REKLAMA

Stanisław Lem jakiego nie znaliśmy

OFF Czarek
Data emisji:
2021-03-10 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:40 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa i moim gościem jest pani prof. Agnieszka Gajewska z Instytutu filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu autorka m.in. książki zagłada gwiazdy przyszłość przez przeszłość proszę Stanisława Lema dzień dobry witam serdecznie pani profesor dzień dobry dzień dobry witam wszystkich nawet pani pracuje na biografię kolejną biografią Rozwiń » Stanisława Lema mam nadzieję, że ukaże się już wkrótce pewnie na jesieni natomiast myślę, że jeżeli w ogóle mówimy o biografiach różnego rodzaju to zawsze pytanie o pojawi się pytanie o źródło to znaczy, skąd wiemy, skąd wnioskujemy i wydawałoby się pani profesor, że taką najpewniejszą najpewniejszym źródłem informacji wiedzy o danej osobie jest sama osoba czyli, jeżeli mamy okazję, jeżeli osoba, która interesuje żyje, jeżeli mamy okazję możliwość zapytania, bo to co się tej osoby dowiemy to jest można by rzec prawda sama prawda tylko prawda, ale jeżeli chodzi jak rozumiem o Stanisława Lema to nie do końca tak jest, że to co on opowiadał, a więc wydawałoby się prawda sama sprawdza tylko prawda, że takie w rzeczywistości to znaczy wydaje się, że jeżeli chodzi o Lema tutaj trzeba też zweryfikować także to, o czym mówił tak to to rzeczywiście jest taki problem, z którym cały czas się zmagam, ponieważ obowiązująca przed obowiązuje taka wiedza o wszedłem logów też ona jest rozpowszechniana w te związane z po prostu 2 latami rzekami, który udzielił Stanisław Lem prof. Stanisławowi Beresia i Tomaszowi Frankowskiemu i z tych wywiadów najczęściej czerpiemy z Tarpana do tej pory wiedza na temat jego życia i moja przygoda właśnie z biografią lana zaczęła przepisania tej pierwszej książki wiele lat temu, kiedy postanowiłam sprawdzić te informacje, które pojawiają się wywiady, ale tak naprawdę dla literaturoznawców wywiad nigdy nie był autor tożsamy z autobiografią wywiad oczywiście, jeżeli nie marzy np. taka książka, która zbierała wywiad Lema, które o, którym on oddzielał od latach sześćdziesiątych siedemdziesiątych osiemdziesiątych również tych które, które udziela za granicą i wtedy nie musiałabym tego wszystkiego tłumaczyć, ponieważ tam pojawiają się sprzeczne informacje to znaczy on inaczej rozmawiał z federalnym które, który miał wspólną przeszłość oboje ukrywali się w czasie okupacji i jakoś nie musieli sobie tłumaczyć bardzo wielu rzeczy i zupełne i zupełnie inne informacje przekazywał innym tonem z nim rozmawiał jakoś nigdy nie zaprzeczył daty w tych wywiadach zagranicznych do końca, jeżeli chodzi o swoje żydowskie pochodzenie, które nie będzie to nie wybrzmiało natomiast ona oczywiście nawet Bermana dla mej la handlu ona ono było oczywiste natomiast w rzeczywiście przywykliśmy do tej jego opowieści, chociaż sam Lem nawet w korespondencji znajdują się takie fragmenty, że powiedział tyle ile mógł w tych wywiadach poza tym jednak jest w wywiadzie tak jak dzisiaj tutaj rozmawiamy duża rola prowadzącego, który zadaje pewne pytania i trzeba na nią odpowiedzieć, ale na innym innych jak inne, które nie zostały zadane pozostają nadal w sferze domysłów i więcej literaturoznawców jest to właściwie oczywiste, że nie można wykorzystywać wywiadów jako tak w takim samym stopniu jak np. w Dzienniku korespondencji notatek 3 zapisków na marginesie maszynopisu to to jest zupełnie innego rodzaju dokument, ale niewątpliwie nawet teraz, kiedy rozmawiam z redaktorami, bo rzeczywiście to co ostatnio nasze prace nad nadto nad biografią to ta wersja jest na tyle silnie obecna również w pamięci wszystkich osób, które się Lemem zajmują, że nieustannie się wnioskom konfrontować trochę trochę wykorzystuje ten wywiad, żeby pokazać na czym polega moja interpretacja tych Liwia tych wypowiedzi to znaczy staram się pokazać żelem ucieka często odpowiedzi to znaczy nie odpowiada w pierwszej osobie liczby pojedynczej, ale opowiada anegdotę rodzinną, ale wydaje mi się, że jeżeli KE każdy z nas ma takie doświadczenie rodzinne, gdzie Kasia opowiada się o wydarzeniach, które w, których wszyscy uczestniczyliśmy, ale nasze wersje się nie zgadzają w tej opowieści anegdota rodzinna często urywa się w połowie nie dopowiada tragicznego lub niezbyt pochlebne jego zakończenia historii rodzinnej i gest wywiady są właśnie w ten sposób też skonstruowano unikamy pewne pewnych po prostu trudniejszych kwestii i my też proszę pamiętać, że zbiera się rozmawia w latach osiemdziesiątych potem te były wielokrotnie atakowane ten wywiad on pewne rzeczy mógł powiedzieć inne rzeczy interesowały wtedy pewnie Stanisława Beresia niższe teraz go interesowały ich, więc tutaj ten temat chociażby lwowski sensów teraz zadajemy pytania, które wyraźnie dotyczą polskiego Lwowa, a nie doświadczeń żydowskich we Lwowie, więc te dlatego po dlatego ta opowieść przybiera taki czasami dzienny obrót to znaczy, że trzeba, ale mówi pani po prostu no właśnie pani profesor mówi o tym, że mamy tutaj, że czasami jakiś naszych rodzinnych sytuacjach pomijamy anegdotę liczeniem albo albo albo trochę inaczej opowiadamy, ale rozumie, że jeżeli chodzi o Lema tutaj właściwie można powiedzieć mamy cały, jakby fragment życiorysu także to nie jest anegdota, którą on nic jedno wydarzenie, które opowiada inaczej tak albo zbywa milczeniem tylko mam jakiś cały fragment życiorysu tak, który dotyczy rzeczywiście tylko żydowskiego pochodzenia, ale proszę też pamiętać, że to znaczenia np. nie nie śledzę te nie sprawdza tego celem kłamał nas ma swoje przewodniczenie proszę zwrócić uwagę, że druga wojna światowa wybucha, kiedy ma 18 lat ile jak bardzo interesuje nas nasza historia rodzinna i kiedy mamy 18 lat i jak duża jesteśmy w stanie odtworzyć z przeszłości naszej rodziny i koligacji rozmaitych ludzi, którzy np. SI umarli przed przed naszymi narodzinami, a więc po pierwsze, Lem pewnie nie znał dokładnie swojej historii rodzinnej, ale na pewno był jego rodzina była związana z gminą żydowską tutaj nie mam co do tego żadnych wątpliwości, niemniej też jego zachowanie po wojnie jest typowe dla społeczności żydowskiej, która nie nie zdecydowała się migrować z kraju to znaczy zacierania żydowskich śladów jest właściwie statystycznie naj naj powszechniejsze wśród ocaleni psów, więc nie jest też tak, że Lem był wyjątkiem raczej podobnie, jeżeli chodzi o odejście od religii mojżeszowej po prostu to były takie procesy którymi, które ten, który w, które dotyczyły Lec całej społeczności związane z polską polityką ze zmianą polityczną, ale też z pogromami powojennymi dlatego wydaje się, że to jest całkowicie zrozumiałe, ale też przez to, że dosyć szybko umiera jego ojciec po powojnie montaż wydaje mi się nie był w stanie później odtworzyć tej historii wszystkich zależności środowiskowych, które dotyczyły jego rodzinę, więc te wspomnienia, które mamy oczywiście oprócz wywiadów mamy jeszcze powieść autobiograficzną, czyli wysoki wysoki zamek to to co tam on też nie wspomina w ogóle musiał wspominać to taki sposób, żeby nie sprawdzić co jest czy były wychowywane w tradycji żydowskiej, która nawet, jeżeli jego ojciec nie był głęboko wierzący to na pewno płacił bardzo wysokiej składki istnienia żydowskiej na pewno uczestnictwo w nabożeństwach w synagodze było związane z pokazaniem było taką demonstracją polityczną przywiązaniem to do do swojej gorzkiego pochodzenia, więc tutaj rzeczywiście w przypadku Lema, który przecież dążył do tego, żeby opowiadać nam o problemach uniwersalnych w ponad 0 jak rozbijać się ponad problemy etniczne narodowe tego typu zabiegi są całkowicie dla mnie zrozumiałe zresztą tak naprawdę sześćdziesiąty ósmy rok pokazał, że tutaj się pomyliło, jeżeli chodzi o swoje diagnozy dotyczące przyszłości i tego w jaki sposób może zostać to jego pochodzenie wykorzystana przeciwko niemu no właśnie natomiast to z punktu widzenia czytelnika chcielibyśmy oczywiście dostać jakąś taką wersję, gdzie wszystko jest tak jak jest tylko problem chyba też polega na tym, że w czytają staram się odnieść to pewnych definicji pełnego rozumienia świata takim jaki, jakiego znamy tak czy, jeżeli nie wiem czytamy w biografie Lema to trochę chcemy tego Lema zobaczyć w dzisiejszym świecie świecie dzisiejszy kategorii, ale nie wiem 50 wcześniej czy 100 lat wcześniej czy 350 lat wcześniej natomiast właśnie nawet kwestia tak by identyfikacji faktury jest czymś zupełnie innym dzisiaj przynajmniej pewnej większej części Polski niż w czasie dzieciństwa EBA we Lwowie, czyli nie wiem dzisiaj to, że ktoś mówi, że jestem Polakiem albo jestem Polakiem jest dla nas jasne, ale nie sprawi, że konflikt komplikuje np. na Śląsku tak jak jednocześnie można być nie wiem Polakiem Ślązakiem Niemcem albo można być wszystkimi tymi rzeczami naraz pewnie umyka nam to czasem próbując, kiedy próbujemy nadać identyfikacji ludzki jakiś taki czarnobiały właściwie kategorie, ale proponuję byśmy do Golema do jego biografii do tej, którą znamy też do tej, którą on trochę kreował powrócili po informacjach Radia TOK FM, które już kilka minut o godzinie dziesiątej 20 państwa moim gościem jest pani prof. Agnieszka Gajewska z Instytutu filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu wracamy po informacjach w czasie państwa moim gościem jest pani prof. Agnieszka Gajewska Instytut filologii polskiej Uniwersytet imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu pani profesor jest autorką m.in. książki zagłada gwiazdy przeszłość w prozie Stanisława lewa, a kolejna książka w przygotowaniu premiera jesienią mam nadzieję Lem, jakiego nie znaliśmy i rozmawiamy o tym, skąd czerpać wiedzy przed informacjami rozmawialiśmy o tym, że sam przedmiot naszego zainteresowania nie zawsze z różnych powodów może przedstawić nam wersję wydarzeń zgodną z auto użyjemy takiego słowa w takim razie pewnie można powiedzieć dużo lepszym miejscem wydają się archiwa tak, bo tam możemy trafić na różnego rodzaju dokumenty fotografie zapiski, które przecież no powinny być znowu bliskie prawdy pani profesor czy archiwa mogą kłamać albo w jaki sposób archiwa mogą nas wprowadzać Board pewnie mało nie wiem jak ufam archiwom to jest moje doświadczenie, które właśnie wynika z badań nad biografią LM ma, chociaż wydaje się, że one mogą być wykorzystywane w niewłaściwy sposób albo mogą być głównie, jeżeli ktoś np. ogranicza dostęp do archiwum to chyba największy chyba problem i problemem są też instytucje, które archiwami nie są, więc nie mają takiego obowiązku pokazywania wszystkiego, a ale, ale mają takie wrażliwe dokumenty, które mogłyby nam coś tutaj powiedziałem dobre doświadczenia z wieloma wieloma archiwami dotyczącymi, zwłaszcza końcówki drugiej połowy dziewiętnastego wieku i pierwszej połowy dwudziestego, chociaż oczywiście trzeba pamiętać, że druga wojna światowa bardzo zmieniła te zasoby, ale teraz też takie poczucie, ponieważ Real 2 np. nie zostało przecież tak zniszczone, żeby nie zachowały się archiwa tak jak np. co się stało w Warszawie, więc mamy tutaj nawet takie we Lwowie można odnaleźć nawet kartki nic getta, które wypisywały osoby, które w tym getcie zostały uwięzione natomiast problemem dla mnie np. jest właśnie okazało się takie taki zbiór dokumentów, jakie ma PN i polityka udostępniania tego, chociaż oczywiście ja korzystałam z tego już kilka lat temu, więc nie proponowała teraz znowu wejść to do tego zbioru dokumentów, ale rzeczywiście w momencie, kiedy archiwum pilnują uzbrojeni jakoś tak one otoczone takimi drutem kolczastym trzeba mieć specjalne przepustki trzeba swojego opiekuna itd. a jednocześnie są archiwa mogą się znajdować dokumenty, które są, których status właśnie nie wiadomo czy jest prawdziwy uczony zostały w jaki sposób w jaki sposób one mogą mogą być wykorzystane i wiele wiele osób po prostu nawet pracowników nie udziela takich informacji, które dokładnie by potrafił pomogły zlokalizować takie Eko te dokumenty ustalić ich zawartość to tutaj rzeczywiście pomysł okazał się w kadrze w jednym z tych w jednej z tych teczek nie było wszystkich dokumentów dotyczących inwigilacji ma dopiero po kilku latach udało mi się zobaczyć całą teczkę dotyczącą Lema i więc problemem wtedy dostęp to do archiwów, a drugą stronę archiwa mają to do siebie, że jednak przedstawiają nam tylko pewien wycinek tej historii, więc np. pokazują nam wpłaty możemy zarejestrować wpłat dalsze gminy żydowskiej, ale nie wiadomo co samo LM w tej gminie robił to dopiero trzeba zrekonstruować mając kilka danych, które pochodzą właśnie z archiwów i ja moje doświadczenia pracą tych instytucjach są o tyle trudna, że to, że kiedy dotyczą czasów tuż powojennych zawierają bardzo wiele relacji dotyczących wojnę i tego co się wtedy wydarzyło to są rzeczywiście dokumenty, które trudno się czytać podobnie jak trudno ogląda się wypisane przez osoby uwięzione w getcie na fiszki z dokładnym i zawodem miejscem zamieszkania, kiedy wiemy już, jaki los spotkał te osoby, które ręcznie wypisywały te dokumenty i więc jest to też takie spotkania z przyszłością bardzo bezpośrednia ja np. we Lwowie widziałam podpisy pradziadka Lema i rzeczywiście jest w tym takie właściwie nawet umorzenie nie jakieś metafizyczne, ale jakiś rzeczywiście poruszające spotkanie z przeszłością, kiedy można dotknąć tego śladu po podpisie kogoś kogo już dawno nie ma kogo na pewno Stanisław Lem nie znał, a czy podpisy zachował się mimo tych wszystkich wydarzeń, które miały miejsce w drugiej już drugi powiedzieli pas tego wieku i początku 2 i cały przez cały wiek dwudziesty, więc jest to rzeczywiście takie doświadczenia bardzo ciekawe, które też no jest pełne pułapek Macieja wychodząc trafiłam do IPN-u nawet nie, dlatego że chciałam sprawdzić czy był inwigilowany LM, ale wiedziałam, że chce, ponieważ pracowałam żydowskim Instytucie historycznym wiedziałam, że niektóre ślady niektóre dokumenty dotyczące procesu zbrodniarze wojenne są zdeponowane Ania i czyta tam bardzo wiele dokumentów dotyczących tego jak wyglądała okupacja we Lwowie i tak tego coś, o co oskarżano też zbrodniarze pojmanych po wojnie i i po prostu wychodząc z tego z tego archiwum rzeczywiście tak traciło się apetyt po prostu tuż po to, było takie doświadczenie zupełnie inne nawet niż to tanie opracowań historycznych, ponieważ nagle mamy relacje świadków, którzy rzeczywiście doznali jakiegoś nieprawdopodobnego cierpienia albo widzieli takie nieprawdopodobne cierpienia, które musieli streścić w kilku akapitach i przeczytanie tego w takiej dużej dawce dawało takie takie tak jest właściwie somatyczne objawy osoby, a przynajmniej w moim przypadku, ale myślę, że to nie jest odosobniony przypadek, więc archiwa wydaje mi świeże nawet nie fair też psują może na tyle dokumentów, ale rzeczywiście można z trzeba sprawdzić dokładnie każdą z tych informacji, którą tam znajdziemy, a jednocześnie praca z tymi dokumentami jest jednak spotkaniem z przeszłością dotyczy to także nie wiem pracowników służb bezpieczeństwa i tego z pracowników cenzurę, bo tak też przejrzała i i ich wizji świata aktu, który oczywiście możemy się nie zgadzać, ale która jest po prostu też czasami trudne do wyobrażenia to inne spotkanie z historią niż niż podręcznikami to historia literatury czy do historii powszechnej po prostu nawet z dziennikami prowadzonymi przez pisarzy czy pisarki to jest spotkanie z takimi wyrywkowe dane niż, który dopiero musimy złożyć historie i dla mnie takim bardzo ważnym spotkaniem, bo bardzo pomogły pomogło o pomogło spotkanie z archiwum w Krakowie, ponieważ tam zdeponowano taki dokument dotyczący strat wojennych, jakie ponieśli, ale emocje Samuelem napisał takie oświadczenie i dzięki temu oświadczeniu udało się zrekonstruować jak i jaką na, jakiej stopie życiowej, czyli mowie jak i mieli książek w swoim domu co stracili w czasie wojny i tak ten wpis był naprawdę olbrzymi i właściwie do tych dokumentów dotarłam dzięki życzliwości archiwistyka, które tam pracowały, które po prostu podzieliły się ze mną swoją wiedzą, więc moje też mogą napisać chyba osobną książkę tylko wyłącznie o spotkaniu w każdym archiwum, która po drodze spotkałam właśnie to bulwersująca historia to pani mówić te różne poziomy archiwum, czyli z 1 strony mamy dokumenty, które tak powiem już nic więcej same nie powiedzą to my musimy wyciągać z nich z drugiej strony to są też ludzie, którzy stoją za tymi dokumentami i znowu tych ludzi już niema ale, ale trzeciej strony dobrze tej przeszłości, którą pośród, której poszukujemy, którą próbujemy rozwikłać jest teraźniejszość to są ludzie, którzy albo pomogą albo nie pomogą albo przywitają miło albo nie albo coś za sugerują albo nie, a oprócz tego są też ludzie, którzy są obok czytają poszukują przychodzą w różnych sprawach jak gdyby badać czy badaczka, prowadząc swoje badania też, gdyby jest świadom różnych powodów tego świata, które jest tu i teraz, który pojawia się w archiwum zupełnie innym celu ten cel też w jaki sposób może bardzo pośrednio może kształtować pewną wizję ale, ale zbyt wiele już tutaj powiedziałem przed informacjami rzeczy, więc proponuję byśmy powrócili do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM pani prof. Agnieszka Gajewska z Instytutu filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu jest państwa moim gościem informacje o dziesiąty 40 po informacjach wracamy po wcale wracamy Szanowni Państwo do Stanisława Lema także, dlatego że mamy rok Lema za dni i patrzeć nie 2 tygodnie z posiłkiem piętnasta rocznica śmierci Stanisława Lema, a w wrześniu setna rocznica urodzin także będzie sporo ma w tym roku, a te im w tym zbiorze sporo Lema zawiera się także przygotowywana przez panią profesor książka dotycząca właśnie ma problem mniej znane, czyli dla, jakiego znaliśmy ta książka ukaże się nakładem wydawnictwa literackiego i dzisiaj o Lemie rozmawiamy pani prof. Agnieszka Gajewska z Instytutu filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu z państwa i moim gościem spełnia pani o tym, że udało się pani odtworzyć różne informacje dotyczące poziomu żyli Ulmowie we Lwowie rymy poranne mówił we Lwowie no to siad czy wiemy coś więcej o rodzicach, bo ci rodzice wciąż są jakimś takimi trochę tajemniczymi postaciami mówi przynajmniej o tym rodzice, którzy wyłaniają się np. biografii Lema autorstwa redaktora Wojciecha Orlińskiego czy coś więcej co wiemy jak byłam rzeczywiście do nie tylko do samego Stanisława Samuela, ale do jego rodzeństwa staram się zrekonstruować w ogóle losy rodziny od połowy dziewiętnastego wieku dowodzą, że to istotne ważne również, jeżeli chodzi o to dlaczego właśnie Stanisław Lem został wyjątkowym polskim pisarzem i pisał po polsku, bo tak naprawdę była to decyzja jego dziadka, który posłał swoich synów do polskiej szkoły przypominam, że wtedy kampania po takim oczywisty wybór można było wysłać dzieci też do szkół z niemieckim wykładowe można było wysłać przede wszystkim żydowski edycji do tradycyjnej żydowskiej religijnej szkoły, które i nie miały możliwości zrobienia takiej zawrotnej kariery w dwudziestoleciu międzywojennym jak właśnie rodzeństwo rodzeństwo samo ile mandat to znaczy przede wszystkim jego brat, który był prawnikiem ja sam, który został lekarzem i i rzeczywiście pracował tylko instytucja co dawało mu m.in. w kasie chorych w szpitalu prowadził prywatną praktykę co dawało możliwość zarobienia dużych pieniędzy największe problemy tak naprawdę sprawiała jednak biografia matki ma, która co prawda żyła dłużej niż jako ojciec ale, ponieważ nigdy nie pracowała zawodowo i nie zostawiła jako zbyt wielu śladów swoim życiu również w archiwach niewiele udało mi się odnaleźć dlatego ta rekonstrukcja nie jest życia wymagała zmierzenia się z podobnymi biografiami kobiet tamtego regionu myślę tutaj z po prostu są sobie Alemu sami Sabina wolne urodziła się przed myślą i wymagało to zrekonstruowania zarówno tego jak funkcjonowały kobiety w gminie żydowskiej ówczesnej, jaki ich aspiracji i to chyba jeden z najciekawszych takich wątków tej tych moich poszukiwań, bo samo Lula miał już dosyć dużo dużo widziałam natomiast rzeczywiście tutaj on tutaj udało mi się tak mi się wydaje, że przekonująco pokazać jak to, że w był istniał wtedy powszechny obowiązek szkolny dla wszystkich dzieci niezależnie od płci sprawiło, że żydowskie dziewczynki trafiły do szkół w Polsce językiem polskim ulegały polonizacji co nie było mile widziane w środowisku, którego pochodziły i cieple tam szkołę kończyły miałem wychodzić samorząd nie bardzo chciały w samo ojca chłopców, którzy skończyli tylko i wyłącznie szkołę religijne, czyli jej wybór, jeżeli chodzi o Samuela Lema, jeżeli w ogóle miała na to wpływ to jest inna sprawa czy ona w ogóle miała prawo powiedzieć wy się nie zgadza na decyzję wniosek było po prostu był dość typowym wyborem ta ówczesnych kobiet, jeżeli ogromną miały coś do powiedzenia w tej kwestii właśnie, dlatego że rzecz jakoś spotykali się właśnie na gruncie języka polskiego i tak co ta edukacja dziewczynek powszechna w bardzo mocno zmieniła sposób funkcjonowania dziewczynek w rodzinie żydowskiej, więc i rozbudziła aspiracje no skoro skoro rozmawiamy o kobietach dziewczynkach aspiracjach to chyba, ale też jesteśmy jakimś konkretnym PiS momencie historii dzisiaj chyba warto przypomnieć albo może powiedzieć o stanowisku czy też po opinii Stanisława Lema na prawa kobiet, czego zdaniem prawa kobiet lub aborcji to też bardzo ciekawy wątek tak rzeczywiście to dane było to zaskoczenie, kiedy tam czas nie utracone tam jest taki wątek kobiety, która ma kilkoro dzieci zbita przez męża błaga głównego bohatera tej tej powieści oto, żeby pomógł jej dokonać zabiegu, a aborcji i o po prostu sytuacja życiowa jest tragiczna Stefan się na to nie zgadza, ale pomaga znaleźć lekarza, który zrobi nie dała puszka i nie będzie ona musiała wydawać jakichś horrendalnych kwot na ten zabieg i powiem szczerze, że to było dla mnie o tyle o tyle zadziwiające, że mówi zatrzymała cenzura ta książka i i właściwie taki wątek też mógł spowodować zatrzymanie przez cenzurę, ponieważ wtedy Polki nie miały dopiero później zmieniła się prawo, które umożliwiało ze względów społecznych dopuszczało fabryki aborcji więc, a jako Niezgoda na przepisy, które obowiązywały ówczesnej stalinowskiej Polsce, gdzie skarb wskazywano nawet kobiety za, kiedy udowodniono im się też, że dopuściły się worek zdecydowały się na aborcję po prostu była na tyle widoczna nawet naprawdę tego nie nie zmienią mimo tego, że na pewno to był powód które, które mógłby mu zaszkodzić publikacji tych powieści, a w latach dziewięćdziesiątych, kiedy zmieniało się po raz kolejny prawo w Polsce dotyczących prawa kopyta aborcji Lem uznał, że jest na tyle istotna kwestia, że kiedy wystąpił otwarcie przeciwko tzw. klauzuli sumienia, które spowodowała, że 2 anestezjologów chciało uczestniczyli w biegu dokonania aborcji, która zagrażała życiu kobiety lat napisał felieton do tygodnika powszechnego oburzony tym co oni mogli o tym, ponieważ nie mógł zrozumieć co chcemy osiągnąć anestezjolodzy nie, uczestnicząc w tej w tym zabiegu jego 1 został opatrzony komentarzami 1 Księże co tak rozwścieczyło la Masia zerwał współpracę wtedy z tygodnikiem powszechnym i miał wtedy swoją rubrykę stale współpracował statystyk czasopisma, a więc to rozwiąże co ciekawe także z tego punktu widzenia, że również, że mógł być rozwścieczony tym że, gdyby jego argumentacja nie została być może komentarz został zaproponował proponowany na poziomie merytorycznym tylko gdyby porównano pomarańczy jabłek totalnie kosmicznie ideologię jakąś praktyką, tym bardziej że żelem przecież miał w swoim życiorysie zawodowym także doświadczenia związane z odbieraniem po prądów tak, ale też właśnie podawał oraz podał nawet taki powód dotyczący tego, dlaczego nie został lekarzem, że postanowił, że nie zostanie lekarza właśnie wtedy, kiedy te musiał na tych, kiedy pracował na w oddziale ginekologicznym pójść powiedzieć młodej kobiecie, że dziecko, które na uroczej niebawem jest już martwa powiedział, że po tej rozmowie jeden z wywiadów nie był już stania poza pomyślał, że to nie jest zawód dla niego to nie jest w stanie tak trudnych rozmów przeprowadzać, więc dawał sobie sprawę jako lekarz, że to nie jest też decyzja kobiety i lekarza, które uzna jakiś powodów ważnych istotnych to, że to jest jedyne rozwiązania i są zbyt poważne sprawy, żeby nagle decydować o czyimś życiu w sposób tak nonszalanckim spierał się o o prawo do aborcji na również innych swoich akt artykułach felietonach, ale też z drugiej to dla mnie ciekawe, że kiedyś śledziło sieć czynniki to właściwie trudno znaleźć takiego pisarza, które po pewnie pochwala te zmiany, ale zmiany w sprawie i Jan Szczepański też oburzone tym co się dzieje w Polsce wówczas, kiedy zmieniała się zmieniało się prawo czyli, żeby chciano zrezygnować tego społecznego aspektu dotyczącego prawa kobiet do aborcji, niemniej dla naprawdę tę poświęcił dużo dużo dużo więcej energii częściej mówił o tym zagadnieniu i i też mówił o tym tak jak, która ma pokazać już od lat pięćdziesiątych się jednak to prawo kobiet do samostanowienia o tym czy chcą mieć dzieci czy nie on też pisał na skarpety felietony przejmujące o kobietach, które urodziły dzieci kształtów po drugiej wojnie światowej i losach dzieci które, które urodziły w wyniku gwałtu to naprawdę temat tak samo jak zapłodnienie in vitro temat, które dla niego były takimi tematami bio etycznymi, które którymi należy się zająć, bo właśnie w sposób tak ni narzucający obrazu rozwiązania tylko okazujący one są bardzo skomplikowana wymagająca, więc tutaj rzeczywiście był wstanie no nawet postawić na szali swoją współpracę z tygodnikiem powszechnym które, które przecież cenią wówczas i rzeczywiście bardzo to musiała rozzłościć ten komentarz właśnie dotyczące prawa do życia nawet jakiś nie, używając argumentu teologicznych tylko właśnie tak jakiejś obrzędowe bardziej takie postulaty pewne, a nie, poruszając dokładnie to zagadnienie, którego dotyczył jego felieton, czyli jak, dlaczego skazać na śmierć kobietę by jak i która urodzi dziecko, które nie będzie w stanie przeżyć, jakby Lem, ale ma to on pisał mówił jeden z wywiadów, że po prostu nie mógł spać jak przeczytał o tym anestezjologa, którzy nie zdecydowali się asystować przy zabiegu aborcji nic czy ktoś profesora to jest bardzo pani pan pyta pani resorcie rozwoju pani o Lemie, kiedy udziela pani wywiadów, jakiego pytania pani najbardziej nie znosi tak, aby zmianie musiałby zadać, a także panie mogły wciąż nie odpowiedzieć mówi głównie na Triest skrzynkę a, ale nie wie, kiedy jest po prostu dużo takich oznaczeń lubię konfrontacje oczywiście z tego celem jest sam o sobie powiedział bardzo lubię pytań, konfrontując moje odkrycia Wikipedią nowela określa film, ale nie po prostu akurat odkryłam właśnie, że taką bardzo instytucją, która lubi szczyt polskich Żydów dodatków za obrządku rzymskokatolickim jest właśnie Empik Wikipedia z tym się też jest, bo oczywiście wtedy to wszystkie sprawy dotyczące pochodzenia są bardzo trudne jest też trudno odpowiedzieć na takie pytania, które związane są z polską historią również, dlatego że staram się unikać tak tylko metodologicznego nacjonalizmu Kam starała się, pisząc biografię napisać taki sposób, żeby ona była do przyjęcia zarówno przez Ukraińców jak Żydów, którzy musieli wyemigrować z kraju i żeby uwzględniać wszystkie te perspektywy narodowościowe, a nie tylko wyłącznie perspektywę polską, a tego typu pytań dotyczących właśnie tego czy o właśnie najgorsze pytania toczony był polskim jak na polskim pisarzem tak albo właśnie takim takie próbujący zawęzić ten wielki i wielki problem, jaki mamy z mówieniem o przeszłości ona dotyczy lat pięćdziesiątych i pierwsze i pierwszej wojny światowej każdego właściwie zagadnienia chcą się zajmuje, a w przypadku pierwszej wojny światowej to będzie konflikt z Ukraińcami w przypadku właśnie czas na 50 wielkie rozrachunki z pisarzami, którzy w, jaki sposób 100 osób realizm się oparli, więc dobrze tak naprawdę to są takie poważne spory historyczne, które staram się jakość rozbrajać cudownie, proszę bardzo, udało mi się nie zadać pytania pani wciąż nie odpowiedziała bardzo dziękuję pani prof. Agnieszka Gajewska z Instytutu filologii polskiej Uniwersytetu imienia Adama Mickiewicza w Poznaniu, bo państwa moim gościem na jesieni ukaże się nakładem wydawnictwa literackiego biografia Stanisława Lema autorstwa pani profesor już zaciera łapki z niecierpliwości dziękuję informację o godzinie jedenastej po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA