REKLAMA

Polska jest w... wiadomo, gdzie. Z energetyką. A co jest na pierwszym miejscu w rankingu Hirscha? Chyba nie zgadniecie

Cotygodniowe podsumowanie roku
Data emisji:
2021-03-15 19:30
Prowadzący:
Czas trwania:
01h 18:13 min.
Udostępnij:

Idzie wiosna, idzie ożywienie - ważne symptomy takich oczekiwań można już dostrzec na rynku, widać też wyraźnie, że najprawdopodobniej znów Amerykanie zapewnią sobie mocniejsze, i szybsze "odbicie" niż mieszkańcy Europy. Także gołym okiem widać, że w związku z rosnącymi opłatami za emisję CO2 praktycznie żadna z polskich elektrowni węglowych nie jest już rentowna. A innych nie mamy, choć był czas na to, żeby takiemu problemowi zapobiec. To oczywiście tylko część tematów tego odcinka, reszta - w podcaście

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest poniedziałek 15 marca ten podcast to cotygodniowe podsumowanie roku jeśli nazywam Rafał Hirsch witam bardzo serdecznie ten podcast cotygodniowe podsumowanie roku opowiada w nim co tydzień, a 10 najciekawszych najważniejszych wydarzeniach związanych z gospodarką, które miały miejsce w ciągu minionych 7 dni w ciągu tego tygodnia, który jest już za nami te tematy od dziesiątego do pierwszego miejsca są uszeregowane, czyli tworzą coś w rodzaju listy przebojów no i jeszcze raz Rozwiń » podkreślę ustawienie jest całkowicie subiektywna nie ukrywam tego nigdy tego nie ukrywałem cotygodniowe podsumowanie roku podcast Ekonomiczno polityczny Rafała Hirscha zawsze w poniedziałek po dziewiętnastego tylko na TOK FM w naszej aplikacji mobilnej w tym tygodniu myślę, że możemy zacząć już w tym momencie nie ma na co czekać na miejscu dziesiątym bardzo ciekawa informacja, która o została opublikowana przez warszawską giełdę papierów wartościowych zaczyna w tym tygodniu od giełdy to jest informacja o tym jak wyglądała struktura inwestorów na warszawskim rynku giełdowym w 2020 roku struktura, czyli im tych inwestorów na tej giełdzie było zagranicznych lub krajowych wśród krajowych i ile było tzw. instytucjonalnych, a ilu było inwestorów indywidualnych, czyli takich, bo nie wszyscy indywidualni są drobnymi inwestorami, ale podejrzewam, że zdecydowana większość to tzw. drobni inwestorzy no i ciekawe w tych zestawieniach jest właśnie to, że nagle ci drobni inwestorzy się niesamowicie niesamowity sposób 2020 roku uaktywnili, ponieważ udział inwestorów indywidualnych w obrotach na rynku głównym, czyli na tym rynku, na którym handluje akcjami przedsiębiorstw urósł aż do 25% całości, czyli 14 całego obrotu pochodziła od tych indywidualnych inwestorów to jest bardzo dużo, bo jeszcze w 2019 roku ich udział sięgał ledwie 12%, a teraz 25, więc właściwie można powiedzieć, że się podwoją też najwięcej od ponad 10 lat nie powiem dokładnie od ilu lat to jest najwięcej, ponieważ statystyki na stronie warszawskiej giełdy papierów wartościowych sięgają tylko ostatnich 10 lat i w ciągu tych ostatnich 10 lat tak wysokiego poziomu nie było, więc jest najwięcej od co najmniej 10 lat być może od dłuższego okresu warszawska giełda istnieje jak ktoś nie pamięta od 1991 roku, więc ma już 30 lat właśnie będzie trzydziestolecie będzie w kwietniu za miesiąc tak mi teraz się sobie to uświadomiłem, że będziemy mieć piękną rocznicę, ale to w kwietniu dopiero pierwsza sesja giełdowa była w kwietniu szesnastego chyba dwunastego nie pamiętam teraz szesnastego chyba kwietnia nie pamiętam, bo mnie nie było na tej sesji wtedy wtedy, kiedy nasze odbywała nie miałem o tym jeszcze wtedy zielonego pojęcia, bo to było 30 lat temu w każdym razie ten udział inwestorów indywidualnych jest bardzo duży znacząco urósł jednocześnie udział inwestorów zagranicznych spadł do poziomu najniższego od 3 lat, chociaż inwestorzy zagraniczni nadal dominują też nadal ponad 50% w samym udziale natomiast skala tej dominacji jest mniejsza niż w ciągu ostatnich lat no i jeśli chodzi o inwestorów krajowych, ale tych instytucjonalnych, czyli głównie chodzi o różnego rodzaju fundusze inwestycyjne to tutaj ten udział też dość wyraźnie spadł on z kolei jest najniższy od co najmniej 10 lat, chociaż nie oznacza to, że to, że udział inwestorów instytucjonalnych i zagranicznych spadanie oznacza, że oni się wycofują z ręką albo mniej handlują, bo ich aktywność też rośnie tylko, że rośnie wolniej niż indywidualnych dlatego ich udział w całości się zmniejsza, ponieważ generalnie rok 2020 na warszawskiej giełdzie był dość wyjątkowy, ponieważ mieliśmy do czynienia z bardzo dużym wzrostem obrotów na rękę te obroty urosły o ponad 50% w stosunku do 2019 roku w związku z tym, że one aż tak bardzo urosły to dość łatwo wyliczyć sobie mając do dyspozycji dynamikę wzrostu całego rynku i zmiany w strukturze tego rynku dość łatwo sobie liczyć, że ci inwestorzy instytucjonalni też zwiększyli swoje obroty w ubiegłym roku pomimo spadku udziału w całości to jednak zwiększyli swoje obroty o jakieś 18% w stosunku do 2019 obroty generowane przez inwestorów zagranicznych urosły o 37% około 37% natomiast w przypadku inwestorów indywidualnych ten wzrost obrotów przekroczył 220%, więc tutaj mieliśmy naprawdę duży wystrzał podejrzewam, że dość duża zasługa tutaj leży po stronie atrakcyjnych ofert publicznych, które miały miejsce z Allegro oczywiście na czele z największą ofertą publiczną w historii warszawskiej giełdy papierów wartościowych, bo ona oczywiście cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem ze strony inwestorów indywidualnych różnego rodzaju oferty ze strony spółek gamingowych, które miały miejsce w ubiegłym roku też cieszyły się dużym zainteresowaniem poza tym to też jest taki fenomen, który można zaobserwować także na innych rynkach na innych giełdach na całym świecie, że pandemia sprzyja ożywianie się inwestorów indywidualnych, którzy ja sam rok temu żartowałem, że teraz będzie jak jak mamy pandemię koronawirusa i wchodzi lockdown będziemy zamknięci w domu no to wszyscy zaczniemy troszeczkę z nudów grać na giełdzie i to był żart natomiast wygląda na to, że trochę się to chyba sprawdziło i ci ludzie szukający dla siebie rozrywek w momencie, w którym mają więcej wolnego czasu niż zwykle i część ich ulubionych rozrywek jest niedostępna, bo np. nie mogą pójść do knajpy knajpy są zamknięte nie mogą pojechać na narty itd. tak dalej prawda część tych naszych aktywności jest nieosiągalna nie może pójść na basen np. albo do kina sporo tych ludzi szuka jakichś nowych innych zajęć, a w dzisiejszych czasach na giełdzie można inwestować za pośrednictwem chociażby aplikacja, które są w telefonie w stanach Zjednoczonych są aplikacje, które są darmowe wręcz, więc to też pomaga napędzać nową aktywność nowych inwestorów indywidualnych na giełdzie i ten boom pewnie w Polsce nie było aż tak duży jak w stanach Zjednoczonych natomiast w tych statystykach też mam wrażenie, że to zjawisko właśnie też jest widoczne, więc bardzo ciekawie dana wyglądają to było miejsce dziesiąte to teraz przed nami miejsce dziewiąta była na miejscu dziewiątym kolejne bardzo ciekawe badania, chociaż tym razem troszeczkę bardziej przygnębiające jednak badanie przeprowadzone przez taką taki portal internetowy Pracuj PL zajmujący się oczywiście tym co się dzieje na rynku pracy no i z tych badań przeprowadzonych przez portal wynika przez serwis wynika, że co trzecia czynna zawodowo osoba w Polsce nigdy nie starała się wzrost wynagrodzenia co jest smutne podejrzewam, że nie starała się, że spora część tych ludzi nie starała się, dlatego że po prostu nie wierzą w powodzenie takich starań co samo w sobie troszeczkę źle świadczy o kulturze korporacyjnej i o tym co się dzieje na polskim rynku pracy 11% badanych twierdzi, że w ich firmie podwyżek się po prostu nie daje to chyba najbardziej przygnębiające ze wszystkiego to muszą być naprawdę straszne firmy uważam, że wszyscy, którzy w nich pracują powinni jak najszybciej zmienić pracę na pracę w takich firmach, w których podwyżki się daje nie wszystkim nie zawsze oczywiście, ale generalnie takie rzeczy się zdarzają, ale to 11% twierdzi, że ich firmie po prostu podwyżek się nie daje natomiast o wynagrodzenia nigdy się nie starało o blisko 33%, więc jakiś tam ponad 20% nie robiło tego pomimo tego, że nie twierdzi, że po prostu firmy nie daje się podwyżek, więc być może to też wynika z jakiejś nie wiem zbyt niskiej samooceny jeśli chodzi o swoje własne życie zawodowe w każdym razie zachęcały zachęcałbym, bo co szkodzi spróbować to nie jest tak mam jeszcze przynajmniej nie jest także osoba, która pójdzie z propozycją podniesienia wynagrodzenia zlecić roboty za chwilę słyszałem takie historie, ale one pochodzą raczej nie sprzed 20 lat okresów okresu, kiedy mieliśmy 2 stuprocentowe bezrobocie w Polsce w tej chwili to sytuacja nieco się zmieniła natomiast wiem, że są takie firmy, w których usilnie usiłuje się trzymać pracowników w tym przekonaniu, że tak właściwie w każdej chwili mogą wylecieć i nie mają nic dopowiedzenia to jest blef najczęściej podejrzewam obiektywne dane dotyczące tego co dzieje się na rynku pracy w Polsce wskazują, że jednak dzisiaj pracownicy mogą sobie pozwolić na nieco większe oczekiwania wobec pracodawców tylko, że najlepiej, gdybyśmy mogli zorganizować jakiś tam związki zawodowe prawda wtedy byłoby to w ogóle łatwiejsze do uzyskania natomiast najtrudniejsze pewne pewnie jest pokonanie tej swojej własnej nieśmiałości jeśli chodzi o tę dziedzinę czy też wręcz właśnie strachu ja się to już przełamie to potem czasami okazuje się, że ta rozmowa z pracodawcą jest zupełnie sensowna można dojść do jakiegoś tam do jakiegoś tam porozumienia mam wrażenie, że w Polsce obowiązuje w wielu miejscach taka kultura korporacyjna, że podwyższy nie taka, że w ogóle nie ma podwyżek, ale raczej taka, że podwyżki rozdaje się tylko tym, którzy naprawdę mocno się tego domagają i jeśli ktoś ci raczej nie ma takiej kultury i pewnie jeszcze szybko nie będziemy mieć takiej kultury, że podwyżki dostają także ci, którzy w ogóle nic na ten temat nie mówią na to, żeby warunkiem tego, żeby ją zdobyć jest to, że trzeba ją wywalczyć wcześniej to nie jest niemożliwe mam wrażenie, że to jest jednak do osiągnięcia, bo mam wrażenie, że też coraz więcej jest takich firm takich pracodawców, którzy cenią sobie to, że mają tych pracowników stopa bezrobocia już nie jest tak wysoka jak kiedyś na rynku pracy, więc nie jest taka sytuacja, że można każdego wywalić za chwilę będzie 5 kolejnych na to miejsce już byłby zdecydowanie większy problem teraz znalezienie nowego pracownika na rynku, więc szansę obiektywnie rzecz biorąc powinny być powinny być większe natomiast z tych badań wynika, że 13 czynnych zawodowo nigdy nie starała się wzrost wynagrodzenia 28% badanych twierdzi, że chętnie dzieli się informacjami o swoich zarobkach z innymi 20 od 8, czyli można powiedzieć tylko 28%, czyli zdecydowana większość tego nie robi, więc nie rozmawia o tym ile kto zarabia połowa badanych uważa też, że ich pracy nie ma jasnego systemu wynagradzania swoją drogą można się w związku z tym zastanawiać, skąd ci, którzy mówią, że ich firmach nigdy nie daje się podwyżek, skąd oni to wiedzą skoro zdecydowana większość Polaków w ogóle nie rozmawia między sobą na temat wynagrodzeń prawda, więc może im się tylko tak wydaje prawda być może jest inna jednocześnie też to nie jest także nie prosimy o podwyżki, ponieważ jesteśmy za zadowoleni z naszych wynagrodzeń, bo to deklaruje tylko 32% respondentów 32% uważa, że ich obecne wynagrodzenie spełnia ich oczekiwania, więc ponad połowy badanych nie spełnia no i aż 71% badanych uważa, że oferty pracy powinny zawierać informacje o dokładnych albo przybliżonych zarobkach na remontowanym stanowisku, czyli generalnie troszeczkę się poruszamy jak węgle na tym rynku prawda ani nie wiemy ile te wynagrodzenia wynoszą nie wiem, jaka jest, gdzie na rynku z nikim o tym nie rozmawiamy, bo generalnie o tym się nie rozmawia jak są te oferty to tam też nie ma nic o pieniądzach co oczywiście jest wygodne z punktu widzenia pracodawcy, bo wtedy może za oferować mniej i liczyć na to, że osoba, która stara się to praca się na to zgodzić, ponieważ nie jest wyposażona w wiedzę prawda, więc od tej strony ta sytuacja cały czas jest ciężka dla dla pracowników dlatego zachęcam, żeby nie bać się aż tak strasznie próbować tą od czasu do czasu zmieniać to było miejsce dziewiąte takie smutne trochę dobra teraz miejsce ósme przed nami i to już absolutnie nie będą żadne badania tylko będą dane i one nie będą dotyczyć tego co się dzieje w Polsce Kasia akurat tak się złożyło, że w tym dzisiejszym wydaniu podcastu nie ma zbyt wielu informacji o inflacji, która ma rosnąć, której się boją rynki finansowe było na ten temat troszeczkę w poprzednich wydaniach natomiast dzisiaj tylko 1 tego typu informacja, która nadeszła do nas w ciągu ostatnich dni z Chin i jest to interesująca Otóż wskaźnik tzw. inflacji producenckiej, czyli chodzi o ceny producentów ceny towarów w momencie, w którym opuszczają one fabrykę i idą na rynek najczęściej hurtowy, czyli jeszcze nie w sklepach nie u tego ostatecznego odbiorcy tylko raczej na początku tego procesu oceny produkt ten indeks cen producentów w ciągu roku wzrósł o 170% nie wygląda jakoś strasznie to mniej niż 2% rocznie, ale jednocześnie jest najwięcej od 2018 roku w Chinach i to jest więcej od oczekiwań, bo analitycy oczekiwali wzrostu i 1,5% no i w związku z tym, że to wygląda taka nie inaczej to można zauważyć taką, jakby nową dynamikę, która narodziła na tym rynku w ciągu ostatnich miesięcy, bo jeszcze parę miesięcy temu ten wskaźnik, pomimo że nadal nie jest wysoki to i tak był znacznie niżej i on dość dynamicznie rośnie z miesiąca na miesiąc ostatnio to zwiększa ryzyko, że Chiny będą jak to się mówi eksportować inflację na cały świat, bo wiadomo, że Chiny to jest ogromny eksporter na świecie no, a jeśli te towary przez nich eksportowane będą coraz droższe, a tym wskaźnik wskazuje na to, że właśnie tak będzie no to siłą rzeczy to zjawisko będzie się rozlewać nie tylko po chińskiej gospodarce, ale tak po wielu innych gospodarkach na całym świecie, w których można dostrzec bardzo wiele różnych dostaw właśnie z Chin prawda Polska m.in. też jest taką gospodarką generalnie mamy nadwyżki handlu zagranicznym zresztą świata, ale jeśli chodzi o handel z Chinami to akurat w tym przypadku mamy dość duży deficyt, więc zdecydowanie więcej z Chin importujemy niż do nich eksportujemy na ten import teraz w związku z tym, że o nich rosną ceny może stać się droższe i ten droższy import z punktu widzenia naszych firm podnosi koszty w tych firmach prawda, więc to też w jakimś tam w kolejnym kroku może zwiększać presję inflacyjną także np. właśnie w naszej gospodarce ceny chińskich fabrykach rosną, bo rosną u nich koszty produkcji związane, zwłaszcza z drożejącą ropą naftową wzruszającymi paliwami ten wzrost cen dotyczy też rynku metali i innych surowców generalnie surowce drożeją ten mechanizm jest dość dobrze znane i dość dobrze omówione, czyli cały świat cały rynek finansowy oczekuje w tym momencie ożywienia gospodarczego na całym świecie wraz z ożywieniem gospodarczym przyjdzie wzrost popytu na ich, oczekując na wzrost popytu surowce ceny tych surowców już w tym momencie idą w górę i to się przekłada zaczyna się przekładać powoli na wzrost inflacji wśród producentów właśnie mniej więcej m.in. w takich miejscach jak jak w Chinach, więc w ten sposób może się zrealizować taki scenariusz, który mówi dzisiaj wielu ekonomistów na świecie, że mu wyjściu z recesji ożywieniu gospodarczemu będzie towarzyszyć jednak dość wyraźny wzrost inflacji nie wszyscy się z tym zgadzają jest wielu ekonomistów, którzy twierdzą, że w ogóle inflacji nie zauważymy jakieś specjalnie większej niż do tej pory natomiast warto obserwować co się dzieje w takich miejscach jak chińskie fabryki np. bo to jest miejsce dość istotne w tym ogólnoświatowym jak to się mówi łańcuchu logistycznym łańcuchu dostaw ma tam widać wyraźnie, że ceny w tym momencie rosną najszybciej od 2018 roku wygląda to interesującą, a jeśli chodzi o perspektywę ożywienia gospodarczego i wychodzenia z recesji to więcej o tym teraz na miejscu siódmym z na siódmym miejscu w tym tygodniu nowe prognozy organizacji współpracy gospodarczej rozwoju, czyli OECD te nowe prognozy dotyczą tylko 20 największych gospodarek na świecie, więc nie ma tam żadnej aktualizacji jeśli chodzi o prognozy dla Polski, więc w tym, o czym będą teraz mówił nie ma takiego naszego lokalnego wymiaru, ale i tak są to dane bardzo ciekawe, ponieważ OECD postanowiło dokonać bardzo poważnych korekt bardzo poważnych zmian w tych prognozach w stosunku do tego co prognozowali pod koniec ubiegłego roku w listopadzie czy też grudniu 2020 roku te nowe prognozy są zdecydowanie bardziej optymistyczne niż te sprzed kilku miesięcy, bo sytuacja zmieniła się w ciągu kilku ostatnich miesięcy dość zasadniczo zmieniło się jedno właśnie 2 rzeczy się zmieniły po pierwsze mamy szczepionki na cenę świecie tak właściwie niektórzy przeprowadzają proces szczepień szybciej niektórzy wolniej, ale generalnie ten proces trwa i powinien skończyć dobrze, a po drugie, Donalda Trumpa w stanach Zjednoczonych zastąpił Dziuba 1, który ma zupełnie inne podejście do tych problemów i też inne podejście do gospodarki czy właśnie podejście do gospodarki może nie jest aż tak specjalnie inny od tego, które prezentował Donald Trump, bo on też chciał wspomagać amerykańska gospodarka dość dużym programem pomocowym tutaj chyba istotniejsze jest zmiana sytuacji i układu politycznego w amerykańskim kongresie, bo wcześniej blokowali tego typu programy Republikanie w tej chwili oni są w mniejszości i kontrolę nad obydwiema izbami amerykańskiego Kongresu przejęła partia demokratyczna i to sprawia, że znacząco organizacja współpracy gospodarczej i rozwoju podniosła prognozę wzrostu gospodarczego właśnie dla Stanów zjednoczonych w grudniu szacowała, że oczywiście po recesji w ubiegłym roku nastąpi odbicie w 2021, ale szacowała, że to odbicie będzie na poziomie 332% dokładnie teraz szacuje, że PKB amerykański w tym roku urośnie aż 6,5% co jest zmiana prognozy 326,5, czyli właściwie podwojenie tej prognozy prawie, że właściwie nawet ponad pro po dwoje nie, bo 3 i 2× 2 to byłoby 64 jest Shi pół procent, więc zasadnicze zasadnicza zmiana podejścia do gospodarki amerykańskiej prognoza wzrostu PKB dla strefy euro też poszła w górę, ale nieznacznie, bo w grudniu ta prognoza wynosiła 360% teraz wynosi 3 i dziewięćdziesiątych, czyli proszę zauważyć co się stało w grudniu OECD prognozowało, że strefa euro urośnie o 3 i sześćdziesiątych stany Zjednoczone 32, więc wcześniejsze prognozy mówiły o tym, że to Europa będzie się szybciej odbijać od Stanów zjednoczonych nastąpiła zmiana i teraz strefa euro ma 39 stany mają 6,5, więc właściwie sytuacja staje się w ogóle nieporównywalna odjechały nam stany Zjednoczone daleko do przodu nam mówi nam się Europie prawda Polska nie jest w strefie euro akurat, ale jesteśmy w unii europejskiej w Europie jeśli chodzi o prognozy dla gospodarki niemieckiej największej w unii europejskiej to w grudniu była mowa o tym, że będzie wzrost o280% i teraz została ta prognoza podniesiona, ale tylko 3% w sumie to niewielka różnica prawda, więc z punktu widzenia OECD zdaniem analityków OECD w Europie niewiele się zmienia oczywiście będziemy mieć do czynienia z odbiciem gospodarczym, ale ono nie będzie zachwycające natomiast zmiana w stanach Zjednoczonych jest potężna oczywiście to jest kwestia różnicy w skali programów pomocowych, które są już uchwalone w stanach ten plan forsowany przez prezydenta Bidena to jest bilion 900 miliardów dolarów w Europie fundusz odbudowy to jest tylko 750 miliardów euro jest bardzo dużo, ale w stosunku do tego co się dzieje w stanach można powiedzieć, że to jest tylko więc, porównując te plany do PKB to jest 11% PKB w stanach Zjednoczonych tylko 6% PKB Unii Europejskiej tego dodatkowego programu stymulującego no i prognozy są takie, że w efekcie Amerykanie odrobią wszystkie straty z pandemii znajdą się ze swoim PKB powyżej poziomu 2019 roku, czyli sprzed pandemii już pod koniec 2020 pierwszego, czyli już za kilka miesięcy tak naprawdę natomiast Unia europejska będzie zabierze to zdecydowanie więcej czasu, bo na koniec tego roku Unia nadal ma być 3% poniżej poziomu 2019, więc znów przerabiamy to co działo się po kryzysie finansowym związanym z upadkiem Lehman Brothers 2008 roku ten kryzys uderzył i Europy i stany Zjednoczone mniej więcej tak samo natomiast potem różnica polegała na tym, jakie środki są stosowane po uderzeniu tego kryzysu Amerykanie robili więcej lepiej dłużej w związku z tym odbili się zdecydowanie wyraźniej i szybciej natomiast w Unii Europejskiej ten kryzys trwał jeszcze ładnych parę lat po drodze było jeszcze bankructwo Grecji tak dalej, więc tam były jakieś dodatkowe powikłania wydawało się, że Europa odrobiła lekcję na poziomie werbalnym przynajmniej odrobiła, bo to co mówią przedstawiciele władz Unii Europejskiej brzmi dobrze natomiast jeśli chodzi o realia i praktykę i dołu przyziemną codzienność to widać, że znów Europa wyraźnie przegrywa jeśli chodzi o sprawność wprowadzania programów pomocowych i skalę tych programów to Europa przegrywa ze Stanami Zjednoczonymi jest jak będzie podobne, czyli będziemy wychodzić z kryzysu niestety dłużej my jako Europa nie mówić w tej Polsce Polska wyróżnia się na plus na tle całej Unii Europejskiej natomiast jeśli chodzi o całą Unię europejską to znów będzie to trwać zdecydowanie dłużej u nas niestety niż w stanach Zjednoczonych teraz przed nami miejsce szósta SA w tym, że Europa ma wychodzić z kryzysu dłużej i mniej zamaszyście niż stany Zjednoczone wiążą się też dodatkowe ryzyka, bo np. rynek finansowy zaczął już jak gdyby dyskontować to, że za chwilę po tej recesji nie będzie śladu będziemy mieć ożywienie gospodarcze w związku z tym np. tanieją obligacje na rynku amerykańskim, ale także w Europie rosną rentowności tych obligacji, czyli rośnie rynkowa stopa procentowa i w przypadku Stanów zjednoczonych to jest takie zjawisko, które jest do zaakceptowania tak przynajmniej twierdzi Fertak twierdzi Gianni alem sekretarz skarbu oni wszyscy mówią, że no tak właśnie jest na rynkach, że jeśli mamy w perspektywie dość wyraźne ożywienie gospodarcze na to reaguje na to rynek finansowy mniej więcej m.in. właśnie, podnosząc rynkową stopę procentową nie ma w tym nic złego, a gospodarka sobie z tym poradzi no bo to właśnie gospodarka jest przyczyną tego wzrostu rentowności prawda to oczekiwanie na na ożywienie, które ma być dość spore natomiast no i w związku z tym to zjawisko akurat gospodarce amerykańskiej nie powinno szkodzić natomiast może szkodzić gospodarce europejskiej, która wcale nie stoi przed natychmiastowym i bardzo wyraźnym ożywieniem, o czym była mowa przed chwilą te prognozy wzrostu dla Europy są zdecydowanie mniej spektakularne niż dla Stanów zjednoczonych i tutaj istnieje ryzyko, że ten nagły i szybki wzrost rentowności wzrost rynkowych stóp procentowych może dodatkowo zaszkodzić temu ożywieniu właśnie w Europie i tutaj w związku z tym potrzebna jest jakaś reakcja ze strony banku centralnego europejski bank centralny nie może sobie pozwolić na reakcję taką jak w przypadku Fedu w stanach Zjednoczonych, czyli wzruszanie ramionami mówienie co w ogóle nam to nie zaszkodzi przecież no i w ubiegłym tygodniu było posiedzenie europejskiego banku centralnego Christine Lagarde szefowa banku starała się uspokoić tych wszystkich, którzy się niepokoili ostatnia tym, że europejski bank centralny nie reaguje na wzrost rentowności obligacji mógłby zareagować np. zwiększając tempo skupu tych obligacji rynków europejski bank centralny cały czas jest obecny na rynku cały czas prowadzi skup, więc właściwie można by podejrzewać, że kontroluje poziom stóp procentowych, a skoro kontroluje nie powinien dopuszczać do tego, że stopy procentowe rosną prawda jednak do tego doszło w ostatnich tygodniach, że one dość wyraźnie wzrosły, więc pojawił się niepokój o to co ten EBC w ogóle robi czy oni tam śpią w tym Frankfurcie czy co, dlaczego w ogóle nie reagują no i pojawiło się w związku z tym też podejrzenia o to czy europejski bank centralny w ogóle zamierza dotrzymywać obietnicy pilnować niskiego poziomu tych rentowności mówiąc krótko pojawił się obawy dotyczące wiarygodności europejskiego banku centralnego kolejny raz już zresztą w ciągu ostatnich kilku lat no i na czwartkowej konferencji prasowej Christian Legal w związku z tym z 1 strony powiedziała, że wzrost rentowności to nic wielkiego więc jak by powtórzyła to co dość często słychać po drugiej stronie Atlantyku i że to dobrze, bo to jest znak, że jest optymizm rynku i że rynek wierzy w ożywienie gospodarcze, ale też tak niejako dla Świętego spokoju inwestorów wrażenie, że właśnie o to chodziło, żeby się tak strasznie zdenerwowali podkreśliła, że europejski bank centralny w drugim kwartale, czyli już od początku kwietnia zdecydowanie zwiększy intensywność skupu obligacji w ręku, czyli zrobi to, czego do tej pory nie chciał zrobić zwiększy intensywność skupu, chociaż nie oznacza to zwiększenia skali tego skupu za nie znaczy, że EBC generalnie łącznie kupi więcej obligacji rynków skupi tyle samo natomiast najpierw kupi więcej teraz będzie to robić szybciej no jak się sytuacja unormuje i poprawi to wtedy będzie skupować wolniej jak rozumiem, chyba że po kolejnych posiedzeniach za parę miesięcy dostosuje skalę tego skupu i jego zwiększy na razie decyzji o zwiększeniu skali nie ma natomiast jest decyzja o zwiększeniu intensywności w drugim kwartale tego roku jest też jeszcze 1 przyczyna, dla której EBC może chcieć zwiększyć skalę skupu skalę interwencji w gospodarce, bo celem tej interwencji jest m.in. wywołanie inflacji w gospodarce unijnej to jest takie trochę anty anty intuicyjne natomiast faktem jest od wielu lat problemem w gospodarce strefy euro nie jest inflacja nie jest wysoka inflacja tylko brak inflacji europejski bank centralny podobnie jak wiele innych banków centralnych na całym świecie jednak woli mieć inflację na poziomie 0 tylko na poziomie troszeczkę powyżej zera chce mieć taką poduszkę, która jest potrzebna chociażby po to, żeby w czasach spowolnienia gospodarczego można było wprowadzać stopy procentowe realnie ujemne, żeby one były realnie ujemne to inflacja musi być powyżej zera i do tego nasze przydaje no i ten cel inflacyjny w strefie euro jest na poziomie 2%, a tymczasem wg najnowszych prognoz europejskiego banku centralnego w tym roku inflacja ma wynosić 1,5% w przyszłym roku 12202314, więc przed nami kolejne 3 lata inflację poniżej celu inflacyjnego europejski bank centralny bank centralny w związku z tym tak właściwie w tym kontekście można powiedzieć, że europejski bank centralny ma pełne uzasadnienie do tego, żeby nawet zwiększać swoje nadzwyczajne działania na ręku na razie nie będzie ich zwiększać natomiast tak jak mówię zwiększy intensywność nadchodzących miesiącach co ciekawe tutaj dość zabawnie wyglądało, ale tego samego dnia dosłownie z godziny po tym, przesłaniu ze strony Christine Lagarde odezwał się nasz Narodowy Bank Polski, który wydał komunikat, w którym było napisane tak teraz przeczytam fragment tego komunikatu wzrost rentowności krajowych obligacji może osłabiać wpływ dotychczasowych działań NBP, których celem jest zapewnienie niskich kosztów finansowania w Polskiej gospodarce w czasie pandemii i które są niezbędne dla wsparcia oczekiwania, że oczekiwanego ożywienia gospodarczego oraz zapewnienia stabilności cen mając to na uwadze NBP rozważa modyfikację sposobu przeprowadzenia strukturalnych operacji otwartego rynku w tym poprzez zwiększenie elastyczności i częstotliwości przetargów operacji otwartego rynku to jest po prostu skup obligacji rynku no, a zwiększenie elastyczności częstotliwości to można rozumieć jako po prostu zwiększenie częstotliwości, czyli najpierw tego samego dnia europejski bank centralny zapowiada, że kupi więcej obligacji w drugim kwartale z rynku i chwilę później Narodowy Bank Polski jako się pod tą podpina sugeruje swoim com w komunikacie rząd też będzie skupował więcej obligacji rynku, więc można powiedzieć, że jest to intrygujące, tym bardziej że prezes NBP Adam Glapiński całkiem niedawno, bo w poprzednim tygodniu mówił, że ten wzrost rentowności obligacji na rynkach w ogóle nie przeszkadza no, a do tego ten wzrost rentowności tak, jakbyśmy mieli już chyba troszeczkę za sobą to było takie wydarzenie, które miało miejsce już kilkanaście dni temu i w ostatnich dniach nie było widać jakiś kolejnych rekordów na tym rynku, więc wygląda ciekawie intrygująco, ale wygląda na to, że w Europie będziemy mieli więcej skupu obligacji i wygląda na to, że wykorzystał moment Narodowy Bank Polski się podpiął pod to samo w Polsce też będziemy mieli więcej skupu obligacji w ręku jeśli chodzi o sektor bankowy w Polsce to jest jednak jeszcze 1 temat, który jest chyba nawet ciekawsze ważniejsze niż to co się dzieje z obligacjami chodzi oczywiście kredyty frankowe czekamy cały czas na rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego zapowiedziana na 21marca wszyscy na to rozstrzygnięcie czekają, bo i spodziewają się, że dowiemy się w jaki sposób sądy powszechne mają obchodzić się ze sprawami dotyczącymi kredytów frankowych, bo w tej chwili wszystkie sprawy tutaj są jasne do końca i orzecznictwo jest dość zróżnicowane można oczekiwać, że będzie bardziej jednolite potem po tym orzeczeniu tymczasem banki są namawiane przez komisję nadzoru finansowego do tego, żeby nie iść to ryzyko procesów sądowych tylko lepiej zgodzić się na ugody z klientami stracić dużo pieniędzy w ramach tych ugód, ale pozbyć się tego ryzyka, że te straty w przyszłości mogą być jeszcze większe no i wydawało się na początku, że banki się na to zgodzą, bo wydawało się, że to jest rozumne logiczne, ale potem okazało, że już tak specjalnie się do tego nie palą mam wrażenie, że związek banków polskich w ubiegłym tygodniu tak troszeczkę niechcący ujawnił liczby, które powodują, że banki niespecjalnie się palą do zawierania ugód, bo wg wyliczeń związku banków polskich koszty porażek sądowych w wariancie, w którym mamy unieważnienie umowy kredytowej oraz zwrot kosztów kredytu wraz z odsetkami to jest po stronie banków strata od 33 do 52 miliardów złotych z kolei koszt ugód proponowanych przez KNF to jest strata od 30 do 57 miliardów złotych, czyli tutaj mamy 3352 tutaj mamy 3057 to jest mniej więcej ten sam poziom kosztów, a w przypadku porażek sądowych on jest bardziej rozciągnięty w czasie no i najprawdopodobniej nie wszyscy klienci nie wszyscy frankowicze pójdą do sądu, więc jeśli tak naprawdę porażki sądowe mają kosztować tyle samo co ugody to co iść do ugody nie ma żadnej korzyści dla banków w tym momencie z tej ugody prawda jeśli koszty wobec 22 w obydwu tych wariantach jest jest ten sam problem tylko polega na tym, że to wyliczenie dotyczy wariantu, w którym mamy unieważnienie umowy sądzie, ale także ten zwrot kosztów kredytu wraz z odsetkami nie wiemy w tym momencie nie wiemy dzisiaj czy ten wariant zostanie wskazany przez Sąd Najwyższy czy może zostanie odrzucony przez Sąd Najwyższy 1 ze jedno pytań skierowanych do Sądu Najwyższego właśnie tego dotyczy i w tym momencie trudno się dziwić, że wszystkie banki czekają na to rozstrzygnięcie, bo jeśli Sąd Najwyższy powie, że tak można robić, że można unieważnić umowy i zasądzać potem zwrot kosztów wraz odsetkami dla banków NATO w tym momencie nie ma żadnego sensu z punktu widzenia banku, iż na jakąkolwiek ugodę z klientem, ponieważ te ugody z klientami oznaczałyby porównywalne straty do tych, które można ponieść w sądach, tyle że byłyby to straty skumulowane w 1 momencie w czasie co miałoby zdecydowanie bardziej negatywny wpływ na kapitana poziom kapitału w tych bankach niż takie same straty, ale rozciągnięte w czasie i takie którymi można w związku z tym od strony księgowej tak troszeczkę manipulować, bo to trzeba oczywiście kolejne rezerwy zawiązywać, ale można rozkładać na poszczególne kwartały jest tam więcej pola manewru można powiedzieć w przypadku zawarcia takiej dużej umowy dotyczącej ugód z klientami wszystkimi naraz, bo tak chyba sobie Kane wyobraża pewnie tego pola manewru od strony księgowej by nie było w związku z tym bilanse banków komercyjnych wyglądałyby w tej tej wersji zdecydowanie gorzej banki pewnie byłyby skłonne zdecydować na ten pesymistyczny dla nich scenariusz tylko wtedy, kiedy droga sądowa groziłaby znacznie większymi stratami jeśli straty towarzyszące drodze sądowej są porównywalne mniej więcej te same na to nie ma tutaj zachęty do tego, żeby iść na ugodę i może właśnie dlatego banki zachowują się w sposób taki wstrzemięźliwy, tym bardziej widać tutaj bardzo wyraźnie jak ważne będzie to orzeczenie Sądu Najwyższego warto tutaj dodać, że wg orzeczenia Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej tylko 2019 roku takie unieważnienie umowy, któremu towarzyszy zwrot kosztów kredytu wraz z odsetkami dla banku de facto pogarsza sytuację klienta banku pogarsza sytuację konsumenta zamiast poprawiać w związku, z czym taki wariant nie powinien być stosowane no ale to jest opinia Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej ani Sądu Najwyższego w Polsce, więc tutaj czy ja mam nadzieję, że to opinie będą ze sobą pokrywać, ponieważ jeśli będą ze sobą sprzeczne to sytuacja jeszcze będzie ona będzie niezwykle interesująca od strony prawnej oczywiście dla prawników natomiast dodatkowo skomplikuje mam wrażenie, że wtedy nie będziemy mieć nadal jasności cóż się wypowiadał na ten temat już w 2019 roku bardzo wyraźnie stanęło po stronie konsumentów, czyli wtedy Trybunał przypominał, że to banki jako podmiot stosujący klauzule abuzywne w umowach kredytowych są winne całej tej sytuacji, więc to, więc koszty tej sytuacji powinny być po stronie banków to jakby Trybunał jednoznacznie wskazał, kto jest winny tej sprawy i że na pewno nie są winni klienci banków, którzy chcą teraz się z tych umów wycofywać natomiast banki z pewnością liczą na to, że Sąd Najwyższy jednak w tym zakresie coś zmieni na ich korzyść dlatego czekają na 21marca przy okazji bardzo ciekawą rzecz powiedział Adam Glapiński prezes Narodowego Banku Polskiego jeszcze raz wracamy do prezesa NBP bardzo ciekawa postać, która potrafi intrygować swoimi wypowiedziami, więc jeśli chodzi o temat kredytów frankowych prezes NBP w ubiegłym tygodniu powiedział tak koszty powinny być ponoszone także przez zarząd nie powinniśmy akceptować sytuacji, w której apeluje się o wykorzystanie środków publicznych, a zarządy banków jednocześnie otrzymują premie i inne zmienne składniki wynagrodzeń chodzi oczywiście koszty tej sytuacji związanej z kredytami frankowymi, czyli prezes NBP tutaj sugeruje bardzo wyraźnie, że jeśli banki będą obciążone tymi wysokimi kosztami będą ponosić wysokie straty w związku z zaistniałą sytuację no to powinny też sobie obciąć bonusy dla osób zarządzających, czyli prezesi też powinni sobie po prostu zmniejszyć czy prezesi sobie o wynagrodzenia prezesa decyduje rada nadzorcza, więc nie także oni sami sobie, ale generalnie władze banków powinny postanowić o zmniejszeniu wynagrodzeń dla zarządów także co też taki dość dość interesujące wątek w całej tej sytuacji, która no pewnie nabierze nowej dynamiki dopiero po 21marca, kiedy usłyszymy orzeczenie Sądu Najwyższego z o bankach kryzysach to już dzisiaj wystarczy zmienia zupełnie temat na czwartym miejscu bardzo ciekawa informacja o tym, że 9 państw w unii europejskiej chce ustalenia do kiedy będzie można produkować w Unii auta takie tradycyjne spalinowe na benzynę albo na olej napędowy oni twierdzą, że potrzebna jest konkretna data, po której w całej Unii Europejskiej nie będzie można rejestrować nowych samochodów na benzynę na olej napędowy no i w związku z tym, że ta data jest potrzebna to przydałoby się jak najszybciej wskazać w perspektywie te państwa, które podpisały się pod listem w tej sprawie do komisji europejskiej jest Holandia Belgia Luksemburg dania Irlandia Austria Malta oraz Litwa Łotwa i te państwa uważają, że takie odgórne wskazanie pomoże przyspieszyć przejście na samochody zeroemisyjne tzw. czyli głównie elektryczne zarówno jeśli chodzi o nastawienie konsumentów, jaki harmonogram po stronie producentów taka deklaracja z podaniem konkretnej daty ze strony Unii Europejskiej zmniejszyłaby też ryzyko inwestycyjne przez co cały proces pewnie poszedłby szybciej szybciej słaby pewnie też np. budowa infrastruktury wymaganej do tego, żeby samochodami elektrycznymi sprawnie poruszać się po drogach, czyli chodzi o budowę stacji ładowania prawda to wszystko pewnie powstanie prędzej czy później natomiast będzie wymagać sporych nakładów finansowych zawsze wiąże się z tym jakieś tam ryzyko taki udział państwa w tym procesie polegający na tym, że wyraźnie deklaruje się swoją wolę i wskazuje się jakąś konkretną datę pozwala podejmować decyzje inwestycyjne ułatwia podejmowanie decyzji inwestycyjnych po stronie prywatnych przedsiębiorców, którzy będą zaangażowani w tego typu inwestycje po to, żeby na tym zarobić oczywiście prawda, więc jest moim zdaniem sporo sensu, że 9 pań wskazuje, że przydałaby się taka deklaracja z konkretną datą ze strony Unii Europejskiej być może faktycznie się tego doczekamy natomiast z drugiej strony proszę zobaczyć co się dzieje no to właściwie jesteśmy dotarliśmy już do etapu takiego, w którym mówi się głośno o tym, że gdzieś tam przed nami jest data, po której nie będzie już produkcji takich sytuacji takich samochodów którymi w zdecydowanej większości przypadków nadal dzisiaj jeździmy prawda już gdzieś tam na horyzoncie jest ten moment, kiedy samochody w ogóle znikają z produkcji to się wszystko dzieje na naszych oczach bardzo ciekawie wygląda sygnatariusze listu też podkreślają, że potrzebne są rozwiązania prawne obowiązujące w całej Unii i one są potrzebne do tego, żeby uniknąć takich sytuacji, w których już po wprowadzeniu zakazu tych nowych aut spalinowych w niektórych państwach w innych państwach one będą cały czas legalne i w związku z tym będzie można sobie taki nowy samochód na diesel np. zarejestrować w takim państwie, w którym nadal można to robić, po czym go sobie sprowadzić stamtąd jeździć w innym państwie, w którym to już nie jest możliwe prawda faktycznie takie rzeczy mogłyby się dziać jeśli nie podejmie nie zostaną podjęte jakieś kroki wyprzedzające, żeby uniemożliwić tego typu sytuacje, więc tutaj ci sygnatariusze listu takie ryzyko też już w tym momencie widzę i apelują o to, że mu, żeby do tego nie dopuścić, wskazując oczywiście przy okazji, skąd cały ten pomysł wskazując, że transport odpowiada za mniej więcej 14 całości gazów emisji gazów cieplarnianych Unii Europejskiej 70% tej 14 to są samochody przede wszystkim osobowe w związku z tym jeśli Unia europejska chce być 2050 roku neutralna klimatycznie Noto powinna ułatwić szybkie odchodzenie i producentów firm motoryzacyjnych i konsumentów od aut na benzynę i na olej napędowy bardzo ciekawa inicjatywa odpowiedź ze strony komisji europejskiej też na pewno będzie interesująca pociągniemy teraz tematy ekologiczne troszeczkę bardziej nawet już nie będzie samochodach bardziej będzie o węglu miejsce trzecie przed nami na trzecim miejscu w tym tygodniu notowania zezwoleń na emisję dwutlenku węgla c 2 we wtorek w ubiegłym tygodniu pierwszy raz tona dwutlenku węgla przekroczyła 40EUR dzisiaj sprawdzają się 43EUR, więc ten wzrost jest dość udany dynamicznej to są oczywiście poziomy rekordowe generalnie zezwolenia na co 2 drożeją razem razem z całym rynkiem surowcowym można nie powiedzieć to jest element rynku surowcowego z tego samego powodu, którą już dzisiaj mówiłem tak to jest granie pod ożywienie gospodarcze wzrost popytu z tego powodu drożeje Miedź z tego powodu drożeje ropa naftowa z tego powodu też drożeją zezwolenia na emisję co 2 i ona od początku tego roku poszły w górę już ponad 30% to jest naprawdę poważna sprawa, ponieważ w tym przypadku ma to bardzo wyraźny wpływ i to ma bardzo negatywny wpływ na to co się dzieje w Polskim sektorze energetycznym w ubiegłym tygodniu było też tak jak była taka impreza, która się nazwą forum gospodarcze Time i tam na tej imprezie był wiceprezes PGE polskiej grupy energetycznej największego producenta prądu w Polsce Paweł Strączyński i powiedział tak tutaj będę cytował to jest mocny cytat proszę posłuchać przez ostatnie kilkanaście lat Polska jako kraj stojący na węglu mówiła o transformacji energetycznej, ale transformacja się nie wyrażała dziś już nie mamy wyjścia przy uprawnieniu kosztującym 38EUR zatonę w szczycie 40EUR zatonę przy kursie euro ponad 4zł 50gr nie ma w Polsce bloku 20 mega 200MW, który generował, chociaż zerową marżę zmienną każda megawatogodzina to strata marży zmiennej nawet do 6080zł, a do tego dochodzą koszty stałe wynagrodzenia remonty niezbędne inwestycje lada chwila zmierzymy się brakiem możliwości zwiększania, a nawet rolowania zadłużenia, bo nie znajdziemy na świecie instytucji może z wyjątkiem banków chińskich, które byłyby zainteresowane nie inwestycjami związanymi z paliwami kopalnymi, ale inwestycjami podmioty, które mają w swoim portfolio paliwa kopalne to jest wiceprezes PGE, który generalnie mówi jak jest mówi to wspominając o uprawnieniach kosztujących 38EUR zatonę jeszcze raz przypomnę dzisiaj jest już 43EUR zatonę tak w tym momencie z tego co mówi nie ma w Polsce ani 1 bloku węglowego energetycznego produkującego energię elektryczną, który byłby rentowny w mówiąc wprost, więc ten węgiel zrobi się za chwilę ekstremalnie nieopłacalny i co gorsze nadal nie będziemy mogli z niego szybko wyjść, bo nie przygotowaliśmy sobie żadnych alternatyw w poprzednich latach PiS zastopował w 2016 roku z powodu politycznych rozwój energetyki wiatrowej dopiero niedawno tak właściwie zaczął promować wiatraki morskie, ale te inwestycje są bardziej kapitałochłonne i czasochłonnej trzeba odczekać, zanim te farmy wiatrowe na morzu Bałtyckim powstaną, a poza tym wiadomo, że nawet taki szybki rozwój odnawialnych źródeł energii nie pozwolił by wyciąć Shi węgla w NRD w energetyce do zera, bo wciąż nie jesteśmy na tym etapie możliwości magazynowania odpowiedniej ilości energii ze źródeł odnawialnych, więc muszą być cały czas w systemie źródła konwencjonalne prawda na poza tym w tej chwili mamy cały szereg elektrowni na węgiel, ale w systemie, które są sprawne i działają też przecież nie chodzi o to, żeby je zaorać w tym momencie prawda i i zamknąć, więc one będą funkcjonować one mogą funkcjonować jeszcze przez długi czas tylko chodzi o to, że powinniśmy od wielu lat już od dawna jednocześnie budować w tym systemie moce oparte na zupełnie innych źródłach tych mocy jest cały czas zdecydowanie za mało, więc stopień uzależnienia od węgla cały czas zbyt duże tak nie mówimy tutaj skrajności w postaci zejścia do zera z węglem w systemie energetycznym, bo nie da się tego zrobić w sposób odpowiedzialny i szybki natomiast to niekoniecznie musi być także mamy 80% czy też 75% energii pochodzącej z węgla, ponieważ ten rodzaj energii właśnie w tym momencie jest Piero Nisko drogi i całkowicie nierentowne z tego co właśnie zauważył wiceprezes PGE, więc tutaj nawet nie chodzi tylko kwestie ekologiczne, ale w tym momencie chodzi już proste kwestie finansowe po prostu energia zwęgla się nie opłaca energię ze źródeł odnawialnych jest wyraźnie tańsza, więc oczywiście, utrzymując jakoś tam rezerwę, bo to, żeby cały system był bezpieczny powinniśmy jak najwięcej systemu energetycznego w tym momencie przekształcać w stronę odnawialnych źródeł z powodów czysto finansowych po prostu o to, żeby firmy energetyczne mogły dalej zarabiać mogły dalej i generować zyski, a nie straty jeśli chodzi o energię opartą na węglu to tutaj raczej na jakiekolwiek zyski nie ma w tym momencie nie ma w tym momencie żadnych szans jeśli chodzi o to rezerwę utrzymująca bezpieczeństwo całego systemu noc taką funkcję miała pełnić elektrownia atomowa, ale tutaj kolejna porażka, bo od lat żaden rząd nikt w Polsce nie potrafi zbudować nie potrafi skompletować finansowania dla dla tak dużej inwestycji tej elektrowni dalej nie ma cały czas mówi się o tym, że będzie za ileś tam lata, ale dalej jej przecież nie ma do tego za chwilę rząd podpisze kolejne porozumienie z górnikami prawdopodobnie zakładające bardzo powolną redukcję górnictwa i podtrzymywanie tej branży naszym kosztem kosztem podatników jeszcze przez wiele lat niepotrzebnie aż tak bardzo długo no i Unia europejska w ogóle wymyśliła drożejące pozwolenia na emisję c 2 właśnie po to, żeby rozumnie myślący rządy w porę zareagowały i sporo się przygotowały i uniknęły takiej właśnie sytuacji, jaką mamy w tym momencie już w Polsce tylko, że my nie daliśmy radę niestety, bo przez lata zamiast coś robić patrzyliśmy na siebie oglądaliśmy sobie paznokcie słuchaliśmy górników ze strachu prawda, żeby nie wywołali jakiś burdy i nie sprawili, że nasze szanse w wyborach kolejnych naszych mówię tutaj w imieniu polityków spadną jakoś znacząco tak no i doszliśmy w tym momencie taki do takiej sytuacji jak dziś, kiedy jesteśmy już nie mogę w to brzydkich wyrazów używać, ale wiadomo, gdzie jesteśmy nie jest dobrze generalnie to się nie zmieni będzie coraz gorzej i powiem szczerze nie widzę tutaj jakiś pozytywnych rozwiązań na najbliższą przyszłość dla polskiego sektora energetycznego nie możemy sobie pozwolić na to, żeby ten sektor zbankrutował, więc chyba trzeba po prostu będzie do niego dopłacać, więc chwilę będziemy dopłacać już nie tylko do górników będziemy też dopłacać do sektora energetycznego i Polska gospodarka przez to po prostu będzie rozwijać wolniej, a nie szybciej wszyscy na tym będziemy tracić niestety miejsce trzecie to o teraz przed nami miejsce drugie, a na drugim miejscu w tym tygodniu bitcoin, który znowu pobił rekord w sobotę prawie 61 800USD za 1 bitcoina, ale to nie dlatego jest na drugim miejscu, bo powiem szczerze kolejne rekordy bitcoina są moim zdaniem coraz mniej intrygujące no bo zdarzają się dość często prawda, więc nie jest ta sytuacja nie jest wyjątkowa powoli sobie idziemy w stronę 100 000USD za bitcoina przebiliśmy 50 000 już jakiś czas temu teraz prawie 62 000 sztuk na sobotę, ale potem ten bitcoin zaczął opadać czy też nie ma nic nadzwyczajnego, bo zwykle po takim ustanowieniu nowego rekordu jest jakaś korekta drugą stronę jest realizacja zysków przez niektórych przynajmniej inwestorów od sobotniego szczytu ten kurs sprawdziłem parę godzin temu spadł już 11% wydawać się może to niemało, ale znów jeśli chodzi o rynek bitcoina spadek o 11% 2 dni też nie jest niczym nadzwyczajnym takie rzeczy zdarzają się dość często no oczywiście pomimo tego spadku bitcoin generalnie nadal jest w trendzie wzrostowym bitcoin jest na drugim miejscu w tym tygodniu, dlatego że bardzo interesujące jest powód tych spadków to znaczy wiadomo, że media finansowe na całym świecie działają także nie są w stanie zaakceptować, że coś rośnie albo spada tak po prostu zawsze musi być jakiś powód jest ten powód zawsze szukane szuka się tak długo się znajdzie prawda no i w tym przypadku ten powód wskazywane jako przyczyna spadków to jest to są doniesienia z Indii o tym, że Indie zamierzają zakazać bitcoinów, ale nie tylko zakazać produkowania bitcoinów i nie tylko zakazać korzystania z tych bitcoinów handlowania nimi, a Indie zamierzają podobno zakazać w ogóle posiadania bitcoinów, a wg szacunków podawanych przez agencję Reutera obywatele Indii posiadają obecnie bitcoiny warte jakieś prawie 1,5 miliarda dolarów i zgodnie z projektem ustawy, które już jest będą mieli 6 miesięcy na to, żeby się pozbyć tych bitcoinów, a potem wejdą w życie te zapisy nowe, które będą zakładać kary za posiadanie bitcoinów, więc niesamowita historia w ogóle bitcoiny będą jak twarde narkotyki w Indiach za chwilę no oczywiście jeśli tak się stanie na razie mówimy o projekcie ustawy, chociaż jeśli chodzi o sytuację polityczną w Indiach to rząd indyjski nie ma żadnego problemu przepychanie przez parlament swoich ustaw, ponieważ ma bardzo wyraźną większość w parlamencie, więc można przyjąć wstępnie, że jeśli jest taki projekt ustawy i ten projekt jest firmowany przez rząd to prędzej czy później ten projekt stanie się obowiązującym prawem, więc można zakładać, że faktycznie Indie zmierzają w stronę zakazu nawet posiadania bitcoinów jeśli tak się stanie to Indie będą pierwszym krajem na świecie tak surowymi regulacjami dotyczącymi kryptowalut no i to oznacza, że doczekamy się tego momentu, w którym wiele osób interesujących się rynkiem kryptowalut mówi od wielu lat, bo istnieje dość popularna opinia krążąca po tym, rynku, że jeśli w ogóle coś złamać karierę bitcoina jeśli coś ma przekreślić ten trwający już kilka lat trend wzrostowy na rynku bitcoina to takim czynnikiem może być właśnie taka twarda siłowa interwencja władz państwowych powiązana z wprowadzeniem daleko idących zakazów i oczywiście jest bardzo dużo państw na całym świecie i są państwa mniejsze państwo większe i tutaj nikt nie precyzował, które państwa chodzi natomiast wiadomo, że jeśli miałby się narodzić taki trend na całym świecie to ktoś musi zacząć pierwszy no i wygląda na to, że jako pierwsze zaczną India właśnie już niedługo no bardzo jest ciekawe to co będzie dalej czy kolejne kraje pójdą śladem Indii w ogóle jak się, jaka będzie reakcja obywateli i liczą się podporządkują czy nie jak to wpłynie w ogóle na globalny rynek bitcoina czy czy nagle pojawi się na tym rynku nowe dość duże istotne ryzyko związane z tym, że za chwilę mogą tak zrobić chociażby stany Zjednoczone albo Unia europejska i cała masa inwestorów zacznie się jednak pozbywać tego tych aktywów finansowych albo przynajmniej nie będą powiększać swojego stanu posiadania w tych aktywach finansowych, bo dostrzegł nowe bardzo poważne ryzyko i to natychmiast zaśmiał zachwiało bytem trendem rynkowym bitcoina prawda nie wiadomo tak właściwie co się stanie będzie to taki moment dość istotny przełomowy na rynku bitcoina, który może faktycznie zepsuć rynek IT, ale jest też druga strona medalu, bo jeśli się okaże, że nawet w momencie wprowadzenia tak drastycznych zakazów tak dużym państwie Indie nic się dzieje groźnego na tym rynku wtedy w ogóle może zapanować nad nim euforia, bo rynek może dojść do wniosku, że już nic nie jest w stanie stan i stanąć na przeszkodzie Litwinowi prawda nawet jeśli zakaz tak dużym państwie nie robi jakieś większe różnice na tym rynku to wtedy nie ma żadnych zagrożeń, więc wykluczone, że ten moment, w którym dostaniemy potwierdzenie na 100%, bo na razie są takie wstępne doniesienia, że projekt ustawy jest przygotowany za chwilę może wejść w życie, ale jeśli dostaniemy takie stuprocentowe potwierdzenie, że Indie na serio za chwilę zrobią nie myśli premier Indii powie o tym publicznie np. to wtedy może to być taki moment zwrotny jeśli chodzi o cały rynek bitcoina w związku z tym, że to jest najważniejsza kryptowalut na to być może nawet chodzi tutaj o przyszłości całego rynku kryptowalut w przyszłości to może być moment przełomowy tak jak już mówiłem w 2 strony albo jedno albo drugą nie sposób w tym momencie przewidzieć co się stanie natomiast moment wygląda w tym momencie na to, że jest coraz bliżej to było miejsce drugie no a teraz przed nami absolutnie niesamowite moim zdaniem miejsce pierwszy to jest taka rzecz, która to jest fajne w tym podcaście właśnie, że kiedy nagrywam to zawsze też już tak wstępnie zastanawiam ciekawe co będzie na pierwszym miejscu w kolejnym tygodniu i często była także w kolejnym tygodniu na pierwszym miejscu są takie rzeczy, które w ogóle by ich do głowy nie przyszły tydzień wcześniej i tak jest też w tym tygodniu przed nami teraz miejsce pierwszy słynny dom aukcyjny Christies w ubiegłym tygodniu sprzedał kolekcję grafik ich autorem jest maj wielka man Winkelman znany bardziej jako bić po i on jest popularnym artystą, o czym świadczy chociażby fakt, że ma 1 800 000 obserwatorów na Instagramie i sprzedał ten dom to kolekcja grafik za 69 300 000USD 69 000 000 oczywiście zdarzają się takie historie w przypadku aukcji, na których wystawiane są dzieła sztuki obrazy itd. sensacja polega na tym, że to nie był obraz tylko te grafiki były w formie plików jpg zwykłych plików, które możemy trzymać na twardym dysku w internecie w komputerze albo możemy ściągać z internetu prawna sam zresztą widziałem te grafiki właśnie formie od PGE, ponieważ to też kolejna bardzo istotna cecha niezwykle łatwo takie pliki kopiować w internecie natomiast te grafiki w formie jpg, które zostały sprzedane na aukcji zostały dodatkowo opatrzone tzw. NFI, czyli inną wszędzie, bo tokeny, czyli lokalem niezmiennym tłumaczeń na Polski, czyli takim osobnym zapisem komputerowym gwarantującym, że ten konkretny plik jest oryginalny i że nie jest skopiowane i to jest rewolucja moim zdaniem, ponieważ w ten sposób ten właśnie konkretny plik nabrał wartości, ponieważ stał się jedynym niepodważalnym oryginałem tak dokładnie tak jak oryginalny obraz Kieli znanego malarza, więc de facto tak jakby stał się dziełem sztuki i skoro tak no to otwieramy nowy rynek tak znaczy znaleźliśmy sposób, dzięki któremu rzeczy, które są bardzo łatwo kopiowane podrabiane w internecie mogą zachowywać to swoją cechę oryginalności niepowtarzalności tworzymy, więc unikalność, a jak coś jest unikalne no to tworzy się wartość w tym momencie prawda w tym przypadku wartość sięgnęła prawie 70 000 000USD, więc tak naprawdę otworzyliśmy nowy rynek dla dla kolekcjonerów, którzy teraz będą mogli kolekcjonować tego typu właśnie pliki z dodatkowym tym MF Chinom stać, bo to ten, który jest gwarancją niepowtarzalności oryginalności, ale to jeszcze nic jeszcze nie wszystko jest więcej tej sensacyjną w tej opowieści, ponieważ MF jest rejestrowany w technologii blockchain co pozwala śledzić kolejne zmiany właścicieli tego pliku i ten, który na początku stworzył to dzieło plik może np. w każdej z tych kolejnych transakcji pobierać sobie 10% kwoty tej transakcji co jest bardzo korzystne dla autora dzieła prawda, więc w tym momencie możliwe, że przed nami nowy bardzo płynny, bo oparty w internecie rynek pamiątek którymi będzie można także spekulować tak samo kryptowalutami, ponieważ od strony technologii wymiany handlu to będzie działać na blockchainie dokładnie tak samo jak kryptowaluty, a z drugiej strony to nie będzie puste w środku nie będzie pytań po co służy, jaka jest tego wartość, ponieważ de facto będą tam przyporządkowane jakiś przedmioty wrażenia nagrania filmy zdjęcia takie rzeczy, w którym ludzie są w stanie przypisać wartość jakąś prawda jednocześnie będzie można też handlować moim zajęto otwiera bardzo wiele naprawdę dużych możliwości, ponieważ w podobnej formie będzie można próbować sprzedawać praktycznie wszystko, byleby było to opatrzone tym kanałem Nafty i już np. założyciel Twittera Jack Dorsey sprzedaje właśnie w ten sposób na aukcji internetowej, która trwa do 21marca sprzedaje swojego pierwszego tweeta, czyli tweeta też można zapakować opakować, gdyby w tym energii sprawić, że w związku z tym jest on po ma jakby taki certyfikat oryginalności niepowtarzalności dzięki temu nabiera wartości i są na świecie tacy ludzie, którzy mają bardzo dużo pieniędzy, którzy lubią kolekcjonować sztukę i być może teraz twierdzą, że zaczną kolekcjonować tego typu przedmioty, bo tak właściwie takie coś jak tu, kiedy jest już opatrzone tym dodatkowym certyfikatem oryginalności nabiera cech przedmiotu troszeczkę namacalnego, chociaż nadal nie jest namacalne, ponieważ jest to jest tam zapis w komputerze internecie prawda tworzy się taka dziwna sytuacja, której do tej pory nie było, która moim zdaniem może się rozwinąć coś naprawdę coś naprawdę dużego od paru miesięcy już w NBA liga koszykówki zawodowej w stanach Zjednoczonych sprzedaje w ten sposób momenty najlepsze, czyli takie kilkunastu sekundowe fragmenty meczów oczywiście te fragmenty w czasie, których działo się coś niespotykanie atrakcyjnego z punktu widzenia fana koszykówki prawda jakiś tam niezwykle efektowny wsad do kosza w wykonaniu LeBrona Jamesa jakiegoś innego znanego koszykarza i oczywiście ten wsad do kosza możemy sobie znaleźć na YouTubie i obejrzeć go 1000000× on jest dostępny powszechnie wszędzie natomiast NBA do tego do Playa ten certyfikat mówiący to jest jedyna oryginalna wersja potwierdza z potwierdzeniem, że to jest oryginalne w związku z tym jeśli to kupić tylko ty będziesz mieć, a cała reszta to tylko będzie mogła się to obejrzeć na YouTubie i można przyjąć taki punkt widzenia jest kompletnie bez sensu, bo przecież i tak mogę sobie obejrzeć na YouTubie, ale z drugiej strony na pewno jest cała masa bardzo dużych fanów koszykówki NBA, dla których posiadanie jedynego egzemplarza na świecie takiego oryginalnego potwierdzonego takim filmem tym wsadem gra na dzień za posiadanie tego w swojej własnej kolekcji będzie czymś absolutnie niesamowitym będą w stanie wydać na to naprawdę duże pieniądze, żeby zdobyć co więcej użyłem przed chwilą słowa kolekcja dokładnie właśnie tak nazywa to NBA oni starają się wkręcić tych fanów to, żeby sobie tworzyli kolekcję, żeby oczywiście tworzyć tę kolekcję to trzeba będzie zdobywać tych tych nagrań opatrzone tymi tokenami jak najwięcej, ale tak jak mówiłem wcześniej to przecież nie polega na 1 transakcji, że ktoś kupuje trzyma w tym potem będzie można handlować od każdej kolejnej transakcji NBA będzie pobierać sobie procent WIG jakiś genialny wynalazek moim wzajem niesamowity kolejny kolejny przykład w jaki sposób to może być wykorzystywane w NBA już to robi jak mówiłem przed chwilą tak sprzedaje jakieś tam fragmenty ciekawe meczów te mecze są organizowane przez to liga, więc można by powiedzieć, że liga posiada prawa do tych meczów w związku z tym może sprzedawać ich fragmenty tym formacie, ale sam taki LeBron James np. może sobie wziąć telefon i nagrać w szatni coś od siebie stworzyć w ten sposób jakiś tam plik wideo i potem ten plik wideo opatrzyć tym tokiem gwarantującym niepowtarzalności oryginalności i może samodzielnie to sprzedać prawda gdzieś tam w internecie jakieś swoje własne wynurzenia jak istnieniem spocony po meczu w szatni mówi coś tam młody wszystko jedno co ono LeBron James przemawiający do ciebie przez telefon prawda jest 1 oryginalny taki plik na świecie no sam tego koszykarza oczywiście bogaty fan podejrzewam, że zapłaci za to naprawdę dużo i w ten sposób będą mogli się zachowywać nie tylko będą mogły się, choć właśnie tylko największe gwiazdy koszykówki, ale generalnie wielu znanych ludzi kolejny przykład z ostatniego tygodnia swoją nową płytę wydał ze spółki z Zofią właśnie płyta sprzedaje się dobrze w pierwszym tygodniu trafiła na pierwsze miejsce najlepiej sprzedających się płyt w wielkiej Brytanii no ile ta płyta może kosztować podejrzewam, że nowe płyty kosztują w tej chwili jakieś 10USD tak mi się wydaje na świecie 1015 może, a muzyka formatach takich namacalnych tytuł płyty kompaktowe nie sprzedaje się jakoś najlepiej w tej chwili rynek jest zdominowany jednak przez streaming prawda, więc tych egzemplarzy płyt pewnie nie sprzedali zbyt dużo w ciągu pierwszego tygodnia myślę, że to może być kilkanaście tysięcy tych egzemplarzy dlatego będzie, że sprzedali 20 000 płyt po 15USD no to jest 300 000USD z pierwszego tygodnia, ale jednocześnie w momencie, w którym wydali tą nową płytę sprzedali także jej egzemplarzy wersji MFI, bo płytę, czyli zestaw 10 MP trójek tam jest 10 piosenek zapakowane w taką paczkę opatrzone tym tokiem amnestii też można sprzedać i oni uruchomili sprzedaż normalną swoich płyt, a dodatkowo sprzedali 1 w formie takiego tokenu dostali za to 2 000 000USD poszło za 2 000 000 w 2, a w ciągu 1 tygodnia tych płyt czy można policzyć ile płyt fizycznie będą musieli sprzedać, żeby zarobić kolejne 2 000 000, które dostali od razu w ramach sprzedaży takiego tokenu prawda z tych 2 000 000 informowali, że 600 000 z tego pójdzie na taki specjalny fundusz wspierający ludzi z obsługi koncertowej, którzy są bezrobotni w pandemii, więc do tego dochodzą jakieś tam cele charytatywne do tych plików z muzyką czy można stworzyć taką paczkę, czyli do tych plików z muzyką można dołożyć coś jeszcze na zachętę akurat w przypadku Kingsley to były prawa dla osób, które posiadają ten ten ten plik ten opatrzony tym lokalem prawo do darmowego wejścia na wszystkie koncerty ze spółki z clio, które odbędą się do końca świata i zajmowania na tych koncertach miejsc w pierwszym rzędzie np. prawda, więc tutaj jest taka dodatkowa dodatkowa zachęta no i wyszło mi zrobili 2 000 000USD z tego, więc tak właściwie to jest taka nowa forma zarabiania praktycznie dla każdego, kto jest rozpoznawalne taki nowy sposób motywowania swojej sławy można wrażenie dotąd było to trudne nawet ktoś był dniem w popularnym transferem na Instagramie to póki nie dorobił się jakiś lukratywnych kontraktów z reklamodawcami no trudno było przekuć tą swoją sławę pieniądze w tym momencie pojawia się nowa forma monitorowania swojej własnej swojej własnej sławy, więc tak właściwie nawet TOK FM mógłby te podcasty, które tutaj są organizowane wydawać wersji NFI puścić to obieg ciekawe ile taki plik z takim podcasty kosztowałby na rynku za 10 lat, kiedy byłby jakimś tam już pewnie unikatem na rynku prawda wszystko wszystko jest właściwie możliwe w tym momencie podejrzewam, że nawet, jakby się na rynku nawet jakby Jarosław Kaczyński wyciągnął telefon i nagrał fragment swoich rozmów na Nowogrodzkiej ze Zbigniewem Ziobrą np. Mateuszem Morawieckim, gdyby to opatrzyli dokonywane w tej to też by się sprzedało za duże pieniądze, bo byłoby to wysoce unikalne i ci, którzy byliby w stanie kupić nawet niezależnie od swoich poglądów i sympatii politycznych mogliby liczyć na to, że za rok za 2 lata to będzie znacznie droższe, czyli że te wszystkie dzieła w cudzysłowie będą się zachowywać na tym rynku tak jak dzieła sztuki tradycyjne, czyli będą nieustannie drożeć po prostu, ponieważ będą rzadkie tak będą niepowtarzalne jedyne, więc jest cała masa ludzi na świecie, którzy od lat starają się kolekcjonować dzieła go gen Ivan Gogha Leonarda da Vinci różnych współczesnych malarzy i ceny tych dzieł sztuki sięgają astronomicznych poziomów natomiast dość trudno je dostać prawda się raz na jakiś czas tylko zdarza taka aukcja natomiast za chwilę podejrzewam, że powstanie nowy rynek, na którym będzie więcej różnego rodzaju interesujących rzeczy trudno nazywać przedmiotami ale bo to jest cały czas cyfrowej wirtualne, ale pojawi się wiele interesujących rzeczy, które też mogą mieć swoją wartość można mieć oczekiwanie, że ta wartość będzie rosła coś co będzie rzadkie i niepowtarzalne i tutaj można powiedzieć, że każdy limit trudno powiedzieć w jaki sposób to się to się rozwinie powstała nowa możliwość zarabiania pieniędzy po prostu mam wrażenie, że jeśli chodzi o rynek np. artystów rynek muzyczny rynek kinowy do on się zmieni nie do Poznania w ciągu najbliższych paru lat, bo to za chwilę zrobi się z tego podstawowy sposób zarabiania pieniędzy tak jak Temkin Zofią właśnie pokazał tak okej oni wydali płytę w sposób tradycyjny na tej płycie też na pewno zarobią, ale na tym oka nie zrobili 2 000 000 od razu na dzień dobry to taka perspektywa będzie nie do nie do zignorowania dla bardzo wielu ludzi mam wrażenie to samo będzie z aktorami, którzy grają trafia im się ciekawa rola dopiero tylko od czasu do czasu, ale są znani z przeszłych ról filmów naprawdę za problem, żeby teraz nie wiem Robert DeNiro wyszedł na przejażdżkę gdzieś tam nie wiem po okolicy nagrał coś fajnego unikalnego i wrzucił do sieci sprzedawał to opatrzone tym tokiem tak jak mówiłem dla osób, które są rozpoznawalne, które są sławne tworzy to praktycznie nieograniczone możliwości monetyzować swoje słabe to jest to co jest moim zdaniem to jest duże i to będzie rozwijać niesamowity sposób za jakiś czas oczywiście jest tutaj kwestia rozwoju infrastruktury tych platform, bo od razu jest pytanie okej no to właściwie sami spróbujemy natychmiast zrobić takie coś tak tylko, skąd wziąć ten TOK no właściwie trudno powiedzieć, skąd wziąć, więc za chwilę będą musiały pojawić się jakiejś wsi i łatwo dostępne usługi składania tych tokenów cudzysłowów te pliki, które ludzie chcą sprzedawać będą musiały się pojawić Platformy, na których będą się odbywać aukcje, bo się odbywają tylko na specjalnie do tego celu przygotowanych platformach tego jest jeszcze mało to jest wiedza dla wtajemniczonych to jest bardzo niszowe w tym momencie, ale mam wrażenie, że to się szybko rozwinie i że np. nie za rok będzie znacznie łatwiejsze niż w tej chwili na razie obserwujemy początek nowego trendu mi się wydaje, że to będzie coś co nie zniknie i co będzie trwałym elementem tego krajobrazu w już za nie za kilka miesięcy za za niedługo zaczynają artyści natomiast mam wrażenie, że ten sam trend mogą się podpiąć i politycy dziennikarze sportowcy i wszyscy, którzy tak jak już mówiłem są po prostu rozpoznawalni mogą dzięki temu w ten sposób zarobić całkiem spore całkiem spore pieniądze, a przy okazji w końcu ktoś odkrył kolejną pożyteczną cechy technologii blockchain, która akurat w tym przypadku będzie pełnić kluczową bez tej technologii nie byłoby to w ogóle możliwe będzie pełnić tutaj kluczową rolę niesamowity wynalazek moim zdaniem jestem bardzo ciekawe jak szybko ten rynek będzie się rozwijał to było pierwsze miejsce w tym tygodniu no to wszystko dzisiaj kolejne wydanie już za tydzień w poniedziałek dziękuję bardzo, do usłyszenia cotygodniowe podsumowanie roku podcast Ekonomiczno polityczny Rafała Hirscha zawsze w poniedziałek po dziewiętnastej tylko na tokfm PL w naszej aplikacji mobilnej kolejny odcinek za tydzień w poniedziałek 19 Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: COTYGODNIOWE PODSUMOWANIE ROKU

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA