REKLAMA

30 lat po... smutna historia Azji Środkowej

Gościnnie w TOK FM: Nowa Europa Wschodnia
Data emisji:
2021-02-14 11:50
Czas trwania:
27:22 min.
Udostępnij:

Rozpad Związku Radzieckiego mocno uderzył w Azję Środkową. Nowe kraje niedawno zaczęły "odbijać się" od dna. Pozostają jednak zapleczem Rosji, a teraz także Chin. Rozwiń »

Po rozpadzie Związku Radzieckiego w Azji Środkowej powstało pięć nowych krajów: Kazachstan, Kirgistan, Tadżykistan, Turkmenistan i Uzbekistan. Ludwika Włodek podkreśla, że państwa te nie były przygotowane na zmiany, które dla wielu ich mieszkańców oznaczały katastrofę. Pomimo niezależności i różnych dróg rozwoju, region jako taki nadal jest bardzo mocno uzależniony od Rosji.

Do rozgrywki o wpływy w tej części świata po trwającej 100 lat przerwie wróciły Chiny. Zyskać na dostępie do regionu starają się też Turcy i Irańczycy, jednak nie mogą konkurować z potęgą i siłą przyciągania Moskwy i Pekinu. Skutkiem traktowania regionu jako "zaplecza" Rosji i Chin jest drenaż mózgów. Największy gospodarczy sukces w regionie Kazachstan, który niedługo, statystycznie, będzie bogatszy od Rosji. Zdaniem Ludwiki Włodek nie zmienia to faktu, że bilans ostatnich 30 lat w Azji Środkowej jest negatywny.

więcej: New.org.pl

Produkcja: Free Range Productions Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
mija dokładnie 30 lat do rozpadu związku Radzieckiego jednym z następstw było powstanie 5 Niepodległych państw Azji centralnej Kazachstanu Kirgistanu Turkmenistanu Tadżykistanu i Uzbekistanu z wszystkimi tego konsekwencjami politycznymi społecznymi ekonomicznymi w studiu jest ceną Adam Balcer dyrektor programowy Kolegium Europy wschodniej i połączyliśmy się z Ludwiką Włodek socjolożka reporterką, która pracuje jako adiunkt taka studium Europy wschodniej, gdzie kieruje Rozwiń » specjalizację Azja środkowa dzień dobry dzień dobry dobry Adam na wstępie, gdybyś mógł opisać krótko co się wydarzyło w ciągu tych 30 lat i dać pewien obraz obecnej sytuacji moim zdaniem Azja Centralna wyróżnia się na tle pozostałych regionów przede wszystkim w wymiarze takich procesów demograficznych, bo jak spojrzymy na Europę wschodnią Kaukaz południowy czy Rosję to albo mieliśmy spadki wyraźne ludności tych państw albo stagnację, a Azja Centralna to jest też spojrzenie w przyszłość to jest region, w którym w momencie, kiedy związek radziecki rozpadał się mieszkało 55 000 000 ludzi dzisiaj populacja to blisko 75 000 000 ludzi, a w roku 2050 to będzie 100 000 000 ludzi dla porównania populacja Rosji tak naprawdę stagnacja w 2050 będzie liczyła 135 000 000 mieszkańców Rosja, więc widzą państwo te proporcje się zmieniają drugie ważne zjawisko to zmiany struktury etnicznej Kazachstan chyba takim najbardziej uderzającym przykładem tego procesu, że w momencie, kiedy rozpadał się związek radziecki Kazachowie stanowili 40% populacji kraju dziś stanowią blisko 70% bardzo się skurczy oczywiście liczba Rosjan mieszkających ich proporcje w ramach populacji Kazachstanu tak samo pozostałych państw powstałych w Azji centralnej i proces będzie kontynuowany także ta populacja rosyjska będzie coraz mniejsza w regionie kolejny wymiar to na pewno gospodarka, bo region kojarzy z różnymi mamy często takie wyobrażenie Przybylski z jakimiś problemami czy to prawda systemami autorytarnymi nawet jak, w przypadku których miejsca może być o systemie totalitarnym korupcją jakiś zjawiska też stereotypy obecne w mediach dotyczące radykalizmu religijnego konfliktów między etnicznych, ale to też w tych krajach pamiętajmy o tym doszło często do spektakularnego rozwoju tak modernizacji i mogą one na tle pozostałych państw byłego związku Radzieckiego poszczycić się sporymi sukcesami przy wszystkich, jakie wyzwania, które przed nimi stoją Kazachstan wciągu tych prawie 30 lat jego PKB w sile nabywczej powiększyło się ponad czterokrotnie Uzbekistan, czyli drugi kraj pod względem rozmiarów gospodarki no jego gospodarka zwiększyła się prawie 5,5 krotny to wszystko też przekłada na relacje z tą dawną metropolię, jaką była Rosja na zasadzie takiej, że na tak jak jeszcze jak rozpadał się związek radziecki to proporcje były 1 do 10, jakbyśmy spojrzeli na Rosję gospodarka Kazachstanu Uzbekistanu teraz to jest 1 do 5 i tych wszystkich tendencji możemy spodziewać Kazachstan wkrótce w ciągu kilku lat będzie najbogatszym krajem w krajach byłego związku Radzieckiego będzie drugą największą gospodarką mierzoną parytetem siły nabywczej po Ukrainie tak samo, choć Uzbeków drugi najliczniejszy naród już wkrótce po Rosjanach na terenach na tym obszarze byłego związku Radzieckiego, więc to są te kluczowe tendencja oprócz tego wchodzą bardzo i weszli w regiony będą coraz silniejsi bardzo ważni aktorzy zewnętrzni Chiny oczywiście znacznie dalej, ale też starająca się uzyskać mocną pozycję w regionie Turcja mamy Iran Indie oczywiście gracze zachodni Unia stany, więc doszło do bardzo poważnych zmian i myślę, że ta tendencja tylko będzie narastać pani Ludwika zmiany demograficzne pokazują, że ogromna część mieszkańców tej części świata w związku Radzieckiego już po prostu nie pamięta to nie jest ich doświadczenie osobiste jak duży ma to wpływ na relacje i między państwami regionu, a przede wszystkim w odniesieniu do Rosji, która przestaje być tym czy była kiedyś metropolią ja zaraz odpowiem na pana pytanie natomiast tam jeszcze odnieść do tego co powiedział Adam Adam powiedział o tym, że zwiększyła się znacznie liczba ludności w tych republikach środkowoazjatyckich, że przyrost naturalny jest tam znacznie wyższy niż europejskich krajach, które są sukcesora związku Radzieckiego ja chciałam dodać, że to jest tendencja, która występowała również w czasach związku Radzieckiego i generalnie w latach sześćdziesiątych zaczął się bardzo wyraźnie zmieniać ten proporcje między ludnością rosyjską, której oczywiście zawsze zawsze było mniej niż ludności miejscowej natomiast proporcjonalnie robiło się coraz mniej i nawet w Kazachstanie, gdzie oczywiście ta rosyjskojęzyczna część społeczeństwa była największa te proporcje zaczynały się poprawiać dla Kazachów w tej chwili już oczywiście jest także, że Kazachów jest znacznie więcej, ale jak mówię to nie jest w pewnym sensie rezultat rozpadu związku Radzieckiego tylko to jest oczywiście związane z tym, że po prostu muzułmańskich rodzinach tradycyjnych ma się po prostu więcej dzieci i rodziny z dwójką czwórką piątką, a nawet ósemką dzieci są po prostu znacznie bardziej na porządku dziennym niż wśród Rosjan czy Ukraińców w takim razie w jaki sposób ta zmiana proporcji może przyspieszyła odchodzenie krajów Azji centralnej od Rosji, która stanowiła trzon związku Radzieckiego to znaczy tak przede wszystkim te kraje wcale nie odeszło od Rosji są wciąż bardzo mocno od Rosji uzależnione i absolutnie to nie jest także one są niezależne i robią sobie co chcą są bardzo mocno z Rosją związane gospodarczo przede wszystkim wiadomo Turkmenistan wybudował np. przy chińskiej wyraźnej pomocy właściwie to Chiny raczej wybudowały gazociągi w tej chwili jest uzależnione od sprzedaży swojego gazu Chinom ani Rosji te kraje mają również mnóstwo inwestycji Chin natomiast od Rosji są bardzo mocno zależne przede wszystkim jako dostarczyciele imigranckiej siły roboczej do Rosji, kiedy weźmie się pod uwagę to, że ponad 40% PKB Tadżykistanu to są przelewy pieniężne, jakie Tadżycy obywatele pracujący w Rosji przelewają swoim rodzinom w przypadku Kirgistanu to jest około 30% w przypadku Uzbekistanu nawet nie wiadomo ile, ponieważ Uzbekistan odmawia podawania tych oficjalnych danych, ale generalnie te gospodarki są ciągle na bardzo złym poziomie jest ogromne bezrobocie częściowo właśnie ukryte przez to, że ludzie po prostu jeżdżą pracować do Rosji, ale to nie jest jedyne uzależnienie druga rzecz to jest kwestia uzależnienia, jeżeli idzie o surowce Tadżykistan Kirgistan bez paliw kopalnych rosyjskich po prostu w ogóle by sobie nie poradziły nawet Uzbekistan, który jest teoretycznie gazowym mocarstwem swój przemysł wydobywczy ma bardzo mocno powiązany z rosyjskim kapitałem z rosyjskimi inwestorami i właściwie bez Rosji nie istnieje już nie mówiąc takich szczegółach jak to, że pod Duszan de, czyli stolicą Tadżykistanu ciągle stacjonuje 200 pierwsza dywizja Zmechanizowana rosyjska, która jest pozostałością armii radzieckiej, która się wycofała jeszcze z Afganistanu osiemdziesiątym dziewiątym roku, że pogranicznicy rosyjscy pilnują granicy wspólnych Kirgistanu zresztą świata to nie radziecką, że w Kirgistanie też jest baza rosyjska wojskowa oczywiście te silniejsze kraje i mające swoje ogromne złoża jak Turkmenistan rzeczywiście w tej chwili można powiedzieć, że są od Rosji mniej uzależnione natomiast 2 najsłabsze Tadżykistan Kirgistan wciąż bardzo, a także oczywiście Kazachstan, który po pierwsze jest członkiem tego eurazjatyckiego związku gospodarczego, który ma wciąż ogromną mniejszość rosyjskojęzyczną co też oczywiście wpływa na jego politykę w stosunku do Rosji jak wygląda kwestia sentymentu czy istnieje sentyment do związku Radzieckiego do czegoś co było przed tymi 3 dekadami bardziej sformalizowanych związków czy jest to już raczej element odległej przeszłości historycznej, a obecne relacje czy obecne związki są postrzegane po prostu jako konieczność życia codziennego niekoniecznie kontynuacja czegoś co było to zależy zawsze, w jakich środowiskach i wśród kogo, ale oczywiście, że takie zjawisko tego Polsce Radzieckiego sentymentu istnieje niestety dla krajów Azji środkowej to wygląda także te 30 lat to nie jest pasmo sukcesów, owszem, tak jest, że tej gospodarki w tej chwili się powiększyły, ale odbijać od dna zaczęły się dopiero 2001. wieku całe lata dziewięćdziesiąte zwane lichy Emiliano z tymi w całym związku Radzieckim w Azji środkowej były wyjątkowo trudne i zaliczały ogromne spadki, jeżeli chodzi właśnie o PKB to był taki moment naprawdę upadku cywilizacyjnego, kiedy rozwaliła się stare struktury takie rzeczy jak nie wiem drogi transport publiczny służba zdrowia system nauczania to wszystko naprawdę legło, u których Zach, dlatego że te kraje kompletnie nie były przygotowane na to, żeby funkcjonować samodzielnie przypominam, że oprócz Kazachstanu wszystkie te Republiki to były tzw. Republiki dotowane, które z budżetu centralnego dostawały więcej pieniędzy niż do niego wnosiły w związku z tym ta nagła niepodległość, mimo że ona tak naprawdę przychodziła stopniowo napraw jeszcze w latach dziewięćdziesiątych niektóre z tych krajów używały rubli do rozliczeń właśnie miały rosyjskie wojsko siebie tak dalej tak dalej przyniosła po prostu bardzo dużo negatywnych zmian co oczywiście powoduje, że taki resentyment do tych czasów radzieckich istnieje też takie poczucie, że kiedyś wszyscy byliśmy 1 narodem, że traktowano nas na równi, a teraz przyjeżdżają nasi np. właśnie imigranci do Rosji są określani do różnymi brzydkimi określeniami, których nie będę przytaczać traktowani jako ludzie naprawdę drugi i trzeciej kategorii, mimo że tak naprawdę rosyjska gospodarka jest bardzo uzależniona od ich po prostu pracy ich umiejętności moim zdaniem ten bilans 30 lat w Azji środkowej akurat jest negatywny mimo tego, że rzeczywiście mamy piękne miasta takie jak Nursułtan zwany do niedawna staną, mimo że w różnych innych stolicach też w Aszchabadzie np. stoją różne budynki z betonu szkła Stali to jednak dla tzw. zwykłych ludzi te 30 lat niepodległości często oznacza szalenie skorumpowaną edukację szalenie skorumpowaną służby zdrowia brak wolności taki sam albo jeszcze gorszy niż u schyłku związku Radzieckiego, a wiadomo, że z drugiej strony te społeczeństwa się cieszą niepodległości ludzie nie wiem na Facebooku np. składają sobie życzenia dniach, kiedy te Republiki ogłosiły swoje deklaracje niepodległości cieszą się z tego, że w pewnym sensie ich los przynajmniej teoretycznie teraz kształtowany jest samodzielnie, ale tak naprawdę nie są to kraje, które stwarzają nadzieję perspektywy dla młodego pokolenia jak słusznie pan zauważył to młode pokolenie stanowi większość ludności tamtych państw rozpad związku Radzieckiego to także otwarcie tego regionu na międzynarodową konkurencję to znaczy nie można było za czasów związku Radzieckiego mówić o wpływach czy rosnących wpływach chińskich czy tureckich w tamtym rejonie natomiast ostatnie 30 lat to jest niewątpliwy wzrost znaczenia Chin również Ankara puka do drzwi jak w tej chwili wygląda i w jakim kierunku zmierza myślę, że bezdyskusyjnie to co możemy zaobserwować przez 30 lat i tak jak wcześniej mówiłem ta tendencja będzie nawet pogłębiać moim zdaniem to jest znaczenie Chin dla gospodarek tego regionu wynika to przede wszystkim z tego, że dla Chin jest to istotny region tranzytowy zaplecze surowcowe, o czym wspominała Ludwika i ja nie zamierza oczywiście twierdzić, że Rosja nie będzie ważnym graczem, że szczególnie jeśli chodzi o migrację zarobkową z regionu przez finansowe do niektórych krajów, bo o tym też powinniśmy pamiętać, że to bardzo różnie te kraje się naprawdę bardzo między sobą różnią wymiarze społeczno-ekonomicznym tak jak opowiadała Ludwika od wszystkich procesach migracyjnych to np. Kazachstan staje się krajem przyciągającym imigrantów z regionu, bo staje się krajem, który tak jak powiedziałem wkrótce będzie bogatszy od Rosji i na pewno jego 30 lat w porównaniu ze świadczeniami Tadżykistanu Kirgistanu to jest tym co Kazachowie też tym szczycą to jest na pewno wiele więcej sukcesów w rozwoju kraju i osiągnięć w porównaniu z tymi 2 znacznie mniejszymi państwami kolejna kwestia to jest oczywiście te procesy jak mówimy też od demografii to pamiętajmy o tym, że to co zmienił rozpad związku Radzieckiego NATO, że on na znacznie większą skalę niż wcześniej, bo Ludwik oczywiście mówiła procesach dotyczących rozrodczości znowu można by powiedzieć, że też to jest tak nie wrzucajmy wszystkich do 1 worka ze względu na islam, bo też mamy różne wskaźniki, ale to co wywołało rozpad związku Radzieckiego to migracje Rosją i ludności rosyjskojęzycznej na bardzo dużą skalę z tego regionu oprócz tych negatywnych wskaźników demograficznych i tutaj to wejście Chin oczywiście w najróżniejszych wymiarach sektorach no ma też swoje ograniczenia, bo te społeczeństwa się tego też obawiają, bo są też nastroje nierzadko ksenofobiczne wobec zbyt mocnej pozycji Chin takiej relacji bardzo asymetryczne tutaj Rosja może oczywiście grać tą kartą stara się odgrywać rolę takiego gracza, który można balansować wpływy chińskie rzeczywiście jest też wymiar kulturowy, że mimo wszystko zawsze będzie coś takiego moim zdaniem, że rosyjski odzieży znaczenie słabnie itd. to i tak nie ma mowy o konkurencji z językiem chińskim jako Lingua franka w regionie i tak to moim zdaniem nie zmieni no i dochodzi element, że to co robią Chińczycy u siebie w kraju, czyli np. że bardzo brutalne prześladowania Ujgurów wywołuje też Solidarność z rodakami można powiedzieć współ braćmi tak ze względu na poczucie turecką ości wśród mieszkańców Azji centralnej tutaj na tym takich klimatach prawda Panter chińskich różną intensywnością stara się grać Turcja, dla której w ostatnich latach dużą szansą była zmiana reżimu i prezydenta w Uzbekistanie Uzbekistan dołączył do rady państwu greckich i oczywiście Turcja tutaj pojawia się kwestia położenia geograficznego potencjału, ale na pewno jak często patrzymy na różne dane statystyczne okazuje się, że nie wiem wymiana handlowa Turcji z Uzbekistanem jest nieduża mniejszość w całej Unii Europejskiej także jest to na pewno gracz drugiej kategorii, ale np. w porównaniu z Iranem, który graniczy z regionem posiadającym znacznie większe wpływy niż Iran, ale które oczywiście nie ma szans konkurencji z Rosją Chinami na pewno myślę, że jeszcze otwarcie regionu na świat to jest dla mnie obecność na wielką skalę tych wielkich firm naftowych w Kazachstanie, które pochodzą przede wszystkim z Zachodu też firmy japońskie i które powodują, że właśnie jak spojrzymy na bilans inwestycji zagranicznych Kazachstanu, który najważniejszym rynkiem i który przyciąga najwięcej inwestycji zagranicznych to Rosja Chiny są mniej istotne dla Kazachstanu niż te inwestycje z Zachodu to, o czym mówił Adam czyni prawda konkurencja między Chinami Rosją pojawienie się Turcji pojawienie się korporacji zachodnich to także stworzenie elitą tych państw czy ten państw poszczególnym nowych możliwości, bo to nie jest tylko tak stosunkach międzynarodowych, że duzi mogą rozgrywać małych również te małe państwa dostają pewien sposób czy pewien poziom wyboru będzie to miało wpływ na dalszy rozwój, jaki wpływ może to mieć na dalszy rozwój tych państw czy to znaczy, że one będą starały się uniezależniać np. od Rosji czy sytuacja, którą mamy jest w miarę trwała oczywiście, że jest także kraje te próbują wygrywać między siebie Rosję Chiny no najlepszym przykładem jest to, o czym wspomniałam kwestia gazociągu z Turkmenistanu do do Chin Turkmenistan jeszcze w latach dwutysięcznych na początku był prawie 100% uzależniona od sprzedaży gazu do Rosji w tej chwili jest w 100% uzależniony od sprzedaży swojego gazu do Chin Chiny różnią się tym od Rosji, że mają dużo gotówki, którą mogą inwestować mają gospodarkę dużo lepszym stanie niższy niż Rosja i poza tym mają taką w stosunku do Azji środkowej długofalową strategię, na którą Rosja po prostu nie może pozwolić mówi się czasem nawet, że to jest rozpatrywane w perspektywie nie dziesięcioleci nawet, ale stuleci, że np. kiedy dziewiętnastym wieku była ta wielka gra o kraje regionu na początku Chiny też nie brały udział później zobaczono, że Rosja wielka Brytania są zbyt aktywny w regionie i od puszczono na chwile chińskiej perspektywie ta chwila trwała 100 lat ale, ale tam się myśli w takich kategoriach i później, kiedy się znowu pojawiła możliwość wejścia do gry, czyli w momencie rozpadu związku Radzieckiego to Chiny to oczywiście zrobiły i właściwie w tej chwili wszystkie te kraje już powiedziałam, że są uzależnione mocno od Rosji, ale od Chin tak samo to znaczy, gdy Chiny pożyczają pieniądze tym krajom, po czym za pożyczone pieniądze buduje infrastrukturę, która działa na korzyść Chin buduje się drogi po, których później chińskie tiry wożą chińskie towary np. nie wiem deweloperzy wchodzą w chińskim udziałem Chińczycy są udziałowcami właśnie firm wydobywczych wskazać stanie w Turkmenistanie niebo Turkmenistan ma taką politykę, że na poziomie na poziomie samego wydobycia nie dopuszcza nie dopuszcza inwestorów z zagranicy, ale jest to w pewnym sensie taki trochę klin pomiędzy tymi 2 wielkimi mocarstwami, więc trudno tutaj mówić o wyborze natomiast rzeczywiście te mniejsze państwa regionu głównie Turcja Iran on próbują trochę ugrać i te inne kraje regionu też próbują nowy korzystny Ewa jako taką jeszcze 1 możliwość, ale to są gracze zupełnie innej skali Iran to w ogóle, jakby sam ma ogromne problemy gospodarcze kompletnie sobie nie radzi, więc ogromne ambicje kulturowe, ale niestety za tym nic nie idzie najlepszy przykład nie wiem np. kwestia drogi Tadżykistan przez cały okres związku Radzieckiego miał drogę 2 największe miasta w Tadżykistanie Duszanbe i choć and były połączone drogą, która na kilka miesięcy w roku była nieczynna, ponieważ ona przechodzi przez bardzo wysokie przełęcze ponad 3 pół 1000m po prostu przełęcze były zamarznięte leżał tam śnieg w związku z tym najszybszym sposobem dostania się chodzi tu do Duszanbe było przejechanie przez terytorium Uzbekistanu, kiedy stosunki już niepodległego Uzbekistanu Tadżykistanu się popsuły no to stało się oczywiste, że trzeba coś zrobić, żeby można było jeździć między tymi 2 dużymi miastami także zimą i na początku swoją pomoc zaoferował Iran Iran wybudował taki tunel, który miał tak fatalny system odwodnienia, że natychmiast zebrały się tam 2m wody w ogóle żaden samochód nie był w stanie nim przejechać i co zrobiono przyszedł inwestor z Chin z ogromną gotówką i zbudował tunel także no jeździ się tam średnio powiedziałabym delikatnie rzecz biorąc, ale jednak tuner działa i jest możliwy do użytku i trochę tak wygląda tak bym konkurencja między tymi regionalnymi poza tym jeszcze jest 1 rzecz Turcja no jednak jest krajem kapitalistycznym i tam się inwestuje w coś co się opłaca Chiny inwestują nie tylko coś co się opłaca dla akcjonariuszy dla inwestorów tylko zgodnie z państwowym programem strategicznym właśnie obliczonym na na długie długie lata w związku z tym mogą pozwolić na wkładanie pieniędzy coś co nie przyniesie natychmiastowych zysków problem z tymi krajami jest taki żony mają ogromnie skorumpowaną gospodarkę, że nie mają w ogóle rządów prawa w związku z tym taki normalny biznes bardzo się boi tam inwestować, bo co z tego, że się wyłożyć miliony dolarów na kopalnie, kiedy np. później przyjdzie rząd, który powie no to my poprosimy np. nie 30% zysku z tej kopalni, a np. 50 albo kiedy np. jakiś miejscowy kacyk nam na myśli jakiejś władzy takie lokalne uznał, że jednak np. biznes dobrze idzie w związku z tym chciałby z niego czerpać większe zyski wydaje mi się, że póki te kraje same nie zainwestują rządy prawa i nie poprawią funkcjonowania swoich administracji no to niestety będą skazane na takie po prostu zaplecze dla Rosji i dla Chin co niestety odbija fatalnie na tych społeczeństwa jest np. cały czas to zjawisko drenażu mózgów, że oczywiście wyjeżdżają najzdolniejsi najbardziej przedsiębiorczy zostają starzy schorowani mniej energiczni jak mówię no dla mnie w ogóle zajmować to zresztą jest przykre, bo widać jak te kraje marnują swój potencjał jest to bardzo smutna konkluzja 1 to naprawdę optymistycznego na koniec można powiedzieć to to po prostu nie wiemy nie możemy być przekonani różne rzeczy dzieją się na na świecie może się okazać, że również tam pojawiał się ruchy pojawią się pomysły na to by wyrwać się z tego klinczu między gdzieś między Rosją, a Chinami, a sam fakt jak dużo o Chinach rozmawialiśmy mówiliśmy w kontekście tego co wydarzyło się w Azji centralnej po rozpadzie związku Radzieckiego pokazuje skalę tej zmiany dziękuję bardzo, moimi rozmówcami byli pani Ludwika Włodek i Adam Balcer dziękuję dziękuję bardzo, mówił Jarosław Kociszewski podczas zrealizowany przez chwilę poda się Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: NOWA EUROPA WSCHODNIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA