REKLAMA

KultOFFe: pierwszy polski film animowany. Ale który?

OFF Czarek
Data emisji:
2021-03-19 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:15 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj państwa i moim gościem jest pan prof. Paweł Sitkiewicz filmoznawca z Instytutu badań nad kulturą Uniwersytetu gdańskiego dzień dobry witam serdecznie dzień dobry witam pięknie w maśle zabrzmiało panie profesorze badania nad kulturą Uniwersytetu gdańskiego, a może przynieść przeciwne zmianie miał dobrze by te, gdy zakład filmu mediów on, więc możemy owej do zatrzymania filmem panie profesorze film Mariusza Wilczyńskiego Zabij to i wyjedź z tego miasta z pewnością Rozwiń » sprawił, że filmem animowanym w Polsce przynajmniej, ale nie tylko interesujemy się coraz bardziej i skoro się firmy interesujemy to też zastanawiamy się, kiedy w ogóle się wszystko zaczęło zarówno na świecie, jaki w Polsce, jakie były pierwsze filmy, jakie były korzenie na stronie polskiego Instytutu sztuki filmowej znajdziemy informację, że jako datę umowną powstania pierwszej polskiej animacji przyjęto rok 1947 to był taki film lalkowy za króla Krakusa opowiadający w bodaj w w ciągu 14 minut historie powstania Krakowa, a właściwie historia śmierci tragiczną historię śmierci smoka podstępnie zabitego przez młodego Szewczyka, ale przecież napytanie o to któryś z kim był pierwszy można udzielić wielu odpowiedzi, a wszystko zależy od tego jakie kryteria przyjmie, a tych kryteriów jest cała masa pan 1 ze swoich artykułów wymienia aż 10 kryteriów, które pozwalają wskazać nam na kilka różnych filmów to prawda ja przyznam szczerze gorąca nie zgadzam się z tym, że Polska animacja rozpoczyna się w 1947 roku, bo po prostu wiem co było wcześniej tam cała masa filmów było wielu znakomitych pionierów, którzy mieli z wizyty interesujące biografie, ale oczywiście ten to jest taki troszeczkę nierozwiązywalny spór to znaczy, że jakieś zjawisko filmowe się rozpoczyna się co wyznacza ten pkt 0 czy firm 9 pełnometrażowych czy film fabularny może reklama może jakikolwiek fragment ślad, który znajdziemy w archiwum może, żeby wyznaczyć ten pkt 0 wystarczy wiarygodna albo nawet niewiarygodna informacja, że coś tam kiedyś było nakręcone, ale zginęło moim zdaniem to, że wyznaczono ten czterdziesty siódmy rok na początek Polski symboliczny początek polskiej animacji wynikało z takich splotu różnych czynników politycznych przy dużym stopniu politycznych, bo właściwie po PRL-u forsowano ten pogląd, że Polska animacja zaczyna się po czterdziestym piątym roku postawiono taką grubą kreskę jeszcze zakwestionowano wszystko to co się wydarzyło przed wojną pisząc, że w zasadzie w tym nowym sprawiedliwszym ustroju Boga całym całe kino musiało narodzić się od zera właśnie po raz drugi tylko, że w wypadku filmów pełnometrażowych taka narracja nie miała prawa przyjąć widzę zbyt dobrze pamiętali te przedwojenne szlagiery pełnometrażowy aktorski filmowe wypadku filmu animowanego, który zaistniał przed wojną troszeczkę jak taki meteoryt przeleciała i nie było takiej zbiorowej pamięci tych filmów łatwiej było forsować pogląd, że przed wojną to było jakieś tam prymitywne wprawki, a może w ogóle ich nawet nie było tak naprawdę dopiero w tej nowej sprawiedliwszy socjalistycznej kinematografii zaczęto kręcić prawdziwe poważne filmy animowane, a to bada też dużym stopniu zależy od od przypadku oraz takiego myślenia, że początek jakiegoś zjawiska wyznaczają sukces, a więc nie jakiś tam stary win zagubiony w pół amatorski, ale sukcesy szczęście ten film o szef czeku, który moim zdaniem bardzo anachroniczny do czterdziestego troszeczkę anachroniczny osiągnął pewne sukcesy na festiwalach również za granicą, więc nadawał się takiego ambasadora leczenia właśnie pan pan pisze o tym, że takie kryteria, które można sobie przyjąć wyznaczenie pkt 0 to jest tak jak napadzie manifest idei lub Patek albo pierwszy istniejący ślad filmowy zarówno zachowane albo nie zachowany pierwszy zachowany film kompletny w całości pierwszy film fabularny albo funkcjonalności kiedyś nazywano też to jest termin, który pojawia się u zarania filmowaniem historii filmu animowanego pierwszy film zrealizowany na ziemiach teraz historycznie polskich tak albo zrealizowany przez polskiego twórcę albo zrealizowany w niepodległej Polsce na pierwszy dystrybuowany pierwszy profesjonalny no i oczywiście pierwsze sukcesy artystyczne i teraz patrząc na te kryteria to z jakimi firmami mamy do czynienia, jakie jakich tutaj mamy konkurentów w w tym wyścigu o palmę pierwszeństwa mamy wspaniałą galar galerię postaci mamy różne filmy większość niestety zaginiony ten problem początków kina zimy od 2 najstarszym okresie historii kina to w skali globalnej dziś pewnie ocalała i 5% filmów, jeżeli chodzi o tę drugą epokę łuki historyczne dziś więcej do drugiej wojny światowej to pewnie ocalało z 25% umów, więc cały czas tutaj operujemy takimi takim świecie, który w, którym mamy więcej gruzu niż budynków, które stoją bardzo utrudnia dyskusję na temat tego z czego wyłania się przepiękna edycja w imieniu animowanego Jeż pan wspomniał o filmy Mariusza Wilczyńskiego oczywiście animacja w Polsce była zawsze taką naszą chlubą narodową dumą narodową zaczęliśmy wielkie sukcesy, że chodzi animacje w każdym pokoleniu działali ważni twórcy, którzy przebili się do kina jak i świadomości widza europejskiego, a nawet światowego, więc do naszej polskiej specyfice zdaje się to jest istotne pytanie tak skonsolidowania z czego wyłania się tradycja polskiej animacji więc, przyglądając się tym różnym kryterium stosowanym na przestrzeni dziesiątków lat możemy wskazać różne nazwiska różnych twórców tak różne filmy dla wydaje się najciekawsze są ci zapomniani przedwojenni pionierzy, zwłaszcza Włodzimierz Kowalik wezwany przed wojną na polskim istnieje on on był pod wielkim wpływem UE istnieją one w swoich filmach próbował mają do dyspozycji bardzo prymitywny warsztat próbował naśladować wolta liczne pod względem stylistycznym pod względem technologicznym i w pewnym sensie się to udało on nakręcił kilka widzimy dość dużo animowanych reklam niestety jego filmy fabularne nie przetrwały do czasów dzisiejszych no ale oczywiście pytanie czy to oznacza, że musimy odrzucić jako niebyłe, gdybyśmy stosowali ten to kryterium to pewnie musielibyśmy odrzucić połowę tradycji starożytnej, bo znamy to wszystko jakiś fragmentu wy zająć się cytatu w relacji tak, a więc to, że w imieniu ocalały nie znaczy, że ich nie było to sporo o nich wiemy od ocalały pojedyncze kadry cała recenzja całe wspomnienia, ale jakieś inne projekty, więc te ataki były jak wydaje się, że był całkiem interesujące przede wszystkim też trzeba by polemizować z takim przeświadczeniem, które istniało 8 przez kilkadziesiąt lat, że nawet, jeżeli inny były one one nigdy nie trafiły do dystrybucji rząd były takie filmy kręcone do szuflady, ale okazuje się dzieła jest takie takie badania robić w czasach internetu w czasach cyfryzacji przykład przedwojennej prasy okazuje się, że te, że przynajmniej 3 filmy przedwojenne w tym właśnie film o panu Twardowskim Włodzimierza Kowalski trafił do normalnej regularnej dystrybucji, a więc miały swoją widownię w latach trzydziestych, gdy można było uznać, że jeżeli tak, żeby się chwycić tego kryterium, że pierwsze takie profesjonalne oddane do dystrybucji filmy animowane powstały w 3004. roku, choć mieliśmy pecha jak wybuchła wojna winę przepadły Kowalik trafił do do łagru potem przewędrował z armią aż do do Włoch udał się na emigrację i no ta tradycja została przecięta o o jego karierze zapomniano na na kilkadziesiąt lat 80 większość polskich pionierów może wyjątki właśnie Wasilewskiego na Waśniewskiego u mnie nie wróciła do do tego swego przedwojennego zawodu co oczywiście nos stworzyło tę taką przepaści i narracji powtórnych narodzin już w PRL, a więc, gdyby tak właśnie stworzyć tych najpoważniejszych konkurentów to byliby to tacy zdziwienie animatorzy jak Jan Jarosz Włodzimierz Kowalczyk małżeństwo Marczak, a być może nawet działający w okolicach pierwszej wojny światowej tuż po pierwszej, że w wojnie światowej Feliks Kuczkowski z Krakowa, więc całkiem poważna tradycja Feliks Kutkowski, który zrealizował m.in. flirt krzesełek tak technicznych nie ocalał z czasów dzisiejszych w filmowiec historyk kina Marcin Giżycki zrekonstruował ten film im więcej możemy domyślić jak on wyglądał też nie wiemy też czy czy też winę Wyszkowskiego trafił w jakikolwiek dystrybucji Kulikowski zostawił po sobie wspomnienia to one są przedziwne z 1 strony są bardzo bogate, ale z drugiej strony są potwornymi Tomański i takie jak ewidentnie zakładający rzeczywistość Kutkowski pisze o niezwykłych ima, który zrealizował przed wojną pisał w filmach no no, za które należałaby mu się tutaj ranga pioniera nie tylko w Polsce, ale i w skali Europy, bo wynika z jego wspomnień rząd już tak częstych kręcił filmy animowane, które nie były zwykłymi prostymi kreskówkami to był jakiś filozoficzne filmy to był jakiś eksperymentalne filmy jakich nikt nigdzie nie tworzył nie tylko tych umów nie ma w zasadzie nie ma nie ma żadnych wiarygodnych relacji, że ktoś inny widział u niektórych filmach pisze, że jednak kręcił no ale miał pecha i film został zniszczony w trakcie było wywoływanie, więc u nich nie znajdziemy powierza dowodu, że ten film rzeczywiście tak znakomity jak opisuje go Kuczkowski, ale ewidentnie, nawet jeżeli tego wspomnienia podzielić przez 10 potraktować tak dużym sceptycyzmem można założyć rzeczywiście ciekawy sposób eksperymentował tutaj bywa też problem wypadków Gutkowskiego tego na pierwsze eksperymenty powstały w momencie, kiedy nie było jeszcze Polski na mapie świata pytanie czy filmy zrealizowane maszyna na ziemiach polskich uznać za filmy polskie czy filmy nakręcone przez polskich twórców czas, kiedy nie było Polski poza polską uznać za polskie filmy no ten sport by myśleć w ten sposób można było uznać symfonię Szostakowicza za Zapolskiej kompozycje tak, bo to jest syn powstańca rzucają uznanie profesorze wrócimy do naszej rozmowy po informacjach Radia TOK FM pan prof. Paweł Sitkiewicz z uniwersytetu gdańskiego państwa moim gościem informacje o jedenastej 20 po wcale państwa i moim gościem jest pan prof. Paweł Sitkiewicz zakład filmu i mediów w Instytucie badań nad kulturą Uniwersytet Gdański rozmawiamy dzisiaj o czy poszukujemy pierwszego polskiego filmu animowanego oczywiście to poszukiwanie jest trudne z tego powodu, że wszystko zależy od kryteriów, jakie przyjmiemy i pan profesor w 1 ze swoich artykułów pokazuje, że w zależności od jednego z 10 kryteriów, o których pisze ten ta palma pierwszeństwa może należeć do różnych filmów, ale myślę, że nawet nie to jest najważniejsze, których był pierwszy ale, ale ciekawe jest właśnie poszukiwanie początku i wspominanie o twórcach o technikach i o okolicznościach można to tematach, jakie były w tych pierwszych filmach którykolwiek z nich był był pierwszy którykolwiek uznamy pojawiły się nazwiska Włodzimierz Kowalik Jan Jarosz przed informacjami mówił pan o Feliksie Kuczkowski, który w 1000 latach 161617 na przełomie zrobił fiński od krzesełek, ale przecież jeszcze wcześniej Władysław Starewicz tak znowu jesteśmy w Kownie, ale nie ma Polski niepodległej, więc znowu na uznaniowo decydujemy czy to zaliczyć do polskiego czy nie mamy animację lalkową walka żuków i członków dużo kolejnych filmów niestety nie wszystkie przetrwały nie we wszystkich mamy informacje też nie wszystkich wiemy jakich technika animacji użyto czy była to te filmy istniały czy były to jakiś rynkowy produkcję, ale myślę, że warto przy okazji przy okazjach o początkach filmu animowanego w Polsce rozmawiać pojawia się jeszcze taki problem co jest animowany, bo my nie mamy z tym większego problemu tak ze wskazaniem, że to jest film animowany, ale w początkach dwudziestego wieku wcale nie było takie oczywiste, że myślę, że pięknym przykładem jest twórczość Władysława Starewicza, którego pan wspomniał pochodzenia Polak chce do końca życia czuł się jakimś stopniu Polakiem swoje wspomnienia spisał po polsku zachował jakieś ciepłe myśli o swoim szmer rodzinny kraju, ale w Polsce nigdy nie mieszkały wszystkie swoje filmy stworzone dla kinematografii rosyjskiej potem dla francuskiej niemieckiej planował przeprowadzkę do Polski tylko bardzo niefortunnym momencie, bo to był sierpień 1939 roku uszy, że nigdy nie dotarł tutaj pozostały we Francji, gdzie swoje pierwsze filmy realizował w Rosji w 19001112. roku jest jego pierwsze eksperymenty ucieczkę wcześniejsze to nikt nie wiecie co jest im animowany, a Władysław Starewicz nie nie zamierza swoim widzom zdradzać tajników warsztatu on reklamową nie sprzedawał swoich filmów jako animowane tyle tylko te filmy, w których występują marionetki owadów zwierząt owadów tych początkowych ślimak reklamował sprzedawał jako filmy tresowanych mi owadami i kreował się w wywiadach na genialnego tresera kreował się swoich i ma też na profesora genetyki, który wyselekcjonował takie egzemplarze owadów, które można nauczyć wykonywania ról pytanie czy widzowie w to wierzy oczywiście wywiezie ni punktu odniesienia dzisiaj jak się ogląda te firmy one szczęśliwie ocalały te pierwsze filmy Władysława Starewicza to, że nawet dałoby się nabrać współczesnego widza także o proszę tutaj jakieś stare bardzo bardzo stare przedwojenne filmy stosowanymi owadami są przeraźliwie realistyczne stanowić budek entomologii amatorem rzeczywiście znakomicie oddał anatomię tych owadów, a więc z perspektywy dzisiejszego widza to są filmy animowane nie mamy wątpliwości właśnie takie wręcz mistrzowskie filmy lalkowe zainscenizowane bardzo starali bardzo profesjonalnie, ale z perspektywy ówczesnego widza to niebyły winę animowane to były filmy z efektami specjalnymi tak, jakbyśmy dzisiaj powiedzieć albo aby wreszcie filmy no żywej akcji zrealizowane z pomocą uwag więc, że dodatkowo komplikuje całą tę dyskusji tak, że to także jeszcze, kto jeszcze skomplikuje panie profesorze ja jest taki film częściowo animowany Frame radzie Rawy czyli kto wrobił królika Rogera, w którym jedna z postaci, która występuje to jest Betty BOOP teraz Betty, bo powstała we flaszkę studio, a zapewni ojcem był Mayer flesze urodzony w Krakowie no właśnie, tak więc gdyby te zaglądać wszystkim twórcom kina animowanego w ogóle kina do dokumentów do metryk to okazałoby się, że właśnie trzeba wobec historii kina lepiej pisać na nowo, zwłaszcza że wiek dwudziesty był pod tym względem bardzo burzliwy wiek emigracji wiek radykalnych zmian na mapach świata i rzeczywiście jest największy pionierów amerykańskiej animacji z największych Mistrzów amerykańskiej animacji Max tańsze urodził się w Krakowie żydowskiej rodzinie wyemigrował ta rodzina wyemigrowała z Polski Greiser był jeszcze dzieckiem tak, ale pytanie czy to już sprawia, że jest on twórcą polskiej podobno rodzina w lesie bardzo jak zachowała jakoś tam pamięć o kraju swoich przodków o Polsce tam kultywowano temu NTT ten pamięć źródeł tego właśnie rodzina wywodzi się z ziem polskich, chociaż oczywiście był to twórcy lub z nich amerykańscy, więc myślę, że byłoby grubym nadużyciem, gdyby nazwać ich twórcami polskimi, ale oczywiście tego rodzaju dylematy tego rodzaju dylematy są dobrze wypadł ustala, gdzie łatwiej, bo on on przyznawał się od swoich polskich korzeni używa języka polskiego wręcz mówił o sobie jako takim polskim patriocie, który nas na na skutek splotu różnych dziejowych zdarzeń nie mógł wrócić do do Polski tutaj wesprzeć Polski przemysł filmowy swoim talentem to, czego nie można również innych pioniera ziemi tam polskimi korzeniami, którzy zburzyć by ten kraj dzieciństwa nigdy do niego już wróciliśmy mentalnie czy mamy całkiem interesującą grupę całkiem interesujący wybór technik przejmie tych, których o, których wiemy tematów jak rozumiem Polski Instytut sztuki filmowej także na tej stronie, gdyby nie przesądza tylko mówi, że to jest taka symboliczna data podkreśla, że to symboliczna data i oczywiście film animowany istniał wcześniej ale, ponieważ myślę tak trudno jest ustalić ten początek na to bezpiecznie ta data 1947 jest zaproponowana też o to, aby obchodzić różne okrągłe rocznice właśnie animacji polskiej, ale to się cudowne, że Rze, że właściwie ta animacja powstawała w Polsce nie ma, że równocześnie z tym co się działo na świecie, a nawet właśnie został do tego jak te kryteria ustawimy to jesteśmy tutaj poważnymi graczami jak najbardziej i ale jeszcze podczas tej daty czterdziesty siódmy rok no, że do końca zgadzam, gdybyśmy zapytał, kiedy od, kiedy rozpoczyna się historia polskiej animacji powiedziałbym w latach trzydziestych jak słusznie zauważył chodzi też te rocznice jako dzielnica, gdy ustalimy taką datę nie da tylko dekady, tak więc jakby to symboliczne stanie początków zrobią dużo dobrego sam będący studentem chodziłem na projekcje kinowe historii polskiej animacji z okazji 55 lecia animacji, żeby wyznaczonej o z tego pkt 0 miejsce 1947 roku, więc okazuje się, że nawet te, że wyliczone daty arbitralne daty potrafią zrobić dużo dużo dobrego, aby wpłynąć na zainteresowanie widowni polską animacją, ale jako historyk kina no nie mogę się pogodzić, ponieważ był też fakty temu przeczą, że historia polskiej animacji jest tak krótka okazuje się rzeczywiście mamy tutaj bardzo poważnych pionierów w czasach przedwojennych tutaj już czas to aktor wojennych były były bardzo poważne ambicje to, że polskie kino aktorskie, bo trzeba się, albowiem to marne, bo parę ciekawych filmów Alana, bo zasadniczo marne i było takie ambicje tak skoro możemy zawojować świata filmem aktorskim to może zawozimy filmy animowane mamy znakomitych poetów pisarzy znakomitych plastyków satyryków, gdyby ten potencjał ze sobą połączyć bylibyśmy potęgą i jesteśmy potęgą tylko, że to jest tak staliśmy się potęgą myślę, że wciąż pozostało wiele do zrobienia takim edukowanie, że film animowany to nie znaczy produkt dla dzieci, że zbyt często animację kojarzona przez produkcjami dla dzieci, a tymczasem film animowany to jest gdyby, jeżeli chodzi o tematykę czy przeznaczenie to jest to jest także gatunek przeznaczony dla widzów dorosłych także dorosłych panie profesorze bardzo panu dziękuję za dzisiejszą rozmowę również była wspaniała galeria parada interesujących twórców z początków polskiego filmu pierwszego polskiego filmu animowanego państwa moim gościem był pan prof. Paweł Sitkiewicz zakładu filmu mediów Instytutu badań nad kulturą na Uniwersytecie gdańskim informacje Radia TOK FM już za kilka minut o godzinie jedenastej 40 dzisiejszy program przygotował Paweł Zientara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Kamil Wróblewski Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA