REKLAMA

Homo economicus nie istnieje. Co zatem kieruje ludźmi? [ekonomie przyszłości]

Światopodgląd
Data emisji:
2021-03-31 15:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
16:25 min.
Udostępnij:

O wykładzie "Antropologiczna teoria wartości. Kiedy Mauss spotyka Marksa" w ramach cyklu Ekonomie Przyszłości i Biennale Warszawa rozmawiamy z autorem antropologiem i kulturoznawcą dr Michałem Rauszerem.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a świat podgląd Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem jest teraz dr Michał brał się z zakładu interdyscyplinarnych badań nad kulturą na Uniwersytecie warszawskim dzień dobry dzień dobry państwu też autor m.in. Bękartów pańszczyzny, ale będziemy rozmawiać o czymś w tym KON zupełnie innym to kolejna nasza rozmowa z cyklu ekonomię przyszłości cyklu, który prowadzi Biennale Warszawa ile MON dyplomaty kick teraz trwa sezon 2,5 jak nazwał autor opiekun serii Przemysław Rozwiń » Wielgosz to są rozmowy o rozszerzające naszą wiedzę o współczesnej ekonomii wychodzące poza tą ekonomią klasyczną czy na klasyczną i zazwyczaj właśnie w radiu TOK FM proponujemy państwu taki krótki skrót tego po prostu, o czym mówią autorzy poszczególnych wystąpień całość całe nagranie całego spotkania z Michałem 7 znajdziecie państwo m.in. w naszym systemie podcast to tam możecie odsłuchać, a teraz właśnie podsumowanie tego wykładu czy tego seminarium w światopoglądzie, a dr Rau Cher mówił o tym, że Homo economicus nie istnieje i że jak w zasadzie to weryfikowalne, że on nie istnieje, więc bb chwilę porozmawiamy o tym dlaczego nie istnieje to znaczy jakie ma pan tutaj argumenty, że istnieje, jeżeli on nie istnieje to jaka logika kieruje ludźmi no to jest takie bardzo trudne pytania postaram się w skrócie oczywiście na to odpowiedzieć co też próbowałem robić w tym seminarium to znaczy odłączyć takich historii mianowicie jeden z największych polskich czy polską brytyjskiej właściwie antropologów Bronisław Malinowski on jeszcze w Krakowie napisał taki doktorat swój mnie, które zwą się o ekonomii myślenia i on wpisywał się takie aktualne w czasie, w którym pisał czyli, czyli na przełomie wieków ten doktorat lub ryzyk aktualne dyskusję bardzo mocno wtedy obecny był taki właśnie mit Homo oeconomicusa, czyli że człowiek to jest taka jednostka, która kieruje się najmniejszym wysiłkiem po to, żeby osiągnąć największy zysk i kiedy ten Bronisław Malinowski i to taki trochę dominujący trend w tamtejszej ekonomii w myśl ochotnicy z perspektywy to tak jakby taki idealistyczny postrzega taktach hamakami kilku i kiedy Bronisław Malinowski pojechał na badania, nad którą jutro brandy no to sam napisał w argumentach Zachodniego Pacyfiku w ogrodach koralowych maggi, że właściwie to co napisał w tym roku o tym misja Homo oeconomicusa to może wrócić do kosza znaczy, kiedy zaczął przyglądać temu jak funkcjonuje gospodarka ekonomika tych właśnie społeczności mieszkańcy, którym Randy to zauważył, że zdecydowanie większą część czynności mnie i jakby takiej działalności, którą można by określić jako działalność odnoszące się do gospodarki czy jakiś taki działalność ekonomicznych z perspektywy ekonomii zupełnie bez sensu znaczy to pisał np. przy okazji przy okazji uprawiania ogrodów przez przez mężczyzn okradło takie rośnie jak ma i zauważył, że oni po prostu budują jakieś wielkie ogrody okazała itd. dbają nie prawda uprawiają tamte rośliny natomiast w ogóle nie mają żadnego zysku z tego znaczy w efekcie to co rośnie w tych ogrodach przekazują w związku z tradycyjną kulturą dla rodziny swojej siostry no tak dla wodza oczywiście tak dalej ten dalej, więc zupełnie kompletnie nieekonomiczne działań poza tym inni badacze tacy jak Marcel Moss stwierdzić, że patronem tego wykładu, z którym rozmawiam tak tak dokładnie punkt stwierdził w taki swojej słynnej książce o ekonomii daru, że ten mit taki, że człowiek kiedyś tam żył w tej szczęśliwej świecie, gdzie prawda zmienia się barterowe czy ktoś samochodową pomidorów któż inny hodował powiedzmy ziemniaków wymienili się i to był jak gdyby ten ideał wolny rynek rolny jest takim, jakim takim optymalnym zrównoważonym systemem, który porusza się odnaleźć tak i Marcel Moss in Roman Dmowski też pisał, że z perspektywy antropologii, żeby ich związku z tym takie powiedzmy antropologii historycznej to jest kompletnie kompletnie nie nie nie tak co znaczy to ten teren ten mit ta iluzja wolnego rynku to zupełnie się nie sprawdza, jeżeli zaczniemy przyglądać temu jak to wszystko funkcjonuje społecznie i Marcelo z kół takie pojęcia, że w społecznościach tradycyjnych dominowała ekonomia darów, czyli ekonomia oparta na zmianie zmianie darów od niego pochodzi zresztą to pojęcie podlać, czyli takie rytualne wymianę torów tak i Marcel Moss stwierdził, że w swoich badaniach Daria, gdyby jest kompletnym zaprzeczeniem właśnie tego mitu Homo oeconomicusa, dlaczego dlatego, że tym coś co się wymieniamy to powoduje że, gdyby pomiędzy nami którzy, którzy dajemy i drugą osobą, która otrzymuje powstaje powstaje związek wzajemności co znaczy to druga osoba powinna nam się zrewanżować natomiast osoba powinna się zrewanżować, opierając się na ekwiwalent co nasze ona powinna nam dać coś co jest równoważne zaraz jeszcze powiedzieć to nie jest publiczne myślę, że w wielu domach przed wioską, gdzie mówimy Ojcze kupujemy prezenty limit 50100zł np. tak, ale to ta wartość rzeczy bardzo ciekawą rzecz za chwilę o tym powiem i czyli należy dać ekwiwalent tak, jeżeli dajemy komuś prezent otrzymujemy za to ekwiwalent to to suma takie zmiany to jest po prostu 0 tak nie mamy z tego żadnego zysku w wymianie rytualnej takiego w sensie ekonomicznym, ale mamy bardzo duży zysk, dlatego że dary powodują, że społeczeństwo funkcjonuje dziś każdy z nas różnią właśnie czy różni wymiana darów to znaczy, jaką daje darł się czuje zobowiązany, żeby mi też coś dać czym się różni od wymiany właśnie takiej Towarową finansowej pieniężnej, którą mamy o zmianie Towarową finansowe pieniężnej chodzi o zysk po prostu, że miasto z tej zmiany mamy, jaki zysk także co wyprodukujemy komuś sprzedamy ich wyniku tego pojawia się jakaś nadwyżka natomiast przy okazji Ekonomiki darów chodzi o to, że tam tam to ekonomia daru wręcz zaprzecza pojawienie się muzykowi w ramach tego tak znaczy podam przykład, jeżeli np. poproszę mojego przyjaciela, żeby pomógł poskładać meble tak on pomoże poskładać meble to jako gmina musi zrozumieć czym na równym poziomie i de facto ja będę miał składano meble, czyli jakiś tam będę miał, ale podobny wysiłek będę musiał włożyć w to, żeby oddać mu tę przysługę, więc tutaj wychodzi to na 0, a że ekonomia ewentualnie dałbym mu pan stówkę np. stówkę albo tam mówilibyśmy się jak ekwiwalent stówkę praktycznego zapłaty tak, ale i teraz pytanie, że wtedy, gdyby ta to nie mnie to to opierałoby się raczej to właśnie zapłaci za pracę ani na rytualnej wymiany daru, dlatego że zmianie darów chodzi o to, że tam nie mamy do czynienia właśnie wymiana ekonomiczna znaczy to niema nam dać jakiegoś zysku w sensie ekonomicznym, ale zysk w sensie społecznym dzięki rytualnej wymianie darów dzięki temu, że się zmieniamy darami, że te dary funkcjonują w obiegu w ogóle funkcjonuje społeczeństwo, dlatego że z perspektywy antropologicznej po prostu to co my dajemy przy okazji wymiany darów to jest reprezentant naszej więzi pomiędzy pomiędzy danymi osobami mogę to my odpowiedzi na przykładzie najbardziej pana mniejszym przykładem jest tutaj to kiedy dziecko daje swojej matce laurkę koszmarną laurkę na zgraną jakiś kartce papieru z perspektywy ekonomicznej to w ogóle nie ma żadnej wartości tak natomiast dla matki czy dla dla ojca, który taką laurkę otrzymał od dziecka ma to niebywałą wartość, dlatego że reprezentuje zdjęć i podobnie z każdego rodzaju wymianą darów znaczy, nawet jeżeli komuś damy prawda jakoś to coś ekonomicznie bezwartościowego tu przez to, że dajemy komuś w związku z tym wprowadzamy to relację społeczną, w której ta wymiana darów musi pomiędzy nami nastąpić to my tak naprawdę nie dajemy czegoś w sensie ekonomicznym tylko dajemy coś co reprezentuje społeczną tak i dzięki temu jak gdyby każde społeczeństwo de facto funkcjonuje to jest, gdyby klucz tego, o czym mówi Moss i Grabarek i ma nosa, bo daje David Graebe już nieżyjący jest też patronem tego sezonu 2,5, czyli takiego antropologiczne go spojrzenia właśnie na ekonomię tu dużo ciekawych wątków, ale pozwolę sobie może trochę tę rozmowę poprowadzi teraz pod hasłem czy pod pytaniem co z tego dla nas wynika oczywiście Homo economicus istnieje tak jak nie istnieje ta logika ekonomiczna bardzo silnie poprzez przez ostatnie dekady czy nawet setki lat przeniknęła nasze życie i cały czas po to, towarowi nie wchodzi coraz głębiej w relacje międzyludzkie tak itd. itd. kiedy poznamy ten pomysł ekonomii daru to co tam ta wiedza dziś może dać to znaczy takie żoną nie wskazywał zresztą Greber, bo ja po prostu, jakby trochę nam sprawozdanie z tego co pisał to chodzi po prostu o takie wskazanie, że nie tylko nie wszystkie, ale większość zdecydowana większość naszych aktywności życiowych odbywają się w formie wartości, która mogą być wartościami społecznymi jak dar mogą być wartością kulturowymi, ale niekoniecznie są wartościami ekonomicznymi natomiast właśnie ten Homo economicus tempo powiedzmy sobie ideologię neoliberalna każe wszystkie tego rodzaju wartości przeliczać na wartości ekonomiczne i to jest to jest właśnie największy problem pisał o tym David Graebe no i podaje on podaje oczywiście tam szereg przykładów, ale to chodzi po prostu takie auto warownie relacji pomiędzy nami my po prostu zapominamy, że spora część naszego funkcjonowania w społeczeństwie nie opiera się po prostu na ekonomi nie może się nad ekonomią opierać, jeżeli ja relacji z moimi bliskimi czy w ogóle relacje społeczne oprzeć wyłącznie na relacjach ekonomicznych to społeczeństwo rozpada w takim momencie taki mamy bardzo poważny problem tak oczywiście układ naczyń nieprawdą jest, że jest taka naturalna kondycja człowieka i to jest ten wulgaryzm zwany właśnie taki Homo economicus, ale ta ta idea czy ta logika czy tak geologia właśnie neoliberalna no taki połowa racjonalności technokratyczny gości uwolnienia nas od niesprawiedliwości od przekrętu od niejasności od nierównowagi, że właśnie, jeżeli wprowadzimy tę logikę rynku również wiele miejsc naszego życia ona wkracza teraz jeszcze dzięki światowy cyfrowe światu już coraz głębiej w nasze życie tam choćby ta nasza relacja swoim blokiem, którą przekazujemy dane doświadczenia dzięki temu mamy ten instrument społecznej też rozrywkowy, ale czy z tego już czy Greber albo inni wynika, jaki już bardziej konkretny pomysł społeczno-polityczny znaczy oczywiście tam są bardzo różne propozycje, których do, których można się tutaj odnieś, które jak wskazują na to, że można społeczeństwu trochę inaczej zorganizować, ale w naszym ja bardzo chciał się odnieść do niebezpiecznej, jakie niesie właśnie to ta iluzja naturalności, dlatego że chodzi tutaj po prostu o to, że jeżeli np. my mamy spory nad społeczeństwo opiera się czy relacje, które opieramy na takiej logice wymiany darów tak jakkolwiek by te dary nie były nie były rozumiane i to, jeżeli wprowadzimy do tego elementy ekonomiczne to zaczyna się pojawiać takiej nie taka gra sił to znaczy ten, kto może podyktować ceny za zadane Danny element właśnie takie ekonomi wymiany not jak decyduje o tym ile ile te czynności czy też te wszystkie rzeczy, które w ramach w ramach społeczeństwa robimy robimy kosztują i to jest bardzo poważne niebezpieczeństwo, dlatego że ono ono prowadzić po prostu do wypaczeń w tym stylu grobem podaje tutaj taki przykład, że nie wyobrażam sobie pracę śmieciarza pracę pielęgniarki to są prace, które są społecznie niesamowicie ważne, a jednocześnie są najmniej no jednak najgorzej opłacanych zawodów tak ją mówi, że z drugiej strony wyobraźmy sobie ze sobą myślę, że element mit merytokracji jakiejś tak tak i teraz on Greber mówi wyobraź sobie z drugiej strony wysoko postawionych menedżerów, jaki spekulantów finansowych, którzy zarabiają jakieś niesamowite pieniądze, więc jeżeli byśmy, chociaż pielęgniarka śmieci wszyscy pień, żeby w Polsce nagle zniknęli i pielęgniarki czy śmieciarze no to możemy sobie wyobrazić, że w ciągu 2 dni mamy chaos kryzys po prostu jakoś zapaść społeczną tak, gdyby w tym samym czasie mu wszyscy my spekulanci finansowi czy prawda bankierzy czy trzeci wysocy inaczej znikną zniknęli to najprawdopodobniej nikt tego nawet nie zauważył i Greber podaj tutaj konkretny przykład to znaczy on podaje przykład strajku, które odbyło się starcie bankierów, który odbył się bodaj 10 lat temu i ja nawet teraz nie potrafi sobie przypomnieć, kiedy miał dokładnie miejsce, dlatego że po prostu nikt tego strajku nie zauważył, gdyby zastrajkowali śmieciarze to w momencie mielibyśmy do czynienia ze społeczną tragedią i teraz on mówi, że po prostu dzieje się tak, dlatego że usługi czy śmieciarza czy czy pielęgniarki one są takimi, które mają przede wszystkim wymiar wymiar społeczny opieki na zagospodarowanie pewnych grup społecznych one one nie produkują w tym sensie jakiś nowych nowych towarów tak śmiecia pielęgniarka, ale mają wymiar taki, że utrzymują społeczeństwo w funkcjonowaniu, a jednocześnie są to zawody, które są najmniej opłacone tak nowo, dlatego że z perspektywy ekonomii logiki takiej neoliberalnej czy ideologii neoliberalnej generują żadnego zysku w związku z tym noszą społecznie, gdyby w ten sposób źle źle postrzegane i teraz rozwiązaniem grobem mówi o tym, że musimy po prostu trochę za zacząć wracać do tego klasycznego antropologicznego patrzenia na logikę darów logika daru po prostu utrzymuje społeczeństwo jak jest w porównaniu z Bona uznaje istniejącego społeczeństwa to przede wszystkim ono i ona pokazuje co to na co na co społecznie powinniśmy poznać wice społecznie ważne, bo jeżeli dopuścimy do tego logikę ekonomiczną do każdego elementu sfery społecznej to będziemy po prostu zmierzać w stronę katastrofy jak skończyliśmy Czesia i teraz tak ciąg dalszy znajdziecie państwo właśnie w tym wykładzie seminarium dr Michała reżysera, którego zapis m.in. w naszym systemie pod Kasprowym w książce praca bez sensu, która tutaj była przywoływana przez dr Rosie autorstwa Davida Webera, ale też chciałbym państwa zachęcić do sięgnięcia również do systemu patentowego do rozmowy, w którą prowadziłam w ramach programu wieczorem właśnie o pułapkach i oszustwach merytokracji tak naprawdę złudzeniu, że ją mamy też przy okazji już koniec ogłoszą dziś wieczorem zapowiedzieć, że dziś też ciąg dalszy rozmów porozmawiamy o tym dlaczego warto 400 000 zegarek piłkarza wzbudził tyle emocji i jaki ma związek z systemem podatkowym oraz bardzo uważanej przez tych właśnie liberałów czy konserwatywnych liberałów niebezpiecznej teorii nowoczesnej teorii pieniądza tak do tego stopnia, że w kongresie chcą przyjąć wzywają do przyjęcia rezolucji potępiającej teorie ekonomiczne to dziś po dwudziestej drugiej dr Michał dał się państwa gościem za co bardzo dziękuję informacja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA