REKLAMA

200. rocznica Powstania Greckiego

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-03-25 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:03 min.
Udostępnij:

Dokładnie dwieście lat temu, 25 marca 1821 roku, Metropolita miasta Patra-Germanos, poświęcił sztandar greckich powstańców, wywiesił go w oknie klasztoru Agia Ławra, niedaleko miejscowości Kalavrita na Peloponezie i wezwał lud do walki z Imperium Osmańskim. Tak zaczęła się walka Greków o niepodległość, która trwała 9 lat.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w czwartek 25marca dokładnie 200 lat temu 25marca 18002001. roku metropolita miasta Tatra Germanos poświęcił sztandar greckich powstańców wywiesił go w oknie klasztoru, a działa dra niedaleko miejscowości Kala Witana apele pana, że i wezwał lud do walki z imperium osmańskim tak zaczęła się walka Greków o niepodległość, która trwała 9 lat, a że w czwartki przypominam państwu historię świata to trudno by tak okrągła rocznica Rozwiń » nie została zauważona na dodatek to bardzo ciekawa historia, bo wszystko co się dzieje na wiele lat przed wiosną ludów nie mówiąc już o innych przykładach walk, których celem było powstanie państwa Narodowego jak wiadomo z tą świadomością narodową było wtedy różnie niedawno w tej audycji przypominałem postawa chłopów na ziemiach polskich tak ucieszony nadaniem ziemi przez cara, że woleli jeszcze przez wiele lat oddawać część niż włączyć się do działań na rzecz niepodległej Polski tymczasem Grecy już 200 lat temu postanowili wywalczyć sobie niepodległe państwo im się udało na czym polegał ten fenomen co spowodowało, że mieli znacznie głębsze poczucie świadomości narodowej niż inni mieszkańcy Europy czy to tradycja jeszcze z czasów starożytnych czy sprzyjające okoliczności międzynarodowe w tym słabnąca pozycja państwa tureckiego no i czy rzeczywiście byli tacy Zjednoczeni w swojej walce, bo wydaje się, że nie do końca w tej wojnie o niepodległość przelewali też bratnią krew wszystko wyjaśni znakomity ekspert od tej historii Adam Balcer, który pracuje na Uniwersytecie warszawskim Kolegium Europy wschodniej jest też autorem podcastu Lechistan na portalu tokfm PL ta okrągła dwusetna rocznica narodzin niepodległości Grecji będzie też pretekstem do rozmowy o czasach bardziej współczesnych, bo dwukrotnie dłuższa państwowości niż chociażby nasza nie uchroniła Greków od bardzo poważnych problemów w końcówce drugiej wojny mieli ostre konflikty wewnętrzne, kiedy komuniści próbowali przejąć władzę doszło do wojny domowej, która trwała 4 lata cały czas trwa poważny spór z Turcją Cypr, który angażował się świat, a ONZ próbowała bezskutecznie łagodzić ten konflikt przy pomocy swoich planów pokojowych wreszcie Grecja doświadczyła czegoś co do historii przeszło pod nazwą przewrotu czarnych pułkowników, którzy dzięki pomocy Stanów zjednoczonych i CIA doszli do władzy w kwietniu 1007. roku urządzili Grecją przez 7 lat smutne to były czasy w dziejach tego kraju w ostatnich latach Grecja była na pierwszych stronach gazet z powodu groźby wyjścia ze strefy euro co groziło krachem całego projektu unijnego, jakim jest wspólna waluta słowem to kraj którego, któremu warto się przyjrzeć, a te najnowsze dzieje przybliży nam Grzegorz Dziemidowicz były ambasador Rzeczypospolitej w Egipcie i właśnie w Grecji zastępca kierownika Akademii służby zagranicznej dyplomacji Collegium Civitas, zanim jednak pojawią się nasi goście to zapraszam jeszcze na subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia dziś komisja europejska opublikowała plan działania na rzecz rozwoju produkcji ekologicznej i ogólnym celem jest zwiększenie produkcji konsumpcji produktów ekologicznych zajęcie do 2030 roku pod uprawy ekologiczne 25% użytków rolnych i znaczne zwiększenie akwakultury ekologicznej produkcja ekologiczna przynosi wiele istotnych korzyści pola, na których prowadzi się uprawy ekologiczne charakteryzują się większą około 30% różnorodnością biologiczną zwierzęta hodowane ekologicznie cieszą się wyższym poziomem dobrostanu i przyjmują mniej antybiotyków rolnicy ekologiczni osiągają wyższe dochody, a gospodarstwa są bardziej odporne natomiast konsumenci dokładnie wiedzą co dostają dzięki unijnemu logo produkcji ekologicznej plan działania zgodne z europejskim zielonym ładem i strategią od pola do stołu oraz strategią na rzecz różnorodności biologicznej plan działania zapewnić szybko rozwijającemu się sektorowi ekologicznemu odpowiednie narzędzia do osiągnięcia celu 25% rolnictwa ekologicznego, aby zapewnić zrównoważony wzrost w tym sektorze w planie działania przedstawiono 23 działania oparte na 3 aspektach pobudzaniu konsumpcji zwiększaniu produkcji i dalszej poprawy zrównoważonego charakteru sektora wzrost konsumpcji produktów ekologicznych będzie miał kluczowe znaczenie dla zachęcenia rolników do przejścia na rolnictwo ekologiczne, a tym samym zwiększenia rentowności odporności ich gospodarstw wszystko to brzmi pięknie ja niezmiennie uważam, że kluczem jest na tyle zwiększona produkcja produktów ekologicznych by ich ceny znacząco spadły wtedy więcej osób po prostu te produkty sięgnie Maciej Zakrocki przedstawia były szef komisji europejskiej Jean-Claude Juncker uważa, że Bruksela powinna wycofać się wprowadzenia głupiej wojny szczepionkowej wielką Brytanią i Kerry, który został zastąpiony przez Ursulę von Klein 2019 roku uważa, że Unia europejska niekorzystnie wypada w porównaniu z Wielkiej Brytanii w kwestii programu szczepień powiedział również, że nie jest fanem mechanizmu autoryzacji eksportu, w ramach którego urzędnicy komisji europejskiej zostali upoważnieni do blokowania eksportu szczepionek to może spowodować poważne szkody dla reputacji Unii Europejskiej, która kiedyś była światowym liderem wolnego handlu komentował myślę, że musimy wycofać się wojny szczepionkowych myślę, że jest miejsce na dialog na dyskusję na rozwijanie argumentów obu stronach kanału La Manche nikt w wielkiej Brytanii nikt w Europie nie rozumie, dlaczego jesteśmy świadkami głupiej wojny szczepionkowej nie jesteśmy w stanie wojny nie jesteśmy wrogami jesteśmy sojusznikami mówił Jean-Claude Junckerem w rozmowie z BBC rzeczywiście komisja europejska w środę zaktualizowała swój mechanizm autoryzacji eksportu szczepionek, aby umożliwić urzędnikom blokowanie wysyłek do kraju, gdzie akcję szczepień przebiega sprawnie wielka Brytania nie zakazuje eksportu szczepionek, ale rząd podpisał umowę z AstraZeneką, która zobowiązuje angielską świecką firmę do dostarczania w pierwszej kolejności dawek wyprodukowanych zagra w Oksfordzie ist staw od dzisiaj do Wielkiej Brytanii no właśnie wtedy wybuchła ta głupia wojna jak nazywa były szef komisji co do zasady zgadzam się, że lepiej nie wojować, ale też rozumiem argument komisji europejskiej, która dostrzega, że szczepionki z Unii do Wielkiej Brytanii szły z brytyjskich fabryk do Unii nie bardzo Reasumując, wojna tankowanie walka o interes obywateli Unii tak Maciej Zakrocki przedstawia podczas debaty plenarnej w środę zdecydowana większość posłów do parlamentu europejskiego dokładnie 300 dzisiejsi jeszcze raz ten sam punkt podczas debaty plenarnej w środę zdecydowana większość posłów do parlamentu europejskiego dokładnie 468 było za 203 przeciw 16 się wstrzymało poparła szybkie stworzenie zielonego certyfikatu cyfrowego, który ma ułatwić bezpieczne i swobodne poruszanie się po Unii w czasie pandemii covid 19 zawierałby on informacje o tym czy podróżny został zaszczepiony przeciwko covidowi czy ostatnio otrzymał negatywny wynik testu oraz informacje o powrocie do zdrowia po zakażeniu kilku mówców zwrócił uwagę na potrzebę wprowadzenia silnych zabezpieczeń w zakresie ochrony danych osobowych i medycznych oraz podkreślił, że osoby, które nie zostały zaszczepione nie mogą być dyskryminowane podczas następnej sesji plenarnej, czyli w końcu kwietnia 2006. 29kwietnia dokładnie zgromadzenie plenarne przyjmie mandat do negocjacji z radą, który może obejmować poprawki do wniosków komisji o ustanowienie takiego certyfikatu cyfrowego po głosowaniu przewodniczący komisji wolności obywatelskich Juan Fernando López Aguilar powiedział potrzebujemy zielonego certyfikatu cyfrowego, aby przywrócić zaufanie do strefy Schengen jednocześnie, kontynuując walkę z pandemią covid-19 certyfikat nie może być warunkiem wstępnym do swobodnego przemieszczania się, ponieważ jest to podstawowe prawo Unii Europejskiej i nie może prowadzić do dyskryminacji osób, którego nie posiadają dane obywateli muszą być bezpieczne, a w zaświadczeniu powinny znaleźć tylko niezbędne dane, czyli krok po kroku zbliżamy się do dnia wydania certyfikatów wydaje się, że będzie to zrobione z głową Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia to wypowiedź pana premiera podczas konferencji prasowej poza pytaniami o obostrzenia w kolejnym szczycie pandemii padło też pytanie czy rząd zamierza wziąć pod uwagę opinie do krajowego programu odbudowy, który będzie podstawą do otrzymania przez Polskę miliardów złotych unijnego tzw. funduszu odbudowy opinię opozycji i pan premier odpowiedział tak liczę na to, że opozycja dostrzeże walory tego planu nie będzie stosowała strategię im gorzej tym lepiej albo na złość babci odmrozić sobie uszy poprosiliśmy o komentarz do tej wypowiedzi pana marszałka Piotra Zgorzelskiego z PSL-u klub parlamentarny koalicja Polska, który to klub akurat dzisiaj w tym samym czasie, gdy pan premier mówił te słowa dyskutował z ekspertami samorządowcami właśnie o krajowym planie odbudowy posłuchajmy, kiedy pan premier Mateusz Morawiecki jak zwykle kłamał i oczernia opozycję to właśnie ta opozycja zorganizowała w sejmie wysłuchanie publiczne krajowego planu odbudowy po to, żeby konsultować z samorządowcami organizacjami pozarządowymi przedsiębiorcami, czyli po prostu wykonaliśmy robotę za pana premiera, więc Panie Premierze niech pan będzie poważne niech pan uzna, że fundusz odbudowy ta solidarnościowa kroplówka, która jest dedykowana kraju członkowskim Unii Europejskiej, zanim będzie ratyfikowany musi być przedyskutowany w oparciu o krajowy plan odbudowy to jest oczywiste i w ten sposób należy z opozycją rozmawiać nie wyzywać oczerniać, a samemu nic w tej kwestii nie, robiąc zabrakło pana Panie Premierze zabrakło przedstawicieli rządu zabrakło klubu parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość, który mógł reprezentowany przez posłów PiS-u i mogliby przejść dyskutować Ależ oczywiście tego nie zrobią, bo PiS potrafi tylko oczerniać kłamać i prowadzić politykę, która nie ma nic wspólnego z polityką wspólnotową Panie Marszałku bardzo dziękuję za komentarz, a teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jest nam już zapowiada Adam Balcer jest warszawski autor podcastu Babel portalu tokfm PL Kolegium Europy wschodniej dobry wieczór dobry wieczór jest taka teza, że ta wojna, która wybuchła dokładnie 200 lat temu niepodległość Grecji jest taką wojną wyprzedzającą właściwie wszystkie inne procesy ma obchodziły narodowowyzwoleńcze czy państwo twórcze w dziewiętnastym wieku i że ma być to właśnie taki dowód na to, że ci Grecy byli pierwsi przed wszystkimi innymi co takiego należy wiedzieć o historii wcześniejszej, żeby zrozumieć, dlaczego akurat w tym czasie zaczynają swoją walkę myślę, że rzeczywiście ma pan rację coś jest narzeczy, bo po 9 latach 1800 trzydziestym roku Grecja uzyskała niepodległość spojrzymy na historię innych krajów na Bałkanach to bardzo często to był taki proces, że na początku autonomia w ramach imperium osmańskiego de iure status wasala, a dopiero po jakimś czasie niepodległość tutaj Grecy od razu uzyskali niepodległość i co ważniejsze znacznie wcześniej przypomnijmy, że Serbia Czarnogóra są niepodległa w de euro 1800 siedemdziesiątego ósmego roku Bułgaria niedawno świętowała niepodległość stulecie, bo uzyskała de iure to niepodległość 1908 roku, czyli prawie 100 lat później niż Grecy, dlaczego Grecy wielkim skrócie oczywiście dzisiaj te relacje grecką trud tureckie są kiepskie i w obu krajach jest wiele niechęci stereotypów uprzedzeń natomiast jak spojrzymy na panowanie osmańskiej nad Grecją i Grekami to okaże się, że oczywiście chrześcijanie byli poddanymi drugiej kategorii imperium osmańskim, ale ich status był w porównaniu z różnymi mniejszościami religijnymi w prawie wszystkich krajach europejskich no z Wear zdecydowanie lepszy skala autonomii i ci Guya euro jak można nazwać ich tutaj wspominamy, nawiązując do powstania greckiego by realnie, który walczył w tym powstaniu poległ no to my mieliśmy hierarchię Guya Roux z perspektywy tureckiej na szczycie tej hierarchii Stali Grecy, bo byli uważani zasadnie przez Turków za potomków spadkobierców imperium bizantyjskiego, czyli rzymskiego stąd nazywano Rzymianami i sami Turcy osmańscy pamiętajmy o tym oni się odwoływali też do dziedzictwa rzymskiego władcy osmańscy nazywa się tylko sułtana miały już nosili różne tytuły w tym cesarz rzymski i zna wiemy, że największe miasto w Turcji to Stambuł drugi, że w, które założył konto Konstantyn wielki i nazywało się Konstantynopol przez wieki i od niedawna tak naprawdę dopiero Atatürk zmienił nazwę też na grecką, czyli Stambuł czy do miasta w mieście, bo to było to wielkie miasto tak curry Grad miasto cara no i Turcy przez wieki oficjalnie nazywali swoją to stolice też Constantin je, czyli Konstantynopol, więc było coś takiego, że Grecy mieli tak patriarchat Konstantynopola, który kontrolował oprócz Anatoli dużą bardzo część półwyspu bałkańskiego mieli liczną klasę byśmy powiedzieli średnią burżuazji mieszczaństwo, które mieś stanowiło znaczną część mieszkańców w wielu miastach imperium osmańskim, które często to byli ludzie wykształceni studiujący na najlepszych uniwersytetach europejskich, którzy otwierali pierwsze 1 na dłużej działające pierwsze drukarnie tak, którzy mieli też liczną diasporę ze względu na te właśnie związki handlowe w tym Rzeczpospolitej np. we Lwowie i w efekcie o nim byli znacznie bogatszy znaczy lepiej sytuowani znacznie mocniejszą pozycją na dworze osmańskim niż np. Bułgarzy czy też była mocniejsza pozycja Serbów i do tego dochodziła autonomia często lokalna tak naprawdę tam, gdzie wybuchło powstanie w 18002001. roku na Peloponezie to od praw w ponad 100 lat można powiedzieć, że Turcy stworzyli tam po to, żeby przekonać Greków do siebie, kiedy walczyli o Peloponez z wenecjanami stworzyli tam autonomie dla właśnie ludności greckiej taką autonomię można było też znaleźć na różnych Wyspach w górach w Epirze w efekcie no mieli jeśli któryś z Czech z można by powiedzieć wiadomo, że nie ma czegoś takiego historia determinizm takie prawa jak w Niemczech wizyta c, ale jeśli któryś z ludów zamieszkujących Bałkany chrześcijańskich miał największe predyspozycje bo jakby trud najbardziej predestynowany do tego, żeby wywołać powstanie i odnieść sukces i stworzyć jako pierwszy państwo to pewnie byli w Grecji to co im bardzo pomogło co zadecydowało o ich zwycięstwie to na pewno fakt, że konflikt jak to się teraz mówi uległ umiędzynarodowieniu i zaangażowały się w niego po stronie powstańców Rosja Francja wielka Brytania wygrały kluczową bitwę morską pod Navarino 18002007. roku, rozbijając flotę turecką egipską i Tobruk to było kluczowe wydarzenie i Grecja stała się uzyska właśnie tą protekcję i co jej bardzo pomogło w tym, że bardzo szybko stała, że od razu stała się państwem niepodległym do niektórych się tych wątków wrócimy, ale muszę zapytać o taką rzecz no bo rozumiem, że właśnie ten wyższy poziom, że edukacja, że bogactwo to jest od lat to czas nazwać tak, że to wszystko mogło pomagać w czymś co nazywamy tworzeniem takiej świadomości narodowej nowo jednak to o do czego często się wraca, opowiadając historie dziewiętnastego wieku, czyli właśnie do tworzenia się do świadomości narodowej często jest pokazywane, że to był proces który, który trwał wiemy, że powstają Włochy np. w drugiej połowie dziewiętnastego wieku, ale też wiemy, że one nawet do dzisiaj się dużym stopniu regionalnie różnią powstaje rzesza niemiecka czy, jakbyśmy ją nazwali, ale no i ciągle Bawaria jest pewniej na niższe niż Saksonia itd. i do dzisiaj, bo Bawarczycy jak się wjeżdża do kraju przypominają, że się wjeżdża do kraju sztab po awaria innymi słowy co takiego jeszcze można wyodrębnić w tych rękach, że właśnie oni no stają się narodem i to właśnie tak jakoś wcześniej niż mieć tylko ta historia tylko to bogactwo czy tylko autonomia aktu, którą Turcy mimo 400 lat siedzenia na głowach właśnie postanowiliśmy nadać więcej czy może jednak starożytność, która rzeczywiście dziś w na każdym kroku umownie, przechodząc quattro polu przypominała most o wielkości dawnych czasów to jest wielkim skrócie to tak oczywiście nowoczesny naród grecki rozwinie się w dziewiętnastym, a nawet dwudziestym wieku będą najróżniejsze bardzo poważne spory dotyczące tak fundamentalnej kwestii jak jaki powinien być język standardowy literacki tak i to to to nie podlega dyskusji natomiast osoby oczywiście teorię nacjonalizmu i tożsamości narodowej po poważnych naukowców jak np. niedawno zmarł Anthony mi, które podkreślają, że jest coś takiego jak jeszcze PRoto naród toż SA coś tak jak etnicznej to tożsamość PRoto narodowa tożsamość etniczna w okresie przed nowoczesnym wczesno nowożytnych tak i tutaj trzeba podkreślić, że oczywiście Grecy byli bardzo zróżnicowani jak powstanie to ich państwo w 1800 trzydziestym roku to większość Greków etnicznych znalazła się poza granicami tego państwa pozostało imperium osmańskim i ta ten związek z Turkami dobrze pokazuje fakt, że była naprawdę duża grupa ludności greckiej, dla której turecki stał się językiem ojczystym w głębi Turcji w Kapadocji to kara Manny i oni po turecku pisali oczywiście, używając alfabetu greckiego mieliśmy też Greków pontyjskich takie, którzy mówili tak naprawdę i są jeszcze starsi ludzie, którzy mówią językiem, który się różni od tego głównego greckiego, który oprócz tego był podzielony na dialekty, więc bezdyskusyjnie byli ba bardzo zróżnicowani natomiast takim czynnikiem istotnym, który sprzyjał ich pewnej unifikacji i pod stanowił podstawę dla jedności przed dziewiętnastym wiekiem to na pewno było była ta sytuacja, że Turcy osmańscy uważali ich za spadkobierców Rzymu i oni sami uważali za spadkobierców, że może Turcy w Stambule spotykali się np. z to są były te rodziny sceny, z których nazwano fana roi od fana arta tak jak jest nazwa klubu po turecku Fenerbahce, ale które części azjatyckie często sama źródła, czyli ten Feder fala, czyli latarnia to to był-li u rodziny arystokratycznej, które tak naprawdę nierzadko i w i wśród ich przodków można było znaleźć cesarzy bizantyjskich rzymskich, więc oni kiedyś zarządzali tym patriarchatem, który prawosławnym rzymskim, który był substytutem państwa, czyli przy całej tej różnorodności było to dziedzictwo bizantyjskie cesarstwa rzymskiego, który przypomnijmy, że przez wieki jest już sporo książek u nas niestety jest ta pokutuje to Night bardzo ograniczona często taka wiedza na temat Bizancjum ten stereotyp, że coś bizantyjskiej tak dalej negatywnym sensie używanie tego słowa natomiast to było też cesarstwo, która miała okresy naprawdę świetności było jednym z najbardziej rozwiniętych państw na świecie w wymiarze kulturowym cywilizacyjnym i ono przy całym nacisku na prawosławie to podkreślało też swój związek ze starożytnym Rzymem podkreślało też swój związek jak pan wspomniał o starożytności ze antyczne Grecją oczywiście przez wieki ulegało to wszystko olbrzymim przemianom tak natomiast ta polityka historyczna, odwołując się do współczesnych kategorii funkcjonowała w ten sposób to tworzenie poczucia wspólnoty ono było też w okresie przed nowoczesnym i polegało też na tym m.in. na tym, że w średniowieczu porządnie wykształcony mieszkaniec cesarstwa rzymskiego, który przy okazji nigdy się nie nazywał żadnym bizantyjskie swego kraju Bizancjum Korzym Janinę albo Helenę, bo Grecy Grecy i Grecja to są nasze etno nimi, które wzięły się z południowych Włoch on uczył się często na pamięć Iliady i Odysei umiał recytować i to było obowiązkowe filozofii uczył się greckiej tak uczył się też najróżniejsze całego ty wielu elementów tego dziedzictwa starożytnej Grecji, więc mieliśmy coś takiego, że no to było coś co nie było coś takiego, że nagle je mówiąc kolokwialnie tak jak z tego ni owe robiła Grecja pierwsze targi tak nie nie to jest mamy cały jakiś pewien proces ciągłość pewną przy wszystkich zmianach różnorodności tak dalej, które też do to oczywiście to co Grecy dość było oczywiście wyzwaniem do dzisiaj jest, że Grecja zaczyna powoli akceptować różnorodność przypomnijmy w tym powstaniu po stronie Greków wzięło udział też bardzo dużo prawosławnych np. Albańczyków nazwanych Armani tam do tego stopnia, że była dyskusja czy to nie powinien być język urzędowy tego państwa obok greckiego tak, że byli też taka ludność Vlasić, czyli ludność romańska mówiąca językiem zbliżonym albo Rumuni inaczej meble Rumunii tak dalej wie, kto z językiem zbliżonym do rumuńskiego, więc to jest cała o wiele bardziej skomplikowane procesy, które oczywiście są jakoś przysłonięte, bo patrzymy przede wszystkim przestęp prymat konfliktu Grecy versus Turcy natomiast, bo tutaj muszę jeszcze owej słowo przepraszam, bo nowy sam z zaciekawieniem, przygotowując się naszej rozmowy czytam, że właśnie to nie jest tak, że Grecy zaczęli się bić z Turkami swoją niepodległość tylko po właśnie w całym okresie biją się też między sobą tak tak mamy nawet w trakcie tego powstania mamy coś takiego, że są 2 wojny domowe tak na kogoś w 1800 dwudziesty od 1800 jest też 2003. 2005. a potem będzie bardzo poważnym problemem dla państwa greckiego i to będzie się wiązało z licznymi ofiarami to jest na dużo naprawdę skalę to samo być np. jak pan wspomniał Włoszek zjednoczeniu w południowych Włoszech, bo budowa tego nowoczesnego państwa wiązała się też nas z wprowadzeniem podatku obowiązkowej służby wojskowej szkolnictwa administracji no ludzie stawiali opór istot mamy to zjawisko np. klechów, którzy walczyli też wcześniej z Turkami osmańskimi, ale byli nazwa pochodzi jak mówimy, że ktoś sklep Tomanek, bo słowo pochodzenia greckiego, czyli złodzieje dosłownie tak i to byli oczywiście potem przedstawiono walkę narodowowyzwoleńczą po prostu Janosik patriota, ale oprócz tego oni po tym, jak gra też ta część Grecji dzisiejszej stała się niepodległa stawiali opór budowie nowoczesnego państwa, które z ich perspektywy no wprowadzało na porządki które, które oni chcieli zaakceptować i to jest właśnie coś takiego, że te rzeczy są takie tematy, które są ciężkie trudne inna kwestia to przypomnijmy to powstanie to było tak to to już była fala Massa, który można spokojnie uznać za trzeba uznać za wszystkie etniczna niektórzy mówią o ludobójstwie na ludności muzułmańskiej żydowskiej tureckiej, ale też byli Albańczycy muzułmanie w grę na Peloponezie i żydowskiej i to tak naprawdę doszło do eksterminacji większości z nich wypędzenia mniejszości oni zniknęli z tych terenów oczywiście mamy odwetowe albo tutaj trudno oczywiście nie chcę, żeby to zabrzmiało jak odwet to nam się często wydaje relatywizuje, a to mniejsza zbrodnia nie, bo Turcy też popełniają też Egipcjanami potworne zbrodnie m.in. słynny o pracę, ale de la Croix masakry na wyspie kiosk była też masakra np. w Stambule oczywiście różnice, skąd taka, że tak jak muzułmanie znikają z państwa greckiego, które uzyskały niepodległość to tak jak powiedziałem większość Greków pozostała pod panowaniem osmańskim, ale niestety potem mamy powstania na Krecie mamy wojnę bałkańską wojny bałkańskiej, której też Grecy walczą przeciwko Turkom mamy to bardzo ważną potem wojnę dla Turków, czyli to po tylko po pierwszej wojnie światowej to Kurt już cała sieć ta wojna wyzwoleńcza, kiedy Grecy stwierdzili jest ta wizja medali idea wielkiej idei odwołująca się właśnie do Rzymu Bizancjum, czyli odbudujemy imperium no i Grecy wylądowali w Anatolii i ruszyli w głąb Turcji do tego stopnia to była naprawdę zrobiła się szalona idea to tak jakby Piłsudski stwierdził nie tylko maszerujemy na Kijów to spróbujemy po uderzyć na Moskwę to skończy klęską ATA już wtedy robi wielką karierę, bo prawda dowodzi itd. no i znowu mamy tutaj coś takiego, że jest zderzenie tych różnych pamięci tak dla Grecji to będzie katastrofa klęska totalna uchodźcy obie strony w trakcie wojny też niestety po popełniały zbrodnie na ludności cywilnej i w przyszłym roku np. w 1000 dzień będziemy mieli stulecie tych wydarzeń 1000 dzieci 2002. w Turcji będzie wielkie święto to 30 sierpnia z afer by ramy, czyli święto zwycięstwa, bo właśnie ostatnia zwycięska bitwa z Grekami na Grecy będą świętować to, że pary dni później tak we wrześniu mamy wielki pożar w Izmirze, który jest wywołany na spór jest historyk oczy wiście grecką tureckich na ile to było zaplanowane tak dalej na pewno można mówić, że na Turcy podpalili w jaki miasto jest kwestia rozszerzenia tego ognia no i ginie co najmniej kilkanaście tysięcy ludzi itd. więc to jest no i pamiętając o tym jak ważne było to powstanie, które doprowadziło do niepodległości to pamiętajmy musimy pamiętać o tym, że no mamy coś takiego, że ono oprócz tego jest istotne w kontekście tych przy tej historii grecki turecki następnych 200 lat, bo tak jak ta wojna wydawało się, że prawda mamy jakby koniec Grecy uciekają albo są wypędzeni z Turcji vice versa muzułmanie są wypędzeni z Grecji i ale no pozostała kwestia Cypru, która do dzisiaj kładzie się cieniem na tych relacjach no właśnie, ale to mimo wszystko do ważna na pewno historia nie dużo udało nam się pojęcia ważne, że to pan zasygnalizował, że oczywiście sukces tej tego powstania jest również związany z tym co się dzieje w tzw. otoczeniu międzynarodowym o wsparciu właśnie ważnych państw tamtego świata tutaj przepraszam tylko Doda się, że przerwę to tak jak pan powiedział właśnie starożytna Grecja wtedy była niesamowita moda ta ten cały wątek Filocha leńskiego było przekonanie, że prawda trzeba bronić demokratycznych starożytnych ateńczyków i Sparta przeciwko znowu Turcy jako Persowie, tak więc to dobrze to odwołanie było bardzo istotne oczywiście Grecy bardzo podkreślali wtedy w ramach tej wojny propagandowej walczą przeciwko Turkom, że my jesteśmy spadkobiercami nie tylko oczywiście Rzymu Bizancjum, ale przede wszystkim starożytnych Greków no właśnie ważne w każdym razie że, zanim się udało, choć oczywiście nie był koniec wszystkich problemów co również pan zasygnalizował, ale do, czego jeszcze wrócę w dalszej części audycji, a teraz już dziękuję Adam Balcer Uniwersytet warszawski autor podcastu Babel na portalu tokfm PL Kolegium Europy wschodniej był naszym goście dzięki rozmów dziękuję bardzo, Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz gościem audycji pan Grzegorz Dziemidowicz orientalista dziennikarz dyplomata zastępca kierownika Akademii służby zagranicznej dyplomacji Collegium Civitas w latach 20012005 kierował polską placówką w Atenach dobry wieczór dobry wieczór państwu dobry wieczór panu domyślam się, że jak wtedy były nie takie okrągłe oczywiście rocznice, kiedy był pan ambasadorem w Atenach były okazje do świętowania przy okazji być może przypominania nowy jakiś polskich akcentów zwykle doszukujemy się jakiś polskich akcentów nawet wydarzeniach sprzed wielu lat no tak to prawda 25marca to jest wielki dzień dla Grecji dla Greków to jest początek tej wielkiej wojny o niepodległości, która doprowadziła do powstania współczesnego państwa greckiego także jest wielka rocznica wielka okazja zawsze tego dnia organizowane są parady wojskowe defilada on lepszy jednostki armii greckiej my pokazywane są zarówno społeczeństwu jak też korpusowi dyplomatycznemu zaproszonym gościom no w tym roku właśnie wczoraj do tomu szczególnie uroczyste uwagi na okrągłą rocznicę 200 lat walki o niepodległość początek walki o niepodległość to rzeczywiście jest okazja do świętowania no i zjechał z kilku prominentnych liderów z zagranicy nie bacząc na koronawirusa, który jest przecież pandemią wszechobecną w świecie, ale tym, niemniej i to byli goście tacy, którzy powinni znaleźć w Atenach zacznijmy może od osoby najbardziej prominentnym w imieniu Korony brytyjskiej w wielkiej Brytanii nos zaszczyciła ceny na te uroczystości przy orzekaniu małżonką i proszę sobie wyobrazić, że rynek, gdyby wspomnienie fakturze rodzina brytyjska rodzina królewska jest spokrewniona z rodziną w Altenbergu to jest babka księcia Karola, która była równocześnie księżną Grecji bowiem wyszła za most dla młodszego brata ówczesnego greckiego monarchii także to jest jak gdyby ten pierwszy rodzimy akcent obecności księcia Karola drugi chyba jeszcze ważniejszy to niezwykła sympatia, jaką w wielkiej Brytanii, ale zresztą w całej Europie cieszy właśnie grecka jest walka o niepodległości greckich wysiłki uzyskania tej niepodległości, że wspomnę tutaj no wspaniałego poetę lorda Byrona, który zresztą zmarł w czasie walk o niepodległość od mitologii, ale uwielbiał pana malarię prawda parokrotnie tak, ale w każdym razie oby takim my, czyli nie wspierającym greckiej starania dążące do niepodległości także ruchy pan Kaleński, bo tak się nazywało w Europie to zjawisko tych, którzy pokrywali Grecji grecką kulturę, ale przede wszystkim to polityczne wydarzenia było dążenie do niepodległości Otóż ten pan dla nich był niesłychanie silny w wielu krajach europejskich ale, zwłaszcza w wielkiej Brytanii i we Francji, chociaż również nie brakowało polskich akcentów w tym względzie skład chyba wspomnieć Adama Czartoryskiego prawda naturalnie, ale mało znany jest np. fakt taki Polski czy niepolski tablicy Komar rękoma oraz tylnej upamiętniającej chwilą europejskich Filocha Helenów, którzy zginęli, pomagając Greków w walce o wolności i mieście na plus przy kościele Przemienienia Pańskiego taka specjalna specjalne minister również tablica i 280 nazwisk i tam również nazwiska polskiej tak jak ku Lewski laski Mierzejewski Dąbrowski od chorych i w każdym razie jeśli Polacy czynnie uczestniczyli w pełni pierwszej fazie greckiej wojny o wyzwolenie spod tureckiego panowania, które trwało znacznie dłużej nasze rozbiory, bo 400 lat także rzeczywiście ta wielka sympatia, jaką Grecja cieszyła się wówczas Europie no chyba kulminacją było to słynne powiedzenie Chateaubriand darzy, gdy Europa wychodzi barbarzyństwa patrzył na apetyt i to praktycznie odnosi się do wszelkiego rodzaju kryzysów politycznych gospodarczych, bo być może również ten jeden z greckich przykładu wychodzenia z pandemii będzie także takim widocznym bowiem oni sobie całkiem nieźle radzą wspomniany przeze mnie książę Adam Czartoryski on po prostu wsi Świlcza będą zorganizował werbunek oddziałów w tych właśnie chińskich z całej Europy stąd ni stąd to nazwisko no ja tego chciałem teraz namówić pana właśnie ze względu na znakomitą wiedzę również o tej Grecji bardziej współczesnej do takiej rozmowy no bo państwo, które pełni podległość wywalczyło jako 1jeden z pierwszych przecież można powiedzieć Jeślinie pierwsze w Europie no jednak przez wiele lat później i jest ma trudną historię no by zaraz okres chociażby po drugiej wojnie światowej kiedy, kiedy tam dochodzi do do poważnych walk do wojny domowej, czego zresztą skutkiem była chociażby migracja licznej grupy komunistów greckich do Polski około 17 000 oczywiście plusy rodziny także to była spora grupa moich wróciła do Grecji wykorzystają z różnych form złagodzenia restrykcji wobec nich także amnestii zła sama na początku lat osiemdziesiątych, ale proszę sobie wyobrazić, że no nie tylko my do tej pory są zakorzenieni i w Polsce, ale również i dzieci czy wnukowie posiadający, jakby podwójne obywatelstwo także mający prawo do polskiego obywatelstwa tym samym np. studiowania na polskich uczelniach to było dość powszechne zjawisko jeszcze 10 lat temu właśnie na nich wyborów i powrotu do Polski, mimo że no zakorzenieni byli w Grecji, ale mówi o tym właśnie jako przykładzie no pewnych napięć, które ciągle w tym kraju właściwie były mimo właśnie tak dawno już mówi walczącej o niepodległość lata pięćdziesiąte nawet 60 szybki rozwój wydawało się, że ten program czy plan Marshalla na tyle pomaga Grecji żona właśnie będzie wychodzić bezboleśnie już byłyby w stronę takiego państwa do dobrobytu na, a potem mamy przewrót czarnych pułkowników nowego jakaś historia niezwykle dramatyczna pokazująca właśnie ono ciągle te konflikty w tym państwie to prawda zaprzeczenie greckiego wynalazku jak oni twierdzą to znaczy demokracji to prawda to jest taka czarna plama we współczesnej historii Grecji, ale wyjście z tego okresu też było niesłychanie mamy dla i wówczas wszystkie siły polityczne po odzyskaniu jak gdyby Demokratycznej niezawisłości w latach siedemdziesiątych Otóż wszystkie siły demokratyczne od lewa prawa skrajnej lewicy po skrajną prawicę zobowiązały się, że nigdy więcej wojskowi nie sięgnął po byłaby to po pierwsze po drugie, że demokracja, jakkolwiek wszyscy wiemy wielce niedoskonała to jednak głos nie będzie naruszana Grecji i np. gdy zaczyna się rok polityczny regule wrześniu, gdy kończą się wakacje w Atenach to bardzo często mamy do czynienia z nieustannymi manifestacjami protestami i ulicznymi demonstracjami i proszę sobie wyobrazić bardzo rzadko zdarza się to co rzeczywiście skrajne przypadki, że policja interweniuje oraz przeciwnie strzeże tych maszerujących przez Śródmieście oczywiście zatrzymujących cały ruch kierowcy są wściekli, ale uznawany jest za absolutny przejaw demokracji i tego nie można absolutnie stopować to jest oczywiście jeden z nieskończonych przykładów np. gdy zdarzało się też ze współczesnej historii Grecji, które parki wygrywała wybory, ale miała niewielką różnicą głosów w parlamencie powiedzmy 23 posłów więcej, ale to wystarczało, żeby szanowano ten ten wybór, mimo że minimalny to zwycięstwo było przecież niewielkie, ale jednakowoż szanowano wyrok demokracji i rząd, który powstawał w wyniku wyborów mógł mieć pewności stosowania do końca kadencji to nie jest takie szczególne dla Grecji swoboda ekspresji możliwości protestowania i Grecy korzystają z tego obficie nie wyobrażam sobie życia politycznego życia publicznego w tym kraju bez Best dla absolutnej swobody ekspresji, ale jednocześnie właśnie w tej w tej demokracji greckiej no i mimo, a może dlatego tak wspaniałych tradycji sięgających starożytności pojawiały się co jakiś czas takie momenty właśnie pokazujące jak to jest taki taki kraj no też pewnych skrajności i łatwości konfliktu między Grekami dość powiedzieć, że by w momencie, kiedy władzę przejęła Syriza mówi już czasach bardzo współczesnych no wszyscy właściwie nazwali ją radykalną i spore było wtedy w Europie przerażenie co z tego wyniknie potem się oczywiście okazało, że pan premier Cipras no bardzo odpowiedzialnie rządził krajem mimo referendum dotyczącego właśnie odrzucenia tych tych tego tej reformy, które były niezbędne dla udzielania Grecji pomocy finansowej by właściwie do dochodził do porozumienia Legii nic więcej też w tym samym czasie rozkręca swoją popularność no partia złoty Świt, którą nie dość, że właśnie oficjalnie się nazywało Neo faszystowską no to w efekcie zresztą potem doszło do głośnego procesu sądowego ta organizacja przez sąd została właśnie uznana za taką i przywódcy by otrzymali wyroki tak dalej znowu wracam do tego pytania, skąd jest tych Greków taka nie chcę Polic skłonność, ale taka łatwość tworzenia staż w skrajnych jakiś myśli politycznej procesy wyobrazić, że w moim przekonaniu wynika to absolutnej swobody zarówno działania politycznego i rzeczywiście to muszą być skrajne skrajności, o których pan wspomniał złota Jutrzenka czy też złoty Świt, a jednak rzeczywiście została potępiona przywódcy skazani bardzo głośnym procesie i praktycznie to ugrupowanie zniknęło ze sceny politycznej, ale wracając do głównego wątku, bo ta swoboda wypowiedzi oczywiście sprzyja powstawaniu różnego rodzaju odcieni politycznych grupy grupy Recykl podczas mojego pobytu w Atenach np. greccy komuniści mogą mieli 4 parki, które właśnie przymiotników miały komunistyczna partia Grecji ta główna klasyczna, ale oprócz tego byli np. Eko komuniści i pochodne, więc ból to jest mało wyobrażalne w innych krajach demokratycznych natomiast w Grecji jak najbardziej Malle nawet pan wspomniał o tym okresie rządów premiera Ciprasa i to bardzo lewicowej Syrizy to jednak głosy Grecy nigdy nie wychodzi nawet w tym czasie z salonów europejskiej demokracji zawsze byli aktywnymi Grecja była jednym z filarów różnego rozwiązań różnego rodzaju rozwiązań demokratycznych propaństwowych Unii Europejskiej i oczywiście bez najmniejszego protestu sprzeciwu partia Syriza poddała się ryzyko Benedyktowi wyborczemu przegrywający wybory nową demokracją w tej chwili jest w opozycji, a rządząca partia ma się całkiem dobrze, tym bardziej że wychodzenie z kryzysu spowodowanego tą artykuły z boku zapaścią ekonomiczną w latach 2009 i następnych no oczywiście teraz w tym trudnym okresem pandemii Otóż to wychodzenie z kryzysu jest całkiem całkiem dobre i te rozwiązania proponowane przez rządzący są akceptowane przez społeczeństwo to jest temat oczywiście na wielogodzinną pewnie rozmowy, ale no cóż jako kiedyś znakomity dziennikarz radiowy świetnie sobie pan poradzi w 3 minuty, aby powiedzieć o takiej pozostałości trochę po tych konfliktach grecką tureckich, jakim jest Cypr, który przez dziesiątki lat jest no takim trochę właśnie nierozwiązanym problemem czy on jest już tak do końca świata nie rozwiązany czy czy pan myśli, że jednak może ta to jest bardzo trudno rozwiązywany to to nie ulega wątpliwości w dużym stopniu wina leży po stronie greckiej to znaczy ówczesnej władzy w Atenach i władzy, o której pan wspomniał, czyli czarnych pułkowników ład wojska wtedy takim nadrzędnym hasłem była nos, czyli zjednoczenie Cypru z Grecją, ponieważ większość mieszkańców Cypru mówi po grecku ma greckie korzenie wydawało się wojskowym to bardzo proste po 1 rzeczy nie przewidzieli zdecydowanej reakcji Tour, która interweniowała wojskową i zajęła część wyspy, aby kwitną do ilości zamieszkałych tam osób pochodzenia tureckiego, czyli prawie 40% tak to trwa do dzisiaj cykl jest podzielony oczywiście można się dziwić, dlaczego w takiej sytuacji został przyjęty do Unii Europejskiej, ale jest moim np. Turcja raczej bardzo bardzo długo nie będzie krajem członkowskim Unii natomiast język turecki już do Unii zawitał bowiem jednym z 2 obowiązujących języków na Cyprze, który to jest jak najbardziej Unii Europejskiej członkiem to jest rzeczywiście bardzo skomplikowana sprawa i trudna do do rozwiązania być może w przyszłości raczej dalsze niż nie bliższej wspaniały rozwój ekonomiczny obu części Cypru spowoduje spowoduje łagodzenie napięć, ale teraz przy obecnych władz zarówno w Ankarze, jaki jak w Atenach wydaje się to po prostu niemożliwe to na koniec pozwolę sobie tylko jeszcze na małą refleksję taką, że dla mnie oczywiście i pan ich i Grecja Ateny będą zawsze kojarzyć się szalenie ważną ważnym wydarzeniem, a więc podpisaniem traktatu akcesyjnego u stóp Akropolu, kiedy to właśnie tam Polski prezydent ówczesna Aleksander Kwaśniewski Kwaśniewski premier Leszek Miller pan Włodzimierz Cimoszewicz no i doszło do tej uroczystości podpisania traktatu właśnie wtedy, kiedy pan pełnił funkcję ambasadora jak to się ja tam byłem i chyba tak piłem wino, ale no, ale zawsze będę miał w ogóle podniosły dla nas moment absolutnie kamień węgielny polskiej współczesnej historii, ale ale, nawiązując do obecnej rocznicy stulecia wojny o niepodległość Grecji no tam oczywiście wspomniałem o tych wielu prominentnych gościach z Paryża, który też taką kolebką pan hedonizmu, czyli ogromnej sympatii dla Grecji prezydent Macron wysłał swoją minister obrony, która miała przepiękny wystąpienie podczas tej uroczystości stulecia no i m.in. powiedziała, że każdy przyjazd do Grecji to przyjazd do naszych korzeni co jest bardzo dobre motto jeśli chodzi o uczesany prowadzenie dyplomacji stosunków międzynarodowych, ale rzeczywiście Grecja jest takim uśmiechem rozumiem, że po wyjściu z tak głębokiej ekonomicznej zapaści, która Unię europejską kosztowała przecież ponad 240 000 000 000EUR w ramach pomocy no ale takich normalnie żyć wczasach, bo Grecja jest takim uśmiechem Europy i chyba należy to i doceniać i pielęgnować oczywiście składamy najlepsze życzenia z okazji dwusetnej rocznicy wspaniałego święta bardzo dziękuję pan Grzegorz Dziemidowicz dziennikarz dyplomata ambasador Polski w Atenach od lata 20012000 dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, podziękować Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję przygotowała Maciej Zakrocki dobre noc Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA