REKLAMA

Europarlament grozi Komisji Europejskiej pozwem. Przez konflikt o praworządność

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-03-22 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
51:10 min.
Udostępnij:

Parlament Europejski ostrzega Komisję Europejską - że jeśli do 1 czerwca nie udowodni, że stosuje mechanizm "pieniądze za praworządność" - to pozwie KE do Trybunału Sprawiedliwości UE. Co to oznacza? Czy coś takiego miało już miejsce? Skąd taki pomysł? O tym wszystkim w audycji

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w poniedziałek 22marca ostatni piątek pojawiła się interesująca informacja parlament europejski ostrzega komisję europejską, że jeśli do 1czerwca nie udowodni, że stosuje mechanizm pieniądze za praworządność to pozwie komisję do Trybunału sprawiedliwości Unii działki zajmuje się dziejami Unii Europejskiej, więc pomyślałem, że ta informacja jest bardzo dobrym pretekstem do rozmowy o tym czym w istocie jest komisja europejska jak Rozwiń » należy rozumieć pojawiających się czasem termin taki niby rząd Unii no i co tej komisji może ksiądz potocznie zrobić parlament europejski być może niektórzy z państwa pamiętają koniec 2019 roku i głosowanie w parlamencie nad składem nowej komisji na czele, której stanęła Ursula von der Leyen właśnie to głosowanie podpowiada nam, że posłowie muszą ów skład zatwierdzić, ale czy na tym ich rola się kończy czy pełnią jakąś funkcję kontrolną nad komisją czy mogą ją odwołać czy coś takiego miało miejsce w historii wszystko to wyjaśni nam pani prof. Renata Mieńkowska-Norkiene z uniwersytetu Warszawskiego natomiast jak rozumieć tę piątkową informację, że parlament zamierza pozwać komisję do Trybunału sprawiedliwości to z kolei wyjaśni poseł do parlamentu europejskiego pan Andrzej Halicki, bo to m.in. w grupie, w której jest pan poseł, czyli europejskiej partii ludowej zrodził się ten pomysł wspiera go komisja wolności obywatelskich, który także pan poseł pracuje tu od razu przypomnę, że w tle tego ostrzeżenia ze strony parlamentu wobec komisji jest bardzo ważna dla Polski sprawa Otóż w połowie grudnia na szczycie rady europejskiej przyjęto budżet Unii na lata 2127 razem z nim przyjęto rozporządzenie o warunkowości wypłat środków unijnych, czyli że fundusze będą powiązane z zasadą praworządności ten mechanizm był przedmiotem długich trójstronnych negocjacji między parlamentem radą, czyli tam, gdzie są rządy i komisją ostatecznie go przyjęto mimo sprzeciwu Polski Węgier premierzy Mateusz Morawiecki Viktor Orban zgadzając się na budżet zastrzegli, że nie zgadzają się na mechanizm i domagają się jego zamrożenia do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej czy są w ogóle zgodny z unijnym prawem zapowiedzieli, a potem to zrobili, czyli złożyli w tej sprawie skargę do Sul jednocześnie uznając, że do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał mechanizmu nie można stosować podobnie wypowiadają się zresztą niektórzy przedstawiciele komisji europejskiej tymczasem parlament uważa, że skargi wniesione do Trybunału sprawiedliwości nie mają skutku zawieszającego, a więc mechanizm pieniądze za praworządność powinien być stosowany bez czekania na wyrok mamy, więc ciekawy spór także prawny i odniesie się do tego specjalista od prawa europejskiego dr Paweł Marcisz z katedry prawa europejskiego wydziału prawa Uniwersytetu Warszawskiego, zanim jednak pojawią się nasi goście to zapraszam jak zwykle na subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia sytuacja w stosunkach międzynarodowych zmusza Rosję do uwzględnienia wszystkich możliwych zagrożeń ze strony Zachodu w tym odłączenia od Międzynarodowego systemu przekazywania płatności międzybankowych swift oświadczył na dzisiejszym briefingu Dmitrij Pieskow rzecznik Kremla aspiracje sankcyjne naszych przeciwników, zwłaszcza Stanów zjednoczonych trwają nadal są coraz większe te działania są nierozsądne nieprzewidywalne w tym przypadku taka sytuacja zobowiązuje nas do zachowania czujności podkreślał pan Pieskow, komentując zresztą przy okazji słowa rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa, który dzień wcześniej wezwał Chiny do wsparcia Rosji w jej dążeniach do rezygnacji z płatności zachodnich zdaniem pro kremlowskich urzędników stany Zjednoczone starają się ograniczać możliwości rozwoju Rosji Chin, aby temu przeciwdziałać konieczne jest wzmocnienie niezależności musimy odejść od korzystania z międzynarodowych systemów płatności kontrolowanych przez zachód konieczne jest ograniczenie ryzyka związanego z sankcjami poprzez wzmocnienie naszej niezależności technologicznej przejście na rozliczenia w walutach krajowych walutach światowych alternatywnych wobec dolara tak mówił szef rosyjskiego MSZ-u Rosja zajęcia Krymu przygotowuje się do odłączenia od tego systemu swift powstał Narodowy system płatności Mir, który jednak działa na razie na terenie Rosji nie jest zintegrowany ze światem no cóż trochę to wszystko przypomina czasy zimnej wojny, ale też Rosja musi zrozumieć, żeby zintegrowanym ze światem nie oznacza tylko systemem bankowym, ale też z systemem wartości Maciej Zakrocki przedstawia połowy działalność grup przestępczych przyczyniły się do dramatycznego spadku populacji węgorza szklistego w ciągu ostatnich 50 lat popyt ciągle rośnie rosną też ceny dlatego tym rynkiem coraz częściej interesują się japońska mafia oraz chińskie grupy przestępcze poinformował dzisiaj magazyn sukces Rzeczypospolitej zagrożony gatunek na stołach na całym świecie gości tysięcy lat, a japońska potrawa nagi Kabaj, jaki napędzająca dziś większość światowego popytu na Węgorze podobno została po raz pierwszy przygotowana w świątyni shinto 1300 dziewięćdziesiątym dziewiątym roku, gdy w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku popyt na tę rybę wzrósł w górę poszła również cena japońskich węgorzy szklistych hodowcy zaczęli szukać alternatyw, które znaleźli mniej cenionych odmiana Grzegorzu amerykańskim europejskim rozmnażających się w morzu Sara kasowym, choć niektórzy koneserzy utrzymują, że potrafią odróżnić węgorza szklistego od amerykańskiego czy europejskiego tak naprawdę bez testów dna namierzenie pomyłki jest właściwie niemożliwe przełowienie odbija się jednak również na populacji tych mniej cenionych odmian w połowie lat dziewięćdziesiątych zaczęły one znikać tak jak ich japońscy kuzyni, a w 2010 roku Unia europejska zakazała ich eksportu w związku z zagrożeniem wyginięcia w ostatnich latach ceny kilograma węgorza osiągały tego japońskiego kilkadziesiąt tysięcy dolarów dlatego na tę rybę może sobie pozwolić coraz mniej osób Węgorze amerykańskiej hodowli są tańsze, ale ich ceny też systematycznie rosną, sięgając 3000USD wszystko to spowodowało, że w ten biznes weszła słynna mafia japońska jakuza niebywała Maciej Zakrocki przedstawia cała Europa mierzy się trzecią falą koronawirusa kolejne kraje przedłużają lockdown m.in. Czechy Słowacja, których sytuacja jest dramatyczna także w Polsce w zeszłym tygodniu obostrzenia rozszerzono jak wiemy dobrze na cały kraj tymczasem odrobinę optymizmu wlał w nas dzisiaj nie byle kto bo doktor ugór Sahin założyciel by wątek firmy, która swoje zerem opracowała pierwszą szczepionkę na koronawirusa dr Sahin uważa, że w Europie Stanach Zjednoczonych epidemie uda się opanować w ciągu kilku najbliższych miesięcy tego optymizmu zakłócają nawet problemy z terminowymi dostawami zakontraktowanych przez komisję europejską dawek pan doktor uważa, że problemy ze szczepionkami są przejściowe jako obywatel Niemiec współzałożyciel mają TK skupia się na sytuacji swojego kraju zapewnia, że do końca września 70% Niemców zostanie zaszczepionych wtedy wirus będzie stwarzał tylko niewielkie problemy zdaniem doktora w Chinach, gdy skończy się na to większość europejskich krajów stany Zjednoczone nie będą potrzebowały już lockdownów jak tu nie wierzyć tak znakomitemu lekarzowi naukowcowi ja wierzę Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia to fragment oświadczenia porozumienia rezydentów tak wiemy młodzi lekarze rozpoczęli dzisiaj jak to nazwali tydzień zdrowia to de facto nieobecności w pracy by jak twierdzą ratować własne zdrowie w oczekiwaniu na długo wyczekiwaną reformę ochrony zdrowia i poprawę warunków pracy w dalszej części oświadczenia napisali nie chcemy opuszczać potrzebujących, ale też nie możemy już tak dłużej pracować, utrzymując na własnych barkach cały system bez jakiejkolwiek pomocy rządu przepraszamy was pacjenci, ale jest to heroizm, jakiego nie powinno się od kogokolwiek wymagać to już zbyt wiele i można nie spać ile śmierci oglądać każdego dnia sytuacja w służbie zdrowia w kontekście protestu rezydentów komentuje pani Maria Libura centrum analiz klubu Jagiellońskiego Uniwersytetu warmińsko-mazurskiego ta sytuacja pokazuje, że poczucie pewnej nieskuteczności podejmowanych działań staje się coraz bardziej większym obciążeniem dla wszystkich stron obniża zaufanie do systemu i jest potrzebne jeszcze większy dialog społeczny i być może to jest czas, żeby rozpocząć taką twardą dla wszystkich stron rozmowy na temat nowej umowy społecznej dla systemu ochrony zdrowia po to, by w momencie, kiedy tą pandemią będziemy mieli za sobą wchodzić już jakąś koncepcją koncepcją, która będzie na tyle spójna i na tyle akceptowana przez różne grupy, że będzie miała szansę powodzenia bardzo dziękujemy za komentarza teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jesteś z nami zapowiadana pani prof. Renata Mieńkowska-Norkiene katedra polityki Unii Europejskiej Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór dobry wieczór panie redaktorze dobry wieczór państwu pewnie przynajmniej niektórych, który ta Unia europejska kosztami interesuje mogą zaskoczyć informacja, że to parlament europejski poważnie myśli o tym właściwy chyba już zdecydował ostatecznie będzie przyjęte w tym tygodniu, że postawi takie ultimatum komisji europejskiej, że jeśli nie nie udowodni komisja, że faktycznie stosuje mechanizm warunkowości to zostanie pozwana do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej można powiedzieć po pokłóciły się instytucję jak to jak i osie, zanim to to dzisiaj w audycji wyjaśnimy to może dobrze byłoby tak dla porządku przypomnieć, jaka jest w ogóle relacja między komisją europejską, a parlamentem europejskim czy jak te instytucje na siebie oddziaływują no to nie takie proste kilkanaście minut, które mamy, ale dobrze zacznijmy od tego że, ponieważ parlament europejski jest instytucją nazwijmy to demokratyczną na pewno reprezentowaną przez obywateli, a ten parlament, który w tej chwili mamy też parlament ma wyjątkowo silny mandat, ponieważ grubo ponad 200 000 000 obywateli głosowało w wyborach do parlamentu europejskiego i mamy taką sytuację, że rzeczywiście ten parlament może śmiało powiedzieć, że reprezentuje obywateli i parlament przy wyborze komisarzy do komisji europejskiej ma bardzo istotne słowo to znaczy bez zgody parlamentu europejskiego po pierwsze nie mogą zostać dopuszczeni do kandydowania właściwie do na komisarzy, a ludzie, którzy są desygnowani przez państwa członkowskich wysyłani jako właśnie kandydaci, ale na razie kandydaci na przesłuchania dopiero później kandydaci na komisarzy i te przesłuchania dotyczą osób, które już, jakby no zaakceptowała albo zaakceptował przewodniczący komisji, bo tenże przewodniczący najpierw musi przedstawić swoje exposé i on jest pierwszą osobą, którą akceptuje parlament europejski, a później ten przewodniczący sobie dobiera komisarza tak naprawdę to państwa członkowskie mają naprawdę no bo główne powiedzmy zdanie jeśli chodzi o to kto jest wysyłany później natomiast parlament europejski, chociaż oczywiście chcę zwrócić tylko uwagę, że da się nigdy nie dzieje to wbrew osobie przewodniczącego komisji jeśli taka osoba kategorycznie powiedzmy odmawia przyjęcia czy w ogóle zaakceptowania takiego kandydata to zazwyczaj no taka osoba nie jest w parlamencie europejskim przedstawiana jako kandydat tylko pewnie gdzieś tam państwo członkowskie lub jego zastąpić, ale w parlamencie europejskim odbywają się przesłuchania kandydatów na komisarzy i parlament naprawdę bardzo poważnie się nad tym pochyla nawet czy w bodajże 2011 roku były już po wejściu w życie traktatu z Lizbony były wprowadzone poprawki w regulaminie parlamentu europejskiego, a teraz to jest jeszcze udoskonalone dotyczące tego jak te przesłuchania bardzo konkretnie mają wyglądać, kto ma przysługiwać czyli jakie komisje parlamentarne i jak dużo pytań ma paść i mówiąc szczerze zdarzało się niejednokrotnie, że parlament europejski odrzucał kandydatów proponowanych przez państwa członkowskie, a pytania dotyczą zarówno kwestii no powiedzmy takiego pochodzenia kandydata jego upolitycznienia np. tego jak jaki jest jego interes, który reprezentuje, ponieważ później tacy kandydaci, kiedy zostają mianowani rzeczywiście członków komisji europejskiej później całą komisję blog też musi za twierdzić parlament europejski, a dopiero później formalnie potwierdza to rada no to oczywiście ten skład komisji europejskiej proponowane musi być absolutnie bez zarzutu, ale tego wcześniej pilnują też sami eurodeputowani, którzy po prostu zadają kandydatom odpowiednie pytania i zdarzało się to niejednokrotnie np. Krist Alina Georgiewa, która w tej chwili szefową MFW Międzynarodowego funduszu Walutowego wcześniej była euro komis Arka nawet w 2 komisjach i ona zastąpiła jeszcze kandydowała, a później została zatwierdzona na euro komisarz do spraw pomocy humanitarnej i pomocy rozwojowej unijnej to ona zastąpiła swoją koleżankę z Bułgarii, która nie została zaakceptowana przez paneuropejski właściwie to ona sama wycofała, bo były naciski takie polityczne parlament mógł, ponieważ tylko przypomnę, że był kandydat wagę przypomnę, że to był rok 2009 chodziło o kandydaturę rumiany i lewej fakt PL tam podczas tego wysłuchania wyszło, że ma jakieś no nie najważniejszą relację bić garażowe to zna się tak dokładnie tak, jeżeli nie władzy, gdy pojawiały się wątpliwości dotyczące rozmaitych biznesów w tym przypadku nie doszło niedoszła komisarz, ale bywały i zarzuty wobec już funkcjonujące już sprawującej swoje funkcje komisarz, a nawet całej komisji no właśnie po może pewnego rodzaju paradoksem, ale warto w takich audycjach jak jak dzisiejsza, kiedy właśnie też trochę miejsca na historię nie powiedzieć, że te pierwsze wysłuchania, o których pani mówić przesłuchania to w zależności od jak będziemy chcieli na to patrzeć przesłuchanie w języku polskim i psychikę każdego z komisariatem może, więc dlatego, że już zdarza się panie redaktorze, że to trochę tak wspomina, ale są zresztą publicznej pragnę zauważyć tak w związku z tym każdy z nas może sobie posług, a pierwsze wysłuchanie dotyczyło komisji zakaz teraz to było w 1995 roku i może warto też przy można powiedzieć, że może za słabo jeszcze ci posłowie wtedy nie mieli doświadczenia skoro były pierwsze byłyby tak precyzyjnie wszystkich były skali, bo po po jakimś czasie okazało, a dokładnie 4 lata później miesiące przed końcem kadencji komisji no właśnie to proszę przypomnieć jak to było to ciekawy przykład przy okazji właśnie kontroli parlamentu w sensie właśnie wtedy nie doszło do wotum nieufności takiego klasycznego, ale da, ale jednak, ale jednak presja własnego posłów parlamentu była taka, że doszło do tego do czego doszła o tym pani, bo ta co znaczy rzeczywiście to był przykład takiej komisji, która na nasze podała całą w całości do dymisji to było wtedy 20 osób z 15 państw po 5 państw miał pan po 2 u swojego pisarzy i rzeczywiście było także oni podali do dymisji na skutek nacisku właściwie parlamentu europejskiego, który po prostu chcieli do zrozumienia, że następnego dnia jeśli komisja się wcześniej nie poda do dymisji to będzie, gdzie absolutnie przegłosowany i piciem impeachmentem win w ten sposób, czyli odwołanie blok komisji europejskiej natomiast było także wobec kilkorga członków komisji w szczególności panie, które są z Francji były wysunięte dosyć poważne zarzuty dotyczące żydowskim nepotyzmu popierania swoich pewne przyjaciół tworzenia dla nich np. stanowisk zupełnie niejasnych mówiło się nawet o tym, że jej kochanek dentysta dostał jakąś tam tekę bodajże wicedyrektora generalnego bardzo poważne stanowisko i do tego wszystkiego jeszcze do 8 rozmaite pytania o finanse i o to czy właśnie niektórzy komisarze nie dystrybuują w sposób niewłaściwy niezgodne z zasadami unijnymi rozmaitych środków budżetowych po prostu zresztą pokłosiem tego skandalu, który zresztą wynika z tego, iż było do dosyć dobrze badane właśnie rozmaite powiązanie komisarzy z ich właśnie protegowanym powiedzmy i też jakieś finansowe no nazwijmy to o oszustwa, bo później gdzieś tam to było w ten sposób określane został utworzony Olaf, czyli to biuro do spraw właśnie zwalczania korupcji nadużyć finansowych Unii Europejskiej natomiast chciałbym tylko zwrócić uwagę, że panie, które są na co prawda spowodowała podaje się do dymisji całej tej komisji, chociaż tam jeszcze parę osób miało wobec kilku osób były wątpliwości natomiast później sąd belgijski jednak oczyścił ją zarzutów, ale nie wynikało to przynajmniej sądzą o aktach nie wynikało z tego zostało uznane za niewinną tylko po prostu nie wszędzie były była jasność co do tego jak kwalifikować do wody tak czy inaczej ona docelowo nie została uznana za winną przez sąd belgijski natomiast tak było mnóstwo wątpliwości właśnie dlatego powstał m.in. taki specjalny urząd, który bada te rozmaite nadużycia, ale też dzięki temu właśnie parlament europejski postanowił i w zasadzie też pokazał w ten sposób całą tą sytuacją, że jest, a rzeczywiście zdolny do tego, żeby kontrolować komisję europejską, że to nie jest tylko na papierze pamiętajmy, że jako politolożka wręcz obowiązku powiedzieć może prawnik by podszedł do tego inaczej papier wszystko zniesie na papieża można napisy czy np. komisja kontrolowana przez parlament europejski, ale pytanie co to znaczy i to co znaczy to właśnie podległą temu sprawdzam wtedy i okazało się, że parlament rzeczywiście ten egzamin zdał wtedy przesunęło się trochę właśnie to powiedzmy wahadła w kierunku parlamentu europejskiego właśnie takiej kontroli nad komisją europejską i to zresztą bardzo zwiększyło przejrzystość funkcjonowania komisji wprowadzona została już potem przez Romana Prodiego, który był następcą sam teraz właśnie zasada 0 tolerancji dla rozmaitych nadużyć co zresztą też jest widoczne w działaniu komisji tak naprawdę wszyscy starają się, żeby była transparentność była przejrzystość i oczywiście no ale wiadomo, że różne się przytrafiają sytuację, ale zazwyczaj wobec komisarzy tych zarzutów w ostatnim czasie przynajmniej od skandalu z komisją sapera jest jest stosunkowo niewiele natomiast powiedzmy w liście spraw przed Trybunałem, bo to dotyczy już w kwestii takich systemowych nazwijmy to w ten sposób, kiedy różnej jako instytucji europejskiej mają prawo w świetle traktatu zresztą pozywać inne instytucje w sytuacji, kiedy uważają, że Instytut uciec albo nienależycie wykonują swoje obowiązki niewłaściwy albo nie dopełniając obowiązków to są oczywiście uprawnienia traktatowe też rozmaitych instytucji wobec innych instytucji europejskich i to prawdopodobnie parlament chciałby wykorzystać ewentualnie ich tak o tym rozmawiać z panem posłem Halickim z komisji LIBE, czyli wolności obywatelskich spraw spraw wewnętrznych, jaka jest tutaj intencja parlamentu, ale jeszcze na moment wracają do tych spraw ogólnych, bo czy to można porównać trochę do takiej sytuacji jak się jak to ma miejsce w państwach, że komisja europejska jest w takim w pewnym sensie takim trochę rządem, a parlament też trochę w pewnym sensie, bo nie jest polską na zasadzie znaku równości sytuacją w państwie, ale jest właśnie nad takim takim parlamentem, który kontroluje przy okazji może my no właśnie odwołać taki rząd tak jakby odbierając mu przez wotum nieufności możliwość funkcjonowania czy takie porównanie jest jakoś uprawniony no no jest częściowo upraw ona oczywiście w tym sensie rzeczywiście parlament posiadając mandat może komisje kontrolować komisarza oczywiście składają sprawozdania cała komisja europejska parlament zatwierdza budżety, które zatwierdza sprawozdania z wykonania budżetu, więc oczywiście siłą rzeczy komisja, która decyduje o tym i jako w ramach tych budżetów powiedzmy przeznaczonych na rozmaite obszary rozmaite portfolio którymi zarządzają też komisarzem m.in. są przeznaczane i to kontroluje parlament europejski parlament zatwierdza samych komisarzy później te rzeczywiście sprawdza czy komisja wykazuje się ze swoich zobowiązań i można w pewnym sensie twierdzi, że komisja jest taki kwas rządem tylko z tym jest taki maleńki problem to znaczy komisja, a po pierwsze nie tylko jest rządem tak tam ta komisja ma naprawdę dużo więcej prerogatyw rozmaitych np. właśnie pozywanie państw do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej komisja też strażniczką traktatów a, ale też właśnie sprawdzanie jak państwa wywiązują się ze swoich zobowiązań np. toteż dotyczy kwestii budżetowych, ale też takie bardzo konkretne wykonywanie właśnie traktatów czy sprawdzanie wykonywania traktatów na świat parlament europejski wiemy doskonale, że parlament poprzez swoje rozum nie pokazuje mając tak silny mandat ten parlament wyjątkowo mocno może to robić pokazuje, że np. w niektórych państwach dzieje się dobrze te wszystkie dyskusje dotyczące np. sytuacji w kwestii praworządności w Polsce czy na Węgrzech tak to pokazuje, że generalnie społeczeństwo Unii Europejskiej na świat zaniepokojona jakimiś zmianami w różnych państwach, a komisja ma tak naprawdę możliwość, żeby sytuacja rzeczywistego łamania prawa europejskiego po prostu zwraca się do Trybunału sprawiedliwości, żeby Trybunał przeanalizował sprawę konkretnych krajów natomiast inną sprawą jest, że oczywiście komisja europejska też musi robić w ramach prawa i też nie może wychodzić poza swoje kompetencje to z kolei sprawdza parlament w tym przypadku parlament sprawdza, bo to jest taka zasada równowagi instytucjonalnej po wieczne oczywiście to też prawda Trybunał sprawiedliwości generalnie sprawdza wykonywanie prawa europejskiego natomiast w przypadku parlament ewentualnie miałby, jakby tego kół czy próbował też odwrotny sposób to znaczy sprawdzić komisja należycie wywiązuje się właśnie w tych swoich obowiązków dotyczących pilnowania państw członkowskich i powiem panu szczerze panie redaktorze, że to jest to się bardzo dobrze wpisuje, jakby w taką taki problem, jaki dostrzegamy jak europejski w ogóle w unii europejskiej zaczyna się taka nowa fala eurosceptycyzmu zupełnie innego niż taki, który sobie wyobrażamy także to nie jest teren w ogóle to najfajniej było, żeby wszystkie państwa po prostu funkcjonowały, a osoby nie od teraz więcej ludzi jest zawiedzionych nieskuteczne władze Unii Europę dokładnie tak to jest taka fala eurosceptycyzmu, który wynika z tego, że Unia europejska postrzegana jako niewystarczająco efektywnie pilnująca tego czego, jakby ten obszar naszych wartości europejski jest, czyli właśnie dobrobytu pokoleniu no jednak takiego dobrostanu wszystkich obywateli także reprezentację do LGBT plus także reprezentantów nie ma także kobiet, jakby na to spojrzeć wciąż jak wiemy o równości nie ma pełnej nawet w unii europejskiej, więc tego na fali tego też nowego powiedzmy eurosceptycyzmu tutaj widać, że parlament europejski próbuje interweniować, żeby rzeczywiście no zapobiec pogłębianiu się tego zjawiska z drugiej strony, żeby wesprzeć komisję pokazać, że mandat obywateli przekładamy ewidentnie na i to w sposób bardzo wyraźny nam sygnał do was, żeby w komisji europejskiej mając instrumenty macie obowiązek, bo właśnie do pilnowania tego, żeby państwa członkowskie nasz były rozliczane z tego jak wydają wydają wydatkuje fundusze czy to jest w świetle zasady praworządności w zgodzie z nią, ale też teraz, ponieważ nie państwa są w tej chwili na etapie uzgadniania z komisją niektóre zrobiły, ale jednak na to w kwietniu będzie ten dla powiedzmy dla wszystkich krajów uzgodnienia krajowych planów, które dotyczą funduszu odbudowy dokładnie, więc krajowy plan odbudowy muszą się wpisać w ten europejski plan odbudowy Next Generation już i jeśli państw członkowskich w tych planach widać, że nie dopilnują już można stwierdzić na podstawie pierwszy przy ocenie to zresztą komisja europejska też robi, że jest parę wątpliwości te w stosunku do Polski, ale nie tylko no to komisja ma dopilnować bezwzględnie dostaje od parlamentu sygnał, że parlament absolutnie daje do tego mandat mandat wzmacnia mandat powiedzmy i będzie wymagał czy wyciągał konsekwencji komisja niewystarczające do tego przyłoży właśnie w kwestii tego do czego no jak wiemy komisja ma prawo, ponieważ tak to wynika z konkluzji rady europejskiej i później z tego co zostało przegłosowane w kontekście oczywiście wieloletnich ram finansowych no i też Next Generation i czyli bez żadnego powiązania z zasadą praworządności z przestrzeganiem zasady praworządności wydatkowania funduszy no to już tak zupełnie na koniec tylko no między nimi rozumiem, że parlament też trochę czuje, jakby powiedzieć no współ rodzicem tego mechanizmu, bo jednak toczył z radą oczywiście dla ich współudziale komisji do dość długi spór walkę o ten mechanizm prawda, więc teraz zależy właśnie tam słusznie zauważył, że parlament jest takim ciałem ustawodawczym analogiczne poziomy do do parlamentów państw członkowskich, ale to nie do końca jest też prawda, bo skąd skoncentrują się na komisji, ale parlament też podzieli jak wiemy swoje kompetencje ustawodawcze z radą Unii Europejskiej tak czy tak samo rano, a rada to z kolei są reprezentanci państw członkowskich, więc z parlament reprezentuje obywateli oczywiście, ale też państwa członkowskie mają swoją siłę głosu, jeżeli w państwach członkowskich np. nie ma konsensusu pełnego dotyczącego właśnie tego jak pewne kwestie rozwiązywać no to tutaj i nie ma to przełożenia na sposób głosowania znaczy nie wynika bezpośrednio jakieś procedury głosowania to parlament może tutaj interweniować właśnie, żeby komisja europejska, która proponuje jakieś rozwiązania, żeby te rozwiązania przez Michała przedłożyła takie, które będą bardziej akceptowane albo ewentualnie taki sposób te państwa włączyła, jakby taką grę, bo to się czasami też sprowadza do pewnej gry tak damy wam jeszcze 1, ale nazwać negocjacjami, bo gra się trochę negatywnie kojarzy tymczasem ja uwielbiam tę europejską demokrację taką deliberacji mną czasami się ją krytykuje za to, że taka trochę niejasna, że są jakieś uzgodnienia chodzi o to, żeby twardo przegłosować 51 za 49 przeciw wszystko jasne, a to właśnie nie na tym polega dochodzenie do konsensusu uwzględnienie czegoś co potem będzie akceptował dla większości, więc na skutek to już jak i komisji często coś na państwach członkowskich wymusza, ale właśnie dla dobra wspólnego i to później parlament europejski np. może jeszcze zradykalizował jak to miało miejsce w przypadku powiązania z zasadą praworządności co zresztą bardzo dobrze jak sądzę zadziała z kolei dla obywateli europejskich, ponieważ nie będą mieli pewność, że fundusze nie będą rozdzielane między znajomych królika między tylko wyłącznie powolne władzy np. organizację albo firmy albo instytucji to jest bardzo ważne i o to tak naprawdę się ta cała gra toczyła przy okazji podpowiedziami pani, o czym jeszcze wkrótce musimy porozmawiać, czyli o tym co to są trylogii na czym polega decyzja brzmi strasznie, ale jak pani to kiedyś nam wyjaśnić gotyckiego ojców czy czasami będzie to będziemy na tym roku o czas i co czyni to na początku też ich to na początku też przeraża, a później już to symulują jak trzeba już na coś tam zgodzi się zwierze okiem lepiej wychodzi taki taki zrobimy również słuchaczom przy najbliższej okazji dziękuję bardzo, pani ordynator dziecka jednak pewnej polityki Unii euro Pejski Uniwersytetu Warszawskiego była z nami dziękuję bardzo, dziękuję pięknie Maciej Zakrocki przedstawia raz goście audycji pan Andrzej Halicki poseł do parlamentu europejskiego komisja wolności obywatelskich sprawiedliwości spraw wewnętrznych dobry wieczór dobry wieczór witam państwa co to jest za no ja bym takim potocznym językiem, że numer, że to parlament europejski szykuje rezolucję, w której posłowie mają stwierdzić, że jeśli komisja europejska nie udowodni, że faktycznie stosuje mechanizm warunkowości, czyli te pieniądze za praworządność to zostanie pozwana do Trybunału sprawiedliwości Unii Europejskiej no ten pozew to oczywiście zupełnie inne cele postępowania niż chciałyby widzieć Węgry czy także rząd Polski, bo to zaskarżenie to formalnie oczywiście jest zaskarżenie przez przypominam, że parlament europejski jest stroną tego rozporządzenia, czyli krótko mówiąc ma także ma także rolę np. monitorującą nie jest decydentem tak jak rada europejska jej ministrowie w przypadku uruchamiania funduszu odbudowy i poszczególnych projektów, ale jednak ta funkcja kontrolna jest bardzo ostra i walczy sporu sporu prawnego czy mechanizm praworządności może być podstawą do kontrolowania tych środków zarówno pod względem merytorycznym jak i także w kwestii praworządności, więc celowości utrzymywania projektu wtedy, kiedy kraj członkowski narusza zasady demokratyczne czy jest zgodna z traktatami i ja przypominam, że podobną procedurę zastosował już parlamentarne taki szybki sposób sprawdza czy są podstawy prawne do przeprowadzenia brexitu na podstawie art. 50 tego to była też kwestia związana z orzeczeniem Trybunału sprawiedliwości Luksemburg no tak tylko chodzi o to, że ja rozumiem, że to jest pewnego rodzaju spór prawny ponieważ, kiedy wprowadzono ten mechanizm i wszedł w życie nowy budżet, a wraz z nim miał wejść ten mechanizm, czyli od 1stycznia były jednak takie polityczne ustalenia naradzie u Unii Europejskiej, że komisja sprawdzi czy to wszystko jest zgodne i do czasu rozstrzygnięcia tego tego sporu wstrzyma się ze stosowaniem tego mechanizmu jednocześnie rządy Polski Węgier powiedziały że, że one też zaskarżą do do Trybunału no i oczekują że, dopóki nie będzie wyroku to mechanizm będzie martwy, a teraz parlament mówi jak do 1czerwca nie zacznie się stosować mechanizmu to idziemy do złej tak nawet wcześniej, bo przypominam, że jesteśmy po debacie na temat właśnie wprowadzonego mechanizmu rzeczywiście dotyczy budżetu, ale także funduszu odbudowy w tym kontekście zależy parlamentowi także na bardzo szybkim wyjaśnieniu tego sporu, a spór nie może paraliżować ani komisji ani parlamentu no właśnie w tych działaniach związanych z tak przejrzystości z 1 strony, ale także praworządnością i bardzo jasne stanowisko parlamentu w tej kwestii jest taki, że mechanizm przedłuży życie, a więc należy stosować, a więc już dzisiaj należy w gruncie rzeczy kraje członkowskie monitorować pod tym kątem praworządności, ponieważ rzeczywiście intencją, zwłaszcza rządu węgierskiego, bo to Viktor Orban bardzo głośno na ten temat nawet mówił de w pewnym sensie kupił sobie czas na po ochronę, jaką nazwała suwerenności, chociaż przecież są to środki europejskie, które są środkami publicznymi parlament europejski chce ten proces przyspieszyć i wyjaśnić jak najszybciej przypominam, że komisarze Viera Jourova, która odpowiadała na pytanie czy taka szybka procedura może się zakończyć właśnie termin pierwszym półroczu myślę ciągle w kontekście funduszu odbudowy, bo praktycznie możliwe jest rozpoczęcie korzystania z tych środków pełnej ratyfikacji 5 właśnie mniej więcej w połowie roku mówi się ulicy zbiera Viera Jourova odpowiedziała, że wystarczy prawdopodobnie przy szybkiej procedurze okres od 2 miesięcy, więc liczymy na to, że ten proces zakończymy do tego momentu, kiedy rzeczywiście środki europejskie z Funduszem odbudowy będą mogły być kierowane i wykorzystywane przez kraje członkowskie w praktyce nie jestem prawnikiem, ale czy tutaj nie ma takiego zagrożenia rzeczywiście pojawi się naruszenie stary chyba rzymskiej jeszcze zasady, że prawo nie może działać wstecz innymi słowy, jeżeli jest coś zaskarżone do sądu to nie należy poczekać na wyrok, bo jeśli np. okazało, że wyrok zły jest taki, że jednak mechanizm nie jest zgodny z prawem unijnym no to wówczas co zrobić z tymi działaniami, które będą podejmowane powiedzmy od teraz do momentu wyroku ja właśnie mówimy tutaj od dwu rzeczach nawet, dlatego że z 1 strony fundusz, choć już wcielane w życie no w praktyce dopiero pozyskanie środków na rynku kapitałowym będzie będzie jego praktycznym uruchomieniem to jednak budżet można powiedzieć na już rozpoczęliśmy, chociaż w praktyce oczywiście też jeszcze nie jeszcze pewnie kilka miesięcy upłynie, zanim zdaniem będziemy realizować już środki z nowej perspektywy, ale ze strony parlamentu europejskiego pojawiła się jeszcze dalej idąca interpretacja mianowicie, że nawet te środki, które były wydawane w poprzedniej perspektywy np. rozliczane są obecnie, bo przecież mamy jeszcze ten okres rozliczeń przebrani do finalnych rozliczeń to to też jest podstawa do tego by na podstawie wprowadzonego od 1stycznia mechanizmu te środki podlegały kontroli to oczywiście musi rozstrzygnąć Trybunał i myślę, że to rozstrzygnięcie rzeczywiście będzie szybkie ze strony parlamentu przypominam najpierw lider Renew na sali plenarnej powiedział, że ta ta procedura i to zaskarżenie będzie także poparta przez ich wniosek formalnie Manfred Weber podczas ostatniej debaty 2 tygodnie temu również takim miastem wystosował, więc liczę na to, że to będzie wniosek wszystkich frakcji parlamentarnych de facto mamy w tym tygodniu sesję, podczas którego będzie głosowanie nad miastem mechanizmy formalne i myślę, że przy tej okazji właśnie taki wniosek został złożony to trochę poboczny temat, ale skoro pan go poruszył w kontekście grup politycznych, które za tym wnioskują to przy okazji jeszcze zapytam po tym, jak Fidesz Viktora Orbana wystąpił z parlamentarnej grupy europejskiej partii ludowej w ubiegłym tygodniu Viktor Orban zdecydował w ogóle wyjściu z apelu, czyli jak rozumiem będzie co montował jednak teraz jakąż tą nie wiem włoską polską grupę no to rozumiem, że musi chwilę potrwać i pewnie nie zdąży ta grupa powstać, zanim będzie mogła zająć stanowisko np. tej sprawie, której rozmawiam no to myślę, że rzeczywiście jest dłuższy proces ja tylko przypomnę, że wszyscy także oprócz opuścili naszą frakcję w parlamencie 1 został, ale będzie tak, ale hermetyczne tak jest także, że nikt pozostali oczywiście w sposób zdyscyplinowany złożyli wnioski o w tej chwili status niezależnego nie nie przynależących do żadnej grupy politycznej parlamentarzysty to osłabia oczywiście delegację węgierską bardzo mocno, więc nic dziwnego, że będą szukali swojego miejsca, które z frakcji albo inaczej jak Viktor Orban twierdzi będą budowali własną tylko czy rzeczywiście Prawo i Sprawiedliwość w imię tej dziwnej trochę lojalności, bo jednak w wielu elementach Viktor Orban prezentuje punkt widzenia, który myślę, że prawo i sprawiedliwości nie będzie tak łatwo wspierać dlatego przypomnę, że np. kwestie aborcyjne na Węgrzech są bardzo liberalne, że mamy związki partnerskie ze w tych kwestiach mamy dużo więcej swobody niż to akcentuje prawo i sprawiedliwości nie my w ramach dyskusji i BP tutaj nie mieliśmy sporu mieliśmy sporo o fundamentalnym znaczeniu, ale zupełnie innej kwestii niezależności sądów wolności mediów ma przede wszystkim właśnie ten dotyczący ochrony środków unijnych na otoczył się najistotniejszy spór, ale ten nie znaczy, że Prawo i Sprawiedliwość tutaj jest tożsame ideowo czy czy ideologiczne z Fideszem, a już na pewno sugerowania mi na taki bardzo prorosyjskiej orientacji tak jak partia Salviniego czy inne nacjonalistyczne ugrupowania nie będzie łatwo stworzyć takiej jednorodnej grupy w oparciu o te od delegacji bardzo dziękuję za rozmowę wszystkie wyjaśnienia pan Andrzej Halicki poseł parlamentu europejskiego Platforma Obywatelska był był gościem audycji dziękuję za rozmach dziękuję pozdrawiam Maciej Zakrocki przedstawia, a na koniec poproszę eksperta od prawa europejskiego, aby wyjaśnić jak to wszystko jest możliwe, że parlament europejski chce zaskarżyć komisję europejską jest z nami pan dr Paweł Marcisz katedra prawa europejskiego wydział prawa Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór dobry wieczór to normalne, że 1 instytucja skarży do Trybunału drugą instytucja nie bardzo częste, ale tak normalnym między tymi instytucjami unijnymi występują pewne napięcia polityczne, które są częścią wpisane w system po to mamy parlament europejski, żeby kontrolował komisję, żeby tę naszą wolę polityczną obywateli unijnych, więc jest to normalny nie jest bardzo często spotykane, ale system tak działać rzeczywiście, ale czy parlament ma rację w tym swoim pomyśle pisząc, że właśnie jeśli komisja europejska nie zacznie stosować mechanizmu pieniądze za praworządność od teraz no to właśnie skończy się to w Trybunale tymczasem niektórzy może pamiętają, że po tej głośnej radzie europejskiej, gdzie rządy Polski Węgier próbowały najpierw szantażować wetem do unijnego budżetu, a potem się zgodziły, ale pod warunkiem, że ten mechanizm praworządności będzie uważnie przebadane najpierw przez Trybunał sprawiedliwości czy jest zgodny z unijnym prawem i zdaniem tych 2 rządów, ale części urzędników czy specjalistów komisji europejskiej rzeczywiście do czasu rozstrzygnięcia nie można tego mechanizmu stosować co mówi ekspert odprawa europejskiej kradnie to jest bardzo ciekawa sytuacja, ale uważam, że komisja europejska nie ma racji, ponieważ rzeczywiście ustalenia nieformalne były dokładnie tak jak pan redaktor mówi natomiast prawo europejskie nie zna takiego typu ustaleń jeśli mamy prawny budynek prawnej od momentu wejścia w życie ma być stosowany i nie ma żadnych podstaw, żeby wstrzymać stosowanie aktu prawnego, dlatego że ktoś ma wątpliwości co do jego zgodności z prawem jedyne, kto mógłby wstrzymać stosowania aktu prawnego Trybunał sprawiedliwości w trybie zabezpieczenia takie zabezpieczenie nie zostało wydane, ale to nie kończy zupełnie sprawy, bo nie przyglądałem się w debacie w parlamencie europejskim obecnie komisja europejska zasłania się oficjalnie tym, że nie wydała specjalnych wytycznych, które chce wydać i mają one regulować jej własną procedurę postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty środków komisja twierdzi, że dopiero po wydaniu takich wytycznych można faktycznie zrealizować rozporządzenie, ponieważ nie było wtedy będzie istniała obiektywna droga zbadania tego czy czy praworządnej została naruszona w stopniu te uzasadniającym wstrzymanie wypłaty środków obecnie komisja daje ten dodatkowy argument, że potrzebne wydanie naszych aktów wg samego rozporządzenia nie jest konieczne to rozporządzenie mogłoby być stosowane, ale tutaj parlament trafia na jeszcze 1 problem bo, ponieważ nie wystarczy tutaj, że powiemy, że jakieś ustalenia nieformalne nie mogą blokować te potem wykonania aktów prawa Unii Europejskiej parlament jeszcze musi móc pozwać komisję móc skarżyć komisję i nie jest dla mnie do końca jest czy skarga parlamentu będzie skuteczna, bo w praktyce parlament będzie musiał prawdopodobnie skarżyć komisji na bezczynność to znaczy, aby zaniechanie, który jest niezgodny z prawem europejskim problem polega na tym, że to zaniechanie będzie tu polegać na tym, że komisja nie wdraża specjalne procedury rozporządzenia owej dotyczącej wstrzymania wypłaty środków i komisja może argumentować decyzje polityczne decyzja, do której komisja ma prawo, że niezależnie od wszystkiego niezależnie od tego, że prawa miękkiego nie może wstrzymać rozporządzenia niezależnie od tego, że nie ma obowiązku czekania na Trybunał sprawiedliwości nie ma możliwości uciekania Trybunału z wykonywaniem rozporządzenia komisja może twierdzić, że to jest jej prerogatywa występowanie z tymi wnioskami i parlament nie może zmuszać prawnie do występowania i tutaj jest dość mocnej ograny komisji spraw bezprecedensowa, więc trudno przewidywać będzie, ale plan prawnie sprawy skomplikowane jedna z posłanek z Holandii pani Lara Wolters mówi, że no przecież właśnie można może parlament podejmować takiej decyzji powołuje się art. 265 jest skarga o stwierdzenie naruszenia traktatów i tam w tym artykule możemy doczytać, że jeśli parlament europejski rada europejska rada komisja lub europejski bank centralny z naruszeniem traktatów zaniechają działania państwa członkowskie inne instytucje Unii mogą wnieść skargę do Trybunału sprawiedliwości rozumiem, że parlament właśnie tutaj widzi to zaniechanie działania tak jak jest dokładnie tę skargę w tym głębiej skargę na bezczynność tylko to zaniechanie działania nie może być zaniechanie czegoś co komisja powinna zrobić, żeby było lepiej w unii to musi być obowiązek prawny komisji działania i teraz musiałoby być tak jak jestem sercem po stronie parlamentu więc, jakby nie mówię tak nie jest tylko bardzo kontrowersyjne musiałby być tak, że powiemy, że na komisji spoczywa prawny obowiązek wystąpienia o zawieszeniu tych środków za każdym razem, kiedy zostaną spełnione bardzo ogólne przesłanki te przesłanki są bardzo ogólną podlegają ocenie musielibyśmy powiedzieć, że komisja popełniła błąd w tej ocenie ten błąd da się wykazać przed sądem i musiała wystąpić nie zawsze tutaj działa jeśli np. chodzi o skargi na naruszenie traktatów przez państwa członkowskie Trybunał stwierdził, że nie wytoczenie przez komisję takiej skargi nie jest bezczynnością nie jest bezprawną bezczynności oczywistego artykuł, który będzie aktor zacytował nie da się ścigać komisji w takim wypadku, bo wytaczanie skarg przeciw państwom członkowskim jest prerogatywą polityczną komisji komisja może to robić może tego nie robić tych, które z tej oceny gospodarowania ograniczonymi zasobami tak dalej, więc nie jest powiedziane, że tu Trybunał nie powie tak samo, że to jest prerogatywa polityczne komisji wystąpienie z tym wnioskiem o zawieszenie środków, ale komisja europejska nie ma prawnego obowiązku ma możliwość może politycznie byłoby wskazane, żeby zrobiła przepraszam najmocniej, ale nie ma prawnego obowiązku absolutnie, więc ten będzie argumentować, że pewne komisja sprawa nie jest przesądzona rozumiem stanowisko pani posłanki i nawet się do niego przychylam się też prace kontrowersyjny no to na koniec chciałem zapytać o 1 rzecz, której w dzisiejszej rozmowie na ten temat mówił pan Andrzej Halicki poseł do parlamentu europejskiego, wypowiadając się właśnie na na temat tych działań parlamentarnych w tej sprawie mówi, że posłowie zaczynają również mówić o tym czy ten mechanizm praworządności skoro chodzi od pierwszego czy wszedł zdaniem parlamentu od 1stycznia nie powinien być również zastosowany w rozliczaniu projektów, które jak wiemy my w praktyki działania wieloletnich ram finansowych przechodzą ze względu na chociażby czas inwestycji już na okres obowiązywania nowej perspektywy finansowe to jest to co tam się określa albo +2 albo +3 innymi słowy czy wyobraża pan sobie, żeby można było zastosować ten mechanizm działający od 1stycznia w przypadku rozliczeń, które będą się jeszcze toczyły w ciągu najbliższych 2 lat, ale chodzi tutaj pieniądze z poprzedniego budżetu to wymagało dość drobiazgowej analizy aktu prawnego i zwłaszcza oddziaływania zasady uzasadnionych oczekiwań tak, ponieważ państwa członkowskie oczywiście będą argumentować, że prawo nie może działać wstecz w ten sposób by działało, ale ten argument wcale nie wydaje się absurdalny, że mogłoby tak być, dlatego że praworządność jest wartością, która istniała systemie prawnym Unii Europejskiej bardzo dawna jest jest wprowadzenie nowego wymogły na państwach członkowskich ten obowiązek poszanowania praworządności już spoczywał, więc nie można mówić tutaj państwo zostały zaskoczone nowym wymogiem rzeczywiście nie rozumiem tutaj problem tego, że jest to pewne zaskoczenie także w momencie przyznawania tych środków nie było takiej sankcji nie było możliwości wstrzymania tych wypłat natomiast jest to pewna reakcja na zaskoczenie go znało Unia ze strony państw członkowskich to zmiany mają, jakby takich mechanizmów nie było nie oszukujmy się z 1 względu nikt nie spodziewał się, że coś takiego w ogóle może stać się w unii stało się np. w Polsce, więc mocy to Dumasa z pieniędzy nie powiem by w ciągu 30 sekund, jakby się zmianę poglądem prawnym, ale nie nie jest on tak takie by rygorystycznie niekorzystny dla państw mogłyby się wydawać pierwszy rzut oka to nie jest nowa wartość nowe nie są nowe obowiązki nakładane na państwa członkowskie to obowiązki był już wcześniej tylko teraz mówimy sprawdzamy jeśli ich nie dopełniacz to otrzymujemy środki w strasznie to wszystko Koj jest ciekawe, choć wcześniej skomplikowane no zobaczymy jak zostanie ostatecznie rozwiązany przez złe dzisiaj bardzo dziękuję pani dr Paweł Marcisz w katedrze europejskiego wydziału prawa Uniwersytetu Warszawskiego był z nami dziękuję dobranoc dziękuję dobranoc widzeń podziękowania dla Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki również życzę państwu dobrej spokojnej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA