REKLAMA

KultOFFe: Nosorożec Dürera

OFF Czarek
Data emisji:
2021-03-18 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
23:20 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
po wcale państwa moim gościem jest pani prof. Grażyna Jurkowlaniec Instytutu historii sztuki wydziału nauk o kulturze sztuce Uniwersytet warszawski dzień dobry witam serdecznie pani profesor dzień dobry panie redaktorze dzisiaj wciąż jeszcze marzec, ale 1maja 1500 trzynastego roku zostało sprowadzone do Lizbony dla potężnego króla Portugalii Manuela pierwszego żywe stworzenie zwane nosorożcem niniejsze przedstawienie jest wiernym jego wizerunkiem to tak ładnie napisał pani Rozwiń » profesor tak ładnie napisał nasz ulubiony artysta Albrecht biura Air co więcej od pierwszego zdania napisał nie całkiem prawdę, ponieważ nie było 1maja 1500 trzynastego roku tylko 1500 piętnastego roku, ale poza tym prawie wszystko się zgadza no dobrze to w takim razie skoncentrujmy się na tym nosorożców ja powiem, że jest taki rozerwany, bo nie mogę się zdecydować czy ten Zając czy nosorożec, bo jedno drugie stworzenie są urocze, ale nosorożec jest nie wiem czy się wciąż takiego terminu na Uniwersytecie warszawskim zjawiskowy pewnie się używa takiego terminu jest zjawiskowy, bo rzeczywiście właśnie oni bardziej zjawiskowo niż prawdziwe i tutaj, gdybyśmy chcieli przyjrzeć się Sorosowi jako zjawisko na SOR są lidera to od razu właśnie musielibyśmy rozdzielić kilka kwestii tak mocno podzielić na warstwy 1 warstwą jest właśnie ten wizerunek, którym się zajmujemy, który zyskał wielką sławę był powtarzany w niezliczonych kopiach są bardzo różnych kontekstach, o czym może sobie też trochę rozmawiamy drugą warstwą jest zwierze, czyli to co jak twierdzi biuro zostało przedstawione no i możemy być absolutnie pewni, że to zwierzę wyglądało jednak trochę inaczej, czyli już jest ta pierwsza relacja między przedmiotem, który biuro przedstawia konkretne zwierzęciem pewną podmiotowością wręcz można powiedzieć wizerunkiem tego zwierzęcia, ale do tego dochodzi jeszcze 1 kwestia to znaczy kwestia sławy, jaką uzyskało zwierza i wizerunek i później spotkało się to też różnego rodzaju reakcjami, kiedy zaczęły się pojawiać w Europie inne nosorożce, które też zyskiwały pewną sławę niektóre z nich wręcz można było określić jako prawdziwych celebrytów przede wszystkim nosorożca Klary, które w połowie osiemnastego wieku jeździł prawie całą Europę jako własnych bardzo złe zjawisko no dobrze to co, dlaczego nosorożec jest jakiś sposób wyjątkowy niezwykły jest nie stara się doktorant słyszeć a przy alkoholu dobrze spróbujemy pani profesor alternatywnych sposobów połączenia, a w międzyczasie skieruje państwa uwagę na to tę ten przepiękny wizerunek, o którym rozmawiamy mowa on no wzrostu dilera wracamy wydaje się, że już odzyskać połączenie panie profesorze taką uzyskać połączenie przeszliśmy na inne kału kanał łączenia się cudownie to kanały komunikacji są bardzo ważna tak tak szczególnie, kiedy mówimy od w razie szczególnie, kiedy mówimy o nas rozpiera to właśnie, dlaczego dlaczego, dlaczego dlaczego, dlaczego nosorożec, dlaczego nosorożec no, że wszystko, dlatego że ból to bardzo ciekawe stworzenia, którego mało, kto w, którym mało, kto miał szansę obejrzeć było znane z pism autorów starożytnych czyli, jeżeli wiemy, o czym że jest ciekawy zamieszkuje jakieś odległe lądy, a dopiero od niedawna mamy szansę zobaczyć no oczywiście wykorzystujemy też szanse no właśnie wchodzą Grek mały komunikacyjne my właśnie jak dyrektor wiedział jak wygląda nosorożec wiemy z całą pewnością że, które są same starostwa, który przypłyną do Lizbony nigdy nie oglądało najprawdopodobniej zapoznał się z wizerunkiem właśnie sam wykonał wizerunek nosorożca na podstawie innego wizerunku dzięki takiej postaci mało znanej, ale bardzo bardzo ciekawe bardzo ważnej dla różnego rodzaju aż takich transferów nie tylko kulturowych tą postacią był warunki formalne, które właśnie zwykle jest po portugalsku przedstawiane albo Niemcem tak naprawdę wywodzi się zmora był tłumaczem drukarza czynne w Lizbonie, które miało taką bardzo rozbudowaną sieć kontaktów i m.in. to on dostarczył zarówno relacji jak jakieś rysunek jakieś obrażenia Sorosa, z którego korzystał biuro także inni autorzy wizerunków nosorożce, które powstały 1500 piętnastym roku, czyli punktem wyjścia jest część rysunek czyjaś relacja niestety nie zachowany następnie biuro przez przekłada to na swój rysunek, który się na szczęście zachował i dopiero na tej podstawie powstaje drzeworyt, czyli mamy co najmniej 3 szczeble pośrednictwa, zanim dojdziemy do tego wizerunku, który zyskał tak wielką sławę, więc choćby z tego wynika, że oddalamy się od prawdziwego nosorożca dość istotnie może do tego jeszcze, choć gra wielki artysta, który nie tylko na powiedzmy niechcący oddala się od tego prawdziwego zwierzęcia, którego nigdy nie widział, ale dodaje pewnego rodzaju aluzje zarówno własnego kunsztu, ale również do różnego rodzaju opowieści, które ma od autorów antycznych to, czyli jak byśmy tego nosorożca mieli rozszyfrować, gdybyśmy spojrzeli na niego nie tylko jako na zwierzę, ale jako na opowieść, którą diler chce nam opowiedzieć przede wszystkim musielibyśmy oczywiście pójść tym tropem, który zbiera wyznacza sam, opisując zwierzę na rycinie i jeżeli porównamy to co napisał sobie nagle na rysunku rysunek jest dziś zachowanych być może także jest wspaniałe zdigitalizowane także nasi słuchacze mogą łatwo odnaleźć obejrzeć przeczytać co jest napisane obok napisy są bardzo podobne to znaczy pojawia się informacja na temat okoliczności pojawienia się zwierzęcia, czyli to właśnie zwierzę zostało przywiezione z Indii i podarowany królowi Portugalii Manuelowi czy też Manuelowi pierwszemu następnie pojawia się krótki opis my już pojawiają się pewne zmiany to znaczy w pierwszej wersji rysunkowej biuro odpowiada, że zwierzę ma kolor ropuchy o nie jest zbyt zachęcająco natomiast w drugiej wersji tej właśnie znany z drzeworytu pojawi się bardziej kosztowna nazwa będzie czy porównanie mianowicie okazuje się zwierzę jest ma kolor zamiast państwa gorzowian no to już jest jedno oczko wyżej płatność na pewno jest to nawet ładniejsze stworzenie, ale też pojawia się tutaj aluzja do stworzenia, które ma pancerz i to też jest jedną z ciekawych różnic między tą pierwszą rysunkową wersję taką rozpatrzy miarką, a ostateczną wersją, ponieważ rzeczywiście nosorożec dilera różni się z prawdziwego nosorożca indyjskiego tym, że jego audi skóry, które rzeczywiście układają się takie powiedzmy duże komponenty płaszczyzn redakcji zrastają się oczywiście pancerzem rodzaj zbroi i o tym zresztą inskrypcje nowa dalej to znaczy właśnie biura przedstawia nosorożce jak zwierzę uzbrojone w sensie dosłownym uzbrojony wróg tutaj od klinik rusza antycznego autora, że nosorożce, które były znane starożytnym Rzymie z walk między zwierzętami właśnie posługiwały się w swoim ostrym rockiem przede wszystkim w walce ze słoniami, ale jednocześnie cały bierze opancerzone i tutaj bardzo wielu historyków sztuki zwracał uwagę na to, że właśnie ten pancerz właściwie przypomina zbroje zbroję zarówno takie, których używali rycerze ludzcy nazwijmy to jak np. zbroję Końskie także jest to pewnego rodzaju taki dodatek artystyczny notabene, gdy sam projektował zbroje zaczynał działalność, bo jako Złotnik, więc tutaj aluzję do metalu powiedzmy mogą być taką właśnie próbą wprowadzania zwrócenia uwagi widza nie tyle na cechy zwierzęcia ile należy, że wniosła artysty to Powróćmy może do rzemiosła artysty nie np. bardzo podaje podobają się te gadki, w których nosorożec występuje jestem przekonany, że one też, jakie znaczenie, ale o tym pani profesor po informacjach dzisiaj nosorożce dilera w programie Owczarek państwa moim gościem jest pani prof. Grażyna Jurkowlaniec z Instytutu historii sztuki wydziału nauk o kulturze sztuce Uniwersytetu Warszawskiego wracamy po informacjach po czasie państwa moim gościem jest pani prof. Grażyna Jurkowlaniec z Instytutu historii sztuki wydziału nauk o kulturze sztuce Uniwersytet warszawski dzisiaj przepiękny wspaniały jedyny w swoim rodzaju i w ogóle 1 nosorożec Dürera wracajmy do niego czym prędzej pani profesor te gadki te cudne gadki, których jest po prostu przypominają te takie rad nerki, które czasem właśnie zbieramy tak takie kubeczki no nie wiem czy nazwanie tego środka jest słuszne, bo prawdopodobnie chodziło o to, żeby pokazać no Ros ubranego gadki tylko, żeby no właśnie pokazać jego pan coś się też guzki, które są bardzo wyraźnie opisywane to jest też 1 znowu z tych elementów, których biura nieco zmienia pierwotne swój szkic dodaje pączka takie elementy na skoro weszliśmy na poziom datek no to rodzaj koronki powiedz one są wykończone niż się bardzo starannie co jest właśnie takim kolejnym przykładem dotowania pewnych elementów, że to wzbogacających pokazujących od strony ornament walnego to dzieło czy też właśnie mających zwrócić naszą uwagę na inne właściwości niż takie czysto biologiczne cechy zwierzęcia no i do tych szczegółów dodajmy jeszcze 1, który właściwie jest 1 główne do głównych różnic w morfologicznym między prawdziwym nosorożcem indyjskim nosorożce biura, a mianowicie ten rok zarząd drogi taka jest taki Rożek jeszcze francuski nie wiem czy francuski lekarz ma być delikatny Rożek, który wraz skarb ku nad Osą, a może, ale doktor nazwać dobrze natomiast wrócić uwagę na to, że ten Rożek oraz skargi na rycinie on właściwie wskazuje na napis noce rozstrzyga na nazwę zwierzęcia, czyli jest to tak jednocześnie orzekł zwierzęcej wskazówkę wskaźnik moje pytanie, skąd ten orzekł, że wziął no właśnie porozumienia chodzi o to by uniknąć pomyłki także śmie myśleć, że zwierzę nas właśnie 1515 albo AB PAK no, więc wiemy, że nazywać na pewno na Cirrus no ale trochę trudno sobie wyobrazić, że Brożek był tylko po to, żeby zwrócić naszą uwagę ma masowe no, więc tutaj mamy 2 ciekawe wątki po pierwsze, taką możliwość, że ten orzekł w jak popatrzymy, jaką wygląda to jest taki skręcony Rożek jeszcze trochę jak croissanty wyprostowane jego takiej prosiaka, gdybyśmy poszukali zwierza do scenariusza wśród zwierząt znanych 16 wiecznym mniej lub bardziej uczonym ludziom to znaleźlibyśmy takim porządku trochę dłuższy mianowicie jednorożca no jak nad tym zastanowimy to nosorożec w pewnym sensie jest jednorożce mi warunkiem, że ma 1 róg, a tu mamy nosorożca, którego różni autorzy kojarzy z jednorożcem, ale za to ma warunki znajdą się pojawia drugi trop, skąd dziura tego ten drugi róg mówiąc już mógł wziąć tradycji literackiej wprawdzie większość autorów, pisząc o surowcach zwraca uwagę na to, iż 1 bojowy róg, który nosorożec ostrzał skały rozprawa nim w 2 słonia w trakcie walki ze słoniem notabene król Manuel oczywiście bardzo chciał też taką walkę zobaczyć, ale w urządzeniu walki okazało się, że słoń nie dał się zaprosić do walki tylko bardzo rozsądnie się wycofał teraz wraca do drugiego tego małego Rożka mógł odbierać wziąć z od nieco mniej znanego autora niż Pliniusz, ale równie słynnego mianowicie w takich opisach igrzysk różnego rodzaju spektakl ów rzymskich socjalizm w 1 zapis dramatu opisuje walkę właśnie nosorożca ze słoniem i tam pojawia się nosorożec dwu różnych, czyli nie wykluczone, że to aluzja literacka jest pewną próbą przybliżenia nosorożca, w którym biura wiedział Marceli zarząd dworowi, pomimo że zapewne ten rysunek, który był punktem wyjścia ten rysunek nie zachowany, na podstawie którego wyroby swój rysunek i dopiero drzeworyt zapewne tego drugiego roku nie zawierał, a wiemy to stąd, że inna wizerunki nosorożca, który też powstały około 1500 piętnastego roku tego motywu nie zawierają, czyli może po prostu je nie tylko był tutaj powodowany własną fantazją, ale pewną erudycją, której inni autorzy nie mieli no dobrze, ale czy to przedstawienie nosorożca jest tylko takim powiedzielibyśmy taką nowinką, że oto Szanowni Państwo niedaleko stąd, ale jednocześnie bardzo daleko, gdyż nie mamy mediów masowych tak jeszcze bardzo rozbudowanych jest pewne dziwne zwierzę, którą pewien możnowładca, który pewien możnowładca prowadzi swój Dwór, a teraz dzięki nie mogą państwo zobaczyć jak to zwierzę wygląda się zachwycić albo przestraszyć albo cieszyć no ucieszy na pewno też, bo po sam koniec inskrypcji dużą dziurę zwraca uwagę na to, że na razie ze zwierzęciem bardzo wesołym także nie jest tylko zwierzę straszne to wszystko, o czym, o czym pan redaktor powiedział na pewno tak pojawiać tylko pytanie, gdzie ten nosorożec mieszka, ponieważ nosorożec, którego sportretował biura jest całą pewnością wzrostu indyjskim powiemy, skąd przyjechał do Lizbony, ale bardzo podobne nosorożec w tym samym czasie więcej pojawia się na mapie Afryki, ponieważ z kolei od innego autora starożytnego Ptolemeusza, czyli jednego z największych koło g późnego antyku dowiadujemy się żywe nosorożce zamieszkają właśnie w Afryce, więc tu pojawia się cała seria nieporozumień dotyczących tego jak wiele wygląda, gdzie zamieszkuje no i właśnie czym ono czym ono jest poza właśnie tym, że jest jakimś gatunkiem biologicznym natomiast raczej oczywiście ktoś wykorzystuje to zwierzę do tego, żeby pokazać pewne cechy swojego kunsztu graficznego mówiliśmy o pewnych aluzji ach, takich stron metalu nazwijmy to właśnie pancerz ta budzi skojarzenia rozbroją, ale też może budzić kolor skojarzenia raczej z sztuką drzeworytu tutaj właśnie to aluzja do skorupy żółwia żółwia plamistego plany, które dodaje biuro drzewo życia w stosunku do swojego rysunku mogą być kojarzone z pełną fakturą klocka drewnianego, na którym mu drzeworyt wydobywa wzór następnie od pijanego na papierze cała ta procedura powstawania drzeworytu może być porównana z procedurą np. stosowano przez przez botaników czy takich zwykłych amatorów zainteresowanych botanik do odwzorowywania np. w liście do różnego rodzaju roślin, które powszechnie zbierane zarówno jako rzeczywistą okazy, ale również taką metodą bez miarkowania Deutz odwzorowane na na papieża na podobnej zasadzie odwzorowano różne zabytki antyczne tak jak np. gemy do dziś zresztą archeologowie posługują artykuł metodą, czyli jest to wizerunek, którego sposób powstanie właśnie przez rodzaj odciskami na papierze miałby mieć pewną gwarancję autentyczności co wynika z samej techniki wykonania, pomimo że właśnie staje się tego jak wygląda, jakie motywy zawiera on autentyczny niestety nie jest brak temu co dolar bardzo mocno podkreśla tak, ale pewnie trudno było to zweryfikować, ale można powiedzieć, że zmian blisko jak na dane z dnia na dzień wierzę, że tak zresztą wyglądają, czyli mówi pani pani profesor, że sposób w jaki nosorożec został zaprojektowany pokazuje też jest takim jest okazją dla lidera pojedzie zobaczy jestem takim świetnym rzemieślnikiem, że nawet potrafię tak ładnie coś wymyślić zaprojektować, że pewne natura NATO pewna naturalna charakterystyka drewna staje się częścią tego co wymyśliła, a i to jest dość typowe dla artystów jego czasu dla niego samego takie właśnie wnikanie w naturę tworzywa, które staje się jednocześnie środki wyrazu osiągnięcia tego ostatecznego efektu oczywiście nie każdy artysta operuje takimi tuzami, ale Odra jest dość częste natomiast wracając do tego, że wygląda ten nosorożec także można go pomylić z prawdziwym niestety, gdybyśmy porównali nosorożca raz, bo bezpośredni konkurent znaczy z nosorożcem pan sobór Meyera znany niestety tylko z 1 kopii to jest właśnie bardzo ciekawy przypadek podobnych wizerunków, z których 1 zyskał wielką sławę i nie tylko znane wielu odbitek, ale właśnie licznych kopii nawiązań tak dalej tyle wykonane w tym samym 1500 piętnastym roku drogą Hansa burd maj roku Górskiego ratownika jest znany zaledwie 1 odbitki, ale można łatwo znaleźć Inter w internecie one są bardzo podobne ewidentnie były na podstawie albo wręcz tego samego rysunku wykonane albo bardzo podobnych odwzorowania, ale ten wzrost o bruk, ale po pierwsze nie ma drugiego Rożka po drugie, ma pancerza tylko właśnie raczej fałdy skórne do tego ma taki szczegół rodzajowe nazwijmy to ma spętane przednie przednie nogi, czyli wyraźnie jest takie właśnie odwzorowanie pan sytuacji zwierzęcia właśnie znowu, gdybyśmy takie współczesnej perspektywy spojrzenia na zwierzęta jako pewne podmioty prawda spojrzeli to ten wizerunek sobór para powinien znacznie bardziej przemawiać do współczesnego widza jako bardziej zarówno właśnie poprawnie odwzorowujący samo zwierzę, jaki sytuacje, jakie to zwierzę znalazło 1500 piętnastym roku no dobrze i a jak pani sądzi, dlaczego właśnie ten nosorożec zwyciężył w tym pojedynku nosorożców, bo jest bardziej bojowy no pewnie, dlatego że jest to zresztą gra co samo w sobie już jest no po prostu ma to duma Arkę biura był marką już w tym czasie, kiedy nosorożec powstało już od początku szesnastego wieku mamy takie świadectwa, które mówią o tym, że ryciny Dürera cieszą się wielkim powodzeniem one też były od początku kopiowane, więc tutaj właśnie Marka artysty na pewno zadziałała po drugie, dziurę sam swą markę budową świadomie i Marka nosorożca budową świadomie właśnie po inskrypcja, w którym podkreśla, że opowiada, skąd możesz się wzięły podkreśla, że jest to wizerunek z natury no właśnie, kiedy nie ma możliwości skonfrontowania tego wizerunku z innymi no pewnie przyjmujemy na wiarę, że jest to właściwe i przyjęli to bardzo liczni przyrodnicy przynajmniej, dopóki nie zorientowali się właśnie, że są inne konkurencyjne wizerunki, czyli np. jeden z największych teologów połowy szesnastego wieku Konrad Gesner portretując nosorożca oczywiście też wykorzystał ten wzór, bo to był jedyny nosorożec powszechnie znany natomiast już mniej więcej rówieśnik Elsnera, ale mając dostęp do nieco późniejszych źródeł włoski przyrodnik i Lisandro Wandy, który poznał innego słynnego nosorożca może nieco mniej słynnego Sorosa bandę no uznał, że sprawa wyglądu zwierzęcia jest znacznie bardziej skomplikowana, ale są wciąż zawodzą drugi wzór jasne pani profesor bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę i do tego nosorożca pani prof. Grażyna Jurkowlaniec Instytutu historii sztuki wydziału nauk o kulturze sztuce Uniwersytetu Warszawskiego była państwa moim gościem dziękuję informacji już za kilka minut o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Kamil Wróblewski Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 20% rabatu, wybierz pakiet i słuchaj wygodniej!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA