REKLAMA

Jak kształtują się granice etyki w sztuce?

Godzina Filozofów
Data emisji:
2021-02-20 11:00
Prowadzący:
Czas trwania:
44:15 min.
Udostępnij:

Jak wyglądają relacje w polskim teatrze? Jaka jest rola aktorów? Czy transgresja jest ważna w sztuce? Jak do niej dochodzić?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
no i zaczynamy już na dobre program prof. Piotr Augustyniak jest państwa gościem dzień dobry Piotrze dzień dobry państwu także tynku filozof z uniwersytetu ekonomicznego w Krakowie autor wielu książek no i też książki, która się ukaże już niebawem Jezusa Chrystusa to mocna rzecz ja z góry już państwa uczulam na ten tytuł nakładem słowo obraz terytoria wiosną ta książka się pojawi będziemy o nich rzecz jasna jeszcze tutaj rozmawiali, ale warto mieć w pamięci ten Rozwiń » tytuł, choć nie oni dzisiaj będziemy Piotr Augustyniak jem rozmawiali będziemy natomiast rozmawiali tak jak powiedziałem o sztuce punktem wyjścia, czyniąc głośną historię w ostatnich tygodniach reżysera Pawła Passiniego oskarżonego radykalne przekraczanie granic w kontakcie z aktorkami jak powiedziałem nie chcesz, żebyśmy się tutaj jakoś szczególnie przyglądali tej specyficznej historii mam się wydaje w tym sensie modelowa, że Paweł Passini napisał takie oświadczenie po publikacji tego tekstu, w którym w sposób wydaje mi się dość typowy odwoływał się do pewnych kategorii, która tutaj chce za punkt wyjścia dla nas uczynić pisał mianowicie o tym, że schodzenie w mroki ludzkiego doświadczenia nie jest niczym przyjemnym, ale sztuka tego się domaga jeśli ma być głęboka autentyczna i prawdziwa no i oczywiście wiąże się to różnego rodzaju dyskomfort ami nie można tego za darmo mieć tylko trzeba pewną cenę za to zapłacić tutaj rzecz jasna musi to być wszystko konsensu walne tak to w tej retoryce, którą zastosował było zdefiniowane, ale zarazem nie można oczekiwać, że będzie to łatwe i prosta wiele takich argumentów padło przeciwko tej retoryce, że to taki standardowy idiom, który przykrywa rozmaite nadużycia, który usprawiedliwia rodzaj kultu jednostki, który w teatrze wciąż jeszcze panuje w odniesieniu do reżyserów i daje tym ludziom rzeczywiście nieograniczone możliwości przekraczania granic aktorów aktorek, którzy wydanie są poniekąd na pastwę takich papieży sztuki, którzy często przedstawiają jako dysponenci bez mała transcendentny mocy od tego zacznijmy jak w ogóle patrzeć na tego rodzaju figurę artysty, który właśnie, który właśnie poniekąd przekracza te wszystkie reguły i prawa i obyczaje, którym podlegamy my zwykli śmiertelnicy, których czasem można użyć jako takie mięso armatnie to jest pomieszanie wydają się 2 porządków no bo jeżeli ja czytam co zdaniem Pawła Passiniego o tym się sztuka właśnie ten czy celem sztuki jest to wchodzenie w otchłań nieludzkiego doświadczenia z miastem roki dotąd myślę sobie tak to jest to jest prawda to jest coś takiego przejmie z mojej perspektywy rzeczywiście istotnego w procesie twórczym wydaje się, że rzeczywiście sztuka jest takim miejscem, a być może właśnie szczególnie teatry gdzie, gdzie jakiś sposób to doświadczenie istnienia jest jest pogłębiana jest PiS jest penetrowane i to jest zapowiedzieć prawda w związku z tym tylko, że jakby pomyłka jest się innym w innym miejscu znaczy jak i o wrażenia, żeby ta droga sztuce do dogłębnych egzystencjalnych czy ontologicznych czy metafizycznych wglądu, żeby ta droga musiała wieść poprzez to, że się w sposób przymusowy traktuje swoich współpracowników i wydają się, że już w tym ustępie wiele rzeczy powiedziałeś, które na sumie cały być może punktem dojścia z mojej wypowiedzi, ale wydaje się, że warto trochę Ross Ross budować czy po prostu chęć przemoc całość jest wydają się czymś bardzo wpisany w nasze życie społeczne i ono i przemocą gość wkracza również przestrzeń sztuki, zwłaszcza tej sztuki, która jest oparta na działanie ludzi ze sobą i ta jest tutaj wyróżniono sztuką i niestety w tej sytuacji wspólnego tworzenia bardzo łatwo dochodzi do nadużyć jestem po wielu rozmowach z różnymi uczestnikami procesów teatralnych akurat nie rozmawiałem z aktorami Pawła Passiniego, ale to nie jest tylko program PKW właśnie go tylko tak jak powiedziałem generalnie problem relacji w Polskim teatrze czy wschodnio europejskim teatrze pomiędzy reżyserem aktorami tak się właśnie reżyser bardzo czasu to reżyser jest artystą, a wszyscy inni, którzy z nim wskazującą tylko realizatorzy to są być może w ogóle tylko łącznie narzędzia do osiągania tego zamysłu artystycznego, który ma reżyser realizowania wizji realizowania wizji reżysera to, że muszą się wpisać rewizję poprzez wydaje się że, że to jest po prostu zafałszowany obraz procesu twórczego, które jest sam też często obserwuje znam głosy, że też relacji ludzi sztuki wydaje się, że po, że proces teatralny jest bardzo mocno procesem egalitarnym to jest przestrzeń sektora tak naprawdę domaga się tego, żeby wszyscy, którzy nie uczestniczą właśnie szczególnie aktorzy, żeby oni uruchomili swój potencjał twórczy, żeby uruchomili swoją wyobraźnię, żeby uruchomili swoją inwencję tak dalej dalej i wydaje się, że kiedy się dzieje to jest proces bardzo bardzo egalitarne i wydaje się że, że to jest natomiast tak karność uruchomienie wyobraźni to wejście pewne stany emocjonalne to jest na pewno też coś takiego co wiąże się z pewnym niekiedy przynajmniej, a może nawet częściej, niż kiedy niekiedy pewnym takim regresem powiedziałbym tylko przestrzeni te tego tego aktu twórczego pewnym takim Air regresem chciał się podmiotowości tak znaczy, że człowiek rzeczywiście daje się ponieść pewnej pewnej fali pozwala sobie na więcej w tej wspólnej w pewnym sensie zabawie i tu jest łatwy taki moment klik kiedy, kiedy właśnie ten, który jest postawiony na szczycie reżyser on zaczyna w tym też tym jakoś jakoś tego nadużywać jedno i to niestety bardzo często się zdarza ich problemem jest do, zwłaszcza wtedy, kiedy my, kiedy uzna się, że to jest pewna uprawniona w naszej kulturze środkowo wschodnia europejskiej technika pracy teatralnej i wydaje się, że to jest to jest sprawa jest występowanie otchłanie najbardziej tak, ale z takim przekonaniem, że to ja 1 jedyny artysta robię teraz przy pomocy moich zaadresowany współpracowników aktorów no to jest coś takiego co co jest bardzo problematyczne no i mogło być jakoś się przed przestrzega dane i jako skorygowane tak wydaje no absolutnie się zgadzam w sumie popatrzymy na różne takie prominentne postacie polskiego teatru mamy tam kilka takich figur, które właściwie już poza granice sztuki wychodzą takie konwencjonalnie rozumianej i i stają się ludźmi, którzy mają właśnie status jakiś Niewiem przewodników duchowych jakiś bez mała szamanów jak Jerzy Grotowski, który przecież intensywnie w swoich poszukiwaniach teatralnych korzystał z różnych tradycji ezoterycznych i duchowych, odwołując się wprost do do do poza artystycznych kontekstów i widział sztukę jako pewien wehikuł jedynie do tego, żeby osiągnąć jakiś rodzaj głębokiego transcendentny go do świadczenia no ale właśnie w tych historiach, które co jakiś czas się pojawiają, bo te są też ostatnie lata, kiedy różni ludzie w ogóle przestają na ten temat milczeć zaczynają opowiadać o tych swoich doświadczeniach często właśnie takimi emblematy ręcznymi figurami święto ścianami w panteonie polskiej sztuki zasiadający mimo to mamy jednak obraz często relacji bardzo przemocowej często dramatów ludzi, którzy przez wiele wiele lat nie są w stanie się pozbierać po kontakcie tego rodzaju osobowościami z tego rodzaju doświadczeniem i zarazem właśnie taki charakterystyczne też dla tych różnych opowieści o nadużyciu przemocy molestowaniu w ogóle właśnie z 1 strony zmowa milczenia z drugiej strony kult jednostki trzeciej strony takie przekonanie, że dzieło jest ważna, że ważne jest to co zostało stworzone co pozostało na kartach historii podręczników które, które opisują dzieje dzieje artyzmu, a nie jakiś Sławek złamane życia, że to jest ta wartość naj naj istotniejsza i mówiąc szczerze trochę jest to upiorne moim zdaniem czynna zdecydowanie jest upiorna i te wszystkie relacje choćby ostatnio ze stad dotyczące teatru w Gardzienicach praktyk, które miały miejsce na prawe pasy też tradycji teatralnych przyznaje i które gdzieś tam na pewno źródeł jest też Grotowski to na pewno jest coś takiego, o co na co całe szczęście stało się w końcu przed przedmiotem dzisiejszej debaty wydaje się, że to jest bardzo bardzo cenne Best to, o czym mówi też, jakby jeszcze 1 taki kontakt buduje, że być może właśnie ta sprawa Pawła Passiniego to może być też sytuacja nie oczyszczająca tylko po prostu wskazania pełnego kozła ofiarnego prawda, że to jest jakiś problem, który wisi w powietrzu, bo i my natomiast pasji niż jakoś tam wystawy, bo rzeczywiście przekroczył chyba również własne granice w tej w tej pracy ze studentami podkreśla też wakacje ze studentami, a nie tak ma tutaj istotne znaczenie bardzo tak czy to w pewnym sensie też, jakoby pedagog można powiedzieć się przy przekroczyło pewne pewne granice i to jeszcze bardziej te testy sytuację, czyli problematyczną, ale też może być także, że właśnie wskażemy kozła ofiarnego czy kilku Kozłów ofiarnych system będzie dalej, gdy system sztuki teatralne w Polsce będzie dalej działa tak samo mam nadzieję, że tak nie będzie będzie raczej raczej temat to do refleksji do wprowadzenia jakiś proces był to trochę jak tylko do doprecyzował Piotrze co mówić, bo to jest moim zdaniem istotna myśl ona może być też opacznie odczytano więc, więc chciałem, żebyśmy doprecyzowali, że mechanizm, który opisuje po prostu polega na tym, że jest 1 przypadek, wokół którego tworzy się cały wir i wokół którego cała dyskusja się zaczyna koncentrować w zasadzie na tym przypada na ten przypadek emituje się cały całe oburzenie cały rodzaj poczucia, że doszło do czegoś nieprawidłowego cały rodzaj środowiskowego gniewu, a przez to nie widać całej masy różnych innych sytuacji doświadczeń osób, które często w ogóle same oczyszczają się poprzez przyłączanie się do tego rodzaju dyskusji czy tego rodzaju uwagi właśnie technicznego użalania się co nie oznacza, że ten przypadek jest nie wiem, że my go tutaj uznajemy za mniej drastyczne albo, że w ogóle nie drastyczne i że i, że to źle, że się o tym mówi absolutnie, jakby nie chciał, żeby tak mnie spełniającą tę to nie jest moją intencją absolutnie tak jak powiedziałem wydaje się, że to jest z tym, tym bardziej oburzające kiedy, kiedy tam się sprawa dotyczyła studentów, że działo się jakoś tam pod auspicjami też uczelnię, która jakoś nie do końca właśnie to na bieżąco kontrolować tak dalej tak dalej i absolutnie nie usprawiedliwia i w moja pozycja jest jednoznaczna wydaje się, że przemoc całość szef polskiej i teatrze to jest problem bardzo poważne i Paweł Passini na pewno w tym co się stało jest jakoś się z emblematem tego przykładem tego co sytuacja jest taką modelową sytuacją, gdzie właśnie do takich przekroczeń dochodzi winie właśnie procesu twórczego itd. tak dalej to jest jasne natomiast mam, którym nie wiem Gildia polskich reżyserów w jaki sposób nie wyklucza ze swojego grona Pawła Passiniego to, bo to jest właśnie jest dwuznaczny można powiedzieć no właśnie to one tak robił, a my kiedyś od niego otrzymamy pokazujemy jesteśmy inni tymczasem można się naprawdę zastanawiać nad wieloma polskimi reżyserami podobnych praktyk nie nie stosuje nie uważa tak, ale z drugiej strony znają znana na obronę na obronę bym powiedział no to jest przypadek, który został opisany można pewnych rzeczach nie wiedzieć albo mieć taką wiedzę polisy Nela, ale tutaj mamy rzeczywiście kawa na ławę mamy wypowiedzi sprawa ewidentna to właśnie cóż mieli zrobić jeśli jeśli coś takiego oczywiście dlatego uważam, że ta sprawa musi być indywidualna bardzo gruntownie osądzona bardzo bardzo rzetelnie zbadana i powinny być wyciągnięte indywidualne konsekwencje one będą ćwiczyć bez niego czy będą dotyczyć się osoby, które które, które prowadzą ten wydział w Bytomiu oddział Akademii teatralnej krakowskiej być może też to wszystko jest tutaj naprawdę bardzo istotne, żeby transparentnie i konsekwentnie wyjaśnić natomiast wydaje się, że to wiem też być punkt wyjścia to chyba rzeczywiście też dzieje, bo to z instalacją i Gardzienicach i innych takich przekroczenia ach, przemocowych w teatrze on tutaj informacji dziś wybrzmiewają bagatela w Krakowie tak dalej tak dalej, a więc wydaje się, że to wszystko powinno powinien być pretekst do tego, żeby rzeczywiście środowisko teatralne wszczęło taką też wewnętrzną debatę na temat sensu i sposobu sposobu praktykowania sztuki teatralnej całego procesu procesu związanego z powstawaniem działa teatralnego wydaje się, że bardzo istotną rolą jest tutaj właśnie, o czym powiedziałem zwrócenie uwagi na pewną dysproporcję, która jest pomiędzy pomiędzy tym umiejscowienie w tamtym procesie reżysera, a pomiędzy zespołem aktorskim, że tutaj jest bardzo ważne to, żeby ażeby, żeby tych relacjach rozmawiać, bo bardzo dużo jest takiej spektakularnej przemocy chce w całym tym świecie teatralnym, który polega na tym że, że aktor jest zawsze tej pozycji wyczekującej tej która, która czeka na propozycje te Tektura, która na, które innego miejsca zaś 10 innych osób potencjalnych i to może być bardzo uprzednio kawie aktora już na wstępie, jeżeli my to w jaki sposób funkcjonujemy i uważam za naturalnego to można powiedzieć zgadzam się na to, że w tym procesie zapalnym będzie niestety obecna ciągle przestrzeń na przemocy i ona czasem niestety będzie też przejawiać się taki sposób jak się przedstawiła u Passiniego i tutaj, zanim jest bardzo ważna bardzo ważna jest kwestia, żeby tych rzeczach środowisko jakoś samo ze sobą, ale też zewnętrznymi głosami w jaki sposób na dyskutowało takich okazji zdaniem bardzo bardzo istotna istotna rzecz bardzo istotną rolę często bywają dyrektorzy teatrów, którzy potrafią w tych relacjach między reżyserem, a aktorami zespołu na polskim w jaki sposób pośredniczyć, którzy mogą takoż kontrolować już mogą pełnić taką funkcję to haniebne Super wizyjną, ale być może też powinni to być jacy się o oddelegowaniu do tego dlatego pracownicy trudno powiedzieć tutaj rozwiązań może być bardzo dużo natomiast problem wydaje się naraz do tego, żeby rzeczywiście wybrzmieć i być gruntownie przepracowany Nomi tak się właśnie wydaje stąd pomysł, żeby z tobą o tym porozmawiać w godzinie filozofów, że problem oczywiście ma różne wymiary i z różnych rzeczy się bierze natomiast jest też problemem w tym sensie filozoficznym, że jego źródło źródła tkwią pewnej filozofii sztuki w pewnym przekonaniu pan w zespole przekonań co do tego czym sztuka jest czemu ma służyć jak te role w świecie osób, które sztuka się zajmują są rozpisane co komu wolno, czego nie wolno co jest pierwszorzędną wartością jest wartością drugorzędną czemu ma służyć na uprawianie sztuki na czym polega proces twórczy co się tam dzieje w tym procesie twórczym itd. to może oczywiście przez niektórych zostać uznane za jakieś rozmywanie tej kwestii i nadmierne teoretyzowanie wokół sprawy, która w istocie jest prosta ja się zgadzam, że ona w istocie jest prosta po prostu nie wolno robić takich rzeczy, jakie robi wielu reżyserów w Polsce są to nadużycia zachowania przemocowy mające cechy molestowania albo będące wprost Mela z molestowaniem czy czasami jakimiś zachowaniami, na których określenie należy użyć słowa mocniejszego natomiast zatem wszystkim jest właśnie ono pewien zestaw przekonań idei milcząco niekiedy przyjmowanych czasem w sposób mniej uświadomione, która trzymają całą rzeczywistość w czy podtrzymuje tę całą rzeczywistość istnieniu i na tym polega problem wydaje się, że bez rozmontowania tej siatki pojęciowej, w której to wszystko zanurzona tej mitologii, która temu towarzyszy nie zmienimy tego systemowo po prostu tak taki jest moje przekonanie, że być może tak tylko ja się zastanawiać nad obawiam się także może też trochę wylać dziecko z kąpielą, bo pytanie jest właśnie tak jak mówisz o to co jest celem czy też sensem sztuki, zwłaszcza tej nadają uważa pan się Wyspiański tej tej królowej sztuk jako, jaką jest jak próba co, jaka jest funkcja społeczna jak jaki jest znaczenie w kulturze i wydaje się, że niestety część tej ideologii, która mówisz jest odpowiedzialna za wszelkie zło, że część tej ideologii i zakwestionowanie może po prostu prowadzić to do zupełnej dewaluacji czegoś takiego jak właśnie sztuka sztuka przyszłości tak samo, że mu, że bardzo łatwo teatr został pozbawiony tego tego elementu penetrowania egzystencjalnych granic człowieczeństwa, że też, że pozbawiona tego sztuka karawana bardzo łatwy sposób zostanie wprowadzona do czego do publicystyki do kogo komentowania spraw bieżących i tak jak to jest przynajmniej częściowo się z takim lewicowym stać się w styczniu tak też, że to wszystko gdzieś się, gdzie znika z tego minister i na pewno trzeba jakoś bronić, ale jest Boże przepraszam Bono jedno jedno zdanie, że tu chyba raczej nie chodzi tak mi się wydaje czy nie musi w każdym razie chodzi o to, żeby usuwać od razu ten wymiar minister inne, bo ostatecznie sztuki sztuki teatralne lewicowe też można robić w sposób przemocą w i nawet w pewnych przedsięwzięciach, które opowiadają o przemoc owym teatrze w sposób artystyczny jak w pewnej takiej sztuce przez Weronika Murek napisanej bodaj pojawia się taka figura lewicowego reżysera, który właśnie przekracza liczne granice tylko bardziej chyba chodzi no właśnie metodę, jaką dochodzimy do tego to znaczy innymi słowy czy masz od razu taki rodzaj braku granic pomiędzy sobą jako aktorem czy aktorką, a tym sama na nazwijmy to który, który czy jakimś kapłanem misterium sztuki, które nad tym wszystkim czuwa czy jednak warunkiem tego misterium brzegowy jest jednak okoliczność, żeby nikomu tam się nie działa krzywda się też, że bardziej jest absolutnie dyskusja oczywiście i w tej kwestii absolutnie się z tobą zgadzam czy od początku stara się bardzo konsekwentnie o tym mówić się że, żeby cała ta jest lokalnym profesjonalizmem, kiedy mieszamy tę przestrzeń procesu teatralnego z z osobistymi relacjami poza aktor tak jak i psychoterapii prawda to co się dzieje w gabinecie Sycha analityka musi tam pozostać dlatego też Ghańczyk w ogóle nie nie nie chodzi zazwyczaj relacji z pacjentem po zakończeniu programu miasto to jest oczywiście trochę inaczej tutaj reżyser z aktorami jest też polskich relacjach tak, ale ważne jest, żeby umieć te rzeczy dzieje, że jeżeli w ramach prób całą pulę rzeczywiście skodą z napisami pełnego kontraktu szukamy pewnych nie wiem czy aktorzy godzą się, jakby wchodzić pewne ekstremalne sytuacje stany oczywiście też pytanie czy tutaj nie ma granic się granice są tylko subiektywne polegający na tym świat zgadza lub mieć też są pewne obiektywne granica wydaje się, że obiektywne też istnieją absolutnie tak natomiast tak czy inaczej nawet biorąc pod uwagę ten kontrakt który, który zawarto to co się tam dzieje to niemoc nie może mieć się przekładać na to co się dzieje, jakby poza przestrzenią pro musi też tam zostać trzeba umieć się konsekwentnie oddziela to są takie elementarne rzeczy natomiast ja powiedziałem na początku 1 rzecz wydaje się, że jest pewnym nieporozumieniem, kiedy mówimy, że artysta i wykonawcy jego dzieła nie jest tak czy aktorzy są artystami są chcą na różnym stopniu współtwórcami tego procesu twórczego coś co leży oczywiście inne są trochę zadania natomiast tarcze inaczej myślę, że trzeba na poziomie takim najgłębszym filozoficznym myśleć o tym procesie jako procesie współtworzenia, jeżeli to nie przejdzie nie będzie nie będzie zrozumienia tego, że to współtworzenie oznacza podmiotowość każdej ze stron tego procesu od wtedy od przemocy nie ucieknie uciekniemy żyjemy w rzeczywistości, która niestety jest każdy przemocowy, więc tutaj zająć się jeszcze jak bardzo istotny problem to jest 1 rzecz bardzo istotna wydaje się w tym co co mówiłeś i w ogóle chyba w tych wszystkich dyskusjach o przemoc o nadużyciach różnego rodzaju które, które w ostatnich latach mamy to znaczy ten wymiar powiedziałbym akceptacji konsensu zgody na pewno wejście pewnego rodzaju układ tak to znaczy mamy tutaj do czynienia z sytuacją, kiedy często osoby bardzo młoda mają mając przed sobą jakiś rodzaj obietnic czy często właśnie pokusy pewnej często używane bardzo świadomie wielkiej kariery no zrobienia czegoś niezwykle głębokiego i ważnego fundamentalnego w świecie sztuki, do którego aspirują, a ale, które już jakoś znalazły no podejmują świadomą zgodę w tym sensie wiadomo, że wydaje im się w danym momencie, że stać ich na to, żeby jakiś rodzaj układu relacji sytuacji wejść, po czym no i okazuje się że, że jednak ich granice zostają poważnie przekroczone że, że czują się nadużycia, że mają poczucie, że doszło do jakiegoś jakichś transgresji, która nie była przez nich odebrana w sposób korzystny, która jednak przekraczała to na co się zgodziły wcześniej, ale często ten argument no przecież tutaj mamy do czynienia z dorosłymi ludźmi, którzy wskazują świadomie bywa używane mi się to powiem szczerze kojarzy bardzo mocno sytuacją np. wchodzenia w szeregi kościoła katolickiego instytucji, która też ma swoje ciemne i brutalne oblicze, które ciągle odkrywamy na nowo dzisiaj i dowiadujemy się nieustannie kolejnych naprawdę drastycznych historii tydzień temu tutaj z ojcem ma Marcin Mogielski Arturem Nowakiem rozmawialiśmy o sprawie księdza Dymera co było też wstrząsająca jest jedna z takich kolejne historie, w których widać co tam co tam się za murami tej instytucji dzieje i teraz mamy często sytuację osób bardzo młodych, które tam wchodzą z no uwięzione taką obietnicą właśnie świętości transcendencji jak już dostępu do spraw fundamentalnych duchowych czegoś co jest niezwykłe pod wieloma względami i właśnie takie nie ludzkie w sensie w sensie pozytywnym rzecz jasna i zderzenie bywa bardzo trudne i bardzo dotkliwe z tym jak to realnie wygląda poziom nadużyć często doświadczonych przez osoby jest ogromny, ale właśnie później przecież pozostaje taki argument on jest często podnoszony no zgodzili się sami chcieliście przecież nikt was siłą nie zmuszał to bardzo jest delikatny teren bardzo ładnie zresztą opisane w powieści Tadeusza Bartosia mnich, który tutaj też już z autorem rozmawia ale, ale no właśnie to jest jakaś taka bardzo delikatna trudna strefa, która wydaje mi się Warta uwagi w oczy absolutnie trakcja czy też się w naszej rozmowie z awansu do pytania, skąd się bierze że, że jest jakimś sensie przyzwolenie przymykanie oka wszystko przez naszą kulturę na torze właśnie ktoś jest jest księdzem prawda na jakimś ma jakąś pozycję w parafii diecezji seminariów tak dalej to jemu można, więc jemu wolno, więc prawa czy może dotyczyć profesora na uczelni to może też dotyczyć nie wiem kogoś, kto jest jest dziennikarzem i jest na wysokim poziomie tej hierarchii też jakoś tajemnicza otwiera drogę drogę drogę młodym ludziom itd. tak dalej czy to jest jakaś sytuacja bardzo jednak często, że ci ludzie, którzy jakiś sposób nie wiem powinni pełnić funkcję tych prawda, którzy jak inwestują uruchamiają potencjał młodych ludzi czy mniej wtajemniczonych ludzi tak naprawdę wykorzystują tę sytuację po to, żeby, żeby realizować jakieś swoje fantazje czy skłonności o charakterach perwersyjnych przemocowych tak dalej tak dalej, dlaczego tak jest myślę, że to jest coś takiego codziennie są w ogóle wpisane są tylko sen naturę ludzką i co sytuacja i patriarchalnego ustawienia relacji, że są ci najwyższych szczytach hierarchii są ci, którzy aspirują też sław uranu uruchamia być może to jest w ogóle generalnie problem patriarchatu czy hierarchicznej struktury społeczeństwa to jest problem wszelkiej związku z tym oszczędności, które jest hierarchia oparta będzie kościelną ość kościelna będzie kościelna teatralna czy będzie kościelna polityczna czy dziennikarska uczelniana to ona zawsze będzie niestety takich sytuacji, a prowadzić ich i można oczywiście postulować że, że jest za mało samoświadomości za mało szachy łączności osobowości tego, który jest na naszej hierarchii, ale wydaje mi się, że to, że problem jest jednak raczej strukturalnie, jakbyśmy powiedział raczej, że bez w każdym w jaki sposób z nas mniej lub bardziej obecna sytuacja bardzo uruchamia, bo stąd i czuwać mają książki Jezus Chrystus ja próbuję pokazać m.in. to, że w figurze Jezusa jest to radykalnie anty kościelnego przez anty anty hierarchicznego i to jest nam coś takiego co można sięgać takie inspiracje są w naszej kulturze TUI tam między nimi tam jest odarty z Chrystusa może być tego przykładem, ale też wiele wiele pewnie innych momentów, które przykładów, które nie mogą o tym o tym mówić no, więc na pewno to jest to jest jakiś ogromny ogromny problem związany właśnie hierarchiczności kościoła gościa z patriarchatem najpierw pytanie czy my jak wszystkim występ z tym uporać ja mam ogromny problem, kiedy czytam tego pasa z niego, że kiedy można za pierwszym oświadczeniu mówi o tym, że przecież to była właśnie sztuka o tym, jaka jest jak dużo przemocy księcia teatru w związku z tym że, że on właśnie używał przemocy m.in. po to tak to rozumiem, żeby ci aktorzy na scenie mogli odegrać sytuację tych naznaczonych przemocą starszej takie są też chodzą przy czym przy sobie tutaj 1 rzecz wtrąca, że to nie jest pierwszy raz, kiedy w kręgu dyskursu sztuki pojawia się tego rodzaju argumentacja to znaczy używanie przemocy po to, żeby demaskować przemoc ma dosyć powiedziałbym mocną tradycję w świecie sztuki to zawsze trochę brzmiało dziwnie to znaczy pamiętam np. niezależnie od tego teraz tej chwili, jakby tego projektu nie oceniam tylko o pamiętam, że pewnym dysonansem była mi była mi interpretacja piramidy zwierząt Katarzyny Kozyry dawana przez samą autorkę, że oto intencjonalne pozbawienie życia jakiegoś zwierzęcia tam były takie sytuacje przy produkcji nazwijmy to tego przedsięwzięcia ma właśnie być protestem przeciwko tego rodzaju działaniom czy przeciwko tego rodzaju praktykom we współczesnym świecie rozpowszechnionym to oczywiście jest taka strategia prowokacji to co innego niż to co jakoś moim zdaniem chyba no nie wiem jakoś dziwnie, ale wymsknęło w tym pierwszym pierwsze oczywiście Haniu, ale ja mam bardzo jakieś wątpliwości duże w odniesieniu do takiego stawiania sprawy jedno co będziemy przeciwko przemocy protestowali, stosując przemoc no ale to jest moim zdaniem właśnie ta głęboka przemocą można naszego społeczeństwa i ona zaś jest wpisana w tego rodzaju narrację, którą niektórzy twórcy prezentują się czasem im się jakość wynik nie wyniknie czy wydaje się że, że tak jak powiedział na początku, że proces teatralny moim zdaniem jest przede wszystkim procesem zbiorowym, które ważne jest to element elitarnej podmiotowy i teraz wydaje się, że można w związku z tym że, że stosowanie przemocy takiej pracy ona on po prostu sposób taki wyjściowy zaburza co jest piękne i sensem tego procesu wydaje się, że tego to, że żal, że tak wielu twórców nie rozumie, że są inne metody, jeżeli reżyser stosuje przemoc to znaczy, że pokazuje tak naprawdę, że jest słabym reżyserem i nie ma innych narzędzi, że źle się nimi posługuje wydaje się, że są najprostsze narzędzia takie jak jak wyobraźnia wyobraźnia jest czymś lepszym niż niższy niż przemoc tak można sobie, jakby morze empatia to współodczuwanie intelektualne rzeszy myśli, że się, że rzesze wprowadza umysłu aktora razem z nim pewną wibracje, a czy wydają się, że można tego szukać też ciele, ale przy pomocy przemocy, gdyż to robi moim zdaniem jest to przy od razu na jak albo pójść na łatwiznę albo albo po prostu przyznanie się do porażki do sumy kapitulację na wejściu no ja tak uważam, że się, że są inne inne metody do tego, żeby właśnie szukać tych granicznych tematów, które teatr musi podejmować, bo inaczej stanie się tylko właśnie tylko wyłącznie rozrywką albo albo jakoś publicystyką sław słabego sortu, ale czy są inne inne metody, które maja muszą uruchomić wszystkich uczestników tego procesu jako twórców tak jak Nicze mówi, a zaraz tu trzeba za ustawę lex słowa jako twórca powiada współtwórców szuka twórca współtwórców sią nie interesują wyznawcy nie interesują naśladowcy nie interesują ci, którzy się biernie podadzą jego jego nie manipulacji tylko ci, którzy sami pójdą za sobą w tym procesie tworzenia to oczywiście bardzo trudne, bo często jest także te zespoły aktorskie też są przeciążone ilością projektów to jest od spektaklu do spektaklu to jest cały czas można powiedzieć pewnym można wpaść z pewną rutynę i na pewno w jest istotne w tym procesie w związku z tym twórczym, żeby się z tego wybijać, ale przy pomocy przemocy to jest do droga na skróty i tak naprawdę na dłuższą metę no prowadząca właśnie do takiej sytuacji, o których mówił ja z oczywiście my tutaj nie jesteśmy w stanie sformułować jakichś jednoznacznych praktycznych rekomendacji dotyczących zapobiegania tego rodzaju sytuacjom, ale zastanawiam się jak myślisz o pewnych działaniach mogących przeciw no być właśnie takim rodzajem zabezpieczenia czy przeciwdziałania właśnie tego rodzaju nadużyciom to jakby to właściwie mogło wyglądać twoim zdaniem no bo oczywiście istnieją takie istnieje takie rozwiązanie, które jest aplikowane coraz częściej w świecie filmu nie wiem czy akurat w świecie teatru zachodnim tego rodzaju instytucja się pojawiła pewnie tak przypuszczam, że to też jest też jest obecne ale, ale np. serial zwykli ludzie na HBO dostępne to jest serial, który gra dwójka młodych bardzo aktorów, którzy mają sporo scen nagich ze sobą przedstawiających seks i tam przedtem serialu pracowała specjalna osoba, która zajmowała się właśnie dbaniem o to, żeby nie przekraczano tam żadnych granic, żeby był bowiem pewne poczucie komfortu obojga zaangażowanych w to aktorów i taka instytucja kogoś, kto jest osobą dbającą właśnie w szczególności o tę sferę intymną w tego typu przedsięwzięciach no coraz częściej już się pojawia i ma być właśnie czymś na kształt czy przy takim rozwiązaniem które, który ma zapobiegać albo minimalizować te ryzyka, o których rozmawiamy nie wiemy się wydaje, że to jest dobry pomysł i to, iż może jakoś tam, gdzie jest zasypać tak czy wiem, że w polskich produkcjach też filmowych to coś się to się też pojawiają rozmawia ostatnio z zeznań aktorką mówiła właśnie o tym że, że nagrywała sceny gwałtu i i że w tej scenie cały czas towarzyszy psycholog, który zmarł przed w trakcie i to o tym właśnie, żeby ona, bo czasem może to pewnych przekroczeń dojść też, jakby aktor tego też nie jest do końca świadomy w trakcie w trakcie programu chodzi o stan emocjonalny robi więcej niż chciałby zrobić i potem my to się potem też może aktorzy ciągnąć już po zakończeniu pracy jako jako pewne po no bardzo istotne i ogromne poczucie dyskomfortu i pretensji do siebie do idei i całe to sobie sytuację najbardziej upiorną najbardziej upiorną historią tego rodzaju jest historia czy upiorną taką, która się jakoś przebiła taką która, która stała się głośna to jest historia Marii Schneider filmu ostatnie tango w Paryżu Bernardo Bertolucciego także scena gwałtu bardzo brutalna, która właśnie została zaaranżowana przez Bertolucciego Brando, którzy się umówili, że Rze, że zaczną, że Brando zacznie tą scenę z Marią Schneider odgrywać w ogóle nie wiedziała nawet co się dzieje, bo do była to czysta przemoc po prostu na później na ten temat sporo mówiło się też skończyło no bardzo poważnym wieloletnim cierpieniem psychologicznym dla niej to wszystko właśnie w imię sztuki było ono, tak więc na pewno na pewno na pewno taka akcja wiem że, że w teatrze niemieckim to ostatnio Bartosz Szydłowski, który współpracuje, że taka instytucja pana asystenta superwizora w trakcie próg to jest coś takiego co siedzi się często pojawia wydaje się, że są oczywiście plusy minusy takiego rozwiązania nie nie mam do końca zdania na ten temat natomiast wydaje się, że pewnych sytuacjach na pewno by się to bardzo przydało nie wiem czy zawsze, ale myślę że, że jesteśmy mądrością kogoś kto, kto produkuje taki aspekt na świat dyr teatru i dawną mądrość jego też funkcją jest to, żeby żeby, kiedy potrzeba coś takiego uruchomić zdaje się, że też w ogóle Generali ten trzeci element, bo w środku bez niego chyba zawiodło też to, że to siedział u niego w Lublinie w jego teatrze i kiedy on jest i to i temu, kto to ktoś kto, kto tym miejscem zarządza jednocześnie tworzy ten aspekt tak, że tutaj, jakby można powiedzieć, że ta dysproporcja jest jest drastyczna on jest panem Bogiem też z tego powodu nie ma tego trzeciego elementu trwa dyrektora producenta, który patrząc zboku wreszcie wydaje się że, że to jest kwestia edukacji w szkołach teatralnych szkołach filmowych to, żeby też umieć uczyć młodych adeptów sztuki, jakiego się wrażliwości takie sytuacje i uczyć właściwych zachowań tu też młodzi nawet aktorzy mówią o tym, że nie są przygotowywani na tę sytuację, że wręcz przeciwnie uczy się ich pewnej uległości panie wprost nawet, ale często się tak gdzieś pada słuchaj no właśnie tak to raczej raczej nie rób, że tym razem to musi się na to NATO zgodzić itd. tak dalej że, że jest niestety pewien pewien taki nieformalny przekaz które, które takich taką oczami czujność usypia takie sytuacje to jest wspaniała tych młodych aktorek wydziału tańca czytamy, że one w jaki sposób potrafiły potrafiły to ten taki kraj środowiskowy jakoś się zakwestionować tak i jasno powiedzieć też swoje doświadczenie też bardzo cenne jest to bardzo cenne w przypadku aktorem Gardzienic także po wielu latach uczestnicy uczyli ich takim przejmie częściowo przemoc owym kolejna głośna historia tak przemocowych środowisko czy czy procesie może też były w stanie im w końcu powiedzieć i to ja chylę czoła przed takimi czy takim ludziom tutaj nie ma o czym w ogóle dyskutować w miasto co jest dla mnie w tym wszystkim istotne to i chciałbym powiedzieć, mimo że tak, chociaż jest to jakoś to oczywiste to wydaje się że, że czekamy też wszystko oczyścimy wprowadzimy procedury nauczymy się pracować nie przemocą tylko zasady nie stosować przemocy w pracy, która by jakiś sposób odbiera podmiotowość uczestnikom tego tego procesu tak dalej tak dalej jak wszystko zrobimy to to wtedy największe wyzwanie będzie takie, żeby wrócić czy obrońca co jest istotą teatru, czyli właśnie on ów miejsc kolejne 24 charakter doświadczenia teatralnego które, które jest istotą tego tego tego medium albo generalnie chcę powiedzieć wydaje się, że przekroczenia transgresji sztuce jest bardzo istotnym elementem, że nie wiem czy banki sobie pod kątem naszej rozmowy najdroższa Platona, kiedy platan mówi, że pierwszy mogę Sokrates mówi, że no to właśnie szaleństwo przekroczenie jest gorsza niż rozsądek i czego unikać i potem on mówi ja spóźniłem przeciwko przeciwko sztuce wszystko Boga przeciwko duchowi filozofii również, iż musi teraz skorygować na ich wypowiada taką umowę, której mówi największe dobra zawdzięczamy szaleństwu, czyli właśnie przekroczeniu tak, że w naszej kulturze sztuka, która przekracza granice zdrowego rozsądku przekracza granice utartych sądów przekracza być może nawet normy prawidłowych zachowań to jest coś bardzo ważnego, bo to wprowadza nas gdzieś się pytanie wibracji związaną z ich nie jako takim paniami kluczowymi, bo odparowuje z naszego świata, więc to jest potrzebne natomiast wydaje się, że zasada konstruowania dochodzenia do tego rodzaju efektów ona musi być zupełnie inna tutaj znowu powiedziałbym tak bardzo być klasycznie wiedział o tym, o czym dzisiaj współtwórcy znaczy Nicze, ale podobnie ten Jezus, który pisze w swojej nowej książce to są ludzie wzywający do transgresji tylko, że oni są wzywającymi do to do transgresji podkreślającymi, że transgresja jest tylko wtedy, kiedy jest od podmiotowi niemożna z zewnątrz doprowadzić do do transgresji można z zewnątrz doprowadzić do przekroczenia wtedy ludzie są przykro jako sytuacji, a na molestowanie po prostu mobbingu ani żadnego, że żadnego transu miast można można wskazywać drogę poprzez budzenie wyobraźni poprzez prowokację intelektualną różne tego typu metody można można ukierunkować człowiek Kana jego osobistą od wewnątrz potrzebę transgresji i wtedy można powiedzieć celami jak bardzo ważny element naszego życia kulturowego i najbardziej od siebie powiedział, że to będzie puenta tak tak bardzo ich przyłączą się przyłączam się do wezwania walka prof. Piotr Augustyniak bardzo dziękuję serdecznie za tę rozmowę dziękuję bardzo, Tomasza dziękuję państwu życzę miłego dnia filozof z uniwersytetu ekonomicznego w Krakowie autor m.in. nadchodzącej wielkimi krokami książki Jezus Chrystus, której porozmawiamy pod koniec marca w tym programie, a teraz informacje przed państwem, a po informacjach będziemy się zastanawiali czy koronawirus powstał w laboratorium Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GODZINA FILOZOFÓW

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA