REKLAMA

Opozycja antyhitlerowska w III Rzeszy

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-02-18 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:17 min.
Udostępnij:

Dziś przypada 78. rocznica aresztowania przez Gestapo członków antynazistowskiej organizacji Biała Róża, tworzonej przez pięcioro studentów i prof. Kurta Hubera z Uniwersytetu w Monachium. Ich los był tragiczny, a naiwność, z jaką rzucili wyzwanie Hitlerowi, uczyniła z nich niemal romantycznych niemieckich bohaterów czasu III Rzeszy. Prof. Eugeniusz Cezary Król, który będzie naszym gościem przypomni historię Białej Róży, ale opowie też o innych grupach działających na rzecz usunięcia Hitlera i jego ekipy.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w czwartek 18lutego w czwartki sięgam po ciekawe wydarzenia w historii świata ciekawe także z tego powodu, że mimo upływu lat jakoś pozostały w dyskursie nie tylko historyków są częścią współczesności szczególnie wtedy, gdy sięgają po nie specjaliści od polityki historycznej tak jest w przypadku historii opozycji antyhitlerowskiej w społeczeństwie trzeciej rzeszy dzisiaj akurat przypada siedemdziesiąta ósma rocznica aresztowania Rozwiń » przez gestapo członków anty nazistowskiej organizacji biała Róża tworzonej przez pięcioro studentów i prof. Kurta Ubera z uniwersytetu w Monachium ich los był tragiczny naiwność, jaką rzucili wyzwanie Hitlerowi uczyniła z nich niemal romantycznych niemieckich bohaterów czasu trzeciej rzeszy prof. Eugeniusz Cezary król, który będzie państwa moim gościem przypomni historię białej róży, ale też wykorzystam tę rocznicę do rozmowy o innych grupach działających na rzecz usunięcia Hitlera i jego ekipy znamy dość dobrze Clausa von Stauffenberga zamach 20lipca czterdziestego czwartego roku trochę wiemy o kręgu krzyżowej spisującym majątku hrabiego Helmuta Jamesa von Moltkego coś kojarzymy z opozycją Abwehrze kierowanej przez Wilhelma Canarisa, ale już o pomyśle zgładzenia Hitlera przez samego Alberta Szpera, a więc człowieka samego szczytu władzy raczej wiemy mało jest bardzo wiele powodów tego stanu w czasach PRL-u eksponowano postaci opozycji trzeciej rzeszy, bo kłóciło się tą tezą ogólną propagandy, że cały sfinalizowane naród trwał do końca u boku dyktatora opór w kręgach wojskowych był represjonowany przez fakt, że pojawia się on nasilonej formie dopiero w 1943 roku po Stalingradzie, kiedy można było już mieć pewność, że los wojny się odwrócił, więc działania na rzecz odsunięcia Hitlera od władzy były w istocie ratowaniem własnej skóry, a nie sprzeciwem wobec szaleństwa Narodowego socjalizmu trzeciej RP opisywanie tego wątku napotykało z kolei sprzeciw miłośników polityki historycznej podtrzymującej ton konfrontacji z demokratycznymi Niemca dla nich pokazywanie opozycji wobec Hitlera to wybielanie odpowiedzialności Niemców za wojenne zbrodnie niebezpieczna zmiana proporcji, której celem jest udowodnienie, że to naziści ani naród niemiecki są winni cierpi z czasów wojny dowodem na słuszność takiej tezy miały być np. liczne filmy fabularne takie jak chociażby Sophie Scholl ostatnie dni 2005 roku przedstawiający dramat młodzieży właśnie grupy biała Róża no to jak to był własną wewnątrz niemiecką opozycją wobec Twittera o tym już za chwilę najpierw subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia na 4 miesiące więzienia duński Sąd Najwyższy skazał mężczyznę, który Casio w kierunku policjantów podczas rutynowej kontroli drogowej do zdarzenia doszło w marcu 2020 roku, gdy w Danii obowiązywał wprowadzony przez władze lockdown, czyli ograniczenie praw obywatelskich i możliwości prowadzenia działalności gospodarczej zatrzymany do kontroli drogowej dwudziestokilkuletni mężczyzna kasował w stronę 2 policjantów, krzycząc przy tym Korona mężczyzna został zatrzymany pod zarzutem niebezpiecznego zachowania przebadano pod kątem koronawirusa test dał wynik ujemny zdaniem oskarżenia zachowanie mężczyzny było bezwzględne i bezmyślne Sąd Rejonowy uniewinnił go jednak sąd wyższej instancji wydał wyrok skazujący mężczyzna odwołał się do Sądu Najwyższego prokuratorzy domagali się kary od 3 do 5 miesięcy pozbawienia wolności sąd orzekł karę 4 miesięcy jak podaje duńska telewizja zasądzona kara obejmuje także to, że po wstępnym przesłuchaniu mężczyzna uciekł z komisariatu duński Sąd Najwyższy zastrzegł, że samo zakażania innych koronawirusem nie jest przestępstwem Maciej Zakrocki przedstawia pracownicy Watykanu mogą stracić pracę, jeżeli odmówią poddania się szczepieniu przeciw covid-19 bez uzasadnionych powodów zdrowotnych kardynał Giuseppe Bethel gubernator państwa Watykańskiego stwierdził w dekrecie, że poddanie się szczepieniu to odpowiedzialny wybór z uwagi na ryzyko zakażania innych osób ci, którzy odmówią poddania się szczepieniu będą podlegać zapisom przepisów 2011 roku dotyczących praw i obowiązków pracowników przepisy te dopuszczają zwolnienie pracownika w dekrecie kardynała Bert Lu czytamy, że ci, którzy ze względów zdrowotnych nie mogą zostać zaszczepieni mogą dostać propozycję nowego stanowiska, ale w przypadku degradacji mają otrzymać dotychczasowe wynagrodzenie w Watykanie zatrudnionych jest kilka tysięcy osób, z których większość mieszka na terenie Włoch program szczepień został w Watykanie uruchomiony w styczniu szczepionkę otrzymał m.in. papież Franciszek poinformowano także, że szczepienie jest obowiązkowe dla dziennikarzy, którzy chcą towarzyszyć papieżowi w nadchodzącej pielgrzymce do Iraku Maciej Zakrocki przedstawia komisja europejska zdecydowała o wszczęciu 2 procedur związanych z naruszaniem przez nasz kraj unijnego prawa w sprawach domniemania niewinności i kryminalizacji mowy nienawiści komisja podjęła też decyzję o skierowaniu do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej sprawy nie przestrzegania przez Polskę dyrektywy dotyczącej hałasu jak czytamy w komunikacie zamieszczonym na stronie internetowej komisji dyrektywa unijna, której mowa jest jednym z kluczowych elementów ram prawnych Unii dotyczących wspólnych minimalnych standardów rzetelnego procesu sądowego zapewniających wystarczającą ochronę praw podejrzanych oskarżonych ułatwia wzajemne uznawanie orzeczeń w sprawach karnych zdaniem komisji Polska jedynie częściowo dostosowała swoje prawo do dyrektywy komisja podkreśla niedociągnięcia w zabezpieczeniu praw oskarżonych, zwłaszcza w sytuacjach, kiedy władze publiczne przedwcześnie lub fałszywie wskazują na osobę winną w swoich oświadczeniach rząd ma 2 miesiące na udzielenie odpowiedzi na wezwanie do usunięcia uchybienia druga ściętych w czwartek procedurę naruszenia prawa odnosi się także do Belgii Bułgarii Finlandii Szwecji w sprawie braku pełnego wdrożenia prawa Unii kryminalizuje, czego mowę nienawiści i przestępstwa z nienawiści jak podała komisja europejska chodzi o zwalczanie rasizmu ksenofobii za pomocą prawa karnego przepisy unijne w tej kwestii mają zagwarantować, aby poważne przejawy rasizmu ksenofobii podlegały skutecznym proporcjonalnym i odstraszającym sankcjom karnym w całej Unii europejskiej Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz pora na cytat dnia, który czerpiemy z konferencji Platformy Obywatelskiej dotyczącej stanowiska partii wobec problemu prawa aborcyjnego jak wiemy to dla partii centrowej nie jest łatwy temat, bo przecież członków wyborców na prawym skrzydle, którzy na rewolucyjne zmiany w tej materii nie mogą nie chcą sobie pozwolić stąd propozycja, którą na konferencji przedstawiła Pani Poseł Izabela Leszczyna powinniśmy zawrzeć nową umowę społeczną to nowa umowa społeczna powinna odrzucać skrajności lewicowe prawicowe to, żeby mogli ich chcieli zaakceptować ją Polki i Polacy, żeby mogła zaakceptować tę nową umowę społeczną większość naszego społeczeństwa dlatego uważamy, że szczególnie trudnych sytuacjach osobistych po spełnieniu określonych warunków takich jak konsultacja z psychologiem konsultacja z lekarzem to kobieta powinna podjąć tę osobistą decyzję, a prawą musi jej to umożliwić poprosiliśmy o komentarz do tego stanowiska panią prof. Ewa Marciniak z uniwersytetu Warszawskiego zaprezentowane dzisiaj stanowisko Platformy Obywatelskiej to niewątpliwie krok w stronę liberalizacji prawa aborcyjnego i takie kwestie, które przewijały się w trakcie tej konferencji to kwestia bezpieczeństwa kobiet i to tylko kwestia prawa do aborcji, ale szeroko rozumianego bezpieczeństwa kobiet, a także paktu dla kobiet i elementem tego paktu ma być nowa umowa społeczna sądzę zatem, że Platforma Obywatelska zrobiła krok do przodu zrobiła krok w kierunku kobiet moim zdaniem dobrze odczytuje społeczne nastroje kobiet, które od jesieni teraz są bardzo widoczna i dobrze odczytuje liberalizację nastrojów społecznych kwestii aborcji również dodatkowo podkreślić trzeba, że dzisiejsza konferencja Platformy Obywatelskiej wzmocni podziały, które wewnątrz tej formacji są widoczne od dawna, a po dzisiejszej konferencji są one będą wzmocnione również ze względu na stanowisko Grzegorza Schetyny, który chce moim zdaniem wykorzystać to stanowisko Platformy również dla swoich politycznych interesów bardzo dziękujemy za te wyjaśnienia teraz pora już na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia gościem audycji jest zapowiadany już pan prof. Eugeniusz Cezary król historyk i politolog dobry wieczór dobry wieczór skoro pretekstem do naszego dzisiejszego spotkania jest na okrągło, ale jednak rocznica aresztowania działaczy białej róży, bo przypomnę doszło do niego 18lutego 1943 roku to może właśnie tę opowieść o aktywnych działających przeciwnikach opozycjonista wobec reżimu Hitlera jednak zaczniemy od tej organizacji, bo wydaje się, że tam jest szczególnie Noteć taki ważny moment, który być może się też pojawia w innych przypadkach, że akurat i Hansa i Sophie Scholl nawet trochę wbrew rodzicom od młodzieńczych lat nastoletnich lat są zafascynowani Narodowym socjalizmem tak było to jest zjawisko dość rozpowszechnione, które można określić krótko od fascynacji do odrzucenia i czynnego oporu to dotyczy bardzo wielu osób, które ograniczały się do opozycji antyhitlerowskiej Hans zapisuje się do do Hitlerjugend Sofii do związku niemieckich dziewcząt, a więc tego żeńskiego oddziału liderujący znalazłem informację, że nawet tam robiła w błyskawiczną karierę i co powoduje to, że niektórzy np. do czego przejdziemy oficerowie generałowie mieli świadomości sytuacji frontowej możliwości dalszego prowadzenia wojny sukcesem to jest naturalne, ale ale w jakim stopniu studenci z Monachium czterdziestym drugim roku, bo to jest rok, w którym podobno Hansa i Sofi opuszcza wiara Hitlera co powoduje, że oni właśnie mają ten rodzaj transformacji można powiedzieć, że ten ruch w kierunku Narodowego socjalizmu były cokolwiek takim oddziałem młodzieńczego buntu wobec pewnych wzorów wartości wyniesionych z domu były stosunkowo krótko cały rodzaj buntu potem oboje wrócili do tego co ich dom wyznawała wiadomo, że rodzice rodzeństwa Scholl no wychowywali ich w postępowaniu chrześcijańskich humanistycznych wartości ten opór polegał na tym, żeby szukać jakiegoś atrakcyjnego wzorca ryby się różni od tego co wynoszą z domu no i musiało przyjść rozczarowanie okazało się, że funkcjonowanie w organizacjach młodzieżowych narodowych socjalizmu wskazało, że są nie pierwszy uniform używane oparte na PRL-u na bezwzględnym posłuszeństwie nie ma żadnego obszaru do dyskusji do sprawy się w tym wieku przyjaźni szerzy się kultu Adolfa Hitlera, a przy okazji widać, że da to osłoną propagandową są po prostu złe czyny oboje licencji co się dzieje zaczynają się stopniowo dystansować wobec tych swoich organizacji dystansowanie przybiera coraz bardziej wyraźne formy poza rodzeństwem, czyli Hansem są dzisiaj dołącza do nich właśnie może od współtworzy białe róże Christoph wprost Aleksander Morel winni Graf no i nauczyciel profesor filozofii Kurt Huber, jaki to jest moment ten ma czterdziestego drugiego roku w Monachium, jaki to jest moment jeśli chodzi o możliwości no w ogóle konspiracja Ania warunkach państwa takie mamy przecież wyobrażenie skrajnie policyjnego, gdzie wszyscy na wszystkich donoszą o możliwości były bardzo ograniczone, tym bardziej że młodzi, kierując się szlachetnymi intencjami mniejszą uwagę zwracali na żelazne zasady konspiracji byli zafascynowani współpracę z prof. Uberem, który odgrywał rolę monitora, a jednocześnie współ redaktora ich działalności użytkowej to była główna radny tej aktywności na krótko mówiąc czterdziesty drugi rok to jest jeszcze czas istniejącego entuzjazmu społecznego dla Narodowego socjalizmu rozczarowanie przyjdzie później czterdziestym trzecim w tym mieście tych przesłanek go by niepokoju społecznego nie ma stąd ten okres, kiedy przyszło działać w grupie białej róży jest na bardzo trudne, a dodatkowo trudny przez fakt, że konspiracja była najsilniejszą bronią tej grupy no i przychodzi ten lud czterdziestego trzeciego roku 3 panowie Hans Scholl Aleksander Smolar willi Graf 15lutego w nocy jeszcze wychodzą na ulice Monachium przy pomocy takiego szablonu próbują sił umieszczają na fasadzie bawarskiej kancelarii Państwowej napis precz z Hitlerem w innym miejscu nakreślił napis Hitler masowym mordercą do skrzynek pocztowych wrzucali wspomniane przez pana ulotki no ale 3 dni później, kiedy rozdają ulotki białej róży na Uniwersytecie zostają aresztowani no i jak łatwo się domyślić dochodzi do szybkiego procesu i kary śmierci czy tamtej w tamtych warunkach no to ich bohaterstwo po pierwsze, było bohaterstwem po drugie, ci ludzie w ogóle o tym wiedzieli czy propaganda chwaliła się, że młodzi studenci zostali złapani i i ścięto ich na gilotynie raczej ukrywano fakt, że ktokolwiek może się przeciwstawiać Führera grupa była realizowana przez propagandę nie mówiono na ten temat ani słowa rozprawiano się nie bardzo szybko obradom tego sądu przed Trybunałem Ludowym można się przewodniczył osławiony sędzia rolami kraj śmierć w parlamencie winowajcą bardzo wielu wyroków śmierci wyjątkowo obrzydliwego zachowania się by oskarżonych na marginesie Rolland Rainer MAK w swoim życiorysie epizod związany udziałem rewolucji bolszewickiej przez nawet czy jakiś czas Radzieckim komisarzem politycznym co pewnie pomogło działalność na łonie Narodowego socjalizmu ta grupa była po prostu przemilczana przeciętny Niemiec nie miał zielonego pojęcia, aczkolwiek trzeba powiedzieć że, zwłaszcza akcja ulotkowa, którą prowadzili sprzysiężenie docieramy do 1 miast koloni Stuttgartu Berlina Wiednia, a nawet mieć ich za pomocą różnego rodzaju powiązań personalnych rozrzucane nad Niemcami ulotki, które były tylko Generali rozrzucone za pomocą samolotów brytyjskich, a także odczytywano je brytyjskie radiostacji BBC, ale co się tyczy społecznego w zasięgu drzewu działalność w białej róży niestety miała większego rozszerzonego nie miała na dokończą ten wątek tylko się do pytamy czy jakieś inne organizacje podobny właśnie młodych ludzi nazwijmy to cywili czczone jako sieć zaznaczały czy czy rzeczywiście to nam się przyda zresztą do dalszych rozważań stopień albo zastraszenia albo fanatyzm wania społeczeństwa niemieckiego był tak ogromny, że właściwie nie podejmowano takich działań w szerszej ska podobne grupy też o niewielkim zasięgu i też o takim gościu proszę o uproszczonym trybie działalności konspiracyjnej działały nagrani dla przykładu taka grupa, która się nazywała bez egzotycznie piraci spod znaku Szarotki może byłoby najlepsze tłumaczenie i 2 aspiracji, a także podobna, choć odrębna grupa Saksonii, która używała określenia Swora tłumaczenia krośnieńskiego moi IT to były grupy, które nawiązywały do czasów, kiedy funkcjonowały organizację na jakiej zasadzie zbliżone do brytyjskiego skautingu do działających w Niemczech pierwszej drugiej dekadzie dwudziestego wieku ruchu Wanda soul, czyli wędrownego ptaka grupy, które działały w opozycji do owej Unii organizowanej w organizacji Hitlerjugend bund deutscher mer na zasadzie właśnie tak, że my nie chcemy tego chcemy rozwijać się wg własnego planu mamy własne pomysły na spędzenie czasu na korzystanie z uroków przyrody na wspólne wędrowanie na wspólne granie na gitarach gitara jest takim rodzajem znaku rozpoznawczego na dla tych grup jeśli widzi zdjęcia funkcjonujących np. piratów spod znaku Szarotki słowem były to grupy alternatywne w stosunku do Hitlerjugend i punkt ojcem Mel one przez dłuższy czas były traktowane trochę ulgowo przez służby specjalne trzeciej rzeszy przyglądano się oczywiście, bo nie byli widoczni, choć trochę inaczej ubierali inaczej zachowali naprawili luźniejsza, aby obyczaje grupy koedukacyjne, gdzie tolerowane popierana rodzące się uczucia tak dalej, ale który w momencie służby specjalne czy wreszcie doszły do wniosku, że trzeba pokazać pazury i zęby i wykonana aresztowani szkoleni nawet powieszono kilkanaście osób z tej Szarotka owych piratów nie wiadomo czy nazwać to należy pani oporu czy te elementy klasycznego ruchu oporu dość były to grupy na pewno starający się zaznaczyć swoją odrębność w stosunku do uniwersum niezrealizowanego życia młodzieżowego Fidesz jak wspomniałem, że bardziej naturalny wydaje się bunt rodzący się opór wśród szeroko rozumianych generalicji trzeciej rzeszy no właśnie, kiedy się pojawia szczególnie klęska pod Stalingradem, a może nawet odrobinę wcześniej pierwsze symptomy, że może ta wojna się nie udać no oni w naturalny sposób mogli odczuwać, że trzeba coś z tym zrobić ale, przechodząc do tego wątku buntu w kręgach wojskowych no warto powiedzieć, że jest rok 1940, kiedy do majątku hrabiego Helmuta Jamesa von Moltke pracownika Abwehry zawiązuje się opozycyjna grupa, która przychodzi do historii pod nazwą krąg z krzyżowej mniej o tym może byśmy w Polsce wiedzieli do momentu, kiedy to szukano dobrego miejsca symbolicznego dla 3 pana premiera mazowieckiego i pana kanclerza Helmuta Kola no właśnie, ale czy to oznacza, że to byli ludzie, którzy w momencie, kiedy właściwie kilka odnosi sukcesy wszystko wskazuje na to, że jego pomysły budowy tysiącletniej rzeszy mogą powieść czy oni widzieli dalej więcej czy po prostu od samego początku był to krąg osób, które uważały że, że taki człowiek jaki, który może tylko doprowadzić do upadku państwa był to krąg nasze nie jest jasne czy należy tę grupę nazwać grupą ruchu oporu czy po opozycyjnej był to niewątpliwie krąg dyskusyjnych i osób po różnych orientacjach wywodzących się ze środowiska konserwatywnego chrześcijańskiego też były tam pedagodzy krótko mówiąc to jest kilkadziesiąt osób z tego około 20 należało do tego kręgu najbardziej wtajemniczonych, którzy nad tym 3× spotkali się w krzyżowej w tym kraju działa kraj, tak więc bezpieczeństwo Polski krąg krzyżowej kraj zalała kraj, żeby dyskutować na ten temat jak Niemcy mają wyglądać po zakończeniu dyktatury ne nazistowskiej uczestniczyli tych dyskusji oczywiście negatywnie oceniali to co się dzieje w Niemczech zakładanie, że tradycja, który musi skończyć nie było żadnej mowy o próbach zamachów w tym gronie pytano pewne pomysły biegano myślę o przyszłość co charakterystyczne w tych w tym środowisku rektorzy kładzie nacisk na obecność Niemiec Europy w wolnej Europie wioślarza związana bardzo ściśle przyszłości nie w tym, że należeć będą Demokratycznej chce realizowane Europy można powiedzieć pewne zacząć jest element genetyczne dna zjednoczonej Europy i tak się rozwijała po drugiej wojny światowej chodzi o Europę zachodnią to był osoby o wysokim poziomie etycznym moralnym o dobrej kondycji intelektualnej, ale były to rozważania no, jakby powiedzieć teoretyczne były też próby kontaktu poza kraj zdał spotkania pewnie w innych miastach były też próby łączenia się osobami spoza granic Niemiec, ale trudno nazwać to jakimś wyrazistym planem ruchu oporu to była niewątpliwie towarzyszenie ośrodek dyskusyjny, który oferował pewne koncepcje pewne rozwiązania na na czas, kiedy przyjdzie się szczęśliwie rozstać dyktatury narodowosocjalistycznej w no i Moto w takim razie może przejdźmy do tych osób, które w sposób, jakby już powiedzieć bardzo czynnej konkretne chciały odmienić los nie tylko wojny, ale państwa, ponieważ ów sprawa w operacji Walkiria i płk. Stauffenberga jest dość dobrze znana chociażby za sprawą i filmów fabularnych to może poprosił jednak wspomnienie postaci chyba mniej znanej, a wydaje się, że zasługującej na na uznanie mam na myśli tutaj gen. Henninga von Tresckowa, jeżeli dobrze wymieniam jego nazwisko adres szkoły tak dawna, tym bardziej że dziś znalazłem taki taki przepraszam, że zgoda taki cytat czy z jego wypowiedzi uwaga 100 czterdziestego pierwszego roku, kiedy mówił o od tych zbrodniach dokonywanych przez przez SS przede wszystkim na terytorium Rosji mówił na Niemcy spadnie wina, które świat nam przez tysiące lat nie zapomni no, więc to jest rok 3001. gdzie no wreszcie się wygląd wydawać mogło, że Rze, że wojna nie tylko na Wschodzie ale, ale w ogóle skończy się zwycięstwem Niemiec cóż to była postać posłużył się, że jest to mieniem osobistym mianowicie będąc stypendystą Instytutu historii europejskiej agencji miałem przyjemność poznać córkę chemia kwestą, które była wtedy żona dyrektora nowego Instytutu kanał maraton rycina otaczana była przez zespół Instytutu wielkim szacunkiem wspominano jej ojca pani kontrę szkoły po mężu pan rekin wyróżniała się taką bardzo zasadniczą postawą bardzo wyprostowana poważne Adama, która patrzyła na weekendy celnie w Polskiej pewną życzliwością, ale też stanowczością no widać od razu było, że jest to córka córka generała jak wiadomo Seni pod kreską został zamordowany jego córka brak takiej świadkiem legendy rodzinnej wywodzące się jeszcze i poprzedników środków Chemika kontrakt strony też będzie takie spotkanie bezpośrednim świadkiem stolika oczywiście zapamiętuję na całe życie, o ile wiem pani com rating żyje no jest już w wieku około 90 lat taka mała refleksja natury osobistej natomiast do Henninga von kreską trzeba powiedzieć, że jest to osoby, które właśnie trwają spirytus movens tendencji opozycyjnych to już jest człowiek, który nie waha się przed planami zamachu chodzi bowiem założenia, że rolnicze nie da zrobić jedyne rozwiązanie jak jest możliwe też przyjęcie dyktatora, że to nie jest praca, gdzie można traktować można kierować się po prostu tego kto by światu oraz wziąć to są decyzje w warunkach niemieckich niełatwe, ponieważ po pierwsze, istnieje tam wieloletnią barierach językowych zwyczaj na trudnej lojalności wierności związek, a w przypadku trzeciej rzeszy dodatkowo je w takiej fakturze wojskowi próbowali na wierność samemu Hitlerowi to jest tylko chcecie wydać na państwa, ale również samego i teraz ta decyzja o rozważaniu możliwości zamachu fizycznego na na przełożonego wojskowego na Führera trzeciej rzeszy jest jakiś bardzo trudno i środowisku wojskowych w trzeciej rzeszy no i rynkowe niewiele osób przekraczała granice ten drugi mecz z możliwością zamachu na Andersa liczne największą czeską należał do takiej grupy, które zwykliśmy mówić czarna orkiestra tutaj się pojawiają takie nazwiska jak limonka analiz chwale jego historia jest czy może nieco bardziej znana, ale też Fritz Dietla von der Schule Burg czy Fabian von ślad rektor to są osoby, które właśnie bezpośrednio próbowały taki zamach na Hitlera przeprowadzić, aczkolwiek z różnych powodów to się nie udawało jednak takich bardziej znanych Muzy historii to jest próba umieszczenia bomby w butelce po koniach, a tam tak tam zamarzła woda zapalników do jej ona właśnie to spowodowało, że do tego wybuchu nie doszło tak jak powiedziałem operacja Walkiria i cała historia zamachu 20lipca czterdziestego czwartego roku jest dość dobrze znana jest możliwe może bym raczej zapytał o chyba mniej znany fakt, aczkolwiek ci, którzy są to jest z mojego pokolenia pewnie czytali studium tyranii Bullock, bo to była taka książka, której było głośno swego czasu wydana przez wydawnictwo czytelnik jeszcze w głębokim PRL-u, ale tam się pojawia dosyć ciekawa informacja mimo wszystko wydaje się mało eksponowana dotycząca Alberta Szpera, że to okazuje się, że ten człowiek zna najbliższego kręgu nawet w swoim ostatnim okresie wojny człowiek niezwykle przez Hitlera, ale ceniony eksponowany, bo też część momencie uznał że trzeba by coś zrobić i pozbyć się dyktatora i Bullock pisze m.in. o tym, że on na samym początku 400 piątego roku planował zamach na Hitlera przez wprowadzenie gazu trującego do systemu wentylacyjnego podziemnych bunkrów kwatery głównej to jest dla historyków znana sprawa no i czy ktoś tego najbliższego kręgu Hitlera rzeczywiście myślał o tym, aby się Fuehrera pozbyć no, a wiadomość jest znana historykom, ale ona nie jest w pełni potwierdzona to jest wiadomość pochodząca od samego Alberta wspiera, którą on powiedział swojej wspomina pisanych np. więzienie, gdzie przebywał długoletnie, ale jednak żywotnym wyrok więzienia to znaczy tego więzienia ostatecznie wyszedł to ludzie, czyli mógł się wybielać trochę tak miał miał do tego możliwości sposobności co więcej jest na tym swoim wspominania bardzo dużo zarobił, bo mając takie nazwisko był przeciw jeśli chodzi o Czytelników i tego wspomnienia cieszymy się wielką popularnością i niewątpliwie przyniosły spory dochód, ale jest jeszcze 1 postać, która liczyła się z możliwością przejścia na drugą stronę wywodziła się samego środka przecież elity władzy trzeciej rzeszy mianowicie Heinricha Himmlera, który od czterdziestego czwartego roku rozglądać się ewentualnością porzucenia swojego szefa próbował nawiązać kontakty czy aliantami słał różnych swoich się swoich emisariuszy czy przewidywał, że moment trzeba będzie dokonać jakiś polityk no bo w jego przypadku jest umowy o zamachu na Adolfa Hitlera, ale była mowa o próbie zmiany, żeby zmiany czy zmiany władzy w trzeciej rzeszy tyle tylko przez 112 stronie miarodajnych partnerów boli im po prostu po stronie alianckiej chciał rozmawiać poza tym istniała Tamka doktryna bez żadnych bezwarunkowej kapitulacji żadnych rozmów z jakimikolwiek grób ani opozycyjnymi obojętnie, jakiego elementu czekamy na bezwarunkową kapitulację to jest ta myśl rzucił ze Stali, która została podjęta przez zachodnich aliantów oczywiście są w tym związane różne polemiczne były słuszne, żeby tak się wiązać się czy nie należało tę tej kwestii bardziej uelastycznić nie ma jednak takie faktem, że w 15002003. roku taka doktryna funkcjonowała i funkcjonowała do końca drugiej wojny światowej stąd tego rodzaju zamysły czy Himmlera czy innych jej przedstawicieli nazistowskiej bardziej nazistowskiej opozycji nie znajdowały po drugiej stronie adresat mówi się jeszcze oczywiście opozycja, aczkolwiek ona sięga raczej okresu jeszcze zanim wybuchła druga wojna światowa pewnej formie opozycji przynajmniej mam tu na myśli jakiś rodzaj sprzeciwu wobec w ogóle polityki partii narodowo życia socjalistycznej i Adolfa Hitlera mam tutaj na myśli różnych działaczy kościoła protestanckiego kościoła katolickiego, którzy jeszcze właśnie przed 3009. rokiem różny sposób demonstrowali swoją swoją niechęć swój sprzeciw niektórzy za to zapłacili obozem koncentracyjnym jak chociażby taki pastor protestancki ta no właśnie mam tu też na myśli twórców tzw. czy autorów deklaracji barman jeszcze 3004. roku ewangelicy teolog Karl Barth i Dietrich no bo ofert tak ten drugi m.in. został stracony dopiero się dopiero to mówi oczywiście, że to dramat tuż przed zakończeniem wojny, bo 9kwietnia 400 piątego roku Boże we Flossenbürgu ale, ale są też postaci z kościoła katolickiego też prześladowane m.in. Bernhard Lichtenberg proboszcz katedry świętej Jadwigi w Berlinie który, który skończył w dachu itd. ale chciałbym właśnie przejść teraz takiej generalnej generalnej oceny czy z tego obrazu, który mówimy pojawi się jednak w swoim rodzaju znaczącej grupy ludzi z różnych środowisk, którzy w tym państwie no jednak próbują w takiej czy inny sposób czasami płacą za to najwyższą cenę realnie przeciwstawić się Hitlerowi czy czy czy to są jednak po wybierany przykłady reprezentujące w sumie garstka osób po tak naprawdę to jest zresztą przecież to kluczowe pytanie w ocenie odpowiedzialności Niemców za drugą wojnę czy mamy do czynienia ze znaczącym oporem czy jednak śladowym i nie ma co udawać Niemcy nie naziści hitlerowcy Niemcy popierali Hitlera pan pytanie jest stary jak historia Narodowego socjalizmu, ale wraca, więc ja też wynagradza wraca pełnej precyzyjnej opartej na konkretne statystyki odpowiedzi nie ma, bo nikt takich zjawisk nie kwalifikował jedynie kwalifikował także trudno spodziewać się tutaj konkretnych liczb ilu Niemców np. stało po stronie opozycji antyhitlerowskiej ile tych ile i Niemców biernie otwierało je i Niemców stało po drugiej stronie całkiem bądź wziąć trochę jeśli patrzymy na to zjawisko, którym pan wspomniał z lotu ptaka czy tak w góry to widać wyraźnie, że to jest statystycznie biorąc reprezentacja relatywnie nieznaczna ja się może pokusie i powiem, że to jest to 200 osób co, do których możemy powiedzieć, że są gotowi zaryzykować życie dla osiągnięcia swojego celu, którym jest usunięcie dyktatora bądź też współdziałanie przy tym usunięciu to jest powiedzmy kilkaset osób mam przed sobą losy książkę, która jest moich zbiorów to jest książka niemiecka pod ten opór przeciwko Narodowemu socjalizmowi analityk w 1200 stron, gdzie wszystkie odruchy toru cywilnego wojsko tego politycznego obywatelskiego są bardzo skrupulatnie policzone i ta książka robi duże wrażenie, ale generalnie biorąc jest liczyć skuteczność tego od co reprezentował taki czy inny ruch oporu ta skuteczność była relatywnie niewielka z 1 strony, dlatego że przez długi czas utrzymywała się charyzma Adolfa Hitlera, która powodowała, że Niemcy godne bezkrytycznie popierali, a nawet entuzjazmowi ani się rządami Adolfa Hitlera to jest 1 kwestia druga kwestia jest taka, że wszyscy bili się na szkodę polskiego ruchu oporu, gdzie Niemcy byli wrogiem okupantem agencji trafia była jednoznaczna tam opozycjoniści występowali wobec własnego przywódcy, a więc skazywali się na ewentualnie rolę zdrajcy ojczyzny uznaje za narody zdrajcy państwa co w warunkach niemieckiej były traktowane całkowicie jednoznacznie, a więc są 2 względy, które powodowały, że ten ruch oporu był relatywnie słaby nie cieszył się szeroką recepcją społeczną ci, którzy uprawiali ten ruch oporu musieli robić to w głębokiej konspiracji dodajmy jeszcze to jest państwo totalitarne z 3 władzą służb specjalnych, a w warunkach wojny 10003009. roku rola służb specjalnych jest jeszcze wiele utrudnione, a więc jeśli bierzemy pod uwagę mówimy o relatywnie słabych słabych warunkach tego ruchu oporu musimy brać pod uwagę możliwości, które grupy ruch oporu w Niemczech posiadały, więc mówiąc generalnie te grupy zostały właściwie przywołane jeśli chodzi o ich zasługi ich wartość po drugiej wojnie światowej, kiedy zaczęto po prostu wracać do innych tych tych tych działań co więcej jeszcze musimy wziąć pod uwagę fakt, że po drugiej wojny światowej po pierwsze, wiele z tych osób już nie żyło po drugie, część tych osób związanych z opozycją antyhitlerowską nawet specjalnie nie ujawniała swoich działań czasów drugiej wojny światowej pod też obawiano się tego odium zdrajcy, że Niemcy były w potrzebie walczyły, a oni tam coś pluli stąd ta wiedza o ruchu oporu w Niemczech przez czas była relatywnie mało znana można powiedzieć, że właściwie dopiero w latach siedemdziesiątych zaczęto poważnie się temu przyglądać i powoli też zaczął powracać czy też nadchodzić właściwie rodzaj uznania szacunku dla tych którzy postanowili powiedzieć nie Narodowemu socjalizmowi i Adolfowi Hitlerowi krótko mówiąc po drugiej wojnie światowej znowu musiał upłynąć trochę czasu, zanim te wysiłki różnych grup oporu zostały docenione, a nawet 6 jeśli patrzymy na tę książkę przecenione tak na dobrą sprawę bo no jakoś i słabo idzie, żeby przeliczyć objętość tej książki na konkretną konkretną wartość tych działań przy całym szacunku dla oczywiście dla dla uczestników tej opozycji antyhitlerowskiej nawet czy to co pan właśnie teraz mówi m.in. w odniesieniu do obszerności tej książki nie jest jednak potwierdzeniem pewnej tezy, która się u nas pojawia w naszej polityce historycznej od od kilku ładnych lat, że właśnie Niemcy przed przeszli w taki etap nie tyle może wybielania siebie albo umniejszania swoich win, bo to szczególnie w ustach najwyższych przedstawicieli tego państwa zawsze na miejscu zawsze to podkreślają że, że są odpowiedzialni za straszliwe zbrodnie Niemcy zagrają oni są potomkami tych Niemców natomiast nad natomiast mówi no dobrze tak mówią, bo tak wypada politycznie, ale jest robiona właśnie taka taka polityka historyczna po stronie po stronie Niemiec, że zaczniemy teraz eksponować, że nie wszyscy byli tacy sami się jednak właśnie ten ruch oporu miał znaczenie, że m.in. to akurat wiem, że jest dziedzina również bliska pana zainteresowań kinematografia niemiecka zaczęła poświęcać właśnie tego typu postaci o zdarzeniu więcej miejsca wspominałem już dzisiaj na początku audycji, że w 2005 roku między nimi właśnie powstał film o białej róży pokazujący w takim niezwykle pięknym romantycznym można by powiedzieć świetle tych studentów z Monachium czy rzeczywiście to jest coś rodzaju takiej takiej próby dołączenia do tych, którzy mówią dosyć ile możemy ciągle przepraszać, tym bardziej że wśród nas też byli przyzwoici ludzie oczywiście to co pan mówi jest jest prawdą istnieje taka tendencja, którą można by też określić tendencją nawiązywania dobrych szlachetnych się wzorem dla przykładu, o ile przez długi czas postać się pułkownika von Stauffenberga, czyli tego, który się prawie, że skutecznie zamachnął na Adolfa Hitlera w lipcu 19303004. roku przez długi czas pozostawała w takim 1 mówieniu o nowy tutaj dawała sobie znać ten problem czy on działał zgodnie z racją stanu przyłączy kim dokonywał rodzaju zdrady stanu który, decydując się w ramach na Hitlera w związku z tym ta postać była niejednoznaczna teraz jest to pierwszy patron budy ze sfery po drugie jest patronem wielu ulic jednoznacznie należy już do grupy osób którymi Niemcy się szczycą takich osób jest więcej te postaci, o których mówiliśmy pre wymienia szliśmy z nazwiska te znajdują swoje miejsce na placach na ulicach miastach niemieckich słowem te postacie zostały dowartościowane któż nie ma niedomówień, że byli zdrajcami, że zachowali się niegodnie też niewłaściwie i to jest pewna prawidłowość, którą możemy obserwować w polityce historycznej niemieckiej istnieje takie 2 nurty z 1 strony podkreślenie tej grozi tego okrucieństwa Narodowego socjalizmu, ale z drugiej strony zwrócenie uwagi na tych, którzy umieli się przeciwstawić byli w mniejszości, ale należy im się nie ponieśli oczywiście porażka, ale należy im się po latach zadośćuczynienie w formie serdecznej społecznej pamięci to jest taki taki rodzaj procesu, który obserwujemy myślę rząd będzie już trwały, bo w sprawie drugiej wojny światowej się oddalają nieuchronnie, mimo że jak wiadomo druga wojna światowa cieszy się ogromną popularnością zarówno wśród twórców filmu jak też autorów książek ona jest takim elementem, który każe się zastanawiać nad tym czym był ten dwudziesty wiek i to co się działo w latach trzydziestych czterdziestych Europie, zwłaszcza w Niemczech grupa nie pytał czy uważam to, że zjawisko pozytywne negatywne nie umiałbym tak odpowiedzieć powiedziałbym, że to jest zjawisko normalne dowartościowuje się te postacie, a jednocześnie tworzyć 1 Kontrapunkt w postaci form nie przypominania tego co się działo w trzeciej rzeszy wydaje się, że to są normalne właściwe procesy, które dzieją się za naszą zachodnią granicą w bardzo ciekawe, o czym bardzo ciekawie opowiedział nam nasz dzisiejszy gość pan prof. Eugeniusz Cezary król historyk politolog bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, podziękowania też dla Małgorzaty Raczyńskiej, która w życie wydawała Maciej Zakrocki dobrej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA