REKLAMA

Piotr Słodkowski o wystawie "Henryk Streng/Marek Włodarski i modernizm żydowsko-polski"

Kultura Osobista
Data emisji:
2021-02-15 11:40
Audycja:
Czas trwania:
14:36 min.
Udostępnij:

Gościem audycji jest kurator sztuki Piotr Słodkowski. Opowiada o wystawie "Henryk Streng/Marek Włodarski i modernizm żydowsko-polski", którą do 9 maja można oglądać w pawilonie MSN przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 22 w Warszawie.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry przed mikrofonem Marta Perchuć-Burzyńska muzeum sztuki nowoczesnej w Warszawie w pawilonie nad Wisłą możemy od 5lutego zwiedzać i oglądać na własne oczy wystawę zatytułowaną Henryk Stręk Marek Włodarski i modernizm żydowska Polski kurator wystawy historyk sztuki Piotr Słodkowski dzisiaj gościem kultury osobistej witam serdecznie dzień dobry dziękuję za zaproszenie urodził się jako Henryk Stręk umarł jako Marek Włodarski ciekawie ta historia się zaczyna Rozwiń » miał być skrzypkiem skrzypkiem ze Lwowa został malarzem można powiedzieć paryską Lwowską warszawskim tak Henryk Stręk Marek Włodarski to jest postać, która pozwala nam na wystawie opowiedzieć kilka równoległych historii, bo to jest historia i o artyście nowoczesnym moderniści, który miał kontakty naprawdę najciekawszymi zjawiskami artystycznymi w Paryżu w swoim czasie, ale zarazem bardzo indywidualnie bardzo oryginalnie łączył te zjawiska z tym co stanowiło jego codzienność we Lwowie z drugiej strony niezwykle ciekawy ważny malarz, który chciał tworzyć sztukę zmieniającym świat sztukę zaangażowaną politycznie zarówno dla 30 tych jak już zupełnie nowej rzeczywistości politycznej po wojnie z PRL-u wreszcie Polski Żyd bardzo ciekawy wątek właśnie z tym, że chciał tworzyć zarówno jakby, dostosowując się do tych czasów jeszcze przedwojennych, jaki powojennych do tego wątku mam nadzieję wrócimy w naszej rozmowie, ale najpierw muszę spytać Henryk Stręk artysta nieodkryty artysta niezrozumiany, bo jego nieobecność w Polskiej sztuce jest jednak nieobecnością znaczącą biorąc pod uwagę życie twórczość no i również dorobek, który możemy podziwiać chociażby na wystawie w ocenie tak mi się wydaje, że ma pani rację to jest nieobecność bardzo znamienna czy powiedziałbym jeszcze inaczej taka obecność bardzo fragmentaryczna w Polskiej pamięci w Polskiej historii sztuki, bo jest także Henryk z ręki pamiętany przede wszystkim jako wybitny uczeń leży era autor obrazów takich jak słynny fryzjer czy pan g Sony, które pokazujemy na wystawie, a zapomina się czy marginalizuje się wszystko co nie było kompatybilne z głównym nurtem historii sztuki polskiej, jeżeli zatem historia sztuki wybierała czy marginalizowana cały epizod socrealistyczny i sztuki do łączącej się komunizm to tak samo marginalizowane sztukę zaangażowaną Marka Włodarskiego podobnie w zasadzie do niedawna nie byliśmy gotowi my jako badacze jako historycy sztuki do podejmowania tematów związanych ze złożoną nieostro chwiejną tożsamością polską żydowską tematów związanych z wojną i z tym jak wojna się od kształciła w dziełach sztuki, więc to, że o tym nie mówiliśmy dużo mówi o stanie historii sztuki, a to, że ten temat podejmujemy także dzisiaj bardzo ważna Han lekarz frank tak jak już pan powiedział był uczniem samego Fernand Leger jak do niego trafił on wyjechał na studia do Paryża pod koniec 1924 roku wiemy, że studiował u Leppera w roku 2005. i 2006. wtedy bardzo wielu artystów właściwie nie tylko z Europy, ale z całego świata ciągnęło do Paryża, bo to było bardzo istotne centrum kultury ważny mecz ośrodek artystyczny uczeń, który dogonił mistrza czy bardziej uczeń, który mistrza porzucił wszedł na swoją nową indywidualną ścieżkę no właśnie cała rzecz polega na tym, gdy może odejść od takiej logiki rywalizacji ucznia i miejsca, bo ja myślę, że nie tylko Stręk, ale większość uczniów leża oraz Akademii moderny, bo o tej szkole mowa w bardzo samodzielnie wybierało to co dla nich było istotne z bardzo bogatej myśli i dorobku Leger i tak właśnie zrobił Stręk on przede wszystkim i skierował się prymitywną formą nawiązanie nawiązaniami do kultury przed Miejskiego jest takie no i niskiej lub ręcznej to było ważne dla leży rad prawda i to okazało się najciekawsze najbardziej trwałe dla szczęka, gdy ten już wrócił do Lwowa, czyli można powiedzieć, że ten modernizm, jakim przeciągnął w Paryżu niejako przefiltrować potem przez lwowskie Przedmieście przez Lwowską ulicę, kiedy do Lwowa już z Paryża wrócił dokładnie tak, bo cała rzecz polega na tym by podkreślić, że jedno i drugie bezkonfliktowo się przenikało, że można było, a adaptować pewne ważne im impulsy artystyczne płynące z Paryża, ale umieścić je na tym fundamencie kultury lokalnej kultury popularnej przed miejskiej ulicznej piosenki szyldów i ikonografii bardzo różnych i żydowskich chrześcijańskich to wszystko było ważne i to można było razem z świętować pomniejszać w sposób niezwykle interesujące Henryk Stręk we Lwowie współtworzył awangardową grupę artes proszę powiedzieć jakich nowych poszukiwali artyści zrzeszeni w tej właśnie rusza to bardzo to była jedna z najbardziej jedną z najbardziej interesujących środowisk artystycznych międzywojennej Polski, bo oni inspirowali się wieloma różnymi estetyka ami najpierw był w pewnej mierze konstruktywizm także sztuka leży era na przełomie lat dwudziestych trzydziestych oni niezwykle oryginalny samodzielny sposób adaptowali także surrealizm, czyli taką sztukę magiczną baśniową zbliżoną trochę może do estetyki Brunona Schulza, ale także w latach trzydziestych oni podjęli wyzwanie tworzenia politycznej sztuki, która by upominała się o bezrobotnych biednych robotników więźniów politycznych, więc bardzo szeroki zbiór problemów tu pojawia, ale jeszcze 1 rzecz jest niezwykle ważna, gdy chodzi o grupę artes ten wymiar działalności tej grupy bardzo chcemy wystawie pokazać mianowicie to było środowisko bardzo wielo kulturowe tam w sposób bardzo płynne i twórczy współpracowali ze sobą artyści polscy polsko żydowscy czy żydowscy i ukraińscy i ten wymiar przyszłości wydaje mi się szalenie istotne dzisiaj też w klimacie politycznym, jakim przyszło nam żyć by przypomnieć i wydobyć dla naszych czasów stąd też cała wystawa jest także w języku ukraińskim, bo zależy nam by społeczność ukraińską w Warszawie potraktować jako pełnoprawnych odbiorcy kultury no właśnie o to percepcję kręgach Ukrainy chciałabym pana też zapytać, chociaż myślałam, że to będzie ostatnie pytanie w tej rozmowie, bo wystawa będzie czynna wymyślenie do 9maja, a potem pracę w kręgach przeniosą się właśnie do Ukrainy, jaka jest jego percepcja tam czy jest artystą podobnie jak w Polsce przynajmniej tak jak było do tej pory znany tylko ekspertom myślę, że niestety tak dlatego tym bardziej się cieszę, że ta wystawa później jak pani powiedziała w maju pojedzie do Lwowa właściwie ostatnie kilka lat to jest wielki wysiłek badaczy w Polsce i na Ukrainie by budować takie narracje bardziej z trans regionalne wspólnotowe i odejść od takich wąskich nacjonalistycznych opowieści o sztuce i właśnie grupa Arte doskonale to pokazuje oni wszyscy współpracowali, mimo że dajmy na to ręką był artystą bardziej polskim ataki Roman sielski także członek tej grupy, którego pokazujemy na wystawie był artystą polsko ukraińskim czy bardziej ukraińskim nie chodzi o podziały, a budowanie jakiejś wspólnej wizji co się teraz coraz bardziej dzieje co bardzo cieszy wróćmy jeszcze do tych czasów wojennych przyszła wojna na życie stało się dramatem dla Henryka sztanga również i wydarzyło się to co być może jest właśnie kluczem do do jego twórczości do zrozumienia tej twórczości, czyli zmiana tożsamości tak to jest bardzo bardzo przejmujący ważny fragment jego biografii mianowicie on dużą część wojny spędził we Lwowie naziści wkroczyli do miasta czterdziestym pierwszym roku on między czterdziestym drugim czterdziesty czwarty przez 2 lata ukrywał się w takiej dość szczelnej kryjówce, ale było to po aryjskiej stronie, czyli poza gettem on był w spolonizowanej Żydem, więc miał na to szansę by poza gettem przetrwać i w tym czasie ukrycia on zmienił tożsamość, czyli zniszczył dokumenty identyfikujące go jako Stręk i uzyskał nowe nazwisko Włodarski, które po prostu to nazwisko ta tożsamość zapewniała przetrwanie z tym wiąże bardzo ważny taki przejmujący moment, który na wystawie chcemy bardzo mocno eksponować to znaczy w tym czasie prawdopodobnie w tym czasie o on z wdrapał i wymazał podpisy obrazu i rysunków podpisy Stręk, które wiązały się z tą przedwojenną żydowską tożsamością to jest bardzo przejmujące bo, bo to jest też bardzo ważne pytanie dla historii sztuki i by to jest coś co wyznacza nowe sposoby myślenia o sztuce sztuka nie tylko jako obiekt estetyczny, ale także jako bardzo ważny artefakt, w którym odciskają się takie niezwykle ważne i trudne doświadczenia biograficzne i tożsamościowe to jest też bardzo duża stawka tej wystawy no tak to Wydra pana jak pan powiedział tożsamość w czasie wojny Henryk Stręk tworzył te prace wojenne tworzą niejako centrum wystawy, dlaczego dlatego, że tak odpowiedziałem to jest taka kontrola racji te artefakty wojenne mają bardzo różny charakter, bo to są te prace Wydra pana bardzo ważne co znaczy przedwojenne, ale zmienione w czasie w czasie wojny to są bardzo interesujące rysunki z czasu ukrycia właśnie, które pokazują takie klaustrofobiczne wnętrza są w zasadzie dokumentem warunków jakich synkowi przyszło żyć wreszcie on 4 czwartym roku także został uwięziony w obozie Stutthof i mamy możliwość mogę się mylić, ale wątpię sądzę, że pierwszy raz pokazać na tego rodzaju dużej wystawie jego tak jedno nie wiem jak nazwać to nie rysunki dzieła sztuki, bo nie o to chodzi właśnie Arte fakty takie obiekty obozowe powstały właśnie w czasie tego uwięzienia to są rysunki więźniów modlących się przed wizerunkiem matki Boskiej rysunki, które nie miały żadnej oczywiście funkcji estetycznej, ale służyły jako dewocjonalia dla innych sędziów i pomagały kultywować wiary co miało wtedy bardzo ważny wymiar takiego ustanawiania i podtrzymywania człowieczeństwa, więc zmierzam do tego, że te wszystkie bardzo różnorodne prace wojenne bardzo otwierają nam Horyzonty myślenia o sztuce i tego co UK może powiedzieć o artyście o świecie no właśnie co mówią o nim te obrazy, które się wpisują w nurt socrealizmu po wojnie już Marek Włodarski był prof. Akademii sztuk pięknych skusił go socrealizm poniekąd tak częściowo tak, ale to jest dlatego bardzo ciekawy przypadek artysty socjalisty, bo nigdy nie był ortodoksyjnym socjalistą nigdy nie wszedł w ten system z takim stuprocentowym przekonaniem to jest bardzo ważna część tej wystawy, bo pokazuje, że w istocie po czterdziestym piątym roku wobec wszystkich artystów w Polsce nie tylko w całym bloku wschodnim postawiono bardzo ważne zadanie tworzenia sztuki socjalistycznej takiej, która by odpowiadała nowej sytuacji społecznej politycznej powojennej także i wielu artystów chciało na to wezwanie odpowiedzieć Włodarski także do nich należą, aczkolwiek czasem, gdy ten system stawał się coraz bardziej realny we włodawskim tak jak i innych narastały wątpliwości bardzo ciekawym na to przykładem jest obraz barykada, który pokazujemy na wystawie kilku wariantach to jest jeden z najsłynniejszych obrazów socrealistycznych Włodarskiego po pokazany na dużej propagandowej wystawie w roku 1950 i co ważne po wystawie ten obraz został przez artystę przemalowany tak, gdy był mniej są realistyczny bardziej nowoczesny i te napięcia między realizmem socrealizm, a nowoczesnością są jego twórczości bardzo obecny i to też ten problem jest wart wydobycia na wystawie bardzo bardzo dziękuje za rozmowę moim gościem był historyk sztuki Piotr Słodkowski kurator wystawy Henryk Stręk Marek Włodarski modernizm żydowską Polski wystawa do obejrzenia w muzeum sztuki nowoczesnej w Warszawie w pawilonie nad Wisłą do 9maja bardzo panu dziękuję dziękuję bardzo, do usłyszenia za chwilę informacje w TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KULTURA OSOBISTA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 60% taniej w promocji Black Friday!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA