REKLAMA

Jak wygląda przyszłość obszarów wiejskich?

Magazyn Radia TOK FM
Data emisji:
2021-02-28 14:00
Prowadzący:
Czas trwania:
24:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
w niedzielny magazyn Radia TOK FM Przemysław Iwańczyk rozpoczyna ostatnią godzinę naszego programu chciałbym przywitać naszego gościa z nim Robert Skrzypczyński z zakładu zagospodarowania przestrzennego i z Instytutu geografii rozwoju Regionalnego Uniwersytetu wrocławskiego dzień dobry kłaniam się panu dzień dobry dziękuję za zaproszenie do udziału właściwie zastanawiam się, czego zacząć mówić będziemy albo inaczej zastanawia się wspólnie jak wygląda przyszłość Rozwiń » obszarów wiejskich w Polsce, ale nie tylko w Polsce pierwsza rzecz, jaka przychodzi do głowy to to kto dziś ten boom, którego doświadczamy na każdym kroku boom dotyczący przenoszenia się środowisk miejskich do środowisk wiejskich w obawie przed koronawirusem rozmawiałem też na naszej antenie wielokrotnie z ludźmi z branży nieruchomości czy też ludźmi zajmującymi się budową nie wiem domów takich albo letnich albo całorocznych to właściwie jest w tym momencie żyła złota rozumiem, że to akurat zbiegło się z tym co państwo badacie no i właściwie to, z czym mamy w tej chwili do czynienia jest uwypuklenie MO właściwie takim wzmocnieniem tych wszystkich trendów które, którą opisaliście tak zgadza się my prowadzimy badania takim europejskim projekcie pt. realizuje się końca do bani zarząd prowadzimy badania są w Europie oczywiście również innych w Polsce i szczególnie, jeżeli chodzi o kwestie drugim domu rurą, którą właśnie pan poruszył to rzeczywiście widoczne jest Novum tak jak pan słusznie nazwał domy, zwłaszcza w mojej perspektywy są domy właśnie do 35m² takie, które można budować na zgłoszenia, na które nie trzeba pozwolenia budowa i raczej z moich obserwacji wynika to niestety głęboko badania, które w tym projekcie, ale są domy całoroczne i myślę, że ten trend, który wcześniej już jest w Polsce też wiadomo wraz bogaceniem społeczeństwa coraz więcej osób może pozwolić sobie na taki jednak luksus no ale teraz przyspiesza gwałtownie z uwagi na to, że po prostu miasta nie są przyjaznym miejscem zamieszkania w czasie pandemii sporo osób pracuje w trybie zdalnym, więc wartość przebywanie w mieście sytuacji, w której dostęp do usług, które stanowią wartości miasta jest ograniczone to czy dostęp do miejsc pracy jest zdalne to drugie domy stają się wiele bardzo atrakcyjne przy tym musimy tutaj podkreślić, że jest to zjawisko jest właśnie dobro luksusowe w tym sensie, że za koszt zbudowania takiego domu tak naprawdę z wykończeniem to jest rząd tysięcy złotych tak w tej skali dlatego oczywiście nie wszystkim samemu o sobie atakowali proszę powiedzieć czy jest to szansa otwiera się przed wsią i tutaj nie traktujmy tego lokalnie goszczą w nim całą dyskusję na trendy europejskie również, bo mówiło się jeszcze przed laty, że wiesz, jaką znamy w takiej specyfice charakterystyce nowego powoli będzie odchodzić wraz choćby z migracjami ludzi ze wsi do miast taki trend jeszcze do niedawna był zauważalny w taki ten trend cały czas występuje posta może się tutaj posłużyć przykładem pozostałych państw w Europie szczególnie Europy zachodniej, które ten proces już można powiedzieć jesteśmy na początkowym etapie tego procesu to czy będziemy podawali tymi samymi ścieżkami inne państwa oczywiście nie jest w górę dane należy też od nas, ale na razie obecne trendy wprowadzone do miejsca, które same państwa Europy zachodniej, w których odsetek, chociaż osób zatrudnionych w rolnictwie nasze jest znacznie niższy u nas wciąż dwucyfrowa liczba 1215 towar natomiast państwach Europy zachodniej jest kilka procent ludności teraz wieś staje się coraz mniej tym co znaczy staje się mniej rolnicza, ale nie w tym sensie, że mniej terenów jest uprawiany tylko mniej osób zatrudnionych rolnictwa również, dlatego że rolnictwo mechanizmie realną wszystko na rzecz gospodarstw wielkopowierzchniowych nim oczywiście mniejsze średnie gospodarstwa tracą konkurencyjność po prostu z większymi tylko przed tymi gospodarstwami i dane wyraźnie podkreślają, że te dane są nawet niedoszacowane, ponieważ istnieje sporo małych średnich gospodarstw, które funkcjonują na papierze, ale w praktyce dzierżawią swoje grunty większe gospodarstwo z tego pozyskują po prostu dochód warto podkreślić, że nawet sporo osób pracuje w rolnictwie ani też nie jest jedyne źródło dochodu zauważmy, że średnie wynagrodzenia rolników w Polsce wahało się waha się nadal w okolicy średniej krajowej, więc nie są to też jakieś nie zawsze są pieniądze, które pozwalają się też utrzymać i wprost zachęcają do tego, żeby szukać źródła dochodu również w innych sektorach, chociaż usługa teraz Rosja jest pytanie drugie domy to nie strach nie jest to jakaś karta nie wniosek, iż gaz, który pozwoli wsi czy w Europie czy w Polsce się dziś od odwrócić trendu jest to raczej na zewnątrz powiedział marginalne zjawisko w kontekście całego całe o kontekstu rozwoju wsi myślę tutaj fajnym przykładem będzie Hiszpania o jak prowadziłem badania Hiszpanii w ramach mojego doktoratu nic przez 5 miesięcy mieszkają tam nasi, która właśnie Hiszpania jest w Europie, dlatego że wieś tam się wyludniła najbardziej również z uwagi na jeszcze bardziej niekorzystne warunki klimatyczne, które swoją drogą w Europie będą Europa będzie podobnie działa trochę takich warunków klimatycznych, czyli po prostu kłopoty z wodą i teraz tam wiesz ja prowadziłem badania jest przez cały rok zamieszkiwana one pomiędzy Madrytem starego 105m od Madrytu przez cały rok zamieszkiwana jest przez około 5 osób, a po to, jakiś cały rok, a na lato przyjeżdża tam kilkadziesiąt osób, które traktują właśnie mają tam domy często dziedziczone po po rodzicach dziadkach i używają ich po prostu jako dom letniskowy drugim domu teraz ten fakt używają tych domów jako po drugie w domu my przekłada się bardzo wyraźnie na lokalną gospodarkę wsi czy okolicy, tak więc ta funkcja rekreacyjna nie będzie w stanie odwrócić upadku funkcji czy przejść przeistoczenie się funkcji produkcyjnej się, czyli raczej konsumpcja ze strony tych, którzy tam przebywają nie wkład rozwojowy tak oczywiście konsumpcja ma znaczenie, ponieważ te pieniądze zostają w gospodarce, ale nie jest w stanie odwrócić upadków upadku funkcji produkcyjnej tego co towarzyszy funkcje produkcyjne, bo proszę pamiętać, że funkcja czy sektor produkcji żywności niesie za sobą efekt mnożnik owe to znaczy każde miejsce pracy w sektorze produkcyjnym czy sektorze produkcji żywności generuje miejsca pracy w sektorach, które towarzyszą np. sektorze wynajmu maszyn rolniczych tak i teraz dlatego ten efekt konsumpcji wydawania pieniędzy przez osoby, które przyjeżdżają do drugiego domu nie jest w stanie zrównoważyć tego efektu zmian do funkcji produkcyjnych, ponieważ efekty mnożnikowe jest mniejszy w przypadku tej są po prostu stanie mniej napędzić lokalną gospodarkę takich różnic między polską innymi krajami jest więcej niż tylko charakterystykę wynikająca z klimatu tak tak przede wszystkim w Polsce gospodarstwa są nadal struktura gospodarki po prostu dość rozdrobniona cały czas w Polsce średni koszt 1 gospodarstwa jest około 11 pół hektara co co w skali Europy jest dość niskim wskaźniku niską wartością tego wskaźnika i z tego powodu to jest jednocześnie można postrzegać jako wadę, jeżeli myślimy o rolnictwie jako jako dążącym do do większej wydajności takiej przemysłowej modernizacji tak dalej, a z drugiej strony zaleta, bo wiele wielu badaczy badaczek wskazuje na potrzebę przemian w rolnictwie w kierunku bardziej zrównoważonego rolnictwa i elementem takiego bardziej zrównoważonego rolnictwa zwykle jest też no może nie takie rozdrobnienie dzisiaj, ale jednak zachowanie rozdrobnionej struktury gospodarstw, a przynajmniej nie u przemoc nie traktowanie rolnictwa jako uczucie terenu upraw jako taki to wielkoobszarowych, aby naprawdę żywności tak nie to wynika z kilku przyczyn, bo oczywiście zarówno małe gospodarstwa duże może prowadzić można można prowadzić w sposób najbardziej przyjazne środowisku, ale jednak sam chociażby efekt przywiązania do do tego miejsca w tym żyje i nietraktowania ziemi tylko towaru czy kapitału, którego duża firma pozyskuje ze i nie musi wcale dbać o koszty środowiskowe i produkcji koszty społeczne rozsiane ten fakt skłania wielu wielu osób do do przyjmowania, że mniejsze gospodarstwa będą bardziej przyjazne środowisku, że są w stanie po prostu lepiej gospodarować też zniechęca to oczywiście do monokultury tak pochodzę z rynku za w związku z tym ta różnica jest jest wyraźna można traktować jako ABA, ale innej perspektywy perspektywy też gry ekonomicznej można traktować jako zaleta dla firm pozwoli panu wrócimy do naszej rozmowy, bo na tym nie kończymy jest z nami Robert Skrzypczyński z zakładu zagospodarowania przestrzennego Instytutu geografii rozwoju Regionalnego Uniwersytetu wrocławskiego zaprosimy państwa oraz informacji Radia TOK FM zostańcie z nami to jest nasz niedzielny magazyn, ponieważ państwo po informacjach jest z nami Robert Skrzypczyński zakład zagospodarowania przestrzennego Instytut geografii rozwoju Regionalnego Uniwersytet wrocławski dzień dobre dzień dobry witam zastanawiamy się jak wygląda Polska wieś jak wyglądać będzie Polska wieś to ze względu na trendy jakie, jakie panują nie tylko u nas w kraju także w Europie dodatkowo gdzieś wzmacniane okolicznościami, na które nie mamy wpływu, które się nie spodziewaliśmy jak pandemia koronawirusa, o czym mówiliśmy zaraz na początku naszej rozmowy chciałbym, żeby pan teraz wyjawił na czym polega państwa badanie w ramach projektu w ruch realizuje się przepraszam, ale to trudne metod nie ma to trudne słowo jest trudne słowo, bo Polski można można by powiedzieć o ruchu realizacja zasady na zasadzie urbanizacji, ale przeciwieństwa tak, czyli można można to definiować różne sposoby, ale chodzi oczywiście o rozwój obszarów wiejskich i główne wnioski, jakie do tej pory w naszym projekcie udało nam się udało nam dotrzeć to przede wszystkim wnioski wynikające z analizy trendów badaliśmy w gronie 17 instytucji z Europy globalna regionalne państw w skali kraju także trendy to były tylko kraje Unii Europejskiej tak my badaliśmy również megatrendy, które mają wpływ na Europę, ale występują na całym świecie czyli, jeżeli jakiś trend np. zmiany klimatu jest globalny, ale ma oczywiście wpływ na Europę to również był uznawany analiza i właśnie tutaj muszą wyjaśnić, jakiego rodzaju były trendy, bo dziennie podzieliliśmy nasze błędy na 3 grupy tam właśnie megatrendy, czyli takie powszechne głębokie strukturalne zjawiska chociażby zmiany klimatu urbanizacja przemiany demograficzne one zwykle ustępują globalnie, ale na nas też mają wpływ po drugie, trendy, czyli zjawiska takie jak rozwój technologii trzeba rozwiązywane źródeł energii, które nie są tak szeroko tak głęboko zakorzenione powiedzmy tak powszechne megatrendy i trzecie co jest istotne jak one słabe sygnały słaby sygnał to jest zjawisko dzielnicy inicjatywa idea, która rozwija się dzisiaj niż na marginesie, gdyż głównego nurtu, ale ma potencjał jest wstanie z odpowiednim wsparciu rozwinąć się pełnoprawnym tran i myślę, że takim najciekawszym wnioskiem o 11 trochę zaskoczył, chociaż można się spodziewać jest to jak te 3 kategorie trendu, jaki odsetek spośród nich jest, a pozytywny wpływ na Przedmieście jak ma negatywne i spojrzeliśmy na to pod tym kontem i wnioski są dość mam nie możemy po to jest niepokojące, ponieważ pośród tych najgłębszych tych najbardziej powszechnych megatrendów mniej więcej 34 ma negatywne oddziaływanie na przerwie zbiera około 14 ma oddział pozytywna pośród pędu stosunek jest więcej pół na pół, a pośród słaby sygnał jest odwrotny stosunek 1 akcie niż większość około 34 tych samych sygnałów niesie za sobą też pozytywne oddziaływanie na wieś, a około 13 negatywna teraz można jeszcze wyjaśnić metodologia to to myślę, że teraz nie jest najciekawsza, ale wniosek turysty dopełnia jest, że jesteśmy jako ludzkość właściwie, ale przecież Europa Polska w momencie, w którym stoimy przed radykalnymi problemami czym te globalne dominujące trendy bardzo nie przyniosła nam nic dobrego po prostu obszarom wiejskim w związku z tym musimy sięgać po rozwiązania, które dzisiaj na jeszcze nie nie są w pełni sprawdzone taki jest takim trudnym punkcie, którym nasza przyszłość tak naprawdę nie jest jeszcze nie są w stanie przewidzieć, które z tych rozwiązań rozwijających się znicze pozwoli nam się lepiej startować do przyszłości oczywiście one są cały czas intensywnie rozwija i nie to osobiście podbudowuje, ponieważ widzę bardzo duże zainteresowanie takimi koncepcjami także ekologia nawet ma kultura, ale rolnictwa wspieranego przez społeczność to wszystko są takie niszowe jak dotąd obszary, które próbują po prostu powiedzieć na te negatywne globalne megatrendy ale, ale muszę podkreślić, że z perspektywy polityki rozwoju obszarów wiejskich jest, w którym bardzo w tym momencie musimy wybierać spośród opcji, które nie są jeszcze w pełni nie jest w stanie w pełni nie znamy to i tak są to nie odkrywa ni to jest myślę, że główny wniosek o analizę trendów dla obszarów wiejskich i ważne też jest, żeby zauważyć, że te pędy są jeszcze ostrzejsze na obszarach wiejskich oddalonych od miast w przypadku obszarów wiejskich Nisko dużych ośrodków miejskich to te trendy nie mają tak tak dramatycznego tak powiem skutku no bo obszary wiejskie w okolicy miasta po prostu mają lepszy potencjał rozwojowy z uwagi na mieszkańca miast się w rodzaju pod miasto natomiast obszary wiejskie oddalone od miast no są trochę zostawione same sobie jednak przepraszam wejdę panu słowo w zakresie taka cezura odległościowe, które obszary są blisko wielkich ośrodków, które nie 1 to jest Promień 20km więcej na potrzeby naszej rozmowy moglibyśmy przyjąć około 50 km, ale to jest zależy zawsze od tego jak daleko sięga oddziaływania ośrodka Miejskiego i tutaj kwestie delimitacji Miejskiego obszaru funkcjonalnego, czyli właśnie tego obszaru, który jest oddziaływanie jest funkcjonalny powiązane z miasta zależy od każdego szczególnego przypadku, ale możemy, żeby tak zilustrować to przyjąć około 50 km potem graniczne graniczną watów państwo na swojej stronie swej Bukowej opublikowaliście film co to za film proszę powiedzieć, a to właśnie filmy, które z okazji światowego dnia powolności podejmuje te kwestie właśnie kwestie wizerunku wsi w oczach mieszkańców zarówno miast stanu dróg miasta dzisiaj jest to film, który stanowi 11 odcinków serii uniwersyteckiej czy pt. 2020 pierwsze czy to będzie dobry rok no właśnie opowiadamy tam więcej o tym, o czym teraz mówiłem, czyli o tym jak trendy dzisiaj dominujące wpływają na na obszary wiejskie, ale mówimy też drugiej kwestii, czyli o tym jak i drugim ważnym aspekcie naszego badania, czyli pytanie jak młode osoby dzisiaj wyobrażają sobie swoją przyszłość w kontekście powiązań ewentualny dochód z obszarami wiejskimi i przeprowadziliśmy badania około lekko ponad 2 tysięcy osób z Europy z różnych krajów, pytając w tym badaniu jak osoby pomiędzy 1830 rokiem życia wyobrażają sobie swoją swoich 15 lat, czyli w momencie, w którym już z pewnością będą na rynku pracy tak będą już starsze osoby z tego spektrum będą na pewno miały dzieci dalej, jeżeli tak zdecydują i odpowiedzi, które uzyskaliśmy nie też analizować pod kątem przestrzeni geograficznej czyli, dokąd chciałby się wyprowadzać młode osoby w kontekście wsi najciekawszym wnioskiem jest to, że bardzo mało osób chciałoby się wyprowadzić na tą odległą, więc od miasta przede wszystkim najmniej na takim najbardziej popularną destynacja w kontekście przeprowadzenia się na stałe są wsie, ale położone w pobliżu miast, czyli w praktyce właśnie wewnątrz granic tego obszaru funkcjonalnego miasta bowiem w promieniu 50 km od większych miast i nie dziwi, bo w Polsce w Europie transu organizacji jest już bardzo wyraźnie zauważalny od razu badane czy tutaj warto zauważyć że, żeby młode osoby wskazywały nas na Przedmieścia jako docelowe miejsce była taka kategoria ta odpowiedź w tym pytaniu wskazywały na obszar wiejski w pobliżu miasta czyni to jest niestety z perspektywy planowania przestrzennego bardzo duży problem ponieważ, jeżeli wszystkie te osoby, które tak deklarują prowadziłyby senatorowie w okolicy miasto przed wiejskim były przed bliskimi po prostu stałyby się rozciągnięcie tego obszaru podmiejskiej gotową smutkiem i jest no polityka przestrzenna nie powinno doprowadzać niestety takiej sytuacji, bo tam, gdzie wiele jednostkowych potrzeb marzeń z perspektywy jednostki ma sens na, jeżeli każda osoba podjęła taką decyzję to ktoś nie będzie samo miejsce, do którego ta sama przeprowadzić dlatego będziemy musieli niestety poprzez politykę przestrzenną ograniczać moje ocenia takie ruchy najlepiej poprzez próba rozwijania ośrodków satelickich miast, czyli miast, które są położone w pobliżu większa prostota, które koncentrują w sobie pewnego stopnia infrastruktura techniczną umową takie może być tam szkoła sklep i koncentruje to taki sposób, że sprawia, że cała struktura osadnicza bardziej efektywna chociażby energetyczne, bo w momencie, kiedy wszyscy się przeprowadzona sobór, które są rozproszone oczywiście trzeba każda osoba sobie, jeżeli zamiast się na swój samochód, ponieważ nie opłaca się doprowadzić komunikacji miejskiej rozproszonej zabudowy pokonuje tę odległość prywatne środki transportu co niestety w kontekście potrzeby takie trybu drewno dotykają i wynikające z tego potrzeba ograniczenia zmian klimatu nie jest utrzymane te zadam panu pytanie czy ten te są impregnowane na systemowe rozwiązania narzucane z zewnątrz już pierwsze informacje, o co chodzi być może nie władze danego kraju nie tylko, odnosząc się do Polski dostrzegą problem w tym, że jeszcze wyludnia albo dostrzegą potencjałów tym, że warto ją zagospodarować na nowo itd. pamięta pan przecież wszyscy nasi słuchacze również co wydarzyło się po wprowadzenia po wprowadzeniu programu 500 plus przynajmniej na chwilę, bo to wskazują dane wzrosła dzietność dzietność w Polsce było więcej urodzeń później oczywiście to już także wasze załamała się tutaj w tym wypadku też takie rozwiązania z zewnątrz mogą mogą mieć wpływ na te trendy jak najbardziej właśnie z tego też wynika nasz projekt na projekty finansowane przez europejską programie horyzont 2020 to jest program finansowania badań naukowych i celem tego projektu właśnie jest próba odpowiedzi na pytanie jak pomóc w regeneracji właściwej regeneracji obszarów wiejskich tak, żeby może by zachować walory oczywiście środowiskowe ich funkcja też, jaką pełnią dla środowiska, ale zamiast od razu takie zastrzeżenie podcienie mówiąc o programach systemowego inaczej rozwiązaniach systemowych nie miałem myśli rozdawnictwo pieniędzy tylko wyłącznych nie oczywiście tylko wyjaśnień wyjaśnia, skąd w ogóle nasz projekt i w końcu tego kraju właśnie odpowiedź na pytania jak sprawić, że obszary wiejskie rozwijały się w sposób zrównoważony i skutecznie politykę Unii Europejskiej zmierza w tym kierunku, bo to Unia europejska poprosiła także nasze zespoły badawcze właśnie, żeby pomóc odpowiedź na to pytanie, więc od pytanie, więc oczywiście jest nie jest ruch w tym kierunku z poziomu Unii Europejskiej z poziomu Polski niestety tego jakoś oceniać, ale nie widzę jakiś zintegrowanej czy takiej całościowej polityki wobec wobec obszarów wiejskich natomiast poziomie unijnym tak problem po jest spór jest jest w tej kwestii czy czy Unia europejska, chociaż jest w stanie w ogóle te trendy odwrócić mojej ocenie tak ale no tak do pewnego stopnia tak powiedzą i teraz to czy będzie w stanie wykryć odwróci zależy też od nas w tym sensie od od te trudne zagadnienie, żeby wyjaśnić, ale ja używam tym samym w tym kontekście koncepcji Sustainability przez zarząd i po polsku można by powiedzieć są przemiany na rzecz zrównoważonego rozwoju i te przemiany zachodzą nie tylko, dlatego że że jest chciało polityczna zdecyduje się ostaną bota tylko zachodzi również punkt w sferze społeczeństwa obywatelskiego w sferze strategii biznesowych zachodzi na wielu poziomach to wielu aktorów decyduje, więc tak można ten trend odwrócić, ale wymaga to nie tylko polityki Unii Europejskiej czy Polski jakiegokolwiek rządu, ale wymaga zmian jednocześnie zachowaniach konsumentów strategia firm powiązanych ze sobą przemian, które ona już zachodzą tak naprawdę i nie da się nimi sterować 11, ale można wspierać widzę rolę rządu czy rolę Unii Europejskiej w tym, żeby popychać te procesy w dobrym kierunku wspierać np. słabe sygnały, o których mówiliśmy został też testować trochę na zasadzie start-upu tak testować te rozwiązania, które mogą nam pomóc no i jednocześnie promować to takie zachowanie również w innych sferach tak w biznesie społeczeństw obywatelskich też tak na koniec, gdyby pan chciały przybliżyć naszym słuchaczom, doceniając też wasz wkład waszą pracę, kto pracuje obok pana nad tym projektem oczywiście przepraszam powinien był na początku o tym powiedzieć kierowniczką naszego zespołu jest doktor habilitowana wjadą zgłaszać wszyscy jesteśmy naszego Instytutu Uniwersytetu wrocławskiego pracuje tam także dr hab. Andrzej Raczek oraz dr, przedstawiając ja jako jeszcze dr mgr inż. Robert sukces, który był naszym gościem niedzielnym magazynie Radia TOK FM reprezentuje pan zakład zagospodarowania przestrzennego Instytut geografii rozwoju Regionalnego Uniwersytetu wrocławskiego zapraszam części na naszą antenę życzę powodzenia i obecnych badań dziękuję bardzo, państwa zapraszam teraz na informację Radia TOK FM Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: NIEDZIELNY MAGAZYN RADIA TOK FM - PRZEMYSŁAW IWAŃCZYK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA