tę książkę poświęcać tyle uwagi rozumiemy piratów nazistów mają swoje rząd potrzeby, żeby obcować z tym w przemysłach widziałem, ale czy ono powinno wracać do ministra na półki księgarskie dyskusja zawsze toczyło my kamfora, odkąd pojawiło się pierwsze wydanie właśnie kiedyś w Niemczech czy ta jest faktycznie coś co możemy zaakceptować zastanawiał się właśnie nad tym pytaniem, ponieważ tak z 1 strony rzeczą ważną jest przybliżać teksty źródłowe to nie ulega wątpliwości myślę, że dobrze się stało, że po wielu dziesiątkach lat po raz pierwszy po polsku tekst Mein Kampf został udostępniony ja traktuję to wydanie jako źródło i o tym być może też będziemy za chwilę rozmawiać natomiast tym inną rzeczą jest, o której wspomniał pan redaktor umieszczanie tej książki jak zwykłe książki na półkach i sprzedaż książki tutaj jestem bardzo ostrożny, jeżeli o to chodzi jeśli przykładowo uwzględnimy wydanie krytyczne Mein Kampf niemieckiej 2016 roku tzw. monachijskie po pierwsze, co się rzuca w oczy jeśli podejdzie się do regału z książkami wyciągnie się 2 opasłe tomy to przede wszystkim szaro okładka ta książka rzuca się w oczy może poza rozmiarem ponadto została tak skonstruowana, że czytelnik nie ma wątpliwości, że chodzi tutaj o źródło i krytyczne wydanie, tak więc jest to chyba rzeczą ważną to znaczy nie ma nic przeciwko temu, żeby tego typu źródła przybliżać myślę jednak, że powinno się to robić się dużą pieczołowitością dużą uwagę właśnie, uwzględniając te aspekty, o których pan redaktor z chwilą wspomniał, czyli jest pan za publikowanie źródeł natomiast traktowanie Majka jako nowego bestsellera rodzaju sensacji wydawniczej pan nie do końca podoba to nie, tyle że nie podoba mi się tylko uważam, że to jest po prostu jakieś ogromne nieporozumienie nie mam nic przeciwko temu tak jak wspomniałem, żeby drukować źródła opatrywać swoją nie tyle komentarzy jako takim tylko, żeby to były naukowe wydania tych źródeł, z których będą mogli korzystać w przyszłości naukowcy, ale także osoby zainteresowane natomiast przeciwny jestem w robieniu z tego sensacji wydawania tego rodzaju literatury jako tzw. bestsellerów tu też inaczej w czasie mówiło się tzw. książkach zakazanych, które w końcu można drukować, czyli w takich kategoriach traktowania tego właśnie źródła podają same władze niemieckie doprowadziły do tego zamykam stało się takim książkom zakazana, jeżeli przez 70 lat wciąż nie można było wydrukować, jeżeli nawet historycy uczniowie w szkołach, przygotowując się do zajęć sielski Stalina musieli sięgać ewentualnie egzemplarze Antifa liczne albo korzystać właśnie pirackich źródeł czy rzeźbę internetowych później na to był pewien po prostu problem i aura książki zakazane na maj chamstwa się pojawiła to spowodowało, że dzisiaj wszystko co jest związane ma jakiś taki specjalny konotacje, zdobywając sensem drugi ten nie wie czy w takich kategoriach należy rozpatrywać, bo proszę zwrócić uwagę, że okazywało się sporo w literaturze niemieckiej omówień bankami także fragmenty Mein Kampf były przytaczane także w podręcznikach szkolnych powoływano się wielokrotnie na rękę, więc nie sądzę, żeby to była książka typu z książek zakazanych dalej, jeżeli ktoś chciał badać okres trzeciej rzeszy to bez większych problemów i dotacji w celach naukowych to książka mógł wypożyczyć i mógł zlicytować poza tym panie doktorze musimy sobie uzmysłowić 1 rzecz nie wydaje się to chyba rzecz kluczowa, że i to chyba zgodzimy się, że to nie jest lektura, którą byśmy nazwali do poduszki Mańka nie czyta się od deski do deski tylko jeśli już to w tym przypadku chodzi przecież on pracę naukową zastanawiamy się nad różnymi fragmentami tej książki wyciągamy te fragmenty analizujemy je natomiast nie czytamy tego całość książki po prostu nie da się przeczytać w całości to jak umiałem od deski do deski i myślę, że to musimy po prostu są jakoś uzmysłowić dlatego też w takim kontekście rozpatruje też wydanie bankom po polsku, bo nie ukrywam, że biorąc pod uwagę to wersje wydania coraz bardziej skłaniam się do zdania, że źle się stało, że w tej formie ta książka ukazała się raczej wydawca powinien przetłumaczyć wydanie niemieckie monachijskiej, który okazał się 2016 roku, a poprosić polskiego historyka to może być obecny redaktor tego wydania polskiego profesor król o napisanie obszernego wstępu, który uwzględniałby polską specyfikę natomiast tym książka, która teraz się ukazała, która nie jest książką naukową to znaczy wprawdzie posiadał obszerny wstęp w sprawie posiada też komentarze, jednakże na co warto zwrócić uwagę z nieznanych powodów wydawca zdecydował się, żeby nie umieszczać przepisów pod koniec strony tylko na koniec każdego rozdziału, tak więc przykładowo w przypadku źródła, jakim jest bankom czytamy praktycznie, z czym to źródło w bez zaglądania do przepisów, ponieważ one znajdują się po prostu na końcu co jest wbrew zasadom drukowania książek naukowych tutaj przede wszystkim, jeżeli traktowaliśmy to wydanie jako wydanie naukowe to czytelnik musi mieć wgląd bezpośrednio do tych komentarzy, które osoba opracowująca takie źródło przytacza tam trochę na broń polskiego wydawcy Mein Kampf, ponieważ jestem posiadaczem edycji z roku 2016, a wielkie atomowe i ona i z punktu widzenia czytelnika jest trochę niepraktyczne, bo to jest olbrzymie dzieło gabarytowo czy są bardzo trudno się na nim lekarza syna faktycznie zapisana przepisami i góry zboku właśnie każdy również Kazacha PIT ma swoje w komentarz przepis i ciężko się poruszać publicznym w zwycięstwo, ale warto czytać panie rektorze, ale wciąż żywe słowo to wszystko zależy od tego tutaj trochę tak wszystko pan sobie przeczy, bo przed halą zgodziliśmy się na takim się wydaje, że w przypadku Mańka mamy do czynienia ze szczególną publikacją ze szczególnym źródłem i teraz z 1 strony krytykuje pan wydawców niemieckich, którzy przygotowali faktycznie w tym świetnie opracowane źródło historyczne, a nie krytykuje pan wydania polskiego tu to by mając na uwadze czy dobrze czyta często się rzeczy to ja mogę panu powiedzieć, że to nie jest książka jeszcze raz powtórzę książka do poduszki to jest bardzo trudny tekst jest taki tekst, który co warto też podkreślić można odczytywać w różny sposób oraz można czytać jako źródło oraz innym można czytać jako też np. elementy biograficzne jeszcze inaczej można jako wyciągać ideologiczny kontekst można czytać po prostu różnego punktu widzenia i tu wydawcy Niemiec może powiedzieć, że dali nam ten instrument do ręki w jaki sposób źródło może odczytywać jak możemy interpretować to jest po prostu Lubo i to jest łatwa lektura i dlatego jestem przeciwny temu, żeby traktować tego rodzaju publikacja w zależności od tego dzisiaj łatwo czyta czy też po prostu źle rozumie to także ważna opinia a kiedy pan po raz pierwszy Majka, ale też pozwala na sobie z tym, zostając bo, kiedy czytałem kilkanaście lat temu niemiecką wersję Mein Kampf byłem porażony 1 rzecz to jest wszystko straszliwy bełkot chaos jak wysoka przesadzona stylistyka i czasami porażał 4 z czego człowieka młodszego to, że książka jednak tak niskiej jakości literacki mogła stać się mną fundamentem ideologii, która wstrząsnęła światem doprowadziła do tak koszmarnych zbrodni oficer delikatnie mówiąc nie był dobrym pisarzem przynajmniej z punktu widzenia początków 2001. wieku to jest rzecz ciekawa, który pan teraz wspomina, ponieważ sporo osób odbiło się od tej książki właśnie, oczekując jakiegoś bardzo spójnego wykładu myśli politycznej Hitlera z tego też powodu np. że część uważało, że to jest po prostu zwykła grafomania stworzył całą tą książkę ignorowały ją, ale okazałą wręcz ta książka stała się pewnym przewodnikiem zbrodni i z perspektywy czasu możemy to jeszcze bardziej w sposób powiedział taki charakterystyczny na to spojrzeć natomiast w procent Pańskiego pytania, kiedy po raz pierwszy miał do czynienia z książką bankami to podczas gdy historycznych lat osiemdziesiątych otrzymanie czy kupienie egzemplarza nie było takie proste w Polsce jeden z kolegów jak się okazało być może nie wiem, w którym z kartonów na strychu znalazł mankamenty no nie znał niemieckiego postanowił je sprzedać także wtedy kupiłem ten egzemplarz zacząć czytać, ale powiem panu w ten sposób no mogę tylko podzielić pańskie wrażenia odłożyłem po prostu się tą książkę wracałem wprawdzie do niej różnego rodzaju sytuacjach to znaczy, kiedy szukałem konkretnych rzeczy już, kiedy chciałem się tłumaczy chciałem jakoś wykorzystać fragment cytat do tekstów, które pisałem, ale powiem w ten sposób, że nie udało mi się dotąd przeczytać Mańka od początku do końca, mimo że w końcu zajmuje się też tą problematyką nie wiem czy to nie jest to i tak, że pracująca takimi innymi tematami sięgamy do tego rodzaju źródeł, szukając różnego rodzaju potwierdzeń myślę, że chyba dzisiaj podobnie czynią też historycy być może będą też listę polskim wydaniem, że nie wiem czy będą koniecznie czytać od początku do końca tylko będą po prostu korzystać z faktu, że ten tekst oczywiście tłumaczone i można przytaczać bez większych problemów Polski odpowiednik zastanawia się współcześni Niemcy chcą robić to wciąż czytam jego poddani w tym słowie mówiąc czymś okazała się w sumie 12 000 000 egzemplarzy nakładu Niemcy były zasypane właściwie ma tam wiele bibliotek domowych bez 1 egzemplarza wiązano książkę nowożeńcom zamiast bili ze sobą Majdan w kolejnym realizowano wręcz nam pismo święte, ale pytanie czy sami Niemcy tę książkę otwierali były takie niemieckiej historiografii takie głosy, że jednak była tak właśnie książkę oczywiście nie czytało brało się budowali potrzeba działań ale, ale generalnie nic się zmiany zapoznano albo faktycznie taki stan badań, która się nie robiono wtedy badań opinii publicznej także w kontekście recepcji manka faktem jednak jest to, że i chyba w ostatnich latach coraz więcej historyków skłania się do tego, żeby podkreślać, że to nie jest także tej książki po prostu nie czytano, że jej nie komentowano proszę mieć też na uwadze to, że nie tylko czytano ją w Niemczech, ale także i na emigracji się po niemieckiej migracji po 3003. roku i komentowano też to książka do niej też nawiązywano, tak więc raczej skłaniałbym się do tego, że być może była to jedna z też z takich prób usprawiedliwienia, że na czas nie zostało coś odczytamy, że ten program, który został tam już zawarty jakoś zignorowano itd. tak, ale nie zmienia postaci rzeczy, że jednak tę książkę czytano do niej po prostu sięgano podobnie było też w Polsce na co warto zwrócić uwagę wstęp redaktora wydania profesora kule nie ukrywam jest rozczarowujący dla polskiego historyka recepcja, o których pisze profesor król po prostu jest bardzo taka wybiórcza i niesatysfakcjonująca mianowicie tutaj profesor król nie sięgnął do podstawowych opracowań na ten temat, a godzi się tutaj przypomnieć choćby wydany przed kilku laty bardzo szczegółowy artykuł dr Grzegorza Siwca, który zajął się z recepcją bankami w Polsce co się okazuje, że mimo, iż nie wydano po polsku bankami to jednak czy publicystyka w Polsce wtedy czy też naukowcy komentowali Mein Kampf przegrupowali fragmenty dyskutowali o tym, tak więc tutaj Mein Kampf w tym cieszyła się sporym zainteresowaniem czy chociażby najlepszym dowodem jest też to, że po usunięciu wszelkich zakazów czy po podpisaniu paktu o nieagresji z Niemcami, a później także i umów prasowych dopuszczono do obiegu w Polsce bankom wcześniej usuwano z przestrzeni publicznej to do 3009. roku Mein Kampf w Polsce się dobrze sprzedawała nawet są autorzy, którzy podają, że osiągała też ogromne kwoty co sprawia, że to nie jest także w tej książki nie czytano nie komentowano, ale faktem jest, że dzisiaj takim ogólnym przeświadczeniu czy też czasami można się spotkać, że te książki nikt nie znał wszystko rzucali, że tak naprawdę to ból tylko dodatkowy mebel w domu natomiast nie sięgano nie czytano nie komentowano natomiast także stwierdzenie, że niczego my tam nie znał to jest tak zatwierdzenia aktorze myśmy wiedzieli o obozach koncentracyjnych to Niemcach, że tylko SLS jakaś grupa gestapowców oraz zbrodniach Wehrmachtu rycerski jest jakiś sposób pomysł na zatarcie tej odpowiedzialności czyta, stosując mają moc zakończenia wojny problem, ale panie doktorze proszę państwa czy to jest taki bardzo ludzkie to znaczy ten moment wyparcia, bo przecież proszę zwrócić uwagę, o czym rozmawiamy rozmawiamy przecież o nie określali jako Biblia nazizmu i jako Ewangelia nazizmu, bo różne określenia na Mańka i widzimy cały czas perspektywy jednak czasu tego co się po prostu później wydarzyło państwo tutaj obozy koncentracyjne można oczywiście drugiej wojnie światowej o milionach zabitych kolegach ogromnych zniszczeniach jest to jak 1 wielki ciąg tutaj chwalenie się, że było się jakimś takim czytacie tego Mein Kampf, że z wypiekami na twarzy wręcz czytało się ja myślę, że to już nie wchodziło w rachubę to znaczy, że nie można było nawet chwalić właśnie chociażby z racji tego, o czym wspomniałam, czyli te mechanizmy wyparcia one tutaj też odgrywał znaczącą rolę to, że zapominało się o sprawstwie to, że nie chciało się o tym po prostu dyskutować mówić to też są bardzo takie ludzkie odruchy co wcale nie oznacza, że pochwalamy, ale możemy w ten sposób też interpretować, czyli zapominano o tych negatywnych elementach tych negatywnych rzeczach zapominamy też innych lekturach tego okresu proszę mieć na uwadze, że mam tam Hitlera nie była jedyną lekturą nazistowską tego okresu, która w, jaki sposób wywierała ogromny wpływ na Niemców wtedy, tak więc te mechanizmy wyparcia myślę po, zwłaszcza po drugiej wojnie światowej odgrywał znaczącą rolę gra się do takiej tematyce, w którym preferuje się obecnie sensacyjną ości im odkrywanie nowych nieznanych aspektów no i w kontekście Majka mówi się stanie Hitler pisała jego późniejszy zastępca Rudolf Hess albo żaden zakonnik słynnym Barchan taflę tolerował ten tekst właściwie pisałem jego znaczące części co nauka u ludzi o autorskie Marka jak powierzenia można jakoś podeprzeć się potwierdzić czy to tylko bajeczki myślę, że tutaj jest sporo zgodność wśród badaczy tej problematyki nikt nie podważa tego, że to właśnie ambicją Hitlera było napisanie tego manifestu, bo to też w takich kategoriach tą książkę można rozpatrywać to, że swoim otoczeniu miały osoby, które czytały, które komentowały, gdzie też sam Hitler przecież to osoby, o których pan teraz wspomniał inspirowały też litera i to czytał gazety często mamy też wrażenie, że ten język gazetowy przeniósł się też do samego Mańka w ostatnich latach ukazało się kilka monografii poświęconych dziejom tej książki i myślę, że tutaj nie ma potrzeby szukania jakiejś sensacji jest to tutaj bardzo szczegółowo wyjaśnione, jakie fragmenty w, kiedy zostały napisane przez Hitlera co do autorstwa Hitlera tutaj nie ma po prostu wątpliwości tutaj na co może warto zwrócić uwagę to jeszcze raz pozwolę sobie przywołać monachijskie wydanie, czyli o wydanie niemieckiej 2016 roku dużą zaletą tego wydania jest to, że podstawą tego wydania krytycznego są wszystkie wydania Mein Kampf, bo trzeba mieć na uwadze to, że Adolf Hitler po wydaniu Mein Kampf w następnych latach wielokrotnie wprowadzą jeszcze różnego rodzaju zmiany do swojego manifestu aktualizował go stąd też w tym wydaniu monachijskim mamy możliwość jako badacza prześledzić te zmiany, ale też dowiedzieć się co było inspiracją tych zmian, dlaczego Hitler takich zmian właśnie dokonywał, więc z mojego punktu widzenia jako historyka bada często bardzo cenne źródło bardzo cenne rozwiązanie, ponieważ daje mi wgląd trochę taki świat powiedział taki nie chciałem użyć intelektualne, ale możemy w myśl polityczna może tak to określę samego Hitlera i na podstawie tej dokumentacji widzę pewną zmianę, jaka wprost następował także w kontekście tej książki, czyli odpowiadają też na pańskie pytanie nie mamy do czynienia w przypadku Mańka z tą samą książką roku 2005. i w roku np. czterdziestym drugim czy też później musimy po prostu uwzględniać różne wydania Mein Kampf, jeżeli chcemy w sposób krytyczny podejść do tego co Hitler pisał później co zmienia w ten sposób dotarliśmy do końca naszej akcji ciekawej rozmowy mam Majka Adolfa Hitlera na wyborcza PL od kilku dni publikujemy nasz reporterski seria o tym jak my country powstawała, o czym oficerowie pisał jak na niej zarobiły miliony Marek jeszcze przed wybuchem drugiej wojny światowej dziękuję panu profesorowi za bardzo ciekawą rozmowę mam nadzieję, że będziemy spotykać częściej i rozmawiać o Niemczech od 2 wojnie światowej i innych arcyciekawych meczach przepraszam, że są ciekawe umawia, ale chyba tutaj zupełnie zrozumiałe dziękuję państwu uwagę i to złożenia dziękuję panie rektorze za zaproszenie dziękuję państwu za uwagę do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA