REKLAMA

KultOFFe: Nowa Huta

OFF Czarek
Data emisji:
2021-03-10 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
25:27 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa moim gościem jest pani dr Dorota Jędruch zakład historii sztuki nowoczesnej Instytut historii sztuki Uniwersytet Jagielloński dzień dobry witam serdecznie będą na zły dzień by i myślę, że wraz z panią doktor dzisiaj zachęcamy, aby będziemy starać się zachęcić państwa do wycieczki do jednego z najpiękniejszych miejsc na świecie efekt dobrze wie pani doktor tak tak i mówię szczerze tutaj naprawdę Szanowni Państwo nie ma ani krzty kpiny czy ironii to jest Rozwiń » 101% czystej prawdy cóż to za miejsce pani proszę pani doktor tak chcieliśmy dzisiaj rozmawiać o bardzo specyficznej części Krakowa bardzo nietypowej jak na nasze wyobrażenia o tym czym jest Kraków, czyli nowej Hucie i faktycznie jest to dzielnica, która bywa bardzo ładna, ponieważ jest to dzielnica bardzo Zielona to szczególnie wiosną latem, kiedy wszystkie drzewa mają zielone liście, kiedy przyroda tam wkracza to jest jedno z przyjemniejszych miejsc w Krakowie zresztą bardzo bardzo duże tam jest parków takich miejsc naprawdę dają takie wrażenie bycia wmieście, ale być też trochę, jakby poza tym centrum hałaśliwym centrum miasta i tak myślę, że ten aspekt przyjemności bycia nowej Hucie też jest bardzo istotne dlatego dla historii dla sposobu w jaki widzimy to miejsce, więc tak wydaje mi się, że jest ładne miejsce do do spacerowania i na pewno z tego powodu też warto pojechać nie tylko oczywiście zieleń morze przyciąga naturalnie tak, ale właśnie architektura wyjątkowa architektura, ale też myślenie o tej części miasta jako całości tak to nie jest to co co dzisiaj znamy z naszej smutnej architektonicznej rzeczywistości, że 1 deweloper buduje tutaj inne buduje tam 1 stylu na sposób zakopiański innym stylu zakopiańskim i innymi słowy każdy architektoniczny jest z innej budy to jest przemyślana architektonicznie dzielnica i piękna naprawdę piękna wydaje, że tutaj warto podkreślić, że nowa Huta jest jednym z nielicznych w ogóle zrealizowanych miast idealnych oczywiście słowo miasto idealne zakłada jakiś rodzaj utopijną ości i nie ma czegoś takiego jak miasto idealne i pewnie nawet dobrze, żeby nie było choć, bo w idealnych warunkach mieszka się wcale idealnie, ale faktycznie jest to miasto, które jest tworzone wg jakiejś 1 wspólnej dla architektów koncepcji szczególnie ta stara nowa Huta, która od pochodzi z lat pięćdziesiątych, ale również osiedla mieszkaniowe, które powstały po pięćdziesiątym szóstym roku wokół Krakowa czy wokół nowej Huty są przestrzenią pomyślaną w sposób bardzo racjonalne są chwalone przez mieszkańców jako takie miejsca, w których po prostu dobrze się że, ponieważ przestrzeń jest skonstruowana trochę inaczej niż tak znamy właśnie z osiedli deweloperskich, czyli mamy jakieś takie miały rozsądne odległości pomiędzy budynkami mamy właśnie te przestrzenie zielone mamy dostęp do infrastruktury mamy sklepy przedszkola trzeba pamiętać, że centrum nowej Huty Stali nowa Huta została oparta o taką amerykańską koncepcję jednostki sąsiedzkiej, która została właśnie opracowana w stanach Zjednoczonych te stosy ciekawe, że socjalistyczne miasto, które kojarzy się z kombinatem PiS przemysłem ciężkim i są jednak czasami sowieckimi swojej koncepcji urbanistycznej opiera się na amerykańskich pomysłach takich niewielkich jednostek sąsiedzkich, które liczą około 5000 mieszkańców i skupiają jak wokół takiego wspólnego dziedzińca wewnętrznego takie dziedziny w wewnętrzne mamy w tych blokach w centrum nowej Huty ponoszą składają takie symetryczne tematyczne i układ mamy właściwie wszystko, czego człowiek potrzebuje do życia i tak naprawdę nie powinien nawet czy nie musi nawet wychodzić z tego swojego miejsca zamieszkania nie ma tam właśnie zieleń i Falck i ich sklep i przedszkole uchwały idealne na covid tak to jest to są rzeczywiście to takie myślenie o mieście jako takim małym małej małym środowisku życia tak skup w skupiającym niewielką ilość i tworzących ten służącym taką małą społeczność, więc trudno powiedzieć jak jak funkcjonują takie niewielkie społeczności prezes w czasach covida, ale na pewno też możliwość możliwość spacerów i możliwość wyjścia poza właśnie poza swoją klatkę schodową tego wieku jest bardzo dużo na pewno sprzyja takiemu jednak wyrwaniu się z tych takich jak i sanitarnych obostrzeń, jakie mamy takie mamy tutaj dzisiaj, więc wydaje się, że architektonicznie poza oczywiście stroną taką estetyczna, czyli mamy do czynienia z zespołem, który jest ciekawy artystycznie tak mamy podcienia mamy mamy łuki mamy z czego Diany łuki triumfalne budynkach jakieś elementy detalu architektonicznego oczywiście oni dużo mniej efektowne niż ten, który był planowany, bo nowa Huta nową hutę spotkały niestety w czasie realizacji ostatniego trudno powiedzieć oszczędności tak i i to, że te dekoracje, które tam planowano pierwotnie do końca zostały zrealizowane tak jak planowano, ale wszystko to elementy detalu architektonicznego tam tam są to poza tą stroną taką właśnie artystyczną to po prostu dobra przestrzeń mieszkania trzeba pamiętać może też o tym, że od zeszłego roku nowa Huta jest parkiem kulturowym, czyli tak ta koncepcja pierwotna zespołu Tadeusza Ptaszyckiego i zespołu Miastoprojektu, która właśnie opierała się na pewnym ładzie estetycznym będzie i jest już coraz bardziej wzmacniana poprzez takie działania ograniczające taką samowolę wizualną przestrzeni miasta, czyli szyldy reklamy wielkopowierzchniowe reklama marki wisząca nad wejściami do sklepu one wszystkie podlegają pewnym ograniczeniom estetycznym związanym z poszukiwaniem jak pewnego ładu przestrzeni i to nowa Huta jest jedną z tych z tych części Krakowa, która została objęta takim takim właśnie plany parku kulturowego wydaje się coraz coraz bardziej też zaczyna się właśnie robi stawać atrakcyjna wizualnie przez te wszystko jakiś rodzaj dbałości o również te o takie mniejsze jak wizualnie komunikat jak chociażby reklamy myślę, że to piękna nowej Huty można docenić spacerując właśnie po tych parkach terenach zielonych wśród bloków niedaleko budynków, ale jeżeli ktoś ma czuje w sobie taką moc i może wzbić w powietrze i z lotu ptaka spojrzeć na nową hutę to też jest to widok piękny niesamowity, a szczególnie właśnie w dobie dzisiejszej takich pseudo urbanizacji, czyli tego Cities pro, czyli tego rozlewania się miast tak, chociaż ja nie jestem skłonna do używania takich dużych słów pan mówi cały czas łącznie ja bym powiedziała raczej, że u nas dzieje pani doktor przy takim pojęciem, które tutaj byłoby użyteczne jest po prostu ład przestrzenny act, czyli że robi łagodność, ale jakieś poczucie poczucie uporządkowania tak poczucie takiego podporządkowania jakiejś jakiejś jakiejś myśli projektowej, która nie tylko pozwala realizować jakąś śmiałą symetryczną barokową kompozycje miejską, ale pozwala też temu miastu rozwijać się dalej to jest bardzo istotne, bo nowa Huta nie zamyka się historia nie zamyka się w latach pięćdziesiątych jest wciąż żywa dzielnica i to ta możliwość dalszego rozwoju, która nie zaburza ich własnej koncepcji, chociaż ona jest zupełnie inna oczywiście o odwilży, a inna w okresie socrealizmu sprawia że, że doceniamy właśnie to projektowanie tego tego zespołu Miastoprojekt z lat pięćdziesiątych pani ma taką swoją nową hutę to oznacza jeszcze jakiś taki poziom autorski przewodnik czy autorskie właśnie emocje pani w akcję tę moją absolutnie ulubioną częścią nowej Huty są łąki nowohuckie, które absolutnie nie są architekt on tylko na to zresztą są wpisane do programu natura 2000 i mimo różnych pomysłów na to co tam mogą się znajdować lub dochodzi zupełnie niesamowitych własnych, które były w latach pięćdziesiątych później w latach sześćdziesiątych jeszcze w latach osiemdziesiątych w projektach chociażby Romualda zegara, z których zrealizowano tylko fragment takiego postmodernistycznego osiedla centrum, które znajduje się na wprost placu centralnego tam na terenie łąk nowohuckich poza zalewem miało być jeszcze zostało miasteczko tor saneczkowy przystań żeglarska na przeróżne przeróżne takie rozrywkowe i rekreacyjne pomysły miano na tę część to ona nie zostanie zabudowana i ja się bardzo z tego cieszę, bo to jest naprawdę absolutnie niezwykła, że naprzeciwko takiej zwartej historia żyjącej zabudowy z 1 strony z drugiej strony wielkiego przemysłowego kombinatu całego obszaru wokół kombinatu, bo to też jest bardzo ciekawe miejsce to wszystko co jest za kombinatem tam stronę jadąc w stronę Sandomierza z Krakowa taką niezbyt zadbaną drogą widzimy po prostu cały ogrom tego kombinatu jak pan mówi o tym w patrzeniu z lotu ptaka to latanie nad kombinatem to jest inne zupełnie doświadczenie takiego pejzażu kosmicznego zupełnie zmienionego przez tą strukturę produkcji to ogromny ogromny teren, który zajmował zajmują dawne dawne budynki przemysłowe, więc tu mamy to ten przemysł czy ten post przemysł dotyczy już dzisiaj tutaj mamy taką historię żyjącą zabudowa naprzeciwko taką mamy taką bezkresne łąka i to też jest bardzo ciekawe i daje takie poczucie jakiegoś takiego wyłączenia się w rzeczywistości, które dla mnie jest bardzo bardzo fajnej bardzo ciekawe to jest chyba miejsca, które tam lubię najbardziej, ale ja się powiedzie się też bardzo lubię nowej Hucie ludzi to znaczy szczególnie te osoby, które zajmują się historią nowej Huty, które tam wprowadza bardzo dużo takich edukacyjną popularyzatorskich działań chociażby ekipa muzeum nowej Huty czy centrum Norwida są ludzie bardzo zaangażowani są dzielnice i tak naprawdę oni też sprawiają, że tam czuje się dobrze tak czuje się tam taką takie taką potrzebę jednoczenia zainteresowania tym miejscem to Powróćmy do nowej Huty po informacjach Radia TOK FM informacje o godzinie 1120 państwa moim gościem pani dr Dorota Jędruch zakład historii sztuki nowoczesnej Instytut historii sztuki Uniwersytet Jagielloński informację o informację wracamy Owczarek państwa i moim gościem pani dr Dorota Jędruch zakład historii sztuki nowoczesnej Instytut historii sztuki Uniwersytet Jagielloński dzisiaj pani doktor zabiera państwa na wyprawę do nowej Huty już wkrótce sami mogą państwo się wybrać oczywiście, zachowując wszelkie zasady bezpieczeństwa wymagane zdrowym rozsądkiem przede wszystkim, ale także przepisami prawa ja przyznam się pani, że też z jakoś tak ciepło myślę o miejscu, które dzisiaj kościołem jeśli się nie mylę, ale kiedyś to był przecież legendarny kiedyś początki powiedzmy gastronomii Nowohuckiej, ale też kultury myślę tutaj o gigancie w ja akurat na temat giganta chyba ich nie nie ma zbyt niska jedzenia tak by nieść restauracja kultowe potem tam jakiś koncert różne bywały w końcu zdaje się że, że dzisiaj strach jakiś kościół no to jest historia tych tych budynków, które tak naprawdę ulegają stałym to znaczy tych budynków pierwotnego planu nowej Huty, które tak jak np. kino Światowid taktu dzisiaj pełni funkcję muzeum nowej Huty, które sprawiają, że tak naprawdę te miejsca, które pierwotnie służyły trochę innemu scenariuszowi życia miasta dzisiaj dzisiaj dzisiaj pełnią zupełnie odmienne funkcja też trochę, jakby wracamy do takich takiej koncepcji gotowych do przywracania takich monumentalnych sensów funkcji takie miejsca, które przez jakiś czas funkcjonowały chociażby jak tylko sklepy zużywaną odzieżą, więc to świadomość tego, że nowa Huta jest zespołem zabytkowym i tego, że te budynki jak mają taką swoją monumentalną wartość ona też wpływa na to, że te funkcje zmieniają taki, że te Rze, że gdzieś tam szukamy jakiegoś jakiegoś wszystko powrotu do takiego właśnie harmonijnego pomysł na nową hutę nowa Huta też powiem szczerze ja ostatnio nawet usłyszałem taką chęć taką opinię w oczach takich krakowian, którzy są związani z miastem od dawna od pokoleń na to gdzie to ma w sobie takie odium miasta komunistycznego miasta robotniczego, które nie pozostało stworzone po to, żeby za za zaprzeczyć, jakby tej mieszczańskiej historii Krakowa, ale muszę powiedzieć tak naprawdę wejście historii nową hutę pokazuje i to chyba sprawiło, że ona została gdzieś tam włączona mit Krakowa, że to jest też miasto, które łączy się tak naprawdę historią opozycji antykomunistycznej i takimi walkami ulicznymi właśnie antykomunistycznymi, że ta historia socjalistyczna ta historia jako taka sowiecka ona tak naprawdę dokonała pewnej wolty w historii nowej Huty, która dzisiaj dla nas jesteś takim właśnie mitycznym miastem opozycji taki sprzeciw sprzeciw przeciwstawiania się jakoś porządkowi okresu PRL-u oczywiście to jest wiele takich takich historii chociażby pomnik Lenina, który jak pan zaprasza teraz do nowej Huty to od razu zaproszę na wystawę poświęconą właśnie temu pomnikowi, która jest obecnie muzeum nowej Huty, czyli takich takich firm takich symbolicznych znaków, które tak naprawdę przez mieszkańców od samego początku były włączane jakąś taką dyskusja, skąd się tak to do tego całego socjalistycznego programu, bo wiemy o tym że, że oprócz zamachu na pomnik Lenina w siedemdziesiątym dziewiątym roku z tamtejszego mieszkańcy stosowali taką taki mały sabotaż tak te tego tegoż właśnie pomnika np. podobno bywalcy kawiarni stylowa, która jest właśnie tam naprzeciwko tego miejsca czy dawniej stał pomnik zamawiali kotleta, którego tam kelnerzy zanosili Leninowi albo po podobno polewano kolegialny, żeby tam przychodziły koty oczekiwały, bo zachował funkcję takiego historia nowej Huty to jest ciekawe ta legenda miejska nowej Huty jest tak naprawdę bardzo mocno taka anty są socrealistyczne antykomunistyczna to też daje taki taki ciekawy aspekt tej całej powojennej polskiej historii tak jedynie na zastanawiam, dlaczego ta nowa Huta jest Nówka z mojego punktu widzenia taka ważna i doszłam do wniosku, że ona dopisuje, jakby do historii Krakowa dalszy ciąg ona sprawia, że Kraków ma ich dalszą historię, że on cały czas uczestniczył w tym wszystkim co co działo się w Polsce po czterdziestym piątym roku m.in. właśnie przez obecność nowej Huty i też uniknął być może dzięki nowej Hucie takiej takiej publicznej, ale dziś Tajlandia za co takiego stworzenia jak centrum historycznego trochę na wzór niezwiązane z racji jakich innych takich uroczych miast historycznych, które mają tylko takie wg szkoły centrum, które tak naprawdę swoją historią przyciągają, ale tak bardzo płytko natomiast tak to jest na rozwój psychiczny można w komisji historycznej nie jest wcale taka łatwa do gładzenia nie jest taka łatwa do właśnie takiego z PiS na landy chowania zamienia park rozrywki, bo jest po prostu wciąż dzielnica mieszkaniowa jak cała ta historia dalej się toczy tak to się z panią zgadzam, tym bardziej że Kraków jest od krajów od lat nie przestaje mnie zadziwiać, bo był proszę to pewnie nasi słuchacze doskonale wiedzą, że jednym z symboli Krakowa jest Lajkonik tak czy jest Lajkonika Lajkonik jest pozostałością po napadach inwazja tak na ataków czyli, czyli mieszkańcy Krakowa postanowili symbolu pożogi gwałtów rabunku tak o powrót uczynić symbol swego miasta no nie chcę tutaj, gdyby iść sytuacje typu to zupełnie tak jakby bo to są zawsze niebezpieczne porównania, ale sami państwo czują jakiś absurd tej sytuacji tak jak można tak powiem podmiot, który tak bardzo negatywnie zasłużył się historii miasta uczynić miły to tę to miło maskotką, lecz to jest też na tym tle nowa Huta by tak jawi się totalnie interesująca wydaje się, że historia wtedy jest interesująca, kiedy jest, jakby pełna czy kiedy nie staramy się z niej niczego wykreślać, gdy niczego niczego ułatwiać i ta obecność nowej Huty i Krakowa jako takich jak już zresztą pięćdziesiątego pierwszego już roku jest jest to 1 ośrodek miejski, ale mimo wszystko to też trochę czyta się w przestrzeni, bo jednak jak jedziemy z Krakowa do nowej Huty to tak często zabudowa miejska na pewnym etapie naszej podróży zaczyna się tak rozluźniać jak zresztą nawet w zeszłym roku prowadziłam takie zajęcia dotyczące koncepcji i Street tak wyrażonej przez Roberta Venturiego wciąż uczyć to od las Vegas jest taki fragment tej drogi między Krakowem nową hutą, która jest takim miejscem trochę taką tylko komunikacją z billboardami właściwie nie ma tam zabudowy ponosi ona bardzo rozrzedzona nie ma też jak jednolitego charakteru został tam były projekty na połączenie tych 2 części podczas wielkiej taki kampus ostatecznie zrealizowano, gdzie indziej zupełnie innych czasach okolicznościach natomiast faktycznie widzimy to rozdarcie w oczy widzimy to przestrzenną różnice między Krakowem nową hutą, kiedy tam zmierzamy jest tutaj wszystko jakiś jakaś inność tak, ale myślę, że ta inność dla nas dzisiaj już bardzo atrakcyjna i bardzo bardzo pociągająca ME to właśnie takie dziwne odwrócenie znaczeń tak, czyli coś co miało być pozornie agresorem jakimś takim symbolem nowego porządku całkowicie burzące go to co do tej pory znaliśmy stało się tak naprawdę jakimś elementem tożsamości identyfikacji równie równie intensywny jak ten mit starego Krakowa także myślę, że ta dyskusja one oczywiście coraz słabsza bo, bo to jest ścieżka także ludzie, którzy tak bardzo są przywiązani właśnie tej odrębności Krakowa nowej Huty to jest pokolenie już starszych ludzi to jest starsze pokolenie krakowian, ale mimo wszystko się to przerabiamy na jakiś rodzaj anegdoty, które jeszcze mocniej, jakby pod wie jeszcze bardziej wzmacnia ten to znaczenie nowej Huty dla nas dzisiaj czy można by zakrzyknąć, jeżeli państwo czują to co chyba myślę wszyscy czują chcą to jakoś bardzo głośno wyrazić, czyli Wawel jest brzydki Obrze w strasznym składakiem mogą państwo wreszcie głośno wyrazić powiedzieć dobrze tak będę w Krakowie jak mieszka w Krakowie to pójdę zobaczyć coś interesującego coś pięknego coś ładnego coś dobrze zaprojektowanego wtedy skierować ja ja bym tego tak nie antagonizować ochronnej myślę, że jak państwo macie okazję przyjechać do Krakowa to warto zobaczyć i Wawel jako trudną historią i jako taką rozmaitość stylową, której opiekować bywają rozmaite stylowa dla nas źle wyglądam bardzo rozmaicie stylowo, które jest jego wartością warto również zobaczyć nową hutę, które też nie jest jednolita, bo to, że plac centralny, który tak jak już mówiliśmy zresztą kończy się wielką łąką niezwykłą taką otwierającą bardzo szeroko horyzont bardzo rzadko w centrum miasta mamy możliwość zobaczenia tak odległego horyzontu i jest jednak towarzyszy naprzeciwko placu centralnego mamy osiedla, które postmodernistyczna całkiem niedaleko stamtąd mamy wielki blok to jest chyba ważny przyczynek do tego, o czym pan powiedział czy przywódca budowie AGH stoi taki blok zamek jest blok, który powstał we wczesnych latach osiemdziesiątych i naśladuje właśnie wieże Wawelu także i troszeczkę nawiązuje do wieży Wawelu też gotowy to do kościoła Mariackiego także nawet Wawel znajdziemy w nowej Hucie to jest morze czy może przewieźć do nowej Huty nie samej historycznej nowej Hucie, ale z wypowiedzi arch. Leszka filara, który właśnie spór jest był autorem tego tego budynku wiemy, że wieże Wawelu były dla niego inspiracją dla budowy tego bloku, więc Wawel to możemy znaleźć nawet w co wydaje się, że właśnie w tym pluralizm właśnie tej różnorodności widzimy miasto tak miasto to nie jest twór, który dałoby się stworzyć 1 dnia w 1 stylu, nawet jeżeli jeżeli udało się to kilkukrotnie kilku architektowi jakich okolicznościach sprzyjających Zamościu farma duchowo tak czy w nowej Hucie czy, w jakich innych socjalistycznych miastach to to tak naprawdę historia i tak będzie tam ingerować tak będzie przebudowywać tak będzie dodawać nowe znaczenia ważne, żeby to odbywało tak jak już powiedzieliśmy wcześniej w tym tej jak wysokim poczuciu ładu act, czyli takim poczuciu, że to wszystko musi mimo wszystko rozwija się po prostu harmonijnie i myślą o mieszkańcu nie myślał o widokach z kosmosu tylko myślało o widoku mieszkańca który, który po prostu korzysta z tej z tej przestrzeni, więc właśnie zieleń właśnie kabarety, więc właśnie dostęp to do infrastruktury, więc sklepy, więc miejsce do spaceru to są rzeczy, które sprawiają, że dobrze nam się mieszka, w jakich miastach oczywiście też to, że nasze miasto jest wpisany na listę UNESCO albo to, że jest parkiem kulturowym albo to, że architekci, którzy budowali Sojusz jakimiś rozpoznawalnymi postaciami też sprawia, że czujemy się dumni z tego miejsca, gdzie mieszkam to na pewno też oznaczeń dyskusja o mieście nowej Huty na listę UNESCO zresztą była przez jakiś czas obecna w dyskusji w Krakowie pewnie jest tam będzie wracać tak co ciekawe Kraków Kraków jest takim miastem sprzeczności z 1 strony chronić brzydki Wawel, ale np. burzyć panujący hotel w Krakowie, ale wojny, ale państwo uwagę też Wawel jest ludzki system absolutnie nie mogę zgodzić, tym bardziej że waga jest fascynujące właśnie ze względu na to ilość warstw kulturowych w sobie w sobie mieści się na poza tym miał ja uważam, że różnorodność jest wartością, że Rze, że to, że budynki, które są dla nas istotne mają sobie takie plany takie blizny, że one są są jako doświadczony przez historię, że one też by mają sobie jakieś jakieś opowieści ludzi to też bardzo istotny no na pewno Wawel jest taki będzie Królewskim Gargamela czy takim królem Gargas Lizak Polski, ale zostawmy bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę pani dr Dorota Jędruch zakład historii sztuki nowoczesnej Instytut historii sztuki Uniwersytet Jagielloński, bo państwa moim gościem informacje już za kilka minut o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA