REKLAMA

30 lat po... Europa Wschodnia

Gościnnie w TOK FM: Nowa Europa Wschodnia
Data emisji:
2021-03-22 07:50
Czas trwania:
27:36 min.
Udostępnij:

Trzydzieści lat temu nie tylko rozpadł się Związek Radziecki, ale także oficjalnie rozwiązany został Układ Warszawski. Wielu mieszkańców Europy Środkowo-Wschodniej odetchnęło wolnością. Nastąpił okres przemian politycznych i gospodarczych, który doprowadził do ogromnego zróżnicowania w regionie. Część krajów weszło do Uniii Europejskiej i NATO. Wybuchły konflikty zbrojne od Kaukazu po Ukrainę. Białoruś pogrążyła się w swoistym letargu. Rozwiń »

Adam Balcer zwraca uwagę na to, Rosji łatwiej było zaakceptować integrację z Zachodem państw, które utrzymały niepodległość w okresie między pierwszą a drugą wojną światową. Należą do nich, między innymi, Polska czy Węgry, ale także trzy byłe republiki radzieckie, Litwa, Łotwa i Estonia. Powstała też nowa linia podziału, która zdaniem dziennikarki Oleny Babakovej, bardziej przypomina membranę niż nową żelazną kurtynę. Co prawda epidemia Covid-19 podkreśliła ponowny podział kontynentu przebiegający wzdłuż granicy strefy Schengen, jednak w odróżnieniu od czasów ZSRR, nie jest to bariera, której przekroczenie może grozić śmiercią.

Wbrew niezwykłemu optymizmowi ostatniej dekady ubiegłego wieku, Europa Środkowo-Wschodnia nie stała się obszarem niekwestionowanej wolności i bogactwa. Transformacja stworzyła nowe wyzwania ekonomiczne dla mieszkańców regionu, pojawiły się też konflikty zbrojne, a ostatnie lata pokazały spadek atrakcyjności Zachodu i wzrost tendencji autorytarnych. Babakowa podkreśla, że wielu mieszkańców wschodniej części Starego Kontynentu, bardziej niż sukcesu gospodarczego, brakuje obecnie poczucia godności, co skutecznie wykorzystują polityczni populiści.

Autorem podcastu jest redakcja serwisu internetowego New.org.pl, który prowadzi fundacja Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego.

Produkcja: Free Range Productions Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
podcasty nowej Europy wschodniej od rozpadu związku Radzieckiego mija 30 lat skutkiem jest nie tylko powstanie nowych państw na terenie byłego ZSRR także koniec egzystencji układu Warszawskiego kompletne przetasowanie na mapie Europy w szczególności Europy wschodniej moimi gośćmi dzisiaj są dr Olena Babakova dziennikarka stypendystka czym marsza Fauci dobre dzień dobry i Adam Balcer dyrektor programowy Kolegium Europy wschodniej dzień dobry dzień dobry Olena jak głęboko zmiana Rozwiń » polityczna, którą obserwujemy od 30 lat wpłynęła na zmiany tożsamości to znaczy czy jeszcze wśród mieszkańców byłego związku Radzieckiego istnieje poczucie utraty czy może jest już na tyle dawna historia, że nie ma to tak wielkiego znaczenia oczywiście w różnych krajach zapewne różnie to wygląda ostatnio akurat całkiem sporo się zrobiło różnych podsumowań związanych z trzydziestą rocznicę rozpadu związku już widzę, że dobrym plonem jest przywołać swoje wspomnienia co pamiętasz z tego okresu roku dziewięćdziesiątego pierwszego Otóż ja wtedy miałam niecałe 5 lat, ale tak mu list osoby pamiętam, że jestem z rodzicami akurat tworzą się na Krymie jest plaża, na który bardzo bardzo cicho wszyscy słuchają Radia o tym, że Moskwa jest przewrót taką, że władza została przyjęta i akurat kilkaset metrów stąd właśnie w tej chwili jest Gorbaczow, który w tej chwili samemu się słuchu takie samo wspomnienie z czasu natomiast, jeżeli pytasz o tym jak to wygląda od strony pasterz całościowej i po 1 stronie 30 lat to akurat jest całkiem długi okres, że bez cięć już się pożegnać zresztą wiele intelektualistów ukraińskich białoruskich gruzińskich już nie mówiąc o przedstawicielach państw bałtyckich w ogóle, walcząc z tym, żeby historiografii publicystyce angielskojęzyczny termin posłowie w ogóle był używany, czyli już minęło 630 lat, jakie postoje państwo jak np. wspólnie i Tadżykistan poszły na tyle różnymi drogami, że w ogóle połączenie jest jakiś 1 grupy jest po prostu nonsensem natomiast, jeżeli spojrzymy na to drugie perspektywy moi rodzice w chwili rozpadu związku mieli już 35 lat, czyli tyle samo ile ja mam w tej chwili, czyli bóle to już ludzie z całkiem ukształtowanych poglądach przyzwyczajeni do jakiegoś układu życia, więc naturalnie istnieje pewien procent mieszkańców w takich krajach jak Rosja czy Białorusi jest on wyższy w takich krajach jak Gruzja Ukraina oczywiście państwa bałtyckie procent tych ludzi jest niższym ale gdy spojrzymy na wyniki wyborcze poszczególnych partii politycznych, które w ten czy inny sposób albo wprost odwołują się do takiego posłowie nostalgię albo wodę to jednak nieco bardziej finezyjny sposób, czyli wprost nie mówią o tym, że związek radziecki był jakimś dobrym doświadczeniem nie mówią o jego osiągnięciach, ale jednak, odwołując się zapewne Meksyk je Potter i kulturalnych np. do pewnej estetyki z życia związku w latach siedemdziesiątych, która akurat wtedy były uważane za całkiem dobre dla obywateli przynajmniej od strony dobrobytu materialnego to takie partie w poszczególnych państwach wybierano 16 nawet 20% głosów wyborców nie widzimy, że poseł nie tylko wyborcy tej generacji, które do, której należy moi rodzice, czyli 60 lat plus, ale i młodzi ludzi, którzy z różnych powodów są krytycznie nastawieni do tych procesów transformacyjnych, które tych 15 republikach odbyły się po dziewięćdziesiątym pierwszym roku, jeżeli krótko nie sprawiedliwa transformacja ustrojowa w pierwszej kolejności sprawiedliwa transformacja gospodarcza na terenie byłego związku straciła dużo bystry by proporcje pomiędzy najbardziej Bogatyni najbardziej burzliwie, a więc ci ludzie, którzy czułem się poszkodowani przez tą transformacją właśnie podkreśla, że czujesz się, bo często są to ludzie nawet na pozycjach niższe klasy średniej, ale właśnie w takim odbiorze subiektywnym czułem się jako ci, którzy coś stracili nawet w sensie materialnym w takim sensie prestiżowym taka retoryka właśnie bardzo popularne wśród los rosyjskiej klasy szeregu i tu, o czym ci ludzie podzielają pewną taką porę dziecko zostali, więc jeżeli odpowiada krótko są ludzie pod Gdańskiem, ale jednocześnie są ludzie, którzy radykalnie odżegnują się tego projektu mówią wprost, że u nich pomysł na ich państwo społeczeństwo jest radykalne zerwanie z tym co było przekroczą 21001. jeżeli spojrzymy nie tylko na związek radziecki, ale cały blok wschodni, a więc Europę wschodnią łącznie z dużym kawałkiem Europy Środkowej czy coś takiego jak obszar post sowiecki z politycznego punktu widzenia w tej części Europy jeszcze w ogóle funkcjonuje poza manewrami publicystyki oczywiście jest w publicystyce są też książki naukowe z tymi tytułami pod sowiecką Andrzej Stec tak dalej konflikty natomiast na pewno można znaleźć sporo podobieństw, jakbyśmy spojrzeli na problem z rządami prawa z korupcją to jeśli ograniczymy się tylko do krajów byłego związku Radzieckiego bez Bałtów Estonii Łotwy Litwy, bo też tak już zauważymy taką tendencję że, chociaż były państwami powstałymi z na gruzach związku Radzieckiego to obecnie bardzo często nie są traktowane jako postsowieckie ze względu na członkostwo w unii NATO NATO jak spojrzymy na wszystkie pozostałe kraje NATO mamy coś takiego, że Gruzja wyraźnie odstaje, że nawet wyprzedza niektóre kraje Unii Europejskiej po względem niższego relatywnie poziom korupcji na, a potem mamy grupę państw, które są na zdecydowana większość pozostałych, gdzie ten problem jest zbliżone no i mamy też przypadki takie już radykalne typu Turkmenistan czy Uzbekistan mniejszym stopniu i tak samo jak spojrzymy na tą kwestię ustrojową, czyli jak mamy możemy się przy tak długo terminowej perspektywie przyjrzeć historii tego regionu od momentu upadku no to możemy zastosować Anki, który od lat kilkudziesięciu publikuje Freedom House i tutaj widzimy, że jak rozpadał się związek radziecki znowu wyłączamy Bałtów to okaże się, że wszystkie te kraje były wtedy częściowo wolne albo nie wolne Freedom House dzieli na kraj na świecie na wolne częściowo wolne i nie wolno tylko teraz jest gorzej niż było np. czy na początku w momencie, kiedy się rozpadało związek radziecki, bo jeśli uwzględnimy takie kraje gdzie, chociaż przez 2 lata 3 lata była prawda jakaś władza z elementami demokratycznymi no to okazało się, że po 1001. na początku tak było w większości tych krajów byłego związku Radzieckiego natomiast dzisiaj mamy tę tendencję nieciekawą, że jest kilka państw, które odstają wyraźnie pozytywnie to jest na pewno Ukraina Gruzja Mołdawia i w jakim stopniu Armenia czy te kraje, które przez całą swoją historię od momentu, kiedy rozpadł się związek radziecki są krajami częściowo wolnymi Ukraina jako jedyna można troszeczkę na wyrost, ale była przez kilka lat po rewolucji pomarańczowej uznawana za kraj wolny to jest na pewno grupa, która odstaje jak spojrzymy na pozostałe kraje NATO niestety są to kraje nie wolno w tym w niektórych z nich sytuacja jest bardzo nieciekawa tak jak widzimy Białoruś wg Freedom House tak źle jeszcze nie było w historii niepodległej Białorusi ze względu na represje, które Łukaszenka przy wsparciu Putina stosuje wobec społeczeństwa po sfałszowanych wyborach prezydenckich kolejna kwestia niestety Kirgistan np. którym większość swojej historii był częściowo wolne po raz trzeci został z degraduje one do kategorii krajów niewolnych Rosja, która na pot aż do 2004 była uznawana za kraj częściowo wolne, chociaż tendencja była niestety negatywne było stopniowo coraz gorzej jest krajem nie wolnymi z tego też powodu mówienie o tym obszarze poradzieckim postsowieckim no jest arbitralny, bo te różnice są znaczne tak kolejna kwestia to polityka zagraniczna znowu jak spojrzymy na tę trójkę Gruzja Ukraina Mołdawia to to nie jest przypadek, że te 3 kraje mają podpisane układy stowarzyszeniowe z Unią europejską mają misję jej to pogłębioną i kompleksową strefę wolnego handlu, że mają zliberalizowany system wizowy tak z Unią europejską tak samo jak przyjrzymy się relacją z NATO to znowu szczególnie Ukraina Gruzja są te 2 kraje, które mają nieporównywalnie bliższą współpracę z NATO i krajami natowskim niż reszta, więc na pewno te 30 lat nawet jak wyłączymy Bałtów spojrzymy tylko na na te kraje pozostałe to widać, że mamy różne trajektorię i widzimy to różnorodność np. Gruzini są co potwierdziło też referendum też różne badania opinii publicznej w większości wyraźnej za tym, żeby Gruzja była członkiem NATO Ukraińców stosunek do NATO się wyraźnie poprawił po agresji rosyjskiej na Ukrainę i większość względna jest za np. Mołdawii nie tak większość Mołdawian jest przeciwna wejściu do NATO tak samo na Białorusi kolejna kwestia członkostwo w unii europejskiej versus ten konkurencyjny projekt rosyjski, czyli Unii eurazjatyckiej no to na Ukrainie większość jest przeciwko Unii eurazjatyckiej za tym, żeby Ukraina została członkiem Unii Europejskiej w Gruzji to poparcie jeszcze wyższe dla Unii Europejskiej natomiast w Mołdawii sytuacja bardziej złożona większość względna jest za Unią, ale spora grupa jest za Unią eurazjatycką część pora społeczeństwa nie ma wyrobionej opinii w tej kwestii, o ile w Łodzi, kiedy związek radziecki się rozpadał duża część Europy wschodniej w ludzi mieszkających w tym rejonie czy to na terenie związku Radzieckiego czy w państwach układu Warszawskiego odetchnęła z ulgą wspominała co się działo wtedy, kiedy związek się rozpada, gdzie byłaś ja byłem na pierwszym roku studiów akurat na międzynarodowym kursie na Uniwersytecie w Jerozolimie i wokół nie było bardzo dużo imigrantów do Izraela Europy wschodniej i oni byli przerażeni, ponieważ bali się, że związek radziecki wróci, że wróci komunizm na Węgry, że wróci do Bułgarii bardzo to niepokoi natomiast 30 lat później Moskwa przestała już straszyć swoim wizerunkiem dla wielu ludzi stało się znowu atrakcyjna przestało przestało to akurat nie by podziela zdania doktora, bo teraz to zależy od tego w jakim państwie pytano i akurat jak w roku, bo też różne opinie wobec Rosji zgłaszali mieszkańcy Europy wschodniej 2008 roku założy ma inną opinię są dzisiaj zacznijmy może od początku, kiedy upadła żelazna kurtyna, kiedy rozpadł się związek na całej tej dużej przestrzeni wschodnio europejskiej eurazjatyckiej udawało się, że wszystkie te wszystkie zmiany mogą mieć tylko w 1 kierunku w kierunku demokracji zachodniej i kapitalizmu, bo właśnie ten układ sił politycznych ten układ gospodarki udało się synonimem prosperity zresztą było jak wyglądała sytuacja w latach dziewięćdziesiątych Europy zachodniej w stanach Zjednoczonych tylko w przekonaniu utwierdzał było to złote lata dla Zachodu, kiedy zachód naprawdę był Super atrakcyjne modele nie tylko dla przestrzeni poradzieckiej po uznaniu dla regionów świata Afryki Ameryki Łacińskiej wszystkie państwa zaczęły transformację, a w przypadku państw bałtyckich całkiem szybko zakończyła się przyznali symbolicznym sukcesem państwa zachodnie, czyli Unia europejska, a na to zdecydowanie zadeklarowali, że miejsce tych państw jest na Zachodzie, że sam fakt znaleźli się w obszarze związku Radzieckiego był czymś nienormalnym wśród tych 15 dzieci ta trójka jest ich zdecydowanie było przygniata, a więc muszą wrócić do Europy muszą wrócić do Zachodu, czyli zostać członkami Unii Europejskiej nad w przypadku innych 12 republik sytuacja potoczyła się inaczej, nawet jeżeli popatrzymy na relację z Ukrainą kluby była uważana kury takie promy z tej to nawet ta Ukraina nie miała przed sobą odnaleziony perspektywy członkostwa w unii europejskiej ani na zachód raczej przyglądał się do tych transformacji jak to się podjąć, a potoczyło się różnie rozpad związku poważnie negatywnie odbił się na dobrobycie większość mieszkańców tej przestrzeni, chociaż kryzys był widoczny już pod koniec lat dziewięćdziesiątych, ale hiperinflacja lat dziewięćdziesiątych reformy gospodarcze właśnie próby liberalizacji gospodarki na kształty, które Balcerowicz wprowadził w Polsce to wszystko doprowadziło do zubożenia sporej liczby mieszkańców, ponieważ politycy właśnie używali tej retoryki bardzo prozachodni pro kapitalistycznej wielu ludzi to 8 wzrosła świadomość, że ten kurs na zachód to oznaczy zubożenie po raz drugi upokorzenia, czyli już na nic nie było już lecznic nie szanuje wspomniałeś o tym, że spotykały 90 pierwszym roku w rozumieniu sporo imigrantów, ale zapewne w latach następnych spotykały się jeszcze więcej ludzie spod naprawdę nie tylko tysiące dziesiątki setki tysięcy ludzie, których wcześniej na terenie związku trzymało represyjne ustawodawstwo mieszkania praca na początku lat dziewięćdziesiątych budowali zmienić miejsce zamieszkania czyli, jeżeli mój nie staliśmy złoty 1 000 000 000 to musimy przeprowadzać na teren ten złotego miliardów tak jak widzimy na przestrzeni 30 lat się rozrasta zresztą do Unii Europejskiej NATO byli zaproszeni państwa bałtyckie i Polska im część innych państw układu Warszawskiego, czyli obserwowaliśmy zresztą ciągle obserwujemy masowe migracje mieszkańcy były Tre terenów byłego związku mówi o tym, że jednak nie akceptują tego poziomu życia, który został stworzony tam na przestrzeni tak tak, jeżeli droga zachodnia jest Unia nawet nie zaniedbany, ale jednak traci na swoją atrakcyjność traci, jakby na swojej konkurencyjności poza zaczynają powstawać inne scenariusze i tu widzimy zdecydowanie różne opcja np. obca kazachska państwo autorytarne, ale jednak, które pod koniec lat dziewięćdziesiątych na początku lat dwutysięcznych za wdrożyło jednak takie zdecydowanie neoliberalne reformy gospodarcze gospodarka zaczęła szybko rosnąć, więc Kazachstan modernizował się, ale przy tym UE bezterminowo się poznać, bo wystarczy słowo się na poziomie biznesowym na poziom zarządzania państwem to samo nie wiem czy odbyło się na terenie Azerbejdżanu i swój kolejny projekt modernizacji zaproponowała Rosja akurat początek lat dwutysięcznych, kiedy zresztą Putin został prezydentem Rosji to jest okres rekordowego wzrostu cen na ropę i na gaz, czyli Rosja z roku na rok po prostu szalenie się wzbogaciły zresztą proponujący fajnie opisuje to w swojej książce naszym czułem Teresy sposobom, że po prostu ten złoty deszcz, który trafił na mieszkańców dużych rosyjskich miast zaczął bardzo wygodnie odróżniać Rosjan od mieszkańców np. Mołdawii Ukrainy czy Białorusi, czyli Rosja została atrakcyjnym państwo w pierwszej kolejności poprzez bogacenie się, iż dopiero w drugiej kolejności zatem poszła Idolu zresztą, jeżeli zobaczymy pierwszy termin putinowską tyle na początek lat dwutysięcznych mało jeszcze było to, bo flirtu z ideologią wielkiego zwyczajem po czterdziestego piątego roku albo wartościami tradycyjnymi zresztą Putin chciał przyjaźni się wspólnie Blaira jest George Bush ani z przywódcami Chin czy Korei północnej, a więc Rosja najpierw urzekła swoich sąsiadów złotym rubla, a później dopiero zaczęło budować na tym ideologiczną nadbudową które, kiedy akurat te ceny ropy zaczęły spadać już wtedy zastąpiło właśnie ten takie są trwałe są to produkt upadła żelazna kurtyna, ale zamiast żelaznej kurtyny powstał nowy podział tej granicy strefy Schengen, o czym nie jest żelazną kurtyną jest raczej membraną jak widzimy mógł sprzedać była membraną dochodzi do teraz Kurdowie stała się żelazną kurtyną natomiast widzimy jednak da się przy pracy trzeba się jakoś do strefy Schengen niektóre państwa, które zostały uznane za szczególnie dążące do wolności, o czym Adam wspomniał czy Ukraina Mołdawia Gruzja cały pozostały reżim bezwizowy z złotem królewską, ale tym, niemniej widzimy, że jakby zamiast 1 podziału, który był na początku lat dziewięćdziesiątych w Europie wschodniej zapadł drugi podział już nie wiemy tak naprawdę czy po o tym jak ten podział ukonstytuował się prawie 20 lat temu, czyli znów taki całkiem dawno czy da się właśnie zrobić rewizję tej granicy Adam uważa, że podział, o którym wspomina Olena, który w dużej mierze pokrywa się także z rosyjską percepcją stref wpływów jest powtórką historii jest czymś równie trwałym jak była żelazna kurtyna, choć z pewnością nie tak złowrogi dużym stopniu niestety tak jest możemy odwołać się nawet jak mamy stulecie w tym roku traktatu w Rydze kończącego wojnę Polski z Rosją bolszewicką, który też regulował kwestie przyszłości Ukrainy Białorusi nie przypadkiem Piłsudski mówił do Petlury jego żołnierzy przepraszam was bardzo panowie, bo Polska wtedy złamała traktat sojuszniczy z ukraińską republiką ludową i efekt tego jest taki, że przyjrzymy się to państwa, które w okresie międzywojennym udało im się utrzymać i obronić niepodległość tak jak właśnie Bałtowie Finlandia Polska one dołączyły później do Unii Europejskiej oprócz Finlandii do NATO wszystkie pozostałe nie tak te kraje, którym się nie udało Białoruś Ukraina Gruzja Mołdawia czekałem przypadkiem wtedy była częścią Rumunii w okresie międzywojennym zaraz po rozpadzie związku Radzieckiego przez kilka lat, kiedy tak jak mówiła UE NATO był ten moment na wielkich nadziei oczekiwań wydawało się, że mu jak odwołania litewski odwołania doszukujemy koniec historii 1 model itd. no to wtedy zdecydowana większość chyba proporcje byśmy dali 9 do 3 wśród tych krajów odłączamy Bałtów z autami jeszcze lepiej to będzie wyglądać to jest jak dodamy Bałtów to będzie 12 do 3 tak przewaga pań, które były wolne albo częściowo wolne wg tych kryteriów Freedom House dzisiaj musimy wyłączyć Bałtów na z tej dwunastki tylko 4 kraje czy właśnie Ukraina Mołdawia Gruzja Armenia są uznawane za częściowo wolne wszystkie pozostałe są niewolno i to co się na pewno sukcesem przy wszystkich bardzo poważnych problemach Ukrainy Mołdawii i Gruzji i też jakimś stopniu Armenii to jest, że pozostałe przez kilkadziesiąt lat krajami częściowo wolnych było lepiej albo gorzej, ale nigdy nie wprowadzono dyktatury i tą samą w sobie sukcesem natomiast przekroczenie takiego Rubikon i żeby te kraje dołączyły na trwale do grupy krajów uznawanych za w pełni wolne moim zdaniem to jest dla nich wielkie wyzwanie właśnie w tym kontekście czy biały na, bo nie uzyskały one kilkadziesiąt lat takiego wsparcia jak kraje tak jak np. Polska w kontekście właśnie tej perspektywy euro atlantyckie członkostwa w unii i w NATO, która zadziałała na pewno jako Kotwica potem może się okazać to nie wystarcza tak jak widzimy w przypadku krajów w niektórych Europy Środkowej tak tak Kotwica długoterminowo nie gwarantuje pełnego zabezpieczenia natomiast rzeczywiście to jest problem, który wynika na pewno jakiś różnych problemów wewnętrznych krajów Ukrainy Gruzji Mołdawii, ale oprócz tego no ewidentnie tutaj wchodzimy już tą geopolitykę i stanowisko Rosji także Rosja z tym krajem, który właśnie uwielbia ten język bliskich zagranica wyłącznych strefach wpływów i tutaj jest ewidentnie coś takiego, że tak jak była w stanie sobie wyobrazić Bałtów, którzy dobrze odchodzą, bo byli nie podlega w okresie międzywojennym to to jest ewidentnie tutaj ma z tym bardzo duży problem, żeby sobie w ogóle wyobrazić coś takiego nam członkostwo któregoś z tych krajów, których wspomnieliśmy z tej trójki, żeby któryś z nich został członkiem Unii Europejskiej i to niestety nie pomaga, bo robi bardzo dużo ma bardzo różne środki, żeby przeszkadzać nie, żeby na szczęście nie stanie na razie to się okazało, żeby te kraje wykoleić, żeby doprowadzić do tego, żeby tam powstawać dyktatura, że on się odwróciło Zachodu nie, ale ma powiedzmy na tyle silne narzędzia destrukcji przeszkadzania, żeby właśnie wspierać problemy wewnętrzne w tych krajach i powodować, że mamy mimo wszystko to granice między Unią zresztą, słuchając Adama właśnie po co powiedział prowadziła je na taką myśl la Rze i na Ukrainie i w Polsce i niższe dodaje, że w zresztą większość krajów Europy wschodniej jesteśmy przyzwyczajeni do tego by mierzyć swój progres po stronie formacji w kategoriach wolności zostało więcej wolności co stało się mniej wolności dlatego np. takie przywiązanie do tego Freedom House Index w Polsce na Ukrainie, że regres wolności regres wolności słowa w całym regionie itd. jeżeli zobaczymy tu Ukrainę od już prawie 8 lat 21listopada, czyli ten dzień, w którym zaczął się euromajdan 2013 roku obchodzi dzień, który moim zdaniem bardzo zmieni się zarazy, bo co się nazywa dzień wolności godności, czyli wolności oczywiście, aby społeczeństwo ukraińskie powstało swój europejski wybór przeciwko autokratycznym rządom Janukowycza przeciwko przeciąganiu Rosja, ale obok wolności jest jeszcze jedno bardzo ważne słowo słowo godność u jeżeli, jakby nie pozostawia wątpliwości, że z upadkiem związku Radzieckiego wolność w tej Europie wschodniej jest jest, więc nawet wbrew tym wszystkim agresywnym tendencja, która na przestrzeni poradzieckiej obserwujemy od 10 lat na terenie Europy środkowo-wschodniej w tym Polski wędrowcy obserwujemy od 56 lat wolności tak jest więcej, ale czy ludzie czułem się bardziej godnie tu właśnie uderzą te wszystkie trendy demograficzne gospodarcze socjalne jest takie pytanie, dlaczego Rosja ciągle jest tak atrakcyjnym modelem, a firmy stają się coraz bardziej atrakcyjne modele wierzymy, że jeżeli spojrzymy na ranking sympatii wśród mieszkańców Europy środkowo wschodnia europoseł chodzi, bo przywódców innych państw porównamy ich z rankingiem zrobione stany Zjednoczone Europy zachodniej to zobaczymy, że poglądy wobec nich wbrew wszystkim informacją o zaniku demokracji ludobójstwa Ujgurów jednak w Europie środkowo-wschodniej ciągle są całkiem życzliwe, bo to państwo nie zaproponowała swoim obywatelom więcej wolności, ale zaproponowała bardziej godne życie na co dzień i właśnie atut m.in. tak się wydaje wzrost partii prawicowych populistyczne konserwatywnych w ostatnich latach w całym regionie, bo tej partii spekulują na retoryce godnościowej, że dobro tej być może nie możemy dać, bo bardziej godnego życia na poziomie takich codziennych wydatków nie wiem czy po teki lepszego chełmskie studium dla dzieci itd. ale możemy zawalczyć o waszą godność i właśnie stąd rozpętanej wojny pamięć, które całym regionie po prostu intensywnie się połączą od 10 lat wojny pamięć obserwujemy pomiędzy Ukrainą Rosją chodzi głównie o drugą wojnę światową, ale także o represje radzieckie na terenie Ukrainy u holu domu, które Ukraina uznaje za ludobójstwo ukraińskiego narodu Rosja nie uzna widzimy wolnych jest podjęcie historyczne pomiędzy Rosją, a państwami bałtyckimi na terenie, których bojowej jednostki, które w ciągu drugiej wojny światowej kolaborowali z Niemcami, ale są uważane za bojowników o wolność państwo zresztą było na podjęcie sporu pomiędzy polską Ukrainą znów chodzi o okres międzywojenny, czyli politykę polskich autokratycznych wtedy rządu wobec ludności na Ukrainie zachodniej na Wołyniu Galicji chodzi też rok czterdziesty trzeci czterdziesty czwarty, czyli Wołyń, którą Polska uznaje za ludobójstwo Ukrainy mówi tragedia wołyńska mówił o czystce etnicznej albo konflikcie bratobójczy, więc to walka o godność narzędziami poza gospodarczymi właśnie takie retoryczne polityczny nie muszę daje ona zrobiła ten region znów bardzo ciekawą dla badaczy, bo zresztą widzieliśmy po prostu wuj mógł sobie stary strasznym stanie z PiS i łapiąc States Stanach i innych krajów zachodnich pod koniec lat osiemdziesiątych na początku lat dziewięćdziesiątych później za lub podać interesują się Chinami Japonią Ameryką łacińską Afryką subsaharyjskiej, ale od połowy lat 2010 znów widzimy Bach retoryka godnościowa znów warto spojrzeć na ten teren, a nuż coś ciekawego się wydarzy obszar bardzo ciekawe dla badaczy wcale nie oznacza obszaru bardzo ciekawego dla mieszkańców czy obszaru, na którym bardzo świetnie się obywatelom żyje, a to znaczy, że ciekawie nadal tutaj w Europie środkowo-wschodniej będzie nie wiemy jak dalej potoczy się w przyszłość membrany, o której Olena wspominała zmiany zapewne jeszcze będą trwały moimi gośćmi była dziennikarka Olena Babakova dziękuję i Adam bardzo dziękuję bardzo, dziękuję podczas zrealizowany przez chwilę poda się Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: NOWA EUROPA WSCHODNIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Skorzystaj z 40% rabatu, wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA