REKLAMA

Czy teologia jest nauką? "Przy większości badań, które podejmuje teologia, wiara nie ma aż takiego znaczenia"

A teraz na poważnie
Data emisji:
2021-04-02 12:00
Prowadzący:
Czas trwania:
25:18 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
szef po dwunastej Mikołaj Lizut witam państwa gościem dzisiejszego programu jest dr Sebastian Duda filozof teolog i redaktor kwartalnika więź dzień dobry dzień dobry 55 lat temu na Wielkanoc magazyn Time opublikował jeden z najbardziej kontrowersyjnych artykułów w swej historii z pytaniem czy Bóg umarł dziś wielki pan piątek, czyli dzień śmierci Boga ten artykuł zapoczątkował wydaje mi się dosyć ważne pytania odnośnie miejsca teologii w świecie nauki ten tekst był Rozwiń » zresztą autorem autor autorami tego tego kontrowersyjnego tekstu byli teologowie, ale otworzyli chyba coś co co w dalszym ciągu nie ma swojego finału dość powiedzieć, że także w Polsce trwa spór o miejsce teologii w świecie nauki bądź na temat tego czy cytologia w ogóle jest nauką jak pan odpowiada na tego typu pytania można najpierw zaczną po teologii śmierci Boga to rzeczywiście była bardzo istotnego w latach sześćdziesiątych zresztą niektórzy z głównych aktorów tego nurtu wciąż zieją, ale widać, że trochę czasu zmieniły na czym polegała teologią śmierci Boga w latach sześćdziesiątych w 2 zdaniach chodziło o to, że chrześcijaństwo wedle tych teologów nie ma już wymiaru metafizycznego bazujemy tak nie ma żadnego wymiaru nadprzyrodzonego nie ma odniesień do kina przekazano ości pozostaje bez chrześcijaństwa bardzo piękna etykę miłości bliźniego, ale nie powinniśmy właśnie w naszym technicy zachowanym świecie, gdzie prymat wiedzie nauka i nauka, która zdaniem upraszczając, ale ich zdaniem prowadzi konsekwentnie ludzi strony ateizmu nie możemy się zajmować chrześcijaństwo bokiem nadprzyrodzoną ością natomiast zostaje nam dziedzictwo bardzo pięknej etyki, która bardzo jest użyteczna powiedzmy w społeczeństwach współczesnych także dla działalności charytatywnej dla stosunków międzyludzkich itd. szczerze mówiąc ta koncepcja by szybko się wypaliła i 55 latach mało, kto myśli w ten sposób o chrześcijaństwo w ankietach nie okala nie ma oczywiście w Polsce bardzo się często spotykam z takimi opiniami że, że to jest to nie jest nauka, że to jest cała nauka jakaś fałszywa nauka i właściwie, o co chodzi, że co najwyżej można uznać teologią chrześcijańską za jeden z nurtów filozoficznych i to wcale nie najpiękniejsze nie najważniejsze najciekawsze, a przecież nurcie można takie katalogowanie w ramach imię badani historyczne filozoficzne, ale niewiele więcej tymczasem teologia na pretensje do czegoś więcej ma taki swój rys performatywne wpływające na kogoś innego, bo wie przecież także często ma się przyczyniać do ewangelizacji czyni do ogłoszenia doktryny chrześcijańskiej doktryny na temat zbawienia, które przechodzi przez Chrystusa co ja wtedy odpowiadam wszystkim w Polsce jest bardzo mało znana, jakby sytuacja teologii na świecie takie myślenie ludzi, którzy mówią o tym, że to jest pseudo naukę, że nigdzie nikt sensowny jak nie zajmuje właściwie ona nie ma swojego miejsca na uniwersytetach np. że Unia uniwersytety już dawno się pozbyły teolog taka sytuacja się występuje nigdzie na świecie, ale bardzo rzadko ja wtedy mówił panie przyjmowane ze zdziwieniem się takiej osoby duża teologia ma się dobrze np. najwspanialsze uniwersytetach amerykańskich, że mamy chaos, gdy jednak School dajmy na to gdzie naprawdę wykłada teologię na Harvard tak samo jest mniej tak samo jest często tak samo jest w innych miejscach tak samo zaczęła w Oksfordzie czy kary, ale sytuacja dawno nie ma we Francji wyraźnie teologii nie ma we Francji 1 wyjątkiem, dlatego że ponad 115 lat temu tak rzeczywiście wprowadzono ustawy laicyzacja inne wycofano wydziały teologiczne Uniwersytetu wyjątkiem Strasburga, który akurat wtedy we Francji się nie znajdował trafił tam po pierwszej wojnie, gdy klimat do innej dowiedział się 3 no sytuacja teologii w świecie nauki na tyle była zagrożona, że papież zabrał głos w tej sprawie Benedykt szesnasty wykładzie lizbońskim bronił miejsca teologii w świecie nauki, jakie były jego argument pan ca argumentacji biura są takie jak wielu innych, jakby oponentów teologicznych to jest przede wszystkim rodzaj wiedzy wiedzy, która ma bardzo znaczy może być przedmiotem to co jest przedmiotem teologii, czyli np. stosunek ludzi do Boga stosunek się rozwijał historycznie, który miał, jakby im różne ujęcia pojęcia, który miał także bardzo różne nurty chrześcijaństwa ja teologia się zajmuje, jakby każdym z tych aspektów jeszcze bardzo wieloma innymi wpływać na bazie oddzielnego badania nad tym, że Bóg jest no to jest nacją czyta się oczywiście przedmiot, jakby refleksji Teologicznej natomiast nie nie zawsze wydaje się już w tym momencie podstawą z różnych powodów filozoficznych nie tylko, dlatego że ogłoszono po bokach w latach sześćdziesiątych także rozwój filozofii prawda każe nam trochę inaczej myśleć o istnieniu czegokolwiek prawda niższy niż jeszcze po było np. art. 150 lat temu wzajemne jak związki filozofii teologii w ogóle religii są też fascynująca i tak wymagają badań, ale mamy całą nie wiem sfery także dodatkowo badania historyczne na temat tego jak rodziły różne kultury badania historyczne filologiczne w jaki sposób powstawała Biblia badania nad tymi językami, których powstała Biblia badania nad światem, w którym powstała Biblia nad światem powiedziała Jezus nad światem, który powstał kościół chrześcijaństwo sam chrześcijańskiej sama formacja prawda wina są badania, która można spokojnie prowadzić i najczęściej prowadzi się nie, chociaż nie jest to wyłączna wydziałów teologicznych najczęściej prowadzić w ramach wydziałów teologicznych oraz na świecie są oczywiście kwestie filozoficzne są kwestie socjologiczne w jaki sposób są strukturyzowane chrześcijańskie kościoły w jaki sposób widziało się nowo historii następuje pewna ewolucja bada się aspekty psychologiczne Reni bada się aspekty psychologiczne część jak państwa działa prawda, który się także zajmuje teologia wciąż bardzo pojemne, ale rzeczywiście praca wyróżnia, jakby teologów najczęściej wciąż nie jest to też wyłączna to przyznawanie się do wiary chrześcijańskiej i pewnie budzi największy opór o różnych ludzi owa wiara wydaje się jakimś zgoła nie naukowym jak przedostaną, ale tu dotykamy najważniejszego takiego tematu na model po to tu dotykamy chyba najważniejsza najważniejszej istoty nauki tego podstawowego paradygmatu to znaczy, jeżeli jest tak że, żeby uprawiać daną dyscyplinę naukową no najpierw potrzebna jest jakaś koncesja na to jest chyba w ogóle nie naukowe nie ta już do szczególnie na zachodnich uniwersytetach tak nie jest to znaczy dawniej rzeczywiście może oczywiście były bardzo ta funkcjonuje do pewnego stopnia, ale rzadko wydziały teologii protestanckiej luterańskiej katolicki oczywiście, ale szczerze mówiąc to już, jakby nie wydaje mi się podstawowym problemem na ciekawe pasyjne katalogi podstawowym problemem jest dla ludzi, którzy tak, jakby na zewnątrz tego świata są np. z ateistami to, że jak można uprawiać cokolwiek naukowego, gdy się coś wierzy czeka męża nie zadaje się takich pytań Chemika fizyka albo komuś takiemu często zresztą często fizyce częściej niż chemicy biologii szczególnie, ale często są ludzie wierzący znają się do jakich prawda paradygmatu wiary niekoniecznie to jest miara koncesyjna chrześcijańska, ale jednak i bardzo często wbrew pozorom rodzaj takiej dostawy tej przesłanki wpływa na ich na pewno interpretacyjne ujęcia albo fizyków, którzy się zajmują fizyką teoretyczną np. kosmologią ani nie mówią o Bogu oczywiście, ale dyskusja z takimi muzykami, którzy uznają, jakby możliwości istnienia Boga czy funkcjonowania Boga także paradygmacie naukowym jest dla teologów fascynująca ja sądzę, że przy większości badań, które podejmuje teologia ta miara aż takiego znaczenia nie ma są bardzo specyficzne pola, na których tak wiara się odzywa co jest pewnym szczerze mówiąc problem dramatem teologii, dlatego że teologia dawniej dawała bardzo całościową wizję świata tak jeszcze trzynastym wieku od trzynastego wieku nastąpił stopniowy rozbrat teologii innymi naukami najpierw chodziła filozofia, a później inne nauki szczegółowe i ten obraz świata, który był bardzo spójny, jakby zakorzenione w teologii oczywiście przestał przestał funkcjonować przestał być czymś faktycznym wszystko się wyemancypowana zło i w tym momencie są takie postulaty, żeby jednak próbować włączać ze strony ekologów włączać teologię refleksje prawda nauk szczegółowych przesłanek oczywiście dużym oporem szczególnie w naukach eksperymentalnych, ale już niekoniecznie jeśli chodzi o humanistykę, dlatego że humanistyka jak państwo wiedzą mniej to nie jest jednak transakcję ten sam ten sam typ naukowości dodał eksperymentalnym to nie jest ten sam typ naukowości są genetyka prawda przepisy na ostatnią kropkę i posłuchajmy informacji Radia TOK FM po, których wrócimy do naszej rozmowy dr Sebastian Duda filozof teolog redaktor kwartalnika katolickiego większe państwa moim gościem, a teraz na poważnie dr Sebastian Duda filozof teolog redaktor kwartalnika więź jest państwa moim gościem dziś wielki piątek, więc z panem doktorem udaliśmy się na spacer na patriarszych trudy ja oczywiście ryzykuje dużo więcej jako ateista ryzykuje to, że tramwaj możemy uciąć głowę albo przynajmniej w wyląduje w szpitalu psychiatrycznym dowiem się czym jest schizofrenia, ale zaryzykuję chciałem pytać pana dalej o relacje między nauką, a teologią wspomniał pan o fizyce teoretycznej, wstrzymując no nie spotkałem takiego fizyka teoretycznego, który zaryzykowałby tezę, że Bóg kiedykolwiek łamał prawa fizyki panie nie to nieporozumienie oczywiście czy w ogóle jest hipoteza Boga potrzebna jest wysoka jest inna sprawa jednak mamy bardzo ciekawe np. myślicieli także w Polsce jednak zmienia się nie np. projekt prof. Krzysztof ma jest tak na Uniwersytecie warszawskim, ale czy ksiądz prof. Michał Heller prawda i tak najbardziej znany jest oczywiście ksiądz profesor uchyla się to chciałem zacytować księdza prof. Hellera, który mówi tak, że konflikt między teologią, a nauką jest po prostu wpisany w 2 dziedziny i nic nie rozwiąże do końca istnienia 1 lub drugiej dziedziny niesie też tak wydaje szczerze mówiąc to znaczy, gdybym miał zajmować działalnością naukową pewnie naukową w ramach chemii fizyki albo nauk eksperymentalnych raczej bym się nie zajmował teologią naukową w tym sensie, że widziałbym po prostu Kanka ekran bardzo różnych polach nie chodzi o to, żeby nie wiem po 1 walce z tego nie do pojednania, ale uznanie autonomii jak 2 sfer refleksji ludzkie, które dotyczą trochę czegoś innego czy nauka jest sferą wyłączną takiej refleksji możemy się pytać nabyły tego typu pomysły historii filozofii, ale zostały rozpoczęte przez różnego typu argumentacja to znaczy one zeszły pod strzechy mówi się nie światopoglądzie naukowym jako tymi dominującymi determinujące, ale to tak wcale nie jest dla większości ludzi tak nie jest nie wiemy czy kiedykolwiek będzie raczej nie między, jeżeli są pewne sfery autonomiczne nauka, bo takich należy sfera badań teologii także do takich należy na to trzeba po prostu to uznać jak postępować wg sposobu sposobu funkcjonowania w tych systemach sposobu myślenia w tych systemach, jakie są dla nich adekwatną ja mam takie wrażenie oczywiście mówię to jako laik i daleko idące jakiejkolwiek wiedzy Teologicznej, ale że w gruncie rzeczy czy ta część teologii zajmująca się objawieniem zajmuje się przede wszystkim taką przedziwną ekwilibrystykę to znaczy, gdy pytamy o naturę świata to właśnie teolog mówi no nie o naturze świata mówi w ogóle Biblia ani o stworzeniu to jest wszystko pewien mit alegoria to jest to co to nie jest żadna żadna wiedza co w takim razie w tym objawieniu jest alegorią co jest prawdą to znaczy z Efezu jakieś granice, bo mam wrażenie, że wszystko to co nie jest zgodne ze współ współczesną wiedzą współczesną nauką czy eksperymentem jest przez teologię uznawane za alegorię, ale gdzieś chyba prawda jest mówi nie do końca jest tak natomiast rzeczywiście trzeba przyznać, że są takie nuty ciągle funkcjonujące w chrześcijaństwie, która na konta lub fundamentalistyczne które, jeżeli mówimy o objawieniu zrozumiał pan jak mówił jak mówił pan o stworzeniu ma pan przed przede wszystkim na myśli Biblię w tym kontekście opisy stworzenia zawarte robimy przejmują np. pierwszy rozdział księgi rodzaju, czyli ten opis stworzenia świata 6 dni z kolei innymi, jakby etapami za za coś oczywistego oznacza zdaniem fundamentalistów tak właśnie wyglądało tak właśnie 2 w ciągu dni ziemi dóbr ziemskich prawda tworzył świat odpowiednią sekwencją zdarzeń tak jak przedstawia Biblia trafią też cofać się o daleko w tył i wyznaczać początek prawda tego stworzenia ją oczywiście parę tysięcy lat temu w wyznaczonym no w tym sensie nauka i właśnie to, że także teologowie podjęli ten wątek i zaczęli się zastanawiać nad biblią w jaki sposób ona powstawała, gdzie została napisana samorządy na ten temat powiedzieć jak możemy porównywać teksty biblijne innymi dostępnymi nam tekstami tamtego świata powstał w tamtym świecie na rozległym obszarze, ale jednak na kultura, która funkcjonowała obok Izraela lata nie wiem w Babilonie baterii w Egipcie czy tam coś powie na temat tego w jaki sposób Biblia funkcjonowała na Hel autorzy brzmienie punktu funkcjonować w tym świecie i bardzo dużo dały nam badania jak pan mówi alegorii to może nie jest najlepsza sprawowano ma specyficzną konotacja, ale wiemy np. jeżeli już odnosimy choćby tego pana o stworzeniu nazywa się ten pierwszy rozdział księgi rodzaju poematem o stworzeniu świata miał bardzo wyraźny cel powstał bardzo specyficznych okolicznościach to wszystko jest zasługa badań naukowych torze, więc w ten sposób możemy odbierać specyficzną jakość okoliczności polegały na tym, że elita Izraela Królestwa ludzkiego została o zburzeniu pierwszej świątyni przez Nabuchodonozora 500 osiemdziesiątym szóstym roku 500 osiemdziesiątym szóstym roku przez Chrystusa została wywieziona do Babilonu tam nagle się znaleźli zupełnie nowym jak środowisko obcym im religijnie do pewnego stopnia obcymi kulturowo nie było kultu świątynnego nie było świątynnych, jakby obrzędu co im zostawało, żeby uratować tę tożsamość pozostawały 2 wyznaczniki żydowskości generalnie pierwszym był szamba obchodzony właśnie 7 dni na pamiątkę właśnie tego spoczynku Boga po spojrzeniu, ale ten poemat pierwszej z pierwszego rozdziału księgi rodzaju miał na celu jak przedstawienie poetyckie właśnie tej prawdy o tym, że trzeba jest konieczne zasadne jako dzień oddawania krwi, bo drugim takim znakiem było obrzezania włączono także występował innych ludu, ale w ten sposób pośród tych świąt, które bardzo wiele nieregularne prawdę Babilon Babilon poświęcone bardzo różnym bogom Żydzi chcieli i ostatecznie okazało potrafili ocalić swoją tożsamość, jeżeli nie bierzemy pod uwagę tego kontekstu uwag skrócie przedstawiłam i próbujemy fundamentalistyczne odczytywać państwa jest tekstem poetyckim PS gruby nieporozumienia ale, żeby wiedzieć, że to jest nieporozumienie na to musimy mieć po prostu świadomość, jakby pewnych odniesień, których bar kolej świadomości bardzo często fundamentalistycznych chrześcijanie tylko chrześcijanie zresztą mieć nie chcą w tym sensie to jest dobry przykład w jaki sposób badania naukowe mogą uzupełniać się prawda badaniami geologicznymi i wpływać także na to jaka jest refleksja już na temat tego, o czym pan mówi to znaczy pojęcia objawienia czym jest objawienie objawienie miało charakter historyczny ono ewoluowało w jaki sposób, że objawienie to było What coś co jak sobie niektórzy wyobrażają tak bardzo ciasno szczególnie w dawnej sztuce jest np. było wyobrażenie Ewangelisty, że Anioł dyktuje słowa Ewangelii iście do ucha, a ten tylko wpisuje no tak nie było to oczywiście teraz już wiemy, ale tego typu myślenie bardzo silnie zakorzeniona oraz ich w naszej historii w naszej kulturze nic dziwnego, że wpływa wciąż na wielu no wpływa, bo jak rozumiem ten Arystoteles Soski pierwszy nieporuszony poruszy ciel to jest trochę też no próba filozoficznego ujęcia objawienia stworzenie pewno tak, ale pamiętajmy, że Arystoteles miał żadnego Niewiem objawienia judeochrześcijańskiej no tak zrobił Święty Tomasz za chwilę później po prostu zawsze u Arystotelesa do do tej księgi Genesis jak najbardziej tak tak, ale wcześniej jest to jest jakby bardzo ważny moment historii w ogóle kultury europejskiej jak sobie pominięcia kultury zachodniej naszego świata po prostu nie tylko chrześcijaństwa było to, że chrześcijaństwo się narodziła jako grupa wewnątrz judaizmu tak pierwsza wiecznego było jedno niektórzy mówią o sektach, ale powiedzmy jedno takich grup, które funkcjonowały obok siebie w judaizmie pierwsza wiecznym przeżyło też katastrofa która, która spotkała ten daje to znaczy zburzenie świątyni tym razem już drugi przez Rzymian w roku siedemdziesiątym, ale w przeciwieństwie do jak był błędów zyskało miasta pierwszym wieku taką Universal listy to skłonność wychodzenia także do ludzi, którzy nie byli związani bezpośrednio ze światem żydowskim 1 słowem do Pogan i ostatecznie doszło w pierwszych wiekach istnienia chrześcijaństwa do bardzo szczególnego mariażu tej tego podstawowego impulsu prawda żydowskiego chrześcijaństwa Jezus był Żydem musimy ciągle podkreśla, że niektórzy myślą sobie okazyjna, ale nie dla niektórych jest bardzo przykra wiedza no właśnie, ale doszło do mariażu tego impulsu żydowskiego z myślą grecką i od tego czasu prawda jeszcze zanim Arystotelesa prawda włączył schemat myślowy Tomasz za chwilę minie Schola styka się stało trzynastym wieku ten mariaż z myślą grecką był bardzo dla chrześcijaństwa owocnej żywotne jak pan wspomniał Benedykta XVI on uważa za to jednak jest pewna rzecz w objawieniu właśnie chrześcijańskiej, której nie można odrzucić to znaczy ten związek filozofii greckiej myśli greckiej z tym kursem żydowskim stanowi o istocie chrześcijaństwa w istocie chrześcijańskiego objawienia w tym staje się, że bez tego bez tych zależności między myślą grecką chrześcijaństwem nie można dać Teologicznej interpretacji chrześcijaństwa no tak tylko, że tutaj chyba skoro mówimy o nauce to ważne zastrzeżenie Otóż wydaje mi się, że historia myśli ludzkiej pokazuje że, że filozofia współczesna bardzo często nie nadąża za nauką co tu dużo mówić to znaczy wspomniał pan właśnie fizyce teoretycznej i kosmologii budowane w oparciu np. refleksja filozofów starożytnych mają w tej chwili wartość jedynie historyczną część literacką i nocą przychodzi do głowy Steven Hawking, które zastanawiał się nad nad tym czy we współczesnej kosmologii da się jeszcze gdzieś Boga umieścić nie znalazł takiego miejsca nawet 2 z nich w ramach tak on nie znaleźli inni znajdują tu taka mała uwaga to znaczy oczywiście na temat, ale nie wiem starożytnej nauki i ona właściwie najczęściej nie mają zastosowania w paradygmacie nauki obecnej trasie zrodziła bardzo szczególne jednak sytuacji i szczerze mówiąc ja uważam, że do to był, jakby amalgamat jakiś taki nie wiem związek bardzo różnych okoliczności, który no np. że powstała nowoczesna nauka no odgrywały taką rolę wydarzenie nie wiem jak odkrycie chociażby Ameryki albo, choć upadek Konstantynopola można się nad tym zastanawiać, ale także pewna zmiana filozofii tak, czyli postrzeganiu świata u rozwoju nauki przy rozwoju nauk o rozwoju na bardzo ważną rolę odgrywa jednak myślenie filozoficzne oraz zmienia pewien sposób paradygmat co umożliwia odpowiednie podejmowanie badań naukowych naprawdę nie jest przypadkiem, że Kopernik chociażby pojawił się taki ma innym okresie historycznym, kiedy odchodzono od pewnych paradygmatów dawniejszych, a niestety był tak przerażony tym co napisał, że postanowił na nie podpisywać pod tym dziełem, gdyż konsekwencje mogły być dla niego tragiczne niestety nasz czas dobiegł końca musieliśmy moglibyśmy rozmawiać o tym na pewno jeszcze bardzo bardzo długo mam nadzieję, że będzie jeszcze okazja dr Sebastian Duda filozof teolog i redaktor kwartalnika więź w państwa moim gościem, a teraz zapraszam na informację Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA