REKLAMA

1 marca 1692 w Salem rozpoczęło się polowanie na czarownice

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-03-01 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:19 min.
Udostępnij:

Kiedy rozpoczęły się polowania na czarownice? Dlaczego do nich dochodziło? Kiedy nastąpiło ich apogeum? Jakie były ich skutki?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
przeszłości wszystko zaczęło się od zbiorowej histerii, a skończyło na zbiorowej egzekucji tamtej mroźnej zimy purytańskie salę ogarnął niepokój córka miejscowego pastora i kuzynka bawiły się w konwulsjach dziewczynki wielokrotnie padały też w trans i wyrzucały z siebie słowotok medycy bezradnie rozkładali ręce, a choroba zaczęła się po Salem rozprzestrzeniać wreszcie ktoś głośno powiedział to, o czym wszyscy inni od dawna myśleli, że to czarna magia Sprawka Rozwiń » diabła sił nieczystych Salem było miastem nadzwyczaj pobocznym przed złem tchórzliwy pismo święte czytano tutaj 2× dziennie mieszkańcy wiedzieli jednak, że Szatan właśnie tam uderza, gdzie jest najbardziej znienawidzony stąd opętanie coraz większej rzeszy młodych kobiet nikogo nie dziwiło było przy tym oczywiste, że diabeł musi mieć w tym ziemskiego pomocnika wszak już Grzegorz ósmy pisał w papieskiej bulli, że wiele osób męskiego żeńskiego rodzaju, zapominając o zbawieniu duszy wierze katolickiej wydaje się fakt z demonami, sprowadzając zniszczenia zbrodnie za pomocą czarów zaklęć i innych haniebnych 200 Piaski wykroczeń jedną z pierwszych podejrzeń pada na indiańską niewolnice ta, jako że najgorzej w takich sprawach iść w zaparte przyznaje się do grzechu, a Diaby opowiada wręcz literackimi strofy oto Szatan przybrawszy postać kota, kiedy indziej ptaka egzotycznego obdarował ją mocą rzucania uroków spojrzeniem Salem kiwają głowami nad tymi zeznaniami jest jasne, że trzeba rozpocząć polowanie na czarownice w więzieniach wkrótce zacznie brakować miejsc jest 1marca 1690 tego drugiego roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję powrót do przeszłości, a moim państwa dzisiejszym gościem jest prof. Tomasz myśli czy Instytut historii Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór na synodzie zwołanym przez Karola wielkiego 700 osiemdziesiątym piątym roku nałożono kary śmierci nie na czarownice, ale na tych, którzy innych czary posądzali i tak to trwało przez kilka stuleci, ale sytuacja zmieniła się 180 stopni na przełomie trzynastego czternastego wieku nasiliło się w Europie wówczas polowanie na czarownice i praktycznie zakończyło się w wieku 18 szczególnie krwawy był okres reformacji kontra reformacji, bo z 1 strony kościół bronił się przed rozpadem z drugiej zaś protestanci silnie akcentowali zagrożenie ze strony diabła np. Luter mówił o obecności szatana w codziennej rzeczywistości zaś Kalwin uważał, że czarownice są wrogami Boga trzeba je zabijać bez litości, gdybyśmy spojrzeli na ten proces na to zjawisko polowania na czarownice to, jakie były tego przyczyny najważniejsze przyczyny w zakresie uznaje jednak, jeżeli chodzi profesor czary, a że dokładne przyczyny można podać jedynie lokalnie w przypadku lokalnej lokalnej i histerii lokalnego lokalnego wydarzenia natomiast na całe zjawisko tak historycznym historycznym cyklu właśnie czternastego do 18 wiek w odpowiedzi sieci odpowiedzią jest tak określił udzielił Robin Brooks mówiące o metr wzrosła z wielu różnych powodów tej pani podkreśliła we wstępie te wątki religijne to znaczy może zasadniczo dla konstrukcji kierownictwa natomiast to są wątki stały dla chrześcijaństwa w związku z etyką chrześcijaństwa zresztą dlatego też ten specyficzny wybuch polowań na sile nie głównie szesnastym rok osiemnastego wieku to jest rezultat rozmaitych procesów, w których trzymamy religijne są jednym z was ważnym, ale niejedynym powodem inne są przemiany obyczajowe przesłanek ekonomiczne w też specyficzny okres 1617 wiek dla wielu regionów Europy, zwłaszcza to okres wyjątkowo spokojny ciągłych wojen rewolucji mentalnych religijnych to się wszystko nakłada do tego dochodzi coś co się nazywa to serce nazywają początkiem modernizacji określa jeszcze w tym okresie przed dworzec przed nowoczesnym często nowożytnym świadczenia z pewnymi zjawiskami ekonomicznymi społecznymi, które w wyniku, których nastąpi długu powstało to co znamy ekonomiczność miało swoje swoje swojej z wniosku od odbicie znajdowało również światowe pozycji kobiet w kwestii rozpadu wspólnot lokalnych tak dalej, tak więc profesor czary można uznać czas specyficzne produkt poboczne wszystkich tych przemian, kto opery, które miały miejsce są czasy nowożytne to pytanie czy pan pozwoli o kilka wątków, bo np. Marvin Harris amerykański antropolog kulturowy twierdzi, że apogeum polowania na czarownice zbiega się w czasie z falą mesjanizmu chrześcijańskiego wymierzonego przeciwko niesprawiedliwości społecznym ekonomicznym paradoksalnie najistotniejsza w polowaniach na czarownice nie była ich likwidacja, ale ich kreacja, czyli społeczne wytworzenie czarownic, bo czarownice czy czarownice, bo byli też mężczyźni byli niezbędni do tego, aby był ktoś komu można by było przypisać winą obarczyć odpowiedzialnością za wszelkie nieszczęścia szczególnie te, których doświadczały klasy poddanych rządzącym, czyli duchowieństwu szlachcie i w ten sposób warstwy rządzące, chcąc uniknąć wybuchu buntu przeciwko nim samym skierował społeczne niezadowolenie ku przyczyną nadprzyrodzonym czarownik com czarownicą czarodziej ją to jest bardzo proszę mająca interpretacja jak wszystkie takie jednokierunkowe również zakłada, że czarownice są świadomą kreacją pani nazwijmy to klas posiadających rządzących nie jest to możliwe bez ruchu z drugiej strony to znaczy bez tworzenia wśród klas ludowych to teraz przemawia obraz czarownicy bez ich wierzeń bardzo często sami również przejście przez mieszczańskich, czego nam się skrzyżowanych przykładami religijnymi w tych czasach i napięciami wewnątrz społeczności lokalnych, a więc sprawa jest bardziej skomplikowana niż takie proste zastosowanie metody kozła ofiarnego i tutaj zresztą taką dychotomii to znaczy z 1 strony, żeby doszło do procesów to wszystkim musi być instytucja, która będzie Ścigała czarownic cennych to znaczy sądy sądy świeckie tak na wózek nie kościelne sądy świeckie musiały podjąć zadania, ale z drugiej strony musi być oskarżyciele musi być świadkowie i konwencji musiało komuś zależeć na tym, żeby sąsiadkę złapać zasuwać więcej próbek wody przesłuchaniach torturach w końcu spalić na stosie, a z tej sprawa jest dwuznaczna również państwa taki jest dwuznaczna, ponieważ z 1 strony oczywiście funkcjonowanie państw organizmów państwowych umożliwiało procesu oczary, ale z drugiej strony w wielu rejonach również jest bawiło występowało przeciwko przesadzi ze strony magistratów mi drogę w miejscowości w końcu zakazało procesów oczary i ścigało samosądu, a więc mamy tu widać różne różne wątki z tym związane, a jeszcze chciałam panie profesorze dopytać o ten motyw czy przyczyny religijną, bo kościół miał problem z zaakceptowaniem nauczania Jezusa opowiadającego się zarówno uprawnieniem przychylał się raczej do nauczania Świętego Pawła, gdzie dominował patriarchat czytamy w piśmie świętym np. mężczyzna nie został stworzony dla kobiet, ale kobieta dla mężczyzn albo żony niechaj będą poddane swym mężom albo nauczać kobiecie nie pozwalam ani przewodzić nad mężem Tertulian ogłaszał jest też bramą diabła tak lęk przed kobietą prowadził do awersji wobec seksu także ideałem kobiety stała się dziewica Święty Augustyn przekonywał, że tylko mężczyzna z obrazem Boga ciało kobiety jest sprzeczne z nakazami rozumu im wydawać by się mogło, że dzięki kultowi maryjna kobieta nie została potępiona bez reszty, ale ciało zostało uznane za złe, a przede wszystkim mówimy o czarownicach no to być może jest tutaj bardzo silny związek z tym nie poradzenie sobie kościoła z figurą kobiety znowu wydawałoby się, że jest ten związek bardzo silny natomiast gdyby tak było to profesora, ale zaczęłoby się późnym antyku i trwały przez całe średniowiecze tymczasem one wyraźnie są specyficzne dla przełomu między średniowieczem czasami nowożytnymi, a więc nagle wtedy co się stało nie nauczanie się zmieniło natomiast zmieniło się społeczny odbiór roli kobiety i być może też tutaj zaczęły się pewne pewne napięcia związane z jej miejsca kobiet trwa świecie akurat pewnie wyraźniej widać we w społecznościach protestanckich niż niż katolicki tego okresu boss pamiętajmy, że protestanci również prowadzili procesy oczary to jak się weźmie pod uwagę takie kraje jak obecne Niemcy część jak państwo była katolicka część protestancka widać różnicę 8100 stopniu prześladowania między między protestantami katolikami natomiast właśnie w społeczeństwach prezydenckich to widać bardzo wyraźnie z 2 powodów po pierwsze to były te społeczeństwa, które zaczęły wchodzić szybciej kod kapitalizmu często mówi się o tym, że długu w związku z pojawieniem się pracy poza domem początek początki ich Rand podatki manufaktur i początki przemysłu początki takiej zorganizowanej zrealizowanego względnie danej pracy miejskiej to wówczas kobiety stały się długu konkurencją dla mężczyzn na rynku pracy w związku z tym należało je zamknąć w domach tak, żeby nie nie stawiły koncert tej tej konkurencji 1 takich dobrych sposobów było m.in. wytaczanie kobietom jako masie jako grupy społeczne znaczenie procesów oczary to też jest kolejna takich oczyszczających tory, ale trzeba ją trzeba ją świętować, ponieważ oczywiście w niektórych rejonach mogą mieć mogło to mieć znaczenie znacznie ciekawiej to wygląda z punktu widzenia właśnie takiej nowej roli kobiet jak, jaka była nazywana społecznościach protestanckich, w których po likwidacji zakonów żeńskich po pewnej pogardzie, jaką toczyły się spotykać się nad stanem nadrzędne standardowi tego się okazało, że jedynym stanem kobiecym, który jest akceptowany przez społeczeństwo jest coś co można nazwać, więc żona pastora to znaczy idealnie czysta zadbana pobożna rodząca dzieci cicha licząca kobieta, która spełnia się jako właśnie żona pastora to ideał kobiecości co część społeczeństwach społeczeństwach protestanckich tej właśnie rząd tej, bo ideałowi zaczyna się przeciwstawiać te dzikie gadające śmierdząca kobiety zawsze, iż odniesie szuka ofiar przyszły czarownic i to jest w tej w tym 100 przy czym oczywiście ten wzorzec protestancki on również funkcjonował swojemu z na swój sposób społeczeństwa katolickiej, bo to był wzorzec ogólnoeuropejskiej cywilizacyjne nowy wzorzec kobiety, które potem się zamienić w tamtą trójkę dzieci kuchnia i kościół natomiast w społecznościach katolickich jeszcze cały czas funkcjonowały inne wzorce kobiecości np. zarządza konnych chociażby, a więc mieliśmy do tej do czynienia z troszkę większą większy większą różnorodnością możliwych modeli zachowań kobiety natomiast ważność protestancki, bo to znacznie bardziej scentralizowane i niektórzy badacze twierdzą, że to właśnie rezultat tego nowego obrazu to są owe procesy oczary mianowicie mężowie tych właśnie nowych kobiet do takich zamkniętych w domu pobożnych czystych pracowitych byli właśnie sędziami sądów, które trafiały owe wulgarnych chłopki zawsze skażony czary i nawet jeżeli ci mężowie uczelni słowu absolwenci estetów sami do końca wierzyli w czary to, widząc taką wulgarną kobieta kompletnie innej grupy społecznej mówiącą innym językiem krzycząca zachowującą się w sposób niekontrolowany zaczynali podejrzewać, że być może coś jest w tym obrazie kobiety co ma kontrakt jest, jaka to był taki obraz kobiety, który był zawarty w młocie na czarownice, czyli podręczniku dla inkwizytorów sędziów, który został wydany w 1400 osiemdziesiątym siódmym roku tam jest bardzo rozmaite możliwe rozmaite rozmaite otoczka tego tego tego tyłek tak samo jak zachowują się czarownice i co robią moc na czarownice, które powstało w środowisku katolickim w Południowej części Niemiec w końcu piętnastego wieku zbierał przede wszystkim informacje do tych, które funkcjonowały wówczas literaturze Teologicznej na temat tego czym są tarcze, z czym jest magia i też podawał praktyczne wskazówki jak należy je, jako że czary ścigać decydować o tym, że to są prawdziwe oskarżenia itd. w związku z tym tutaj to ten obraz był bardziej zróżnicowane i obejmował zarówno Maggie taką miejską powiedziałbym codzienną tylko nie wiem okazanie krów i maki bardzo uczoną com książkowe to teraz taki fragment czymże jest innym kobieta niż wrogiem przyjaźni nieuchronną karą złem koniecznym naturalną pokusą pociągającą katastrofą niebezpieczeństwa w domu smakowitym uszczerbkiem złem natury pomalowano w czyste kolory kobiety są natury bardziej podatne na wpływy łatwiej ulegają wpływom bez cielesnego ducha, a ponieważ są słabe znajdują łatwiej tajemny sposób na utwierdzenie siebie za pomocą czarnowidztwa tak czy to jest chyba można powiedzieć, że mamy czy wniosek z tego rodzaju wyjaśnieniem takiej zasadniczej dla wizji chrześcijańskiej problemu równości przed Bogiem kobieta mężczyzna są również bokiem natomiast nie są równi przed jadłem to znaczy ja, bo ma większy dostęp do tych kobiecy styl różnych powodów w tym momencie było zmieniane to jeszcze taka ciekawostka, bo jak już powiedzieliśmy mężczyźni stawali przed sądem rzadziej oskarżeni o czary np. w rzeszy między szesnastym osiemnastym wiekiem stanowili tylko 14 oskarżonych, ale z kolei na peryferiach Europy to właśnie oni stanowili większość na Islandii 90%, a w Estonii około 60% z czego to mogło wynikać ta różnica w Tattoo to również jest rozpatrywany w kategoriach modele modelowych jako centrum peryferie prześladowania czarownic akurat w przypadku Islandii sprawa jest dość jasno wyjaśnione większość procesów 50% to by procesy o 3 polityka o politycznym w związku z tym dotyczyły zasady mężczyzn podobnie było na terenie imperium rosyjskiego również procesy głównie skrywane przeciwko mężczyznom i głównie miały tło polityczne natomiast w centrum jednak to głównie kobiety były prześladowane sądzone za czary czy centrum tej głównie chodzi o rzesze takim łącznym centrum była również Rzeczpospolita Rzeczpospolita przy czym to jest jesteśmy już na pana te również marginesem w tym sensie, że nasze procesy oczary perły się później niż w tym epicentrum częściej im się na terenie rzeszy natomiast Czesi Schweitzer tutaj podobną sytuację mamy w tym późniejszym pojawieniem się procesów w dłuższym trwaniem na terenie terenu na terenach Anglii czy czy właśnie amerykańskich koloni angielskich natomiast ten procent mężczyzn są do kobiet sądzonych on rzeczywiście na ogół jest to jest między 91 oba te albo albo setkę więcej mężczyzn docenić tych rejonach Europy różnica jest tutaj podstawowa również w sposobie karania to znaczy więcej na kobietę ona na stosie wystarczyły słabsze oskarżenia niż w przypadku mężczyzn zawsze wydawało się, że mężczyzna nie może reparacji czarami czarną magią, choć miało może natomiast, że czarna magia jednak jest skierowana do bardziej do kobiet te widać było np. chociażby w standardowym zestawie pytań takim, jaki przy, jakiej my dzięki tym jakich słów przez przesłuchiwana czarownica jednym z takich najważniejszych dowodów na to jakiś sposób, że tych dowodów na to, że dzielnica rzeczywiście jest była w spisku z diabłem był stosunek seksualny z diabłem to oczywiście chciałbym do pytania w ustawie Motak otacza dżdżownice o szczegóły konieczną odpowiedzią senator lewicy jest to, że w czasie stosunku diabeł był zimny to jest bardzo skomplikowany właśnie one stoją chóralną wczesną mówiącą o tym, że 1 Kikut nie, bo nie może zatrudnić w związku z tym jest zimny kategoriach nie tylko takie temperatury, ale również kategoriach medycznych no, więc co robimy z mężczyznami jest mężczyzna również musi przypieczętować swój tak z diabłem sekwencję ulicą następuje to samo wyjaśnienie czczone była zimna pytają większy w czasie na ścieżce była zimna, bo musiała być, a co to znaczy zasadniczą w Instytucie medycyny kobieta w ogóle była zimna, więc tajemnica nie była niczym dziwnym oczywiście szykujący się nie bardzo stawia sprawę znaczy w tym banku zimne czyli jaki związek syte wszystkimi terytoriami medycznymi w każdym razie raczej czy mężczyźni zostali byli stawiani przed sądami to było takie lustrzanek nie zawsze nie zawsze racjonalne nie zawsze pełne wczoraj pokraczne odbicie procesu przeciwko kobietom to teraz z Europy ruszymy panie profesorze za ocean tak jak okręt myślałem, które w 1600 dwudziestym roku dobił do wybrzeży Ameryki północnej grupa, a ponad 100 osobowa purytanów była na tym okręcie, bo oni właśnie w Ameryce północnej postanowili założyć nową Jerozolimę i gdy ci purytańskie kolonizatorzy ustanawiali kodeks prawa w 1600 czterdziestym pierwszym roku, czyli po 2 dekadach swojej obecności nowej ziemi to największym przestępstwem było bałwochwalstwo zaraz, zanim szła czarna magia, kto się do niej uciekał, czyli miał kontakt z szatanem powinien być skazany na śmierć tu powoli dochodzimy do naszej dzisiejszej historii, czyli polowania na czarownice Salem to co wydarzyło się w Salem jest rezultatem tego, jaką grupą mamy do czynienia, z jaką wspólnotą w pewnym sensie tak to znaczy trzeba zwrócić się wziąć pod uwagę to, że to były do to była osadnicy amerykańscy, zwłaszcza że nie wystarczy zastąpili głównie pytanie uciekający przed monarchą właśnie w 1300 dwudziestym roku, która jednak trochę ograniczała ich ich prawa religijne i po rewolucji walk i to również w tym samym środowisku ciało umysł Hopkins, czyli słynny łowca czarownic w latach 4437 działających w Anglii to również działał w społecznościach purytańskich to jest ciekawa sytuacja, dlaczego pytanie, którzy mają całą masę rozmaitych zasług dla stworzenia nowożytności nowoczesnego typu 3 typu społeczeństwa nowoczesnego typu po wspólnoty dlatego, czego oni jak art wśród nich akurat te procesy oczary wydawałoby się taką, jakby wstecznym utrzyma się zabobon innym odpryskiem doszło tam wybuchu taką siłą oczywiście z 1 strony to jest obsesja grzechu obsesja nie ulegania Fartowi codziennym życiu właśnie to czy pani wspomniała czy i podkreślanie ogromnej gry ogromnej wagi grzechu bałwochwalstwa i czarnej magii, która jest z tym bałwochwalstwo związana też czekanie żydowskiego czegoś co nie jest czysto chrześcijańskiej pod pojęciem bałwochwalstwa tutaj pytani rozumieli również katolicyzm np. czy rzeczy, które w, które wedle nich były były szkodliwe religijne nie wyciągnięty bezpośrednio ze pisma Świętego i sprzeczne ze z ideami za Chrystusa w związku z tym to jednak jest bardziej skomplikowana sprawa i tak właśnie środowisku te oskarżenia o czarną magię o bałwochwalstwo te dawały sobie bardzo silny oddźwięk to jest chyba podstawa, którego akurat w tym środowisku mniej więcej w latach dziewięćdziesiątych zaczęła się ta największa za oceanem ministerialny ciepłownicza to zwrócę jeszcze uwagę pana profesora na 1 wątek, który chciałabym dopytać, który podkreśla w swojej książce czarownice Salem 1692 z tej wsi Stacey Schiff i ona pisze także żyli owa wspólnota w niemal całkowitej izolacji nie docierały do nich informacje ze starego świata, a do tego wszędzie wokół czają się niebezpieczeństwo ze strony Indian lub wrogi Francuzów teren nie był przyjazny koniec kolonizatorzy znaleźli się na granicy od ludnej kamienistej jałowej krzaczaste i porośniętej puszczam dziczy skrajnie trudne warunki życia z powodu nieurodzaju epidemii ospy sprawiały, że pogłoski o czarach padały na podatny grunt w tej konserwatywnej społeczności, czyli z 1 strony to wszystko co pan profesor powiedział o tych zasadach o tej możliwości przed szatanem przed diabłem przed czarną magią przed grzechem tak ta pobożność, która wśród tej wspólnoty była cechą dominującą, a z drugiej strony trudne warunki egzystencji taka izolacja od świata zewnętrznego tak to jest oczywiście jak i wyjaśnienie zawsze jest jak jest jakiś pięcie społeczne związane z trudnymi warunkami życia, kiedy można liczyć na to, że można się spodziewać, że będzie akcja mająca na celu znalezienia innego czy łatwiej ład wybuchała histeria zbiorowe, ale Massachusetts pod koniec osiemnastego wieku nie było kamienistą kamienistą wyspą gdzieś tam za za oceanem to jednak już teraz kilkudziesięciu lat zagospodarowane całkiem dobrze dość zamożny zaczęła się właśnie tworzyć warstwa bogata warstwa kupiecka proszę zwrócić uwagę również na to, że liderzy koloni i dziękuję metra w tym kat kata metro to są ludzie, którzy jednocześnie wydają książki w Londynie to czy tak nie mamy przyniosę za izolowaną wyspą oczywiście z punktu widzenia mieszkańców takiej wsi jak Salem oni mogli się czuć rzuceni gdzieś na koniec świata rzeczywiście cały czas zagrożeni gdańskiej było spore Francuzi gdzieś tam czasem również próbowali atakować angielskiej kolonii, ale jednak mimo wszystko nie można ich obrażać go ludzi przestraszonych dziś całym światem bojących się o swoją egzystencję tonie już nie jest nie jest pierwsze pierwsze pierwsza pierwsze pierwszy rok pierwsza zima myślała też orzeczenia jednak kolejną rosnącą rozwijającą się coraz bardziej również te aktualnie rozwijającą się pamiętajmy, że zaczynają się tam regularne edukacja całkiem dobrym poziomie działa bardzo wysoko ustawiona naraz bardzo wysokim poziomie teologia protestancka, więc do czynienia raczej z sytuacją, kiedy ma, gdzie ta nowa społeczność przyszła pewnie kryzys kryzys, który właściwie kończy ten okres to praktycznie pod nazywają koloni afrykańskich w Ameryce to znaczy okazuje się, że władza oparta o bardzo ścisłe rozumienie religii przestaje funkcjonować zamienia się koszmarek, który powoduje to, że 200 osób zostaje oskarżony chodzi o wyimaginowane wyimaginowane przestępstwa kilkanaście z tych powieszonych i to co jest początek o kryzys to powiedzmy jak to wyglądało jest zima jak pan profesor powiedział przed chwilą 1600 dziewięćdziesiątego pierwszego roku i 2 mieszkanki Salem to córka miejscowego pastora i kuzynka zaczęły cierpieć na dziwne konwulsje miejscowy lekarz zawyrokował, że dziewczynki znajdują się pod wpływem czarów wkrótce one same stwierdziły, że zostały zaczarowane i nawet wskazały te kobiety, które miały je zaczarować stopniowo objawy tej choroby zaczął się pojawiać też u innych mieszkanek Salem tak to jest czas wątek to znaczy zaczyna się od choroby zaczyna się od złego samopoczucia biorąc pod uwagę stan ówczesnej medycyny można domyślać się, że chodzi raczej można się było domyślać, że nie zawsze jest łącznie tylko kwestia naturalna czy ktoś musiał w tym maczać palce, zwłaszcza jeżeli chodzi o chorobie dzieci chce by kompletnie niejasne, a bardzo niebezpieczne dla społeczności związku z tym trzeba znaleźć kogoś, kto tą chorobę zesłał oczywiście inna kobieta na ogół to była bardzo często w procesach kat w Europie wiemy, że do sąsiadki oskarżają się czary dlatego, gdyż 1 dziś chowają, a drugi się nie chodzi o chorują albo umierają w związku z tym można się domyślać, że tak dzieci się dobrze czaruje tą drugą, albowiem zabiera tamtym dzieciom zdrowie swoich dzieci taki sposób to już jest mi one mniej ważne, ale wcześniej obrazić to było możliwe jest jedna z teorii, która mówi, że początek procesu może o czary dało jakaś dała jakaś epidemia niektórzy twierdzą o urazie być może to było zapalenie Ewie spania mózgu wirusowego Wrzosowa druga teoria mówi, że być może chodzi o nią epidemie erotyzmu, czyli spożywania zagęszczonego sporo się ziarna co powoduje halucynacje być może są takie wyjaśnienia dla analizy mające moim zdaniem wystarczy sami pogłoska wystarczy gorsze samopoczucie i te rozmaite zewnętrzne oraz zewnętrzne wpływy takie jak właśnie chociażby niepewność losu ciemna zima konflikty wewnętrzne FR gen w grupie żeby, żeby wytworzyć sobie czarownic gdzieś tam te kobiety, które zostały wskazane przez te 2 dziewczynki to była żebrać czka starsza kobieta i niewolnica co też jasno pokazuje, że wskazywano nie prominentnych członków tejże wspólnoty do tego też dojdzie, ale na początek ci, którzy w hierarchii społecznej Stali gdzieś żółtko taki to jest stały wątek dostarczy tutaj byśmy tutaj by w naszym mieście nie zgadzało się z wizją znajdowania sobie kozła ofiarnego kozła ofiarnego pisze szuka na margines wśród osób, które są, które się różnią tutaj mamy bardzo ciekawy ten wątek, kiedy mamy też starszą kobietę, która w dodatku jest oskarżana o pewne niewłaściwie swego wieku wieku zachowania seksualne mamy zagadkę oraz niewolnice kompletnie obcego pochodzenia, bo prawdopodobnie owa ani Monica tuba pochodziła z Barbadosu Abudży Stanów Indii zachodnich i Kazimierz mamy obcą rasowo dziwacznie zachowującą się z organizowaną starą kobietę oraz oraz żebraczka co jest bardzo ważne właśnie w kontekście tego co się dzieje bez własności po gdańskiej dziś Thomas Ada jest on te procesy z lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych w lesie trzynastego wieku w Anglii zwrócił uwagę na to, że nagle prawie, owszem, czasów kieruje się przeciwko Starym kobietom tym, które chodzą po prośbie żebraczka i wg jest to związane z pewną przemianą mentalności co na miejsce EKG chińską czy może podkarpacką wersją wersją protestantyzmu, który zakłada w przeciwieństwie do katolicyzmu, że jeżeli ktoś wymaga pomocy takiej doraźnej pomocy wart jest brakiem krótko mówiąc to znaczy, że musiał cieszyć nie należy udała udzielać się można komuś takiemu, kto jest na potępienie sam winien albo sama jest sobie winna tak, bo taka czy przez komitet to nie jest też kwestię braku łaski, bo może to nie jest kwestia samca winę natomiast jest pozbawiona łaski Bożej w oczy to jest świadectwo tego, że ona spod list jest przyjęciach to wyjaśniało np. upadek tradycyjnego systemu opieki społecznej banki te stare kobiety, które nie ustawały już można chodząc od domu do domu jak niegdyś oczywiście przecinały swoich niedoszłych podróżników odeszły m.in. doszły wygodne dobroczyńców natomiast ci przy przekręcić i oczywiście osiemnastym, twierdząc że być może rzeczywiście nam jak stara kobieta przykleiła mu dom, a potem uznał wykładni prawa ta to znaczy, że być może one różnicą w ten związek było oczywiste dla nich tak to 2 maczugi Thomas, jaki był związek między starością żebractwem i rozwojem platform rywalki w środkach wcześniej niż mamy do czynienia z Salem, ale ten ten wątek, że kwestie artystyczne właśnie dlatego kręgu powiedziałbym kulturowe religijnego domniemane 3 czarownice osadzono więzieniu, kiedy w czasie publicznego przesłuchania, które z oskarżonych zabierała głos dotknięte osobliwą chorobą dziewczynki zdarzały się po podłodze jeszcze bardziej zadziwiła sędziego owa tytułowa niewolnica, która nie tylko przyznała się do winy, a także, choć podała nazwiska wielu innych mieszkańców miasteczka rzekomo parających się czarną magią i liczba kolejnych osób oskarżonych o paranie się czarną magią rosła lawinowo bardzo szybko więzienia stały się przepełnione jak rozumiem tej wracała to stara reguła, że do wszczęcia postępowania i do oskarżenia wystarczy nominacja osoby już oskarżonej właśnie wskazane, jeżeli ona kogoś nominuje powie, a ten czy tamten też para się czarną magią to już wystarczy, żeby proces rozpocząć przeciwko takiej osobie tak tutaj jesteśmy na tym etapie procesu, który na tych bardziej skazanych z procesami czary, które zyskały sobie najwięcej nie mogą się nie tylko znając popularności w takim sposobie opisywania procesów oczary dziewiętnastym w początkach dwudziestego wieku to znaczy po pierwsze, nadprzyrodzona otoczka te zdarzające się dzieci to myślę o opętanej przez diabła w gruncie trzeba nad nimi władzę diabeł w czasie tego się też tych dziwnych zachowań z 1 strony są właśnie udane, ale z drugiej strony mówią pewną prawdę w przypadku katolicy mogło to o tyle prostsze, że można było od biała zakląć w ramach egzorcyzmy o tym mówić prawdę bardzo ciekawe korzystanie z egzorcyzmów do do wyciągania informacji na temat piekła w końcu zostało zakazane ale, ale w tym właśnie okresie tworzenia się na nowych zębów nowego społeczeństwa szesnastym 7 wcześniej były wczesnej wczesnych latach się tego wieku nasz ostatni wrażenie, że przesłuchujący czasie w czasie egzorcyzm po prostu lubują się wręcz wypytywanie tego dnia była już zaklętego, czyli mówi usiądź tego mówić prawdę wypytywanie o szczegóły w jaki sposób jest ograniczony piekło to z 1 strony taki początek myśli i eksperymentalnej, ponieważ mamy świadka, który może opisać to co tylko teoretycznie spisywane przez teologów, a mamy świadka to skromnego czasem samego dnia akcji udało się złapać, a więc mamy z 1 strony właśnie nadprzyrodzone zjawiska, które towarzyszą procesowi to mogą być waśnie toczące się dzieci, ale może być w przypadku jednego z czasów w Polsce nagle uciekający przez sali tortur Zając zupełnie inna sprawa prawda na planie, bo to zagryzając ze 1 sprawa druga z drugiej strony jest to właśnie ta kwestia powołań to znaczy osoba oskarżona o czary zaczyna brać tych, którzy razem z nią czarują swe przypadku europejskim często jest to wciąganie zeznania tematycznych rabatów czy spotkań czarownic czarownicy podobno spotykały nas jakiś czas ze kręgu własnym kręgu jeszcze z Diabłami i typowym pytaniem przysługującego było, kto tam był jeszcze kogo jeszcze widziałaś w czasie takiego rabatu oczywiście są informacje dotyczące innych członków tej są do sekty czarownic w takich właśnie osób, które zdają się funkcjonować normalnie świecia jednocześnie szkodzą stąd kolejne powołania zresztą przychodzące byli nastawieni na to, żeby osiągać takie informacje, a przeszukiwanie chętnie podawali sami w sposób zupełnie niekontrolowany, oskarżając całą wiesza czasami przed w sposób przemyślany, oskarżając swoich wrogów i w ciągu kilku tygodni zawisło na szubienicy 19 osób głównie starsze ubogie kobiety, ale także np. pastor, który odmówił dalszego aresztowania rzekomych czarownic 180 letniego starca, który odmawiał przyznania się do winy zabitą przez powolne miażdżenie go pod ogromnymi kamieniami specjalny sąd salę do zajęcia się sprawą był wyznaczony przez gubernatora tak to trwało przez kilkanaście tygodni, ale z końcem lata obsesja na punkcie czarownic zaczyna słabnąć, dlaczego w tym przypadku Salem panie weszło tutaj już wiele różnych czynników się grało czym chata jest kluczowy i występujące również szefem siały tego typu procesach na terenie Europy to znaczy nazwa nowej nazwali byśmy go zmęczenie materiału Otóż momencie, jeżeli proces zaczyna się rozszerzać, a tego typu procesy muszą Ross Ross oraz, ponieważ każdy oskarżony powołuje kolejnych przyszłych oskarżonych w końcu okazuje się, że można go sam wtedy można sądzić się 2 sytuacje mieli sytuację albo wszyscy są oskarżeni z kobiety są skarżone albo oskarżeni zaczyna przybierać formy dla samych sędziów niewiarygodne tak właśnie czasie oskarżać ludzi szanownych pobożne, którym nigdy nikt nie wierzy już zajmują się czarem czy to wszystko jest związane z pewnym rozszerzeniem tej tej grupy co ludzie w tym czasie nie znali osobiście tysięcy ludzi kończy kilkudziesięciu w związku z tym liczba tych nacji była ograniczona znamy przypadki takie Europy z Polski, kiedy w wyniku takich procesów poszlakowy na wszelki wypadek wszystkich kobiet zaczął uciekać miasteczka już wiadomo było, gdzie proces się zatrzyma i to jest właśnie specyficzne początkowo mamy do czynienia z pewnym poparciem tak trzeba by chcieli tam czarownicę trzeba by się nikt nam tam szkodzi, a potem nagle okazuje się, że właściwie też mogą zostać oskarżona lepiej uciec to jest ten ma element kiedy, kiedy proces straci swoją rozwój procesu traci swój sens dalsze dochodzi do pewnej granicy wyczerpania i w tym momencie jakiś sposób nawet sami sędziowie zaczynają zaczynają ten proces wciskać częściowo tak było również ręce prezesa RM tylko, które trzeba zwrócić uwagę na to, że z tej samej ideolodzy tego procesu sami sędziowie nie widzieli tutaj żadnymi żadnego końca to znaczy jak wynika z publikacji, które tak to drukowane po procesie ściąga ona materac nie widać buty refleksji oni byli święci klaksonami działają dobrze żadni świadkowie wydarzenia tego procesu nie spowodowało ich refleksji w odróżnieniu od społeczności salę, która stopniowo zaczynała się coraz bardziej dystansować wobec tej histerii duchowni też panie profesorze stracili zapał do śledztw niektórzy zwracają uwagę, że jednym z powodów był niebezpiecznie rosnący prestiż opętanych dziewczynek, bo zaczął się ich kult zostały uznane za jasno widzące tak to jest świat charakterystyczne w tym wypadku co znaczy tutaj mamy do czynienia z przeniesieniem podziały tak specjalizacji geologicznej ze fachowców, czyli duchownych na datę dziewczynki w ten proces był jednak kontynuowanej tworzony przez władzę świecką duchowną czy to duchowni podobnie zresztą jak duchowni w Rzeczpospolitej im się katolicy czują się poniekąd wyłączeni z Sejmu zakresu wiedzy, której której, której oni są fachowcami Ela stąd bardzo często podnoszone w polskich dyskusjach na temat procesu fakt o czary no bo przecież kościół katolicki wielokrotnie dawał znać się procesy oczary przed sądami świeckimi powinny być zakazane i rzeczywiście biskupi wydawali czasami pewne ogólniki mówiąca o tym, że prowadzenie procesu oczary przed sądem świeckim, a to prawie wyłącznie sąd miejski prowadziłoby są czary we Rzeczypospolitej jest Czechem, a wszystkie takie procesy powinny być pracami przed sądami kościelnymi tutaj oczywiście chodzi o to, że sąd miejski wchodziły zakres specjalizacji sądów duchownych z drugiej stronę ci, którzy pragną ożywić ukarania czarownic nie chcieli, żeby te procesy były organizowane przez sądy kościelne osoby kościelne w Rzeczypospolitej miały możliwości i plan wykonanie wyroku, a więc było to specyficzny licytacja ma dość specyficzna i różnica była dość dość ważna dla, a do szaleństwa, ale również pod sąd to znaczy generalnie wygodniej było trzeba trafić przed sąd kościelny niż przez sąd świecki w, a jeżeli dziś do czynienia ze sprawami czarę na początku października zaczyna się wypuszczanie ludzi z więzienia i wspólnota nie wiem czy można byłoby to tak ująć zaczyna się budzić jakiegoś takiego transu sennego koszmaru tak właśnie od to, o czym mówiłem to znaczy jest to ta kwestia zmęczenia społeczności procesem w przypadku zbyt dużej ilości oskarżonych z tego, że tam ten proces zresztą się robić procesem męczącym dla wszystkich procesem, który po prostu było, gdyby po momencie staje się niebezpieczny nawet dla tych, którzy sami go początkowo próbowali takich warunkach oczywiście trzeba jakoś zgasić no i o tym właśnie mówią mi się już wydarzenia nikt się nie kwapi by pociągnąć do odpowiedzialności sędziów nigdy nie pociągnięto do odpowiedzialności oskarżycieli opętanej opętani zaczynają cudownie powracać do zdrowia rodziny ofiar domagają się rzecz jasna odszkodowań, ale trochę poczekają prawie 20 lat, bo te odszkodowania otrzymają 1700 jedenastym roku wtedy też zdjęto z czarownic i czarowników używam tych sformułowań w cudzysłowie ekskomunikę, która została na nich nałożona zapiski z procesów zniknęły w zbiorach Kazań osobistej korespondencji księgach kościelnych brakuje całego roku chyba się bardzo wstydzili tego co zaszło tak zapewne tak to jest zaczyna się robić sprawa o podział takim międzynarodowym niemalże znaczeniu też czy wewnętrzne rodowym, ponieważ cały czas mówimy kolonii angielskiej w tym czasie również zaczyna się tak bardzo silny ruch zamykania możliwości po oskarżeniu o czary metropolitą daczy wagi w związku z tym również wpływa na praktykę praktykę gubernatorów na praktykę sądów koloniach, a sam duszenia w tym odwrotem od rotę w Anglii dość ważnym takim znaczącym to był jeden z tych krajów, którym procesy oczary były zakończyły się szybko mimo toczył się też też później niż reszcie Europy i to chyba jest ten problem tylko dlaczego dlaczego zaczeka, czego się tego właśnie stwierdzono 3 to ciekawe bo procesy czarownic zasadniczo są kwestią wstydliwą z punktu widzenia magistratów nawet tych, które wydają wyroki nie ma się czym chwalić tak naprawdę po pierwsze to znaczy, że społeczności z nas ktoś tak bardzo grzeszne, że spółka z diabłem przez spółkę z diabłem i czarował, a z drugiej strony do takich procesów na ogół taki cel na dochodziło do jakiegoś przekroczenia kompetencji do kompetencji Teologicznej czy rok czy kompetencji prawnej sądu, zwłaszcza biorąc pod uwagę to że, o ile w środkowej Europie tam, gdzie funkcjonowało prawo niemieckie, czyli w miastach, czyli na terenie rzeszy na terenie Rzeczypospolitej i artykuły innych krajów na wschód od Niemiec tam procedura w takich sprawach była dość jasna sądowa natomiast w przypadku ani licz się czy i koloni tą procedurę trzeba, bo właśnie w pełnym wymyśleć odnowa na podstawie istniejących procedur trudno, żeby w takiej sytuacji dochodziło pewnych nadużyć niedawno to jeszcze na koniec panie profesorze, a zapytam o próbę wyjaśnienia tego co wydarzyło się w salę oczywiście trochę już o tym mówiliśmy, ale wrócę do takich 2 tekstów najpierw do sesji Schiff, która pisała tak wreszcie konwulsje jąkanie się proxy obrzucanie wyzwiskami, czyli to był to objawy choroby, które zapadły dziewczęta z Salem dokładnie wpisują się w to co Zygmunt projekt nazwał histerią histeria wybucha często w szkołach z internatem klasztorach szpitalach zintegrowanych środowiskach, w których panuje ekstremalne napięcie emocjonalne także surowej purytańskiej rodzinie dziecięce emocje nie znajdowały ujścia zaczarowane dzieci zyskiwały czułość troskę wzbudzały zazdrość rówieśników, a druga rzecz, którą chciałbym zwrócić uwagę zapytać pana profesora o opinię to jest książka paranoja polityczna psychologia nienawiści Robin SA powstała Marka iński profesorów, którzy właśnie zbiorowej paranoi w historii dopatrywali się i w procesach czarownic Salem wyprawach krzyżowych i losach wyznawców świątyni ludu Jima Jonesa w Gujanie itd. co pan na to obydwa się obydwa piesi nie mają sensu to znaczy to są elementy układanki to znaczy z 1 strony właśnie paranoja tej ta paranoja może być również wytworem tej specyficznej formy religijności i kolonii amerykańskich afrykańskich z drugiej strony coś co było określane kiedyś jako histeria raczej rodzaj zbiorowej zbiorowego uniesienia, bo tak można nazwać bardziej chce w takiej mówiło się, kiedy mówiło się na to z epidemią psychiczną i a więc do czynienia, z czym przekład zbiorowy mi zbiorowym zbiorowym uniesieniem zbiorowym napięciem psychicznym z 1 strony związanym ze warunkami życia, ale niekoniecznie te społeczności ami kompletnie kompletnie czasami mnie gaz czytelnymi z drugiej strony paranoiczna projekt na obraz świata, ale nie zapytajmy również tak bardzo przyziemnych sprawach jak np. przemiany ekonomiczne w tym momencie się w koloniach i zmiany władzy związane również chce zmianą struktury politycznej wtedy rangi miejsca leczenia systemem rozmaitych uwarunkowań i oczywiście zaczynamy od psychologii od strachu od pojedynczego człowieka, który musiał wskazać czarownice, ale chyba ważniejsze od tego jest KTOZ strachu przerażeniu desperacji wskazywało winną osobę ważniejsze jednak jest to w jaki sposób społeczność ten, kto to wskazanie przejmuje i kontynuuje sądzenie prześladowanie osoby nie każdy z dni każde oskarżenie o kierownictwo musiało być przez wspólnotę podchwycone tutaj i w tym wypadku już mniej mówimy o takiej zbiorowej psychozie bardziej mówimy jednak, że interesów o sprawach do załatwienia o interesach ekonomicznych jak izba nie osobistych prywatnych konkretnych osób, ale też grupę tutaj to są rzeczy okresie bardzo łączą, ale nie można zostać gorączki włącznie umieszczeniu psychologicznych prof. Tomasz Wiśle 3 Instytut historii Polskiej Akademii Nauk był moim państwa gościem panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę bardzo dziękuję państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas i zapraszam na powrót do przeszłości już za tydzień dobrej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA