REKLAMA

1 kwietnia 1979 roku proklamowano Islamską Republikę Iranu

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-04-01 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:34 min.
Udostępnij:

Jak doszło do obalenia rządów cesarza Iranu Rezy Pahlaviego i objęcia władzy przez islamskich duchownych, na czele których stał wtedy ajatollah Chomeini? O tym opowie dr Robert Czulda. Rozwiń »
Od powstania republiki islamskiej minęły 42 lata, a ona dalej trwa. Polityka Iranu wprowadza wiele zamieszania i na Bliskim Wschodzie, i na całym świecie, żeby tylko przypomnieć obawy tegoż świata, że Iran wzbogaca uran, bo chce budować swój militarny potencjał nuklearny. O współczesnych skutkach funkcjonowania Islamskiej Republiki Iranu opowie Jarosław Kociszewski Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór w czwartek 1kwietnia jak zacząć, żebyście państwo nie mieli podejrzeń, że to co mówią jest na serio jakiś żart czy jak to mówimy dzisiaj po polsku way News w końcu jeszcze przez ponad 50 minut mamy prima aprilis, a więc dzień żartów nieprawdziwych informacji, gdyby szukać genezy tego zabawnego dnia to podobno trzeba zacząć od starożytności, a oto bowiem zdaniem niektórych badaczy geneza zwyczaju ma związek z rzymskim zwyczajem Rozwiń » seriali obchodzonym na początku kwietnia na cześć bogini Ceres wg jednej z legend, kiedy poszukiwała ona swojej porwanej córki została wyprowadzona w pole Grecy wiążą historię tego dnia z mitem o Demeter i Persefony Persefona miała zostać porwana do Hadesu na początku kwietnia matka Demeter, szukając jej kierowała się echem głosu córki, ale cechują wiodło prawdopodobna wydaje się również wersja, że obyczaj ten wywodzi się z rzymskiego święta w Generali obchodzonego właśnie 1kwietnia w tym dniu dozwolone były żarty wygłupy i kawały, ale wracając do pierwszego mojego pytania jak mówić tego dnia było jasne, że to prawda powiem szczerze, gdy dzisiaj rano usłyszałem na naszej antenie, że oto rząd zmienił zasady rejestrowania się na szczepienia te, które uroczyście przy pomocy pięknych slajdów ogłosił 2 dni wcześniej jako przecież przemyślane i mądre to myślałem, że to właśnie primaaprilisowy żart, a tu się okazało trochę tak, ale trochę nie w tej sytuacji najlepiej sięgnąć do historii, bo tu jest większa pewność, że coś naprawdę się wydarzyło, tym bardziej że w czwartki przypominamy ciekawe wydarzenia w historii świata, więc manewr jest jak najbardziej w porządku cóż zatem interesującego wydarzyło się 1kwietnia w przeszłości np. w 1979 roku tego dnia proklamowano islamską Republikę Iranu był to skutek czegoś co znakomity reportażysta Wojciech Dziurzyński nazwał rewolucją w imię Allaha, czyli skutek wydarzeń, które doprowadziły do obalenia rządów cesarza Iranu Rezy Pahlawiego albo szacha jak czasami mówiliśmy i objęcia władzy przez islamskich duchownych na czele, których stał wtedy ajatollah Chomeini ta zmiana spowodowała olbrzymie napięcie i to w skali świata szczególnie po tym, jak zrewolucjonizować młodzież zajęła ambasadę amerykańską w Teheranie wzięła zakładników wszystkich pracowników to wywołało potężny kryzys, bo wiadomo było, że taka akcja to przekroczenie wszelkich norm w stosunkach międzynarodowych, że upokorzone mocarstwo musi zareagować akcja amerykańskich komandosów, której celem było uwolnienie zakładników skończyła się fiaskiem co tylko dobiło i tak już słabą pozycję prezydenta Cartera tamtych czasach tej bardzo ciekawej historii opowie nam dr Robert Czulda fundacji Pułaskiego od powstania Republiki islamskiej minęło 42 lata ona dalej trwa polityka Iranu wprowadza wiele zamieszania na bliskim Wschodzie i w całym świecie, żeby tylko przypomnieć obawy tego świata, że Iran wzbogaca uran, bo chce budować swój militarny potencjał nuklearny na współczesny skutkach funkcjonowania islamskiej Republiki Iranu opowie Jarosław Kociszewski z fundacji bezpieczeństwa i rozwoju Stratpoints portal nowa Europa wschodnia, zanim jednak pojawią się nasi goście to zapraszam jeszcze na subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia władze Seulu poinformowały międzynarodowy komitet olimpijski swojej propozycji współ organizowania letnich igrzysk olimpijskich 2032 roku wspólnie ze stolicą Korei północnej pisemna propozycja współorganizowania igrzysk w tym, że 2032 roku przez Olimpią Young została przedłożona komisji do spraw przyszłych gospodarzy komitetowi olimpijskiemu podała południowokoreańska agencja Yonhap w oświadczeniu władze stolicy Korei Południowej oceniły jako zaskakujący komunikat MKOl z lutego, w którym informowano, że preferowanym kandydatem do organizacji tych igrzysk w tym roku jest australijskim Brisbane władze Korei Południowej oraz miasta Seul natychmiast wyraził rozczarowanie decyzją oraz przeprowadziły konsultacje z MKS-em, które doprowadziły do zaprezentowania propozycji współ organizowania igrzysk z Pjongjangiem władze przekazały zwróciły się do lokalu z prośbą o kontynuowanie negocjacji z innymi miastami rywalizującymi o organizację igrzysk jako bis będą nie zostało jeszcze ostatecznie wybrany władze Seulu zaznaczyły, że propozycja wspólnego z Pjongjangiem zorganizowania igrzysk olimpijskich dotyczy urzeczywistnienia pokoju na świecie poprzez sport założenia propozycji mówią o redukcji kosztów organizowania imprezy jej minimalnym wpływie na środowisko naturalne oraz połączeniu nowoczesnych technologii z kulturą koreańską może warto spróbować, choć z pewnością należy postawić na jakieś warunki dotyczące przestrzegania praw człowieka no i poczekać na reakcję władz Korei północnej dalej będą chciały organizować wraz z władzami Korei Południowej igrzyska olimpijskie Maciej Zakrocki przedstawia Kongres departamentu stanu co roku publikuje raport na temat praw człowieka w krajach całego świata eksperci badają czy nie naruszono zapisów powszechnej deklaracji praw człowieka w raporcie tegorocznym dopiero właśnie, który się ukazał opisano wiele przypadków naruszeń praw człowieka w Polsce ten raport departamentu stanu na początku opisuje m.in. przebieg ostatnich wyborów prezydenckich w naszym kraju autorzy dokumentu podkreślają, że telewizja publiczna została użyta jako narzędzie kampanii Andrzeja Dudy, który ubiegał się o reelekcję w raporcie podkreślono, że przebieg wyborów nadzorowało OBWE, które nie miało żadnych zastrzeżeń oprócz wątpliwości prawnych zwrócono również uwagę, że nadawca publiczny nie zapewnił bezstronnych treści dotyczących kandydatów na prezydenta podkreślono również, że rząd kontynuował wprowadzanie zmian w systemie sądownictwa, które spotkały się z ostrą krytyką komisji europejskiej ekspertów prawa organizacji pozarządowych i międzynarodowych organizacji w raporcie zaznaczono, że w ciągu roku kilku przedstawicieli władz państwowych wyraziła stanowisko przeciwne LGBT, a niektóre z nich nazwano homofobicznymi autorzy przypominają słowa Jarosława Kaczyńskiego i Andrzeja Dudy o ideologii LGBT oraz wpis Joachima Brudzińskiego o tym, że Polska bez LGBT jest najpiękniejsza raport opisuje również naruszenia związane z ograniczeniem wolności prasy ponadto autorzy zwrócili również uwagę na wydarzenia, które miały miejsce podczas marszu niepodległości 11listopada, kiedy niektórzy policjanci zastosowali jak to napisano brutalne środki kontroli tłumu przeciwko kilku dziennikarzom, którzy relacjonowali starcia policji z grupami pseudo kibiców no cóż ma pecha ta nasza władza, bo jak komisja europejska wenecka rada Europy to teraz Kongres departamentu stanu się czepia może jednak warto postawić pytanie, dlaczego Maciej Zakrocki przedstawia Rzeczpospolita dzisiaj donosiła dokładnie pan Marek Kozubal rzecz członkowie stowarzyszenia Wizna 1939 ekshumowali miejscowości Guty bujną szczątki polskiego żołnierza 1920 roku wg przekazów zachowanych u okolicznych mieszkańców żołnierz miał spoczywać przy krzyżu na drodze leśnej, gdzie został pochowany przez ojca obecnego właściciela terenu i jego kolegę prawdopodobnie ten żołnierz został zabity szablą zdarzenie miało miejsce na początku sierpnia dwudziestego roku, kiedy wojsko polskie pod naporem bolszewików wycofywały się w stronę Warszawy ojciec właściciela tego terenu przez cały czas powtarzał synowi, że pochowany żołnierz był ułanem i pochodził z Radzymina pod Warszawą no i teraz w trakcie prac poszukiwawczych przeprowadzono badania geo radarowe zlokalizowano miejsce pochówku pasjonaci historii natrafili na pojedynczą mogiłę ze szczątkami przy, których znaleziono kilkanaście sztuk amunicji nieliczne elementy oporządzenia wojskowego resztki skóry, które pochodziło prawdopodobnie z butów natrafili też nie wybuch o odnalezieniu, którego oczywiście poinformowali policję no oczywiście władze samorządowe również zostały powiadomione o tej całej historii historii, a te zadeklarowały organizację uroczystego pochówku żołnierza członkowie stowarzyszenia chcą by w oparciu o badania dna zidentyfikować poległego dlatego zwracają się z apelem do osób, które mogą coś wiedzieć ochotników z Radzymina, który poległ w okolicy Ostrowi Mazowieckiej o kontakt ze stowarzyszeniem Wizna 1939 przyłączam się do apelu Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia to fragment konferencji szefa kancelarii premiera Michała Dworczyka, który w związku z chaosem dotyczący rejestrowania się na szczepienia został zapytany czy nie powinien zostać zdymisjonowany pan minister powiedział wtedy tak jeśli chodzi o moją odpowiedzialność jestem zawsze do dyspozycji pana premiera i zgodnie z jego decyzją w każdej chwili oczywiście mogę zmienić zadania którymi się zajmuje dopytywany czy zatem sam powinien podać się do dymisji pan minister Michał Dworczyk mówił, że nie zamierza dymisji składać poprosiliśmy o politechnicznym komentarz do tej sprawy i postawy panią prof. Ewa Marciniak z uniwersytetu Warszawskiego pan minister Dworczyk od początku pandemii właściwie od początku, kiedy można się szczepić jest odpowiedzialny za szczepienia w związku z tym można powiedzieć, że jest twarzą programu szczepień w Polsce w związku z powyższym w tej sytuacji, która dzisiaj miała miejsce należy uznać, że on ponosi konsekwencje takiej właśnie sytuacji, a trzeba wziąć pod uwagę, że mamy do czynienia z z 1 strony zaszczytem epidemii to jest kontekst, w którym trzeba naświetlać sprawność działania ministra odpowiedzialnego za szczepienia za program szczepień warto chyba powiedzieć, że można było przewidzieć, że roczniki, która będą mogły się szczepić to to jest pokolenie, które jest obyte cyfrowo to nie jest pokolenie wykluczone cyfrowo i takie tłumaczenie że, że właściwie to jest awaria systemu, czyli położenie akcentu dla takiej technologiczny aspekt właśnie tej awarii, a nie ludzki nie komunikacyjny właściwie tutaj niczego nie wyjaśnia, bo błąd związany z komunikacją skutkuje teraz utratą ponownie utratą zaufania do instytucji państwa, a w sytuacji kryzysu obywatele chcą ufać, że działania rządu są w dobrej wierze i są na korzyść obywateli zwłaszcza, gdy mamy poczucie zagrożenia zdrowia innymi słowy pan minister Dworczyk dzisiaj zdaje się unikać odpowiedzialności i uważa, że technologiczne usprawiedliwienia technologiczne wyjaśnienia tej sytuacji są wystarczająca nie są wystarczająco, bo musi być podjęte działanie, która będzie skutkowało tym, że minimum zaufania obywateli do systemu szczepień będzie miało miejsca to jest dzisiaj sprawa kluczowa pani profesor bardzo dziękujemy za komentarz, a teraz już pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia pierwszym gościem audycji jest zapowiadany już po dr Robert Czulda Fundacja płaskiego dobry wieczór dobry wieczór jak chcielibyśmy się odnieść do daty powstania islamskiej Republiki Iranu to o poszukiwaniu przyczyn, dla których właśnie 1kwietnia 70 dziewiątego roku Republika powstaje powinniśmy się cofnąć do jakiego momentu czy to są może Tusk próbuje się z sam coś podsunąć nie wiem czy słusznie są może lata pięćdziesiąte to są czasy masa DK jego obalania przez Amerykanów to właściwie można było się cofnąć nawet do początku dwudziestego wieku, kiedy Iran Irańczycy rozpoczęli coś nazywa się rewolucją konstytucyjna starali się stworzyć państwo, które oparte na własne demokratyczne z parlamentem natomiast to się nie udało bowiem ten wysiłek Demokratów został złowiony przez obce siły m.in. przez Rosję oraz przez Brytyjczyków szczególnie przez Rosjan kozaków, a na kolejnym etapem niewątpliwie są lata pięćdziesiąte, kiedy raz jeszcze Iran stara się wybić na niepodległość i wspomniany właśnie przez pana premier Iranu mostek, a pierwszym etapie znacjonalizował ropę naftową, która wcześniej była kontrolowana przez Brytyjczyków przez brytyjskie firmy, ale efektem tego toczy się drugi proces, ale efektem tego było obalenie rządu na DK i powrót do władzy szacha, który był politykiem proamerykański zostawiało, że miał wsparcia Amerykanów, że nie był antysowieckiej zwalczał komunistów co jeszcze bardziej dojrzałego atrakcyjność natomiast z punktu widzenia samych Irańczyków to oznaczało właściwie koniec nadziei na wolność, niemniej jednak czasem też muszę pamiętać, że okres rządów szacha Mohammeda Rezy Pahlawiego to jest okres mimo wszystko w jego rozwoju nasze rozwijał niezwykle dynamicznie będą również Iran był państwem bardzo zapóźnione to jest efekt rządów dynastii Kaczorów wieku dziewiętnastym i oczekiwania Irańczyków były bardzo bardzo wysokie Szach starał się do pewnego stopnia te oczekiwania spełnia natomiast nie udało mu się także nie udało się nim właśnie ta może dla przesłuchanie nie miał ambicji w sprzęt w tym pierwszym okresie dawać Irańczykom wolności człowieka sam powtarzał że, żeby Irańczycy otrzymali wolność demokrację taką rozumieniu zachodnim błąd aspirował do Zachodu potrzeba czasu potrzeba wykształcenia Irańczyka jego świadomości ludzi mówi wykształcić tak to też opadają, że ze strony Iranu w czasach szacha był państwem autorytarnym, ale z drugiej strony i rannych rząd Iranu bardzo mocno wspierał Irańczyków, żeby oni podróżowali po świecie i zdobywali wykształcenie bardzo wielu Irańczyków wtedy jeździło na studia zagraniczne co też jest nietypowe dla reżimu tak, bo rodzimy stają się raczej ludzi nie Puszczę, żeby widzieć jak wygląda inny świat natomiast Szach zabiegał o to jednak że, żeby Grecy zdobywali wykształcenie, ale koniec końców wybucha rewolucja, która jest też niezwykle szerokim tematem, ale koniec ale zanim przejdziemy do tej rewolucji jeśli pan pozwoli to, jakie tylko na moment chciałbym właśnie zatrzymać się na tych latach pięćdziesiątych, ponieważ wydaje się z nami tak jak ja pamiętam moja 70 światu bardzo dobrze pamiętam to właśnie ten gniew nieprawdopodobny przeciwko Stanom Zjednoczonym w jakim stopniu ja sobie coś potem właśnie kojarzyłem jeszcze z tym obaleniem tego premiera Sadek, który właśnie racjonalizować Europy który, który też chciał modernizować kraj, a właściwie było to powszechnie wiadomo że, że rzecz, że tego premiera no obalono właśnie rękami pozycja jej no taka jest prawda pięćdziesiątym trzecim roku no to jest 1 element, więc mogli mieć Irańczycy pretensję, że Amerykanie się strasznie wtrącają do tego jak ten kraj się urządza funkcjonuje co zresztą za chwilę będzie również miało taką konsekwencję w postaci tej słynnej historii wzięcie zakładników w ambasadzie amerykańskiej w Teheranie drugi element pięćdziesiąty siódmy rok powstaje tajna policja szacha Sawa nazywa się też w tym 70 i 0809. roku pojawia jako jako coś co jest powodem dla rewolucji i w konsekwencji, której powstaje właśnie ta Republika islamska to prawda sam fakt stał się symbolem właśnie właśnie reżimu to była tajna policja, która działa jak nam nie każda tajna policja w takich reżimy autorytarne, czyli dusza wszelkie głosy sprzeciwu stała się właśnie takim symbolem opresji stąd też ostatnim etapie swoich rządów Szach rozwiązał Słowak, starając się uspokoić nastroje na było już za późno i nastrojom amerykańskie telefon wiedział jak najbardziej słusznie też miały istotne znaczenie w FM rewolucji islamskiej trasie filmu wydarzyła Amerykanie byli traktowani na wszystkim jako państwo, które wspiera szacha, czyli osoby, która dla nich była marionetką, która była im narzucono, więc państwo, które wspierało dyktatora było wcześnie no traktowane jako jako wróg ten określa 50 kiedy, kiedy Amerykanie obalili w wyniku właśnie przewrotu działalności służb specjalnych premiera Masaryka w czasie PiS to była kontynuacja, więc wzięcie zakładników nie amerykańskiej ambasadzie w Teheranie, którzy przez długi czas ponad rok dokładnie 3044 dni spędzili w niewoli jest tego kontynuacją ta Ameryka wie ile się zrobić to z różnych powodów, ale między nimi dlatego, żeby utrudnić Amerykanom kolejny przewrót, ponieważ istniała obawa wśród Irańczyków, że amerykańskie służby specjalne powtórzą scenariusz matek i raz jeszcze będą starali się obalić to teraz do tego wątku jeszcze potrzebny jest wątek słynnego tamtych czasów ajatollaha Chomeiniego w połączeniu z tym co do tej pory pan przypomniał no bo Szach oprócz tego wszystkiego, że no Amerykanin zachował się jak to się czasami mówi staram się w UE stabilizować i Iran też dosyć brutalnie traktował właśnie tych wszystkich duchownych w swoim kraju no i oni siłą rzeczy zaczęli no podważać jego autorytet jego jego rządy w bo ważnym elementem chyba w tej całej historii jest nakaz opuszczenia Iranu właśnie przez Chomeiniego i jego wyjazd na emigrację dziś tam chyba sobie siedział pod Paryżem w pań wyczekał na dobry moment tak to był jeden z błędów szacha ponieważ, wyrzucając Chomeiniego Iranu zakładam, że to zmniejszy jego wpływy, ale tak młodych, którego wpływy zwiększyło, ponieważ on wtedy był on miał pełną swobodę, żeby krytykować Hajto jest tutaj dużym stopniu wina Francuzów, którzy odpadają to co się potem wydarzyło, ponieważ dali schronienie i no tutaj na swoim terytorium Kamili nakarmić dyktatora na usprawiedliwienie pewne Francuzów można powiedzieć że, że Amerykanie nawet do końca rządów szacha uważali, że Chomeini władze nie nie przy nie przejmie taki fajny cytat z Amerykanów właśnie z amerykańskich służb specjalnych, które niekiedy też uruchomienie się szykował do powrotu do Iranu to Amerykanie mówili że, cytując to jest taki już dziadek i są władze nie przejmie trakt jest w głosie duchowny okazało się, że nie tylko władzę przejął nie tylko oszukał rewolucjonistów czytamy, że i rewolucji pierwotnie niebyła rewolucja de facto islamska to były różne nurty w tej rewolucji, ale koniec końców von pozostałe grupy rewolucyjne świeckie bardzo często oszukał przejął władzę jego dzień do tej pory rzuca się, żeby część mojego ciągle wpływa na na współczesne Iran, ale pewnie wiele osób, które no albo pamięta tamtych czasów albo jakiś film dokumentalny albo z filmów fabularnych, które odnoszą się do dotychczas aż dzień no zadaje sobie ciągle pytanie czy rzeczywiście można sobie szczególnie z naszego prawa europejskiego punktu widzenia wyobrazić sytuację, w której jest tyle nienawiści wobec właśnie z Zachodu, że tak łatwo ją było wywołać tak łatwo było ja nie chcę używać można wyjaśnia fanatyzm dbać o to by wskazywało, że Irańczycy przystali logicznie myśleć, ale zastanawiamy się no mogą mogła się podobać Coca-Cola mogła się nie mogą się wydawać filmy amerykańskie czy to, że w islamskim w końcu kraju kobiety chodzą w minispódniczkach ale, żeby takim fanatyzmem stanąć po stronie no ludzi, którzy tak naprawdę trochę ten kraj wciągali nów w na pewno nie nowoczesność no tak może delikatnie powiem to sprawa jest o tyle skomplikowana, że Chomeini, który był jeszcze w Paryżu obiecywał zupełnie innego są wywiady Homer nim, który był w Paryżu bio mówił otwarcie, że kiedy władzę przejmie on i jego ludzie to w Iranie będzie wolność Trybunał, bo Oriana Fallaci, która rozmawiała z ruchomymi mieszka w Paryżu powiedział jasno w nowym nowym Iranie kobiety będą miały prawo wyboru nie będą musiały zakrywać swoje włosy takie było obietnicą mówi o demokracji to, iż kobiety, które ja też z nami Iranki, który mieszka wraz z tą Zjednoczonych, które pamiętają brały udział w rewolucji ona powiadają, że nie braliście udział w rewolucji, ale one, ale wtedy były w Iranie jako młode osoby one nie podają, że w tamtym okresie młodzi Irańczycy osoby także złe realizowane całkowicie na taki młody młode kobiety zakładały chusty na znak sprzeciwu, ponieważ chciał się przeciw szachowi, a potem się pojawiła już rewolucja islamska czy kilku islamiści wyeliminowali pozostałe nurty tej rewolucji to pojawi się obowiązek noszenia chust wtedy kobiety, które wcześniej zrywały chusty szczególnie chciały robić tak zamknięto uniwersytety wyrzucano profesorów zachodnich i wszystkie osoby, które mówiły zaraz zaraz nie o to chodzi o rewolucji o to chodziło o wolność chodziło o zupełnie innego albo zostały zabite, ponieważ Trybunał rewolucyjny skazywał ludzi na śmierć, a musieli się z Iranu czekać, tak więc to jest pewnego stopnia ukradziona rewolucja zresztą jak wiele rewolucję zobaczmy arabską wiosnę tak, która w tym dekadę temu mówiła o o godności ludzi o prawach człowieka o lepszym życiu najczęściej dostało się nie stało nie ma nie ma przecież tych haseł zrealizowanych w Egipcie np. tak samo było w Iranie były pewne hasła, ale tak to już w rewolucjach jest bardzo często, że ci naiwni, którzy głoszą pewne hasła w sobotę pierwszymi, którzy w tej rzeczywistości czerpią no akurat dzisiaj się, przygotowując się naszego spotkania natrafiłem na taki tekst komentarz szefa redakcji Perskiej Deutsche Welle tam przyda bardzo gara to jest tekst został napisany w lutym dziewiętnastego roku i on tam pisze jako człowiek, który w tamtych czasach rewolucji jako młody człowiek tam mieszkał w i pisze tak, bo też szybko przestaną zadawać pytanie po czyjej stronie ktoś się opowiada wyciągano nas ze szkół, żebyśmy mogli zobaczyć wieszanych na szubienicach wrogów rewolucji jeszcze dzisiaj określa się tym epitetem przeciwników Republiki islamskiej mówi o wrogach, ogłaszając szczególnie surowy wyrok egzekucję wtrącanie do więzień wymuszona emigracja preferował preferowane przez przywódców Republiki islamskiej metody rozwiązywania konfliktów politycznych i mówiąc o PIT czy, pisząc o egzekucjach mówi zaczęły egzekucję byłych wojskowych pracowników rządów szacha, ale w latach osiemdziesiątych zlikwidowano przeważnie bez rozpraw tysiące byłych przeciwników szacha, którzy zaczęli się sprzeciwiać temu co wyprawia reżim Chomeiniego ją tu właśnie pisze byłem wówczas dziennikarzem członkiem stowarzyszenia pisarzy irańskich jak jesienią 90 tego ósmego roku znaleziono okaleczone ciała decydentów 2 dni później na pustyni bram Teheranu ciała 2 zaprzyjaźnionych z nimi pisarzy tu wymieniać nazwiska fiaskiem szczęśliwie zakończyła się próba zrzucenia przepaść autobusu ponad 20 pisarzami no mówię o tym wszystkim przywołuje wspomnienia tego człowieka, dlatego że przeciwko trochę też takim metodą działania szacha była ta rewolucja, więc między akty krwawe represje jak to wieszanie wrogów rewolucji jak mordowanie intelektualistów mogło być odbierane przez tych, którzy właśnie stanęli po stronie Chomeiniego co więcej, dlaczego nie doszło do kolejnej rewolucji w Iranie przeciwko rządom ajatollahów były takie próby w roku osiemdziesiątym doszło do budy wojskowego jeden z baz wojskowych zostało krwawo stłumione czy sam, gdy sam czasie Irańczycy no jeszcze wcześniej świat po rewolucji utworzyli coś się korpusem strażników rewolucji, a wtedy oficerowie różnego rodzaju wierni szachowi wychowa także wykształcenie bardzo często na Zachodzie zostali albo straceni albo trafili do do więzień, więc od samego początku reżim nowy dba o bezpieczeństwo wewnętrzne nie jest przypadkiem, że po tym, jak rewolucjoniści przejęli władzę i także przejąć kontrolę nad Sawa, który wtedy nie istniał, ale były struktury były biura zbudowali wszystkie departamenty ataku poza 1 bezpieczeństwa wewnętrznego nie przypadkiem, że jeden z wysokich oficerów saku został pracownikiem nowych służb specjalnych, ponieważ rewolucjoniści przyszli do niego, jeżeli chce rzecz to Pracuj rób to co robił wcześniej nie jest przypadkiem, że na jej słowa mniejszym więzienie w Iranie więzieniem politycznym więzień Erwin w Teheranie, które jest dawny reżim szacha to jest kontynuacja tylko zmniejsza ludzie władzy PiS to jest to jest w sumie największa różnica się zmieniła się droga zmieniła się na rację, ale jeżeli chodzi o substancji reżimu to to jest podobnie jak to nadal polega na tym, żeby kontrolować społeczeństwo sobie żeby, żeby dbać o ośrodek władzy tutaj większe zmiany metod to jest powód dla prawie każdy rewolucji może jeszcze w takim razie w końcowej części poproszę pana wyjaśnień tak, żeby wszyscy jeszcze mieli orientację do czym się stała czym się stało Iran, jakim państwem po tym, 70 dziesiątym roku, jakim jest do dziś jak można najkrócej zdefiniować określić system polityczny Republiki islamskiej to jest specyficzny system, ponieważ on łączy różne strony autorytaryzm po nawet zapowiedź monarchy do pewnego stopnia, ponieważ są osoby, które sprawują władzę dożywotnio właśnie najwyższy przywódca, ale z drugiej strony mamy pewne elementy republikański mamy wybory do parlamentu mamy wybory na prezydenta, ale trzeciej strony osoby, które mogą kandydować starannie starannie wybierane tak m.in. były prezydent Iranu, który był prezydentem już Ali Akbar Chan miraż, tracąc ani kilka lat temu nie otrzymał pozwolenia do jeden z kandydowania na ponowne stanowisko prezydenta, więc jest to niewątpliwie system autorytarny, w którym nie ma wolności nie ma opozycji w takim rozumieniu naszym europejskim polskim, gdzie można no kandydować można wygrywać wybory to jest system granie bardzo skomplikowane, którym jest kilka ośrodków władzy na czele to właśnie najwyższy przywódca, który jest pewnego rodzaju w cudzysłowie oczywiście królem, którego też nie wybiera, ale osoby, które wybierają się wcześniej wybrane przez Najwyższego przywódcę dużym stopniu, więc jest to jest to państwo, które jest reżim autorytarny to tylko nie ulega ulega wątpliwości, niemniej jednak w czwartej strony jednocześnie w tym kraju często więcej wolności Bartosa paradoksalnie jednak parami Saudyjskiej prawa kobiet, które są z perspektywy europejskiej też minimalne, ale na tle regionu dla Afganistanu na tle Arabii Saudyjskiej tam ludzie kobiety mają niewątpliwie więcej więcej praw niż tych innych państwach nie jest Korea Północna na pewno tam tam normalnie jest dziś turyści też wielokrotnie w Iranie byłem, niemniej jednak wolności politycznej nie ma raczej też długo nie będzie tylko 1 zdaniem czemu nie doszło do tej kolejnej rewolucji była próba rewolucji 2009 roku została brutalnie stłumiona przez przez władze ja się do nas rękami wielu znajomych moich wyjechało z Iranu wyjechało także do Polski mieszka w Polsce oraz gdzie cieszą się wolnością to mówią, że oni nie mają siły także, że poprzednie rewolucji rewolucja była bardzo kosztowna nie udało się boją, a tym samym boją się, że w wyniku kolejnej rewolucji obalenia rządu, gdyby się udało zrobić to razy mniejsze w drugą serię oni nie są wojny domowej oni wiedzą że, gdyby obalono rząd to państwa Arabia Saudyjska Izrael Emiraty arabskie nie będą walczyć o dobrobyt Irańczyków będą starali się to państwo maksymalnie osłabić chęć mają świadomość tego są całkowicie osamotnieni w swojej walce, ale jak można by jeszcze Irańczyków umiejscowić w całym regionie, dlatego że z 1 strony no wszystkich wrzucamy trochę do 1 worka aż szczególnie takie państwo, które właśnie nazwane republiką islamską kojarzymy po prostu właśnie z islamem, jaki to jest islam czy to i fakt, że sami przecież Irańczycy część często podkreślają prawda, że są inni, że nie są obradami czy czytam jakiekolwiek znaczenie dla tej sytuacji dla postrzegania w ogóle islamu dla myślenia tym państwie przez taką trochę naszą spłacono optykę jak patrzymy w ogóle państwo islamskie Irak jest państwem współczesnym Iranie z państwem osamotniony to jest państwo w otoczeniu znowu upraszczając państw arabskich nie są nie są Arabami też nie do końca są perłami, ponieważ to jest państwo młodzi kultura są Persowie są większością, ale są także Azerowie najwyższy przywódca Iranu z Azerem są Kurdowie są kluczowi są zdrowie takie są Arabowie, więc to jest to jest państwo, które jest faktycznie wielo etniczne państwo osamotniony, bo właśnie konie arabskie, ale także osamotnione pod względem politycznym nie ma bardzo sojuszników w regionie co wynika z decyzji politycznych Iranu taką prowadzi politykę ani inną, która no raczej tworzy wrogów niższy niż przyjaciół, a po trzecie jest to państwo szyickie podczas gdy świat świat bliskowschodniej jest w większości światem sunnickim co powoduje wiele napięć to niewiele wrogości to co widzimy w ostatnich latach, czyli wojnę czy słowo oczywiście irańską Saudyjską również ma ten wymiar religijny, czyli wojnę Sićko sunnicką napić są bardzo duża religijne i to widzieliśmy także przekazu państwa islamskiego tam, gdzie te kwestie podziałów to się nazywa podziały sekciarskie to po polsku brzmi fatalnie typu podziałem odłamy religijne mają niezwykle tworzone, więc to państwo jednocześnie państwo, które jest zagrożone rozpadem właśnie z powodu tego, że ma wiele różnych grup etnicznych, więc państwo, które strony jest postrzegany jako zagrożenie, a jednocześnie do państw, które boryka się wewnętrznie z wieloma bardzo wieloma poważnymi problemami, których 1 jest właśnie problem separatyzmu no i część tych problemów ze to m.in. to co się wydarzyło właśnie siedemdziesiątym dziewiątym roku kiedy, kiedy właśnie Iran stał się republiką islamską ba bardzo panu dziękuję bardzo, to wszystko było ciekawe pan dr Robert Czulda Fundacja Pułaskiego był z nami dziękuję za rozmowę dziękuję bardzo, Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz 8 edycję pan Jarosław Kociszewski Fundacja bezpieczeństwo i rozwoju Stratpoints portal nowa Europa wschodnia dobry wieczór w pierwszej części audycji gość słuchaczy przedstawił nam przypomniał okoliczności historie powstania islamskiej Republiki Iranu także tutaj mamy już pewną orientację, ale tak, żeby było to wszystko teraz przenieść trochę do czasów bardziej współczesnych jakimś stopniu to co się wydarzyło 1kwietnia 70 tego dziewiątego roku ma wpływ na sytuację w regionie w jakim stopniu Iran tutaj nasz poprzedni gość mówił o pewnej izolacji w regionie konfliktach z innymi państwami regionu no ale też do czego przejdziemy za chwilę na pewno wpływ w ogóle na politykę światową zacznijmy od tego regionu jak tamten Iran jest postrzegany, jaką pełni rolę co rozgrywa czy rzeczywiście nie ma sojuszników oczywiście to co się wydarzyło rewolucja islamska fundamentalne znaczenie dla pozycji Iranu w regionie i na świecie z Iranu do tej rewolucji pozwolić źle osadzone w świecie zachodnim czy sojusznikiem Zachodu teraz zachód jest wiedza o VAT Iran jest krajem demokratycznym i to szyicki, a to znaczy, że sunnitami dookoła nie najlepiej się dogaduję z to takim poziomie do historii kinem, ale jest to kolejny kamyczek utrudniające także relacje polityczne to wszystko składa się na później izolacji oznacza to przesada natomiast na trudną sytuację Iranu w regionie do tego wszystkiego z Iran prowadzi bardzo różnie nie powiem agresywną, ale niezależną politykę, którą ma naprawić historyczne krzywdy która, a tak tej starej cywilizacji przywrócić miejsce za należne świecie i regionie ma dać wreszcie szyi to miejsca należne w świecie islamu tak dalej tak dalej i to wszystko powoduje, że Iran ani odgrywa kluczową rolę oraz całej serii konfliktów, które się toczą wokół niego bliżej dalej z od pogranicza pakistańskiego przez zatokę Perską dalej spór nawet z Izraelem, z którym to rewolucji islamskiej zarazie szacha świetnie dogadywał z, a teraz prowadzi i de facto wojny na kilku latach a, gdybyśmy powiedzieli 2 słowa, bo to jest na pewno coś co wymaga oddzielnego potraktowania 2 słowa więcej tych relacjach osie braku relacji z Izraelem, bo być może część słuchaczy pamięta nie wiem czy dobrze pamięta, ale to chyba właśnie dziś tam w doktrynie polityki współczesnego Iranu jest wymazanie Izraela z powierzchni ziemi z Poznania i wzrost powierzchni ziemi negowanie Holokaustu od czasu do czasu co roku odbywa się świętowany dzień Jerozolimy, kiedy deptane są 300 flagi izraelskie i amerykańskie amerykańska amerykańska flaga flaga wielkiego szatana z Izraela Małysza ta z taka bardzo ciekawa bardzo symptomatyczny rzecz, jeżeli zwrócić uwagę na silniki nagrania milicji Huti z Jemenu stała organizacja wspierana przez Iran będzie 1 odpalono rakietę trafiło coś, a to oczywiście wychwalają Boga, ale również przeklinają Iza co Izrael ma zguba Izrael oraz wspólnego z konfliktem włamania nie wie, ale to pokazuje czy są bardzo te zaszłości czy też bardzo rozbudowane zależności teraz z, o ile to w zasadzie nie mają żadnego otwartego konfliktu z Izraelem, a tu chodzi o granicę nie chodzi o ideologię w związku z tym znacznie łatwiej jest wprowadzić toczyć konflikt z kimś pewną odległość z stąd to rozmaite tory najazdowe walki w tej chwili taką areną ich bezpośredniej konfrontacji, chociaż nie jest powiedziane jest oczywiście Syria działa działają siły brygady Kutz przez wagę rewolucyjna, gdzie działają szyickie milicje nawet sprowadzone z Iraku Libanu, gdzie działa oczywiście zdolna chińskiej wspierany, żeby zorganizowany przez Iran tam toczy się otwarty konflikt Iran dzięki temu Stali pokazać, że jest oczywisty obrońcą prawdziwego islamu ta o interes czy zależy od tego czy trzeba akurat przedstawić dla Palestyńczyków Jemeńczyków Syryjczyków w każdym razie walczy z tym szatanem syjonistyczne ta walka ten konflikt z ostatnich latach przeniósł się również znowu lepsza obszar i programie nuklearnym za chwilę pewnie porozmawiamy natomiast małe niewypowiedzianą wojnę niezwykle ciekawą cyber przestrzeń i Izraelczycy uważają, że to irańscy hakerzy zaatakowali ich sieci wodno-kanalizacyjne jeśli mówią, że taki bardziej otwarty w atakach, kiedy rzeczywiście pojawiają się podpisane przez irańskich hakerów włamania na rozmaite strony internetowe w widzach z drugiej strony jacyś niezidentyfikowani hakerzy np. zablokowali główne bądź irański nad zatoką Perską woda przestała funkcjonować system logistyczny i nie można było niczego załadować rozładować z trwało przez 2 tygodnie tego rodzaju rzeczy dzieją poza tym ostatnia też z moich znajomych zwrócił uwagę, że chyba mamy do czynienia ostatnio z migracją taką wiosenną migrację rakiet nad bliskim Wschodem, bo o zupełnie niezwiązane statki nagle zaczęły je łapać i najpierw izraelski Faktowi zatorskie Zatoce Perskiej, a potem okazało, że irański frachtowiec na morze Śródziemne ostatnio znowu izraelski frachtowiec gdzieś w okolicach półwyspu arabskiego nikt nigdy nie te jednostki nie są topiono, bo to nie o to chodzi natomiast trwa taka wojna sygnału pokazywania my wiemy kim planujecie wiemy, gdzie jesteście w każdej chwili jesteśmy w stanie zrobić krzywdę Izraelczycy ostatnio ujawnili, że to, że ta wojna również o dostawy irańskiej ropy naftowej do Syrii trwa już od jakiegoś czasu okazuje się, że od czasu do czasu ktoś zamontuje tankowce, które podają to jest jedna z takich sekretnych wojen, które rozpalają wyobraźnię Czytelników książek sensacyjnych no ale rozumiem, że w czasie tak rzeczywiście no tak ale, ale jednocześnie z przynajmniej niektórych elementów tej opisywanej wojny można by wnioskować, że to nie jest zacofany kraj, bo tak się trochę kojarzymy, że coś jest republiką demokratyczną jak byśmy nazwali na 20, a w areszcie nie może żyć jak w średniowieczu, jeżeli mają hakerów, którzy potrafią robić takie różne rzeczy to by wskazywało że, że ten kraj przez z 1 strony takiej archaicznej strukturze systemu politycznego może całkiem nowocześnie funkcjonować czy duże wpływy religii na politykę oznaczają bardzo archaiczną strukturę władzy to zatem w przypadku 4000 lat historii mówi, że coś za co fale albo to z ja tutaj uważa, że mamy taką tendencję, żeby sądzić, że jeżeli ktoś technologicznie wygląda inaczej niż z, a środek wokół świata skoncentrowanych w Europie to natychmiast musi odstawić na ostatnie lata pokazują, że chcą tak niekoniecznie musi boleć i Irańczycy dyskusje stosowali nie są społeczeństwem zasadę również technologiczne nie są zasadne to zresztą niedawno jeden z izraelskich ekspertów od programu kosmicznego dla izraelskich otwarcie powiedział, że irańskie rakiety nie są dobre jak Nairo irańskie rakiety są dobre chłopka no to o tym świadczy o tym świadczy ubiegłoroczny atak irański na amerykańską bazę w Iraku, gdzie Irańczycy rakietami balistycznymi trafi dokładnie to co chcieli amerykańska Organik, gdy nie było celem takiego ataku balistycznego bardzo wielu amerykańskich żołnierzy zostało rannych jest giną i ktoś znowu prawdopodobnie kolejny dowód na to jak sprawnie Irańczycy działają to są rozmaite doniesienia mówiące o tym Amerykanie siłę wcześniej wiedzieli co się święci niekoniecznie z i czy nie tylko dzięki własnemu światowi, ale również różnymi pochodnymi drukami informacja została przekazana dzięki czemu byli w stanie się ewakuować i Irańczycy byli w stanie zadać bardzo poważny cios równocześnie, unikając eskalacji także gracze prowadzą również dyplomatycznie bardzo ciekawe, który wywiadowca niesłychane, a poza tym robią Gwardia rewolucyjna irańska, zwłaszcza pod wodzą zabitego rok temu gen. Sulejmaniego, a osiągnęła fenomenalny sukces to znaczy z była w stanie prowadzić 2 duże wojny w Jemenie i Syrii to tego wszystkiego inwestować całą gamę rozmaitych milicji i organizacji o strefy Gazy po ich chat z równocześnie, rozwijając własne siły zbrojne a, wydając na to tutaj się 1,5 punkta proc z procentowego PKB, więc w sposób niesłychanie sprawny, wykorzystując zasoby które, które mają oczywiście Iran stoi w obliczu ogromnego kryzysu gospodarczego znajduje się z ni to od niesłychanie twardy reżim sankcyjny natomiast Irańczycy w dużej mierze nadrabiają pomysłowością inteligencją doświadczeniem z sprawnością, ale także technologią, a to, czego nie mogą tak po prostu kupić, bo stoi w powiecie brakuje dziedziniec natomiast jeszcze jest aż nadto warto zwrócić uwagę, że czasy mamy taką tendencję, żeby patrzeć na Iran na to co się dzieje na jego relacje ze światem serdecznie czarną skrzynkę to znaczy są jakieś dane wejściowe ile środków przetwarza i wychodzi z tego jakaś polityka czy jakieś działanie warto pamiętać, że Iran jest wewnętrznie bardzo podzielone tam toczy się bardzo poważna rozgrywka między bardzo młodymi konserwatystami ich twarzą może być, bo prezydent Ahmadinedżad generalnie ludźmi wokół Gwardii rewolucyjnej, a znacznie bardziej umiarkowanymi politykami przywódcami jak chociażby przez sytuację od zaraz, który uważa, że należy Zachodu się dogadywać można konserwatyści twierdzą, że nie należy bardziej siłowo, a także tam jest bardzo ciekawe rzeczy dzieją się również pod kurię i trudno jest w Iranie mówić jako takim 1 do z, że jest zacofany w worku, z którego coś na lata to jest naprawdę bardzo ciekawe miejsca bardzo bardzo duża no m.in. dlatego, bo myślałem, że dzisiaj będzie fajnie o tym porozmawiać czasu już zostało niewiele nie sposób jednak rzeczywiście nie wspomnieć o tym programie atomowym taki paradoks, że ten program był wspierany od samego początku jeszcze w latach pięćdziesiątych przez stany Zjednoczone w później przez Francję przez RFN jeszcze, które to państwo pomagały technologicznie w kontekście przedefiniowania możliwości wzbogacania uranu no i kiedy się okazało, że Iran może stać nie tylko w rozumieniu energetycznym, ale i wojskowym państwem atomowym no to oczywiście pojawiło się próby zapanowania nad tym wszystkim wiemy, że po długich rozmowach z piętnastym roku też zresztą 2kwietnia, a więc jutro będzie rocznica podpisano umowę dotyczącą programu nuklearnego Iranu potem mieliśmy Donalda Donalda Trumpa, który się z tego porozumienia wycofał teraz mamy my dna mówiąc krótko czy jest szansa, że od tej strony jakieś zagrożenie ze strony Iranu zagrożenia nie będzie i ich choćby w tej sprawie w wróci Iran do rozmów ze światem zachodnim dojdzie do podtrzymania tego układu ja zaś od tego, że kogoś stać w latach pięćdziesiątych sześćdziesiątych siedemdziesiątych nie jest Zachodu nie ma to paradoks Iranu krajem pro irański prozachodni świeckim sojusznikiem Zachodu zimnej wojnie stąd do dzisiaj nad Iranem latają tam Katy, a irańska policja potrafi używać broni sprzętu kupionego Izrael to się zmieniło oczywiście dopiero po rozrzuca islandzkiej, więc siedemdziesiąty dziewiąty rok, kto jest czy ile jest w stanie teraz wrócić do Nike negocjacje, a potem porozumień chaos przede wszystkim tutaj mamy do czynienia jest zewnętrzny bardzo poważnym dialogiem samym Iranie spory czy należy z Zachodem rozmawiać czy należy zbudować broń nuklearną z i na Zachodzie wymuszać ustępstw z dotychczas zwyciężała opcja, która to łagodniejsza chaos, której twarzą właśnie chociażby minister Zarif jest mówiąca, że tak naprawdę nie chodzi o to, żeby zbudować bombę atomową czy fakt chodzi o to, żeby zbudować nad wodą, czego oczywiście tak nie sformułował tylko, jeżeli Iran będzie miał możliwość pokaże, że jest w stanie tą drogą iść w Starym stanie wytargować lepsze warunki porozumienia z hal w taki oczywiście to była esencja tego porozumienia z piętnastego roku Iran to wielu rzeczy podkreślał Iran nie tylko próbował zbudować bombę atomową co chciał pokazać, że może to zrobić w związku z tym łatwo było zrezygnować z tego w zamian za poważne ustępstwa z teraz już króciutko nieoficjalnych danych na obiektami jądrowymi kontrola Gwardia rewolucyjna, więc bardziej twardogłowi trudno powiedzieć, dlaczego doprowadził negocjacje są trudne Iran nie respektuje porozumienia, tłumacząc na zachód przez oczy Amerykanie przestają respektować, ale pamiętajmy, że mówimy o bliskim Wschodzie to jest kultura kupiecka tutaj osiąga się porozumienia każdy walczy o cenach, choć każdy klub był to by ta wieś można się targować również wychodzą ze sklepu i pozwalając sprzedawcy pawie z osobą o to, żeby uzyskać jakieś ustępstwa także miałem to odchodzi zbyt spokojnie i dał czas Irańczykom i pozostałym stronom tego sportu na wypracowanie jakiegoś kompromisu w sumie koniec końców wszystkim zależy to jest dobra wiadomość na koniec rozmowy bardzo dziękuję Jarosław Kociszewski Fundacja bezpieczeństwa i rozwoju Stratpoints portal Europa wschodnia był naszym gościem dziękuję też dziękuję bardzo, podziękowania dla Małgorzaty Raczyńskiej, która edycję wydawała Maciej Rakowski życzę państwu dobrej spokojnej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam. Wybierz pakiet "Aplikacja i WWW" i słuchaj wygodniej z telefonu!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA