REKLAMA

Nie wszystkie drogi prowadzą na orbitę. W kosmos najbliżej jest z Gujany Francuskiej

Usługi Kosmiczne dla Ludności
Data emisji:
2021-03-14 10:30
Prowadzący:
Czas trwania:
21:11 min.
Udostępnij:

Wielka Brytania zamierza jeszcze w tym roku zacząć prace przy budowie kosmodromu i sięgać orbity z własnego terytorium. Szkocji jednak daleko do krajów podzwrotnikowych, skąd latanie w kosmos jest najłatwiejsze. Czy Brytyjczycy wszystko dobrze przemyśleli? - o tym w podcaście.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
ilu Szkotów zmieści się w rakiecie dane doświadczalne są skąpe do tej pory w kosmos poleciał tylko 1 przedstawiciel tego narodu, gdyby zapytać ile rakiet zmieści się w Szkocji tu precyzyjnych danych też brak, ale są plany premier rządu jej królewskiej Mości obiecuje, że w przyszłym roku z półwyspu na samej północy Wielkiej Brytanii zaczną startować bezzałogowe pojazdy orbitalne przyjrzyjmy się projektowanym kosmodrom mówi Sator rent nie jedynemu zresztą, jaki ma Rozwiń » powstać w tamtych okolicach usługi kosmiczne dla ludności zaprasza inż. Jaśkowiak Wybrzeża Atlantyku często ogląda starty rakiet zazwyczaj jednak chodzi o to drugie Wybrzeże wschodni kraniec obu Ameryk co przyciąga branżę kosmiczną nad ocean i czym się w takim razie różnią od siebie jego 2 brzegi, skąd i, dokąd da się polecieć rakietą zastanówmy się, gdzie najlepiej postawić port kosmiczny z Cosmo portu SATA len mają startować rakiety kraju produkty dany przez szkocką firmę Orbitek szkopuł w tym, że rakieta nie jest jeszcze gotowe na razie konstruktorzy pokazali prototyp i zamówili jak twierdzą największą w Europie drukarkę 3 de, która posłuży im do wytwarzania silników na propan rakieta nie będzie duża niecałe 1,5m średnicy niespełna 20m wysokości nośność pół tony ładunku na orbitę Helios chronić tną ten mało intuicyjny termin wyjaśnia za chwilę Paweł kibic man, który w centrum badań kosmicznych Polskiej Akademii Nauk zajmuje się układami sterowania satelitów najpierw jednak zapytałem czy na oko eksperta Brytyjczycy dobrze wybrali miejsce startu wydaje się tak szczególnie z punktu widzenia Europy, gdzie możliwości są dosyć ograniczone głównie ze względu na to, że start rakiety powinien się odbywać w terenie niezatrudnionym rakieta po starcie powinna lecieć nad terytorium chcieli mieszkają ludzie, czyli najczęściej rakiety startują po prostu nad oceanem mocne może dzięki temu unikamy ryzyka tego, że w przypadku niepowodzenia coś może spaść na lodzie zakreślić pomiędzy przeglądami, a wyspami Owczymi linii prostej jest jakieś 300 km nawet jeśli przyjąć bardzo zachowawczy margines bezpieczeństwa dostajemy pokaźną szczelinę dla startujących rakiet w tym obszarze mogą się rozpędzać wznosić jeśli coś pójdzie nie tak również wybuchać i rozbijać się bez szkody dla ludzi w tym zakresie mieszczą się wszystkie dopuszczalne azymut startowe, czyli kierunki, jakie może przyjąć rakieta, lecąc w kosmos tutaj zdecydowanie mówimy o startach w kierunku północy, lecąc na południe przygotujemy na całym terytorium Wielkiej Brytanii i zachodnim kawałkiem Europy, a dalej jeszcze tylko przenieśmy się na drugi brzeg oceanu do słynnego centrum lotów kosmicznych Johna Kennedyego na Florydzie miejsca startu misji Apollo i świętej pamięci wahadłowców tam także obowiązują ograniczenia jeśli rakieta poleci za bardzo na północ może zagrozić najważniejszym amerykańskim metropoliom jeśli za bardzo na południe zaniepokojeni poczują się mieszkańcy Kuby Bahamów dlatego trzeba celować w azymut rozciągające się od Północnego do południowego Wschodu, czyli kierować się nad ocean NASA podchodzi do tego poważnie, kiedy jeszcze latały promy kosmiczne do obsługi naziemnej należał oficer sił powietrznych, który dyżurował przy czerwonym guziku miał jedno zadanie wysadzić pojazd razem z załogą, gdy wahadłowiec zboczył z trasy w ciągu pierwszych kilku minut lotu sprawy nigdy nie zaszły tak daleko położenie geograficzne to pierwsza i najważniejsza rzecz, którą trzeba zwrócić uwagę, wybierając miejsce na kosmodrom w grę wchodzi bezpieczeństwo, a także użyteczność portu kosmicznego mówiąc inaczej w zależności od tego do kontraktu ma lecieć potrzebna będzie inna miejscówka do startu różne orbity wymagają różnych Cosmo portów po osiągnięciu pierwszej prędkości kosmicznej obiekty zaczynają krążyć wokół ziemi, stając się jej satelitami mogą w ten sposób określić najrozmaitsze okręgi szybciej lub wolniej bliżej albo dalej, ale odległość od powierzchni to tylko jedna z wielkości, które opisują ruch satelity zresztą nie jest ona stała, a orbity nie są dokładnymi okręgami, ale to zupełnie osobna sprawa jest jeszcze kilka innych elementów orbity jednym z nich jest inklinacja i nie podejmuje się tłumaczyć tego pojęcia samodzielnie inklinacjach to jest takie specjalistyczne słowo na kąt nachylenia orbity jeśli inklinacje orbity jest zerowa to jest Orbita w płaszczyźnie równika czy nie jak satelita porusza się nad równikiem natomiast jest inklinacja ma 90 stopni to jest wita dokładnie prostopadła do równika, kiedy satelita porusza się w poprzek ruchu obrotowego ziemi wyobraźcie sobie 2 satelity oba znajdują się 500 km nad ziemią 1 jednak orbituje w ten sposób, że koło, które kreśli zawiera w sobie oba bieguny drugi jak mówił Paweł Gil man jest nad równikiem, więc niżej ma kraje tropikalne te hipotetyczne satelity znajdują się na tym samym pułapie, ale na innych orbitach w zależności od tego, jaką orbitę nam chodzi trzeba odpowiednio dobrać port kosmiczny w jakim kierunku wystartujemy taką orbitę uzyskamy każdy kosmodrom ma swoje ograniczenia uniwersalnego rozwiązania brak z pomocą może tu przyjść technologia rozwijana m.in. przez firmę Virgin Orbit, czyli start rakiety z lecącego samolotu o zaletach wadach takiego rozwiązania już rozmawialiśmy można wrócić do odcinka pt. nie da się naciągnąć kosmicznemu biuru podróży jest dostępny na tokfm PL polecam teoretycznie istnieje możliwość, żeby do pewnego stopnia z ignorować związek azymutu i inklinacji to znaczy rozpocząć lot w 1 stronę, a potem skręcić i zmienić kierunek tak się jednak nie robi można wprowadzić satelitę na orbitę równikową apotem skorygować traktory wprowadzić na orbitę polarną natomiast pytanie tutaj chodzi o ekonomię takiego rozwiązania wystrzelenia satelitę ona musi zabrać odpowiednią ilość paliwa na dokonaniu wszystkich pana profity wszystkie korek i przez to masa satelity bardzo się zmniejsza, bo musimy zabrać więcej paliwa, więc zdolności tej satelity do wykonywania zdjęć twierdzi innych zadań, które chcemy ją wykonać są znacznie ograniczone wtedy jeśli trzymać się standardowych rozwiązań na coś trzeba się zdecydować zostańmy w Ameryce ponownie Pawełki cłem przykładem mogą być stany Zjednoczone, gdzie ze słynnego Cosmo sport na Cape Canaveral większość starców jest na orbitę o niskiej inklinacje, czyli jak blisko równika natomiast na te orbity o wysokim nominacji Amerykanie startują z bazy wojskowej w Kalifornii na zachodnim Wybrzeżu, gdzie na północ jest tylko Pacyfik mają swobodną klasę startową tutaj wspomnę o czymś z czego zdałem sobie sprawę dopiero kiedy szykowałem ten odcinek przylądek Canaveral i centrum Kennedy ego zlewały mi się dotąd 1 całość to 2 osobne Cosmo porty znajdują się tuż obok siebie na Florydzie, ale centrum należy do cywilnej NASA ile w zasadzie na wyspie emeryt, a na przylądku bazę ma amerykańskie wojsko, zostawiając na boku dygresje po mieście, że w przypadku brytyjskiego kosmodromu Sauerland istnieje pewne napięcie między czynnikami militarnymi cywilnymi Otóż prawicowy premier Boris Johnson zasugerował, że będzie to port związane z kosmicznym dowództwem Królewskich sił powietrznych, które zamierza powołać lewicowe władze Szkocji natomiast widzą zatem land raczej komercyjne miejsce startów jak pewnie się już domyślacie w przypadku północnej części wciąż jeszcze Zjednoczonego Królestwa w grę wchodzą orbity o dużej inklinacje przebiegające blisko biegunów to tzw. orbity polarne jedną z nich jest wspomniana już Orbita Helios synchroniczne to jest taki specjalny typ orbity bardzo popularne jest Orbita, która niejako podąża za słońcem to jest Orbita używana głównie do satelitów, które obserwują ziemia i robią zdjęcia przez to, że ona podąża ze słońcem satelita obserwuje ziemię przy stałych warunkach oświetlenia za każdym razem, kiedy on wraca ma jakby słońce za plecami w miarę jak ziemia okrąża słońce robi to cały czas skierowana w stronę słońca Orbita obraca się z taką samą prędkością, jaką ziemia okrąża słońce Pawełki man oszczędził nam terminów takich jak długość węzła występującego i precyzja osi orbity nie wdając się, więc detale dopowiem tylko, że Orbita może zmieniać swoje położenie nie, zmieniając inklinacji może się znaleźć innej płaszczyźnie, a jeśli nad tym zapanować to można grać tę zmianę z ruchem ziemi wokół słońca wtedy zawsze, kiedy satelita będzie przecinał powiedzmy zwrotni raka będzie to o tej samej porze dnia, choć raz nad Algierią innym razem nad Indiami a kiedy indziej nad oceanem to jest po prostu dobra orbitę dla satelitów szpiegowskich już można będzie nią latać z kosmodromu Sauerland ze startami na północ wiąże się jednak pewna komplikacja może nie komplikacje co w przypadku takich startów nie można skorzystać z pomocy ziemia obraca się z Zachodu na wschód w ten sposób po nocy przychodzi dzień jak ja Krzysztof Cugowski każdy obrót trwa dobę czy też doba to tyle ile trwa 1 obrót to oznacza, że wszystko co znajduje się na równiku pędzi z zawrotną prędkością około 1600km/h, żeby wejść na orbitę trzeba nadać rakiecie pierwszą prędkość kosmiczną około 28 000km/h jeśli wystartować zgodnie z ruchem ziemi rakieta nie rusza od zera, ale ze wspomaganiem całej planety rzecz nie do pogardzenia, ale im dalej od równika tym pomoc jest mniejsza, a przy startach na północ albo na południe nie ma jej wcale jeśli te blisko równika faktycznie możemy maksymalnie wykorzystać ten obrót ziemią i prędkość ruchu obrotowego ziemi jest z tą prędkością, której rakieta korzysta natomiast gdyby taki port kosmiczny był na biegunie wtedy biegu czynie obraca niemalże, więc wtedy nie ma tego zysku znając mechaniki nieba projektanci misji, korzystając z tego tak bardzo jak jest możliwe jak w przypadku lotu nad orbitę wysokiej inflacji to co faktycznie jest także praktycznie cała prędkość potrzebnego do zlecenia natury i Tomasz pochodzić od rakiety nie możemy tutaj korzystać z pomocy ruchu obrotowego ziemi, więc potrzebujemy więcej paliwa więcej paliwa oznacza mniejszy ładunek mniejszy ładunek oznacza mniejszą opłacalność mniejsza opłacalność może oznaczać, że w ogóle nie polecimy, lecąc na wschód korzystamy z obrotu ziemi, lecąc na północ albo południe nie korzystamy z obrotu ziemi, ale co na zachód obrót ziemi działa przeciwko rozpędzający się w pakiecie, bo musi ona zrekompensować sobie to, że razem ze wszystkim co na powierzchni planety początkowo porusza się w drugą stronę jest jednak Cosmo sport, który specjalizuje się w takich startach to izraelska baza palmach im 30 km na wschód od niej zaczyna się terytorium znane jako zachodni brzeg Jordanu dalej rozciągają się kraje arabskie powiedzmy, że lecąca tamtędy rakieta mogłaby zostać opacznie zrozumiane na zachód natomiast znajduje się morze Śródziemne, więc przy zachowaniu ostrożności mając dużo paliwa można leczyć śmiało zupełnym przeciwieństwem jest kosmodrom europejskiej agencji kosmicznej znajduje się w Gujanie francuskiej zaledwie 5 stopni na północ od równika startujące stamtąd rakiety wyzyskują ruch obrotowy niemal do cna zapytałem, więc powłoki mana czy to najlepszy port kosmiczny na ziemi pod kątem energetycznym najprawdopodobniej tak dużym takim segmentem rynkowym są satelity stacjonarne są satelity wykorzystywane do Telekomunikacji do transmisji telewizyjnych dla tego segmentu to jest idealne miejsce do startu orbitę geostacjonarną pojąć dużo łatwiej niż Heliosa chroniczną satelita znajduje się nad równikiem i krąży taką samą prędkością, jaką ziemia się obraca w efekcie unosi się cały czas nad 1 punktem na razie tyle więcej orbicie geostacjonarnej w odcinku za tydzień Gujana francuska jest tutaj dosyć unikalne stany Zjednoczone, korzystając z bazy na swoim terytorium Rosja korzysta z masy na terytorium byłego ZSRR obaj kontr już teraz w Kazachstanie raczej nie ma takich placówek zamiejscowych co może trochę dziwić, zważywszy na korzyści posiadania portu kosmicznego jak najbliżej równika są jednak poza tymi wynikającymi z mechaniki lotu także inne kryteria, jakie trzeba wziąć pod uwagę, szukając odpowiedniego miejsca skoro Paweł Kik mamy już o nim wspomniał to pochylmy się na kosmodromie, z którego po raz pierwszy człowiek wyruszył w kosmos Bajkonur idzie wbrew dotychczasowym przykładem, bo nie leży nad wielką wodą on na pewno otoczone stepem ze wszystkich stron tamte terytorium jest bardzo słabo zaludniona nawet jeśli chcesz na trasie są miejscowości zaludnione po drodze na trajektorię rakiet można tak zaplanować, żeby ona ominęła trochę niebezpieczny rejon zawsze jest to jakieś ograniczenia, które trzeba wziąć pod uwagę ich by komuś stał się takim ośrodkiem zamiejscowym, który mówił Paweł pismem Rosjanie dzierżawią go od Kazachów, ale w 1955 roku, kiedy zaczynali budowę nie mogli wiedzieć, że do tego dojdzie nie mogli się też domyślać, że lokalizacja kosmodromu wpłynie na to na jakiej orbicie znajdzie się stacja kosmiczna, którą zbudują razem z kapitalistyczną Ameryką ba, że stany Zjednoczone pójdą na rękę zgadzając się na orbitę międzynarodowa stacja kosmiczna, czyli jest zez krąży mniej więcej 400 km nad ziemią kąt jak jej Orbita tworzy z równikiem wynosi około 50 stopni to jak już ustaliliśmy inklinacjach orbity dobrana tak, żeby ułatwić życie Rosjanom biorąc pod uwagę szerokość geograficzną ich kosmodromu i dopuszczalne tam azymuty lotu okno startowe otwiera się u nich 2× w ciągu doby zaś biorąc pod uwagę analogiczne ograniczenia centrum lotów kosmicznych Kennedyego to tylko raz w momencie, kiedy stacja kosmiczna wykonuje pełen obrót na ziemi 90 minut ziemia w tym czasie obraca się o 20 kilka stopni stacja kosmiczna w trakcie 1 dnia wykonuje kilkanaście robić chcemy wystartować tak, żeby trafić na tę konkretną orbitę jeśli nie trafimy na konkretny przedział godzinowy, który mnie, więc jesteśmy w stanie wstrzelić się temu Orbita to musimy poczekać lepiej poczekać niż potem marnować paliwo na to, żeby skorygować błędy ponoć innym powodem by wybrać dla, a jest właśnie taką orbitę było to by nie latać nad Chinami, zanim nie przekroczy granice przestrzeni kosmicznej, gdzie żadne państwo nie ma już władzy Chińczycy dysponują kilkoma kosmodrom mami ich misja marsjańska startowała z wyspy Hajnan, czyli raz jeszcze mówimy o lotach nad wodą, którą dobrze mieć w pobliżu nie tylko ze względu na to, że zapewnia dużo przestrzeni rakiety kosmiczne zazwyczaj produkowane są, gdzie indziej czy satelity zazwyczaj są produkowane cięcia i bardzo często są to powiedział przedmioty trudne gabarytowo jeśli chodzi o ich transport, więc tutaj dobra infrastruktura czy nawet dostęp do morza możliwość transportowania członów rakiet drogą morską bardzo ułatwia tutaj operacje dostarczania tych wszystkich elementów Chiny korzystają też sportów w głębi lądu, bo poza transportem bezpieczeństwem i mechaniką orbitalną trzeba wziąć pod uwagę jeszcze kilka innych rzeczy wartość wspomnieć też pogodzie często starty są przerywane z powodu pogody czasem położenie portu kosmicznego w terenach nadmorskich może być w konflikcie z tymi warunkami pogodowymi natomiast na pewno bierze się to pod uwagę, żeby to było miejsce, w którym w miarę stabilnie może nie tyle da się przewidzieć, ale coś co ma jak największą liczbę pogodnych dni są tak naprawdę dni, w których można przeprowadzać starty czyta pogadają słane są automatycznie ograniczamy sobie dostępność okien startowych, ale jak się kończy przedkładanie innych spraw ponad bezpieczeństwo uczy nas właśnie przykład Chińczyków w 1966 roku z kosmodromu w Sinciangu miała wystartować rakieta długi marsz trzeba z satelitą telekomunikacyjnym należącym do amerykańskiej firmy Intel sad natychmiast po odpaleniu poleciała jednak w bok ani w górę uderzyła w leżącą nieopodal wioskę oficjalne dane mówią o 6 zabitych bardziej realistyczne amerykańskie szacunki nawet kilkuset to tylko 1 szeroko znany wypadek, a w internecie łatwo znaleźć zdjęcia rakietowych szczątków, które spadły na budynki w Chinach, żeby umieścić kilkaset ofiar tej katastrofy we właściwym kontekście dodam, że podczas wszystkich dotychczasowych załogowych lotów kosmicznych zginęło mniej niż 20 astronautów, a jednak kosmodromu nie da się zupełnie odcięci od świata dostęp do lotniska dostęp do tak naprawdę kadry, która mogłaby obsługiwać taki port kosmiczny w okolicy czy chociażby kwestie infrastruktury powiedział takiej turystyczną hotelowej często starty gromadzą widzów są spektakularne wydarzenia z drugiej strony są osoby, które obsługują danego satelity, które mieszkają na miejscu natomiast na czas startu przygotowania konkretnego Satellite startu muszą spędzić kilka tygodni w takim miejscu, żeby pracować wspólnie z obsługą rakiety razem zintegrować całość pod tym względem dobrze sobie koncertował i on Musk właściciel i twórca firmy SpaceX fabrykę rakiet i miejsce ich startu konstruuje w Teksasie tuż przy granicy z Meksykiem w okolicy zwanej Boca Chica dawni Wybrzeże Kopernika poważnie teren raczej odludne, bo nawet wcześniej prawie nikt tam mieszkał a, odkąd co pewien czas niedaleko wybuchają prototypy zaś jedyną drogę trzeba zamykać na czas testów ludzie tym chętniej godzą się odsprzedać swoje nieruchomości spisowi tymczasem 1,5 milionowe San Antonio drugie co do wielkości miasto w Teksasie jest oddalone o parę godzin jazdy samochodem idąc Musk chciałby w ogóle, żeby władze tamtejszego hrabstwa zgodziły się na założenie w miejscu Boca Chica nowego miasta wszystko mówiącej nazwie Star Base, które zatrudni liczby jego pracownicy mocno oddaliliśmy się od kosmodromu satyr Szkocji czy też właściwie planowanego kosmodromu jak powiedziałem niejednego ostatnio amerykański koncern Lockheed Martin, który także chciałby startować z Wielkiej Brytanii stwierdził, że nie chce dzielić swojego portu z nikim i zapowiedział, że własny zbuduje na szetlandach pozostaje tylko jedno pytanie czy dałoby się tak u nas nie mamy takich warunków, żeby eksport to wynoszenia ładunków orbitalnych zlokalizować na terenie Polski są pomysły tego, żeby stworzyć taki port to wynoszenia rakiet co szpitalnych natomiast kwestia wynoszenia ładunków na orbitę to też jest zupełnie inny temat brak przestrzeni, gdzie można latać bez obaw nie mamy dostępu do oceanu nikt u nas nie produkuje rakiet orbitalnych i wreszcie co jest przykre nie tylko z powodu kosmicznych Polska nie leży w tropikach, żeby do startu rakiety zaprząc całą planetę Bałtyk po prostu nie będzie Atlantykiem, a pustynia Błędowska kazachskim stepem, choć akurat na pustyni Błędowskiej rakiety czasem startują, bo upatrzyli sobie modelarzy to były usługi kosmiczne dla ludności uwagi wnioski reklamacji przyjmuje się pod adresem Piotr Jaśkowiak małpa Radia Europe usługi kosmiczne dla ludności kolejna premiera w najbliższą niedzielę Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: USŁUGI KOSMICZNE DLA LUDNOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA