REKLAMA

"Ani przedtem ani potem w Polsce nie było tak dobrego samopoczucia jak w marcu sto lat temu" [traktat ryski]

Światopodgląd
Data emisji:
2021-03-23 16:20
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
12:29 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a świat podgląd Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem jest teraz prof. Włodzimierz Mędrzecki dzień dobry panie profesorze dzień dobry pani dzień dobry państwu pan profesor jest historykiem związanym z Instytutem historii Polski w Polskiej Akademii Nauk chciałabym byśmy wspomnieli, a nawet jakoś podsumowali czy opowiedzieli to co dziś wydaje się 100 lat później najważniejsze traktat ryski podpisany 18marca 1921 roku, więc rozmawiamy prawie prawie w setną rocznicę tego Rozwiń » traktatu, ale też możemy właśnie spojrzeć na to jak w Polsce go obchodziliśmy albo nie chodziliśmy jak eksperci komentowali traktat, który kończył wojnę polsko bolszewicką i był kluczowy, jeżeli chodzi o wyznaczenie granic wschodnich drugiej Rzeczpospolitej i może zapytałbym tak bardziej z kategorii polityki pamięci historycznej pytanie panu profesorowi dzisiaj 100 lat później, jaką pan refleksje to znaczy jako tym traktacie mamy mówić prof. Chwalba książkę w ogóle o wojnie traktacie nazwał przegranym zwycięstwem czy dziś wspominamy z dumą ten traktat czy jednak też z poczuciem tego, że zawiedliśmy sojuszników Ukraińców Białorusinów, którzy jednak nazywają polską zdradą widziałam porównania nawet do Jałty więc, jaka jest refleksja pana profesora 100 lat później w znaczy ja jestem zdecydowanie zwolennikiem tezy, że powinniśmy być z tego traktatu dumnie, ponieważ jest to pokój, który kończy wojnę zwycięską dla Polski wojnę, w której obroniliśmy suwerenność i dzięki której zapewniliśmy drugiej Rzeczpospolitej kształt terytorialny no, o którym jeszcze w grudniu 900 osiemnastego roku mogliśmy zaledwie marzyć od razu też powiem, że traktat ryski był traktatem zawieranym przez państwo Polski i w interesie Polski, a nie był formą służby społecznej w interesie narodu ukraińskiego i białoruskiego i stąd rozumiejąc rozgoryczenie sojuszników uważam, że powinniśmy jednak mieć dla naszych przodków troszkę zrozumienia, że oni myśleli przede wszystkim o interesach nas jako wspólnoty narodowej państwa polskiego, a nie naszych sojuszników, ale czy np. Piłsudski nie mógłby uznawać, że jednak to też jego porażka co najmniej polityczna, bo właśnie to był koniec tej idei federalistycznej też niektórzy rysują historie alternatywne co oczywiście zawsze jest trochę nadużyciem, ale mówią, że plus, jeżeli dopisać do tego późniejszy stosunek państwa polskiego do społeczności Paul mieszkających w terenie na terenie drugiej Rzeczypospolitej Ukraińców czy Białorusinów doprowadził też do wielu tragedii osłabienia Polski, a więc to też jest chyba moment, który trzeba powiedzieć umarła ta PiS-u Tylkowski idea federalistyczna Kasak, ale ona umarła naprawdę w maju czerwcu 1920 roku, kiedy wojska polskie weszły do Kijowa dały władzom ukraińskiej Republiki ludowej kilka tygodni na podjęcie rzetelnej pracy państwo twórczej i tworzenie podstaw Ochotniczej armii ukraińskiej, która mogłaby w stanie przeciwstawić się rozpoczynającej się ofensywie bolszewickiej w tonie Piłsudski zadecydował o klęsce Szymona Petlury tylko brak potencjału ukraińskiego ruchu niepodległościowego, który nie był zdolny w sposób trwały zbudować podstaw państwa ukraińskiego znów poświęcenie się Polski w tym kierunku byłoby być może szlachetne, ale mogłoby się skończyć katastrofą grożącą bytowi samej Rzeczypospolitej w, kontynuując państwo rosyjskie wszystko jedno czerwone czy białe w latach 19192021 było tak słaby jak niemal w siedemnastym wieku w czasie wielkiej smuty myśmy wykorzystali bardzo krótki moment dzieli jakim, kiedy byliśmy w stanie przeciwstawić się imperializmowi rosyjskiemu takiej cywilnej postaci i doprowadzić do sytuacji, kiedy sami Rosjanie zgodzili się na swego rodzaju jedynkę na przerwę i dali nam 20 lat oddechu Piłsudski nie przestał wspierać Ukrainę były później pochodzę zimowe ukraińskie, które zresztą okazały się katastrofą pomagaliśmy jak mogliśmy Symonowicz PET lub, że organizowaliśmy później ruch promy tej z kim i zrobiliśmy wszystko co dało się robić bez wysadzania ładu ładu Międzynarodowego, ale naprawdę nie można było więcej to wtedy takie by absolutnie, bo z dzisiaj rozliczać ówczesnych decydentów, ale tak próbuje zrozumieć też w jakim symbolicznym sensie dziś tak jak dziś to rozumiemy ułożyć znaczenie traktatu ryskiego był taki tekst, ale History w Gazecie wyborczej prof. Nałęcza i nie będzie redakcja czy prof. Uniwersytetu prawdziwy początek drugiej Rzeczpospolitej wydaje się, że to jest na wielu poziomach bardzo trafny tytuł no właśnie, dlatego że się druga Rzeczpospolita na uratowała na prawie 20 lat, ale też dlatego, że jakby zwyciężyła ta koncepcja z różnych powodów bardziej endecka to znaczy właśnie ta druga Rzeczpospolita była dużo bardziej tożsamość kupiona swojej tożsamości narodowej tej 1 polskiej o UE to prawda, ale też nie będą pierwsza pierwsze RPO to prawda, ale to było już wcześniej już 900 dziewiętnastym roku, kiedy sama konstrukcja Sejmu ustawodawczego założyła, że weszli tam niemal wyłącznie posłowie narodowości narodowości polskiej i generalnie rzecz biorąc od początku prawa innych niż Polska narodowości obywateli Rzeczypospolitej były może nieformalnie, ale faktycznie ograniczony to nie zmienia faktu oceny samego traktatu ryskiego tam negocjowała delegacja Sejmu przedstawicieli wszystkich największych klubów sejmowych niezależnie od tego co Piłsudski myślał jako naczelnik państwa był on zobowiązany do wykonywania woli szerokiego spektrum politycznego, które nie życzyło sobie Mińska i ryzykowania większym zaangażowaniem sprawy białoruskie i dla którego decyzja o uznaniu niepodległości Ukrainy i Białorusi w Rydze, a w tamtych warunkach oznaczało to uznanie sowieckich republik radzieckich białoruskiej ukraińskiej nie była no nie była katastrofą po prostu to tu nie ma na co pan dziś jeszcze co podkreślił Apropos oznacza Ania traktatu, ale od razu też dom takie pytanie, bo mam wrażenie, że tak po cichu przeszła ta setna rocznica czy pan profesor się zgodzi jak rozumie w ja nie znaczy troszkę o nie rozumiem o, tyle że z mojego punktu widzenia, a zajmuje się tą problematyką kilkadziesiąt lat traktat ryski jego postanowienia są świadectwem rozumnej pracy polskiego spektrum politycznego i wypracowania optymalnych jak na tamtejsze warunki zasad współ istnienia z Rosją radziecką podpisanych w 1921 roku to, że my nie cieszymy się z tego, czego powinniśmy się cieszyć być dumni być może jest to jedna z naszych z naszych specjalności to ja przyznam z kolei pan trochę na traktat ryski też jako ten moment symbolicznie znów właśnie odcięcia tego czym była pierwsza Rzeczpospolita jak bardzo druga Rzeczpospolita się od niej różniła właśnie w sensie państwa już Narodowego, a nie jak wcześniej wielonarodowej federacji Copra Wda, ale jeszcze raz tak jak ukraińska sprawa padła w latem 1920 roku w Kijowie tak by porozumienie polsko litewskie padło w 1919 roku już, kiedy to Litwini skrajnie negatywnie odpowiedzieli na odezwę do mieszkańców byłego wielkiego Księstwa litewskiego i wyciągniętą, jakby ofertę Józefa Piłsudskiego do tego ażeby wspólnie zbudować jakiś państwo właśnie litewskie, ale na zasadzie współistnienia Polaków Litwinów równoprawnego na tamtym terenie i choćby nie wiem co zrobić bez aktywnego wejścia Litwinów nie można było marzyć zbuduje się w federację polsko litewską, kiedy Litwini nie Ukraińcy nie Białorusini okazali się zbyt słabi, żeby stanowić samodzielny podmiot polityki w tamtej dobie to po prostu nie było kim robić federacji, jakby Polska odpowiedź była adekwatna do sytuacji, w której żebyśmy funkcjonowali, której Piłsudski miał określone pole podejmowania decyzji nie mógł za Białorusinów Ukraińców budować tamtych państw tak to na koniec jeszcze ten ma pan poczucie, że tak jest we wszystkich sprawach Polsce, bo tutaj są bardzo, że oceny polscy dyplomaci robili co zrobili co mogli inaczej jest oczywiście, że są sprawy dyskusyjne tam jest kwestia samego dokładnego przebiegu linii granicznej i ich wiele polskich środowisk uważało, że powinniśmy walczyć Kamieniec Podolski było trochę Polaków, że można było przejąć zgodzić się na propozycje radziecką i przyjęć przyjąć Mińsk jako jako część terytorium państwa polskiego ale gdy można było mocniej stawiać sprawy ekonomiczne natomiast później okazało, że oczywiście jak zwykle papiery to 1, a rzeczywistość drugie jak nam Rosjanie nie chcieli oddać części dóbr kultury uczono mnie oddali choćby Niemcy było podpisane to decydował realny układ układ sił, ale generalnie rzecz biorąc Ryga była równie wielkim sukcesem podpisanie konstytucji marcowej kilka dni wcześniej o i wspaniała będziemy wcześniej niż Nowaki no znaczy ty z nigdy ani przedtem ani potem w Polsce nie było tak dobrych nastrojów i tak dobrego samopoczucia jak właśnie w tych dniach marcowych 2001. roku mamy nową konstytucję mamy traktat ryski i mamy czystą przestrzeń do walki o Śląsk, który zaraz powstanie śląskie zaczyna i po prostu jest pełen optymizm i wiosna w ogóle wszystko jest bardzo panie profesorze dziękuję za te rocznicową rozmowę rozmawiał kilka dni po 18 marca, czyli dacie podpisania tzw. traktatu ryskiego kończącego wojnę polsko-bolszewicką prof. Włodzimierz Mędrzecki historyk Instytutu historii Polskiej Akademii Nauk państwa gościem bardzo dziękuję koniec świata podglądu wydawała go Martyna Osiecka realizował Adam Szura informacja pani jeszcze więcej sportu Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA