REKLAMA

Jakie tajemnice skrywa Nowa Huta?

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-04-27 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
53:17 min.
Udostępnij:

Kiedy zrodził się pomysł na Nową Hutę? Jak przebiegała jej budowa? Jakie wydarzenia się tam rozegrały w 1960 roku? I co wiadomo na temat niemieckiego obozu pracy przymusowej, który działał w tym miejscu podczas II wojny światowej?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór we wtorek 27kwietnia, choć to nowa świecka tradycja to jednak już od tradycji pozwolę sobie mówić tradycyjnie we wtorki zajmuje się ciekawymi wydarzeniami w historii Polski z pewnością takim wydarzeniem była najpierw decyzja potem realizacja projektu budowy nowej Huty pomysł zrodził się już 1947 roku a gdy zaczął rozkręcać się plan sześcioletni, który miał stworzyć jak mówił Bolesław Bierut niewzruszone podstawy nowego ustroju Rozwiń » społecznego, czyli socjalizmu sprawy nabrały tempa władze najpierw myślały o budowie kombinatu gdzieś na Górnym Śląsku, ale potem wpadły na pomysł, że Huta może pomóc w okiełznać New budującego się wobec władzy ludowej Krakowa trzeba było do tego mieszczańskiego grodu ściągnąć dziesiątki tysięcy młodych ludzi, którzy mieli stać się klasą robotniczą, czyli przewodnią siłą 24lutego czterdziestego dziewiątego roku zdecydowano, że nowa Huta osiedlem mieszkalnym powstanie na terenie wsi mogiła tuż pod Krakowem budowę kombinatu metalurgicznego rozpoczęto 26kwietnia 1950 roku, czyli wczoraj była 70 pierwsza rocznica tego wydarzenia dzisiaj natomiast mamy zupełnie inną rocznicę też związaną z nową hutą 27kwietnia 1960 roku rozpoczęła się walka nowohuckich kobiet o krzyż, który stał w miejscu, w którym miał być zbudowany kościół władza w mieście symbolu nowego ustroju nie chciała ani kościoła ani krzyża, więc kazała usunąć doszło do poważnych zajść interwencji ZOMO aresztowano 439 osób wyrok dostało 87 z nich w tym niektórzy aż do 5 lat pozbawienia wolności kilkadziesiąt osób zwolniono z pracy od tych wydarzeniach opowie nam gość audycji pan Maciej miedzian z muzeum nowej Huty okazuje się jednak, że jest także inna ciekawa historia tego miejsca, zanim pojawił się PRL jego sztandarowa inwestycja od 1940 roku Niemcy utworzyli obóz pracy dla żydowskich kobiet, a po ataku na związek radziecki w czerwcu czterdziestego pierwszego roku także dla kilkuset jeńców ta historia właściwie dopiero teraz jest przywracana naszej pamięci m.in. za sprawą pani Grażyny Olejniczak dziennikarki, która zaczęła i ją badać i zachęcać innych ludzi do takiej aktywności by sprawę nagłośnić i u pamiętnik pani Bożena Olejniczak też będzie gościem dzisiejszej audycji pojawią się goście już za chwilę najpierw zapraszam można wypowiedzieć dowód na tradycyjny subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia ciekawy tekst Krzysztofa Szymańskiego pojawił się dzisiaj na portalu RP PL oto bank Anglii i skarb państwa jej królewskiej Mości rozpoczynają pracę, która ma zaowocować powstaniem bitcoina założenia cyfrowa waluta nie zastąpiłaby gotówki, ale byłaby dodatkowym środkiem płatniczym udostępnionym nie tylko przedsiębiorcom, ale też gospodarstwom domowym funt ma pokazać m.in. że gospodarka brytyjska jest Innowacyjna i mimo brexitu i kryzysu związanego z pandemią nadal konkurencyjna uruchomiona grupa zadaniowa ma sprawdzić jak wprowadzenie wirtualnej waluty może wpłynąć na wzmocnienia kraju po brexicie jednym z podstawowych założeń wstępnych jest to, że brytyjski cyfrowy pieniądz byłby powiązany z funtem, aby uniknąć radykalnych zmian kursowych częstych na rynku kryptowalut wygląda na to, że pensja to już to już jest jakiś światowy trend no dalej w tekście czytamy, że za oceanem jeszcze w marcu dzień 1 sekretarz skarbu Stanów zjednoczonych podkreśliła, że USA powinny zastanowić nad sensem wprowadzenia dolara przyznam też, że cyfrowy dolar może umożliwić bezpieczniejsze tańsze oraz szybsze dokonywanie płatności natomiast w kwietniu przewodniczący Fed Jerome Powell w wywiadzie dla stacji CBS dodawał, że Fed uważnie bada rozwój cyfrowego pieniądza, ale nie podjął jeszcze decyzji czy kontynuować prace nad wprowadzeniem dolara natomiast trwają prace w poszczególnych Stanach, żeby szerzej dopuścić kryptowaluty na tradycyjny rynek finansowy jednym z nich jest Teksas, który chce dołączyć do stanu mają miękki uznać bitcoina oraz inne kryptowaluty za pełnoprawny środek płatniczy również Rosja Japonia Izrael Szwecja aktywnie pracują nad ewentualnym wprowadzeniem narodowych walut chyba pierwszego to ja wolę jednak dostać wypłatę złotych, a nie złotych Maciej Zakrocki przedstawia Polska grupa medialna Agora zwróciła się do unijnej komisarz do spraw konkurencji Margrethe Vestager o poparcie w sprawie nieuzasadnionego blokowania przejęcia konkurencyjnego euro ZU nadawcy Radia Zet tak pisał dzisiaj Final Four Times, a g 40% udziałów Eurozet wystąpiła o zgodę na przejęcie kontrolnego pakietu nad nadawcą radiowym, ale UOKiK zakazał jej tej transakcji argumentując, że na rynkach lokalnych doszłoby do oligopolu Agora nie zgadza się z argumentacją i odwołała się od tej decyzji, aby wniosek trafił do sądu ochrony konkurencji i konsumentów musi zostać przekazany przez UOKiK wg informacji, jakie udało się do tej pory zebrać to nie nastąpiło formalnie urząd ma 3 miesiące termin upływa 8maja ze strony Agory płyną nieoficjalne komentarze, że w ten sposób UOKiK opóźnia transakcję, choć potrafi działać zwykle dużo winny mniej za 40% udziału w Gazecie wydawca GazetyWyborczej zapłacił dziewiętnastym roku 131 000 000zł zapewnił sobie wówczas opcję przejęcia kontrolnego pakietu nad STS we 3 drugiego inwestorów, który wraz z nim zainwestował polskiego nadawcę radiowego w związku z konstrukcją pierwszego etapu transakcji i uprawnieniami, które uzyskała giełdowa grupa UOKiK wszczął postępowanie sprawdzające czy zakup 40% udziałów nadawcy nie powinien zostać zgłoszony urzędowi ta sprawa do tej pory się nie zakończyła NATO teraz zobaczymy jak na list odpowie pani komisarz Margrethe Vestager Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz coś co może się jako wniosek taki materiał do przemyślenia przydać w Polsce oto we włoszech specjalna komórka karabinierów do spraw ochrony zdrowia poinformowała o rezultatach Inspekcji przeprowadzonych ponad 980 supermarketach w Rzymie w Toskanii na Sycylii i na Sardynii wybrano te, w których notuje się wysoką liczbę klientów funkcjonariusze sprawdzali czy poprawnie wykonywane są operacje dezynfekcji w celu zapobiegania szerzeniu się koronawirusa naruszenia przepisów antyepidemicznych zostały wykryte w 173 placówkach handlowych to 18% wszystkich skontrolowanych badania laboratoryjne wykazały obecność śladów wirusa na przedmiotach najczęściej dotykanych przez klientów w tym na uchwytach koszyków wózków i wszelkich przyciska oraz automatycznych kasach samoobsługowych no właśnie ja też coraz częściej widzę w sklepach korzystanie ze środków dezynfekcyjnych przez klientów no takie właśnie bardzo wybiórcze tak jak nie widzę np. takich działań personelu sklepów przy wagach, a przez te uwagi też mają ekrany dotykowe nikt ich nie dezynfekuje podobnie z terminalami kart kredytowych może mimo wszystko mimo tych lepszych danych o zakażeniach z ostatnich dni nie powinno się akurat w tych sprawach tak szybko odpuszczać Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia pochodzi z konferencji prasowej po negocjacjach, jakie toczyła lewica z władzą w sprawie poparcia przez ten klub w sejmie rządu podczas głosowania nad Funduszem odbudowy dogadano się, a ucieszony wynikami rozmów pan poseł do parlamentu europejskiego Robert Biedroń mówił tak wszystkie te rzeczy, które zostały wynegocjowane muszą znaleźć swoje zapisy w krajowym planie odbudowy tym wszystkim co zostanie wysłane do komisji europejskiej Polki Polacy potrzebują tych środków, ponieważ jesteśmy poważnym kryzysie będziemy jeszcze bardziej poważny po pandemii przypomnę też, że wszystkie ugrupowania ponad podziałami mówiły tak dla środków straży część straszył polexitem, jeżeli te środki do nas nie trafią składane projekty uchwał, które ratyfikacji unijnych składano są jakieś propozycje potraktowaliśmy tę sprawę podobnie jak inne kluby z tym wyjątkiem ziemny zdecydowaliśmy się te sprawy załatwić dla ludzi po prostu usiąść do stołu i dopilnować tego, że te pieniądze trafią tam, gdzie są najbardziej potrzebne, a jednocześnie będą chronione, żeby nie trafiły tam, gdzie są niepotrzebne komentarz do tej wypowiedzi samych negocjacji poprosiliśmy pana Tomasza Siemoniaka z Platformy Obywatelskiej porozumienie czy wrażenie porozumienia lewicy z PiS-em wokół krajowego planu odbudowy byłoby znacznie lepsze, gdyby nie ostatnie informacje GazetyWyborczej, które mówią o tym, że trwały także negocjacje marszałka Czarzastego z ministrem Dworczykiem, że to co widzieliśmy wczoraj dzisiaj to był umówiony teatry warunki, które lewica posła ustawiła są oczywiście słuszne bardzo podobne do tego co w każdy obywatel ska i PSL powiedziały kilka tygodni temu natomiast trudno nie mieć wrażenia, że premier Morawiecki wybrał sobie lewica nie, dlatego że warunki były jakoś inne czy bardziej do przyjęcia, ale dlatego, żeby podzielić opozycję, więc uważam, że to jest błąd lewicy nie chce się wsparcia dla środków europejskich integracji europejskiej tutaj myślę z lewicą na bardzo dużą łączy w przeciwieństwie do PiS-u natomiast jest stół silny element instrumentalizacji polityki wykorzystania tego do pokazania, że jest jakaś lepsza pozycja bardziej zgodna i ta gorsza będzie smakować gorzko to porozumienie, gdy jutro Krystyna Pawłowicz ogłosi, że prawo europejskie ma swoje ograniczenia będzie smakować gorzko również, gdy przypomną sobie wyborcy lewicy o strajku kobiet o tzw. Trybunale Konstytucyjnym, więc wydaje mi dla funduszy europejskich, które przecież i tak trafią do Polski i tak wymagają porozumienia politycznego nie warto pewnych zasad poświęca jeśli to było stołem tajnie w gabinetach to po prostu tym gorzej, ale nic w polityce nie trwała polskiej dłużej niż kilka godzin kilka dni nie należy się na siebie obrażać ci ja uważam, że wspólnie z całą resztą opozycji powinniśmy zmierzać w tym kierunku, który nazywa się praworządność demokracja Europa i nawet jeśli ktoś się potknie odejdzie na bok na chwilę to nie powinniśmy palić mostów czy zbyt ostrych rzeczy sobie nawzajem mówi, więc zobaczymy na układach z PiS-em nikt dobrze w Polsce przez 20 krotnie wyższe i jestem przekonany, że to porozumienie ma gorzki smak bardzo dziękuję, a teraz już pora na główną część audycji Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz gościem audycji jest już zapowiadane pan Maciej miedzian z muzeum nowej Huty to dobry dzień dzień dobry witam serdecznie właśnie to jestem wszystkim ciekaw czy my powinniśmy mówić o tym początku nowej Huty czy wbiciu pierwszej łopaty rzeczywiście w kontekście daty 26kwietnia, bo taka m.in. jest Wikipedia, ale skądinąd znalazłem też takie źródło, że ta ta budowa zaczęła się jednak w czerwcu to jak mówią fachowcy na czynną zaczęto budowy miasto, żeby być budowniczy mieli gdzie mieszkać przynajmniej jakiś pierwsze domy baraki także budowa miasta zaczęła się wcześniej, a dopiero po jakimś czasie nie rozpoczęto budowę samego kombinatu i to rzeczywiście miało miejsce 26kwietnia nie było to upamiętniony taką tablicą, z której jest zdjęcie tak bardzo często reprodukowane nie, a obecnie w tym miejscu jest Walcownia karoserii na dobra to kwestia wydatek mamy mamy za nowy jak to ludzie zawsze mówić zacznijmy od początku, kiedy się pojawiać pomysły budowy nowej Huty, kiedy jest decyzja, że to będzie pod Krakowem tak, bo wtedy tak szalona na to patrzeć tak kawał drogi od Krakowa taty ofiarny, że zapadło właściwie po drugiej wojnie światowej nie takie spotkanie polskiej komisji, gdzie m.in. był Bierut i późniejszy rektor AGH taki cud, że my PiS wtedy jeden z ministrów chyba przemysłu ciężkiego to był rok czterdziesty siódmy, a od czterdziestego dziewiątego zaczyna się budowa miasta też upamiętniony taką tablicą na nie jednym z osiedli nowohuckich, a potem oczywiście rozpoczęła się budowa samego kombinatu tutaj warto dodać, że pierwotnie ten kombinat miał się znajdować zupełnie innym miejscu gdzieś w okolicach Gliwic chyba Dzierż no tak, że ta miejscowość nazywa dzisiaj jest to dno jeziora Dzierżno i taką nową hutą miały być Pyskowice my stąd na pierwszych projektach planach nowej Huty ma być Odrę i kanał gliwicki i mamy właśnie zdjęcia z Pyskowic rynku, że tutaj właśnie będą mieszkanie dla budowniczych nowej Huty no ale potem w wyniku różnych okoliczności to hutę wybudowano nie na Śląsku tylko w Małopolsce nie tutaj, ale jeżeli pan pozwoli to ja zapytam oto okoliczności, bo jeśli wyrażone są ciekawe niektórzy kojarzą jednak tę lokalizację taką skromnością mieszkańców Krakowa wobec władzy ludowej przywołuje się 3maja czterdziestego szóstego roku i duże demonstracje mówi się też o wynikach głosowania referendum, że ponad 85% mieszkańców Krakowa opowiedziało się przeciwko zniesieniu Senatu, czyli mówiąc krótko nie bardzo się podobała mieszczańskie Krakowowi władza ludowa no i właśnie podobno władza uznała, że trzeba ten mieszczański Kraków trochę rozwodnić oraz rozłożyć, wprowadzając tam sporo ludzi, którzy mieli tworzyć nową klasę robotniczą czy fajnie by było, gdyby tak było tylko, że nie o lokalizacji kombinatu decydowali rosyjscy inżynierowie, którzy chyba nawet nie byli wprowadzeni w te nasze sprawy polsko ogólno i krakowskie w szczególności nie oni objeżdżali dość spory kawałek Śląska tutaj w Małopolsce nie inne lokalizacje to była np. Skawina, gdzie potem powstało nie powstała Huta aluminium także zator także szukano tutaj tak myślano w Tarnowie najwięcej tych lokalizacji oczywiście było nie na Śląsku i jak się tak pyta tych inżynierów to rzeczą, która zdecydowała te, które spowodowały np. że nie Politechnika w Gliwicach, bo tam wtedy była Politechnika główna w Polsce też, że byli temu przeciwni no był fakt, że Gliwice przed drugą wojną światową leżały na terytorium Niemiec i ponieważ właśnie wszyscy spodziewali się trzeciej wojny światowej no bo nie wierzyli, żeby Amerykanie zachód tolerowali to co się u nas dzieje do tej pomyśleli, że wystawią gdzieś tam na Śląsku no to albo zrobią prezent Niemcom albo ta Huta będzie stała tuż nad granicą tak np. tłumaczył i inż. Zbigniew Lorek dyrektor inwestycyjny Huty nagle jak jak było naprawdę to jest wiele oczywiście różnych wersji w był 1 nowym pewnie rzeczywiście, że syryjscy radzieccy inżynierowie nie byli tak zaznajomieni ze szczegółami polskiej sytuacji politycznej, ale wydaje się, że rzeczywiście ta myśl mogła się, gdzie zrodzić Rze, że ten Kraków taki niepokorny po drugiej wojnie chyba powinien otrzymać jakąś taką lekcję od władzy od władzy ludowej, ale to zostawmy w apelu do chciał dać lekcję to by zrównał natomiast z ziemią potem władze czy albo wszystkich wysiedlili ładnie to władza ludowa potrafiła się rozprawie to brutalnie z miastami, które nie lubiły no tak, chociaż to oczywiście na inną opowieść, ale jak wiemy, kiedy w tym mieście był Włodzimierz Lenin podobno się tam podobało, więc też mogło być jakąś przeszkodą, ale to rzeczywiście na inną opowieść mówi pan o wysiedleniach, a co zrobiono z ludnością za, która mieszkała miała tam swoje gospodarstwo na terenach, które ostatecznie stały się terenami podbudowę i kombinatu metalurgicznego i miasteczka, a wysiedlono po pro kolej na gruntach świecie praktycznie nie dając żadnych odszkodowań, bo wtedy było takie przepisy, że to odszkodowania były mniejsze i więcej zabierano tak walczono wtedy kułakami pan co jeszcze do dziś rodziny, które nie odebrały pieniędzy za te wysiedlenia ci zaś co wzięli pieniądze trafili na wymiany wymiany pieniędzy bo, żeby zlikwidować napięć inflacyjnych komuniści wymienili pieniądze też bardzo niekorzystnym kursie także w sumie no powiedzmy za ziemie dostawali tyle co tam na metry ziemi tyle co tam jakiś bilet tramwajowy do Krakowa w każdym razie były takie sumy, że opowiadali, że kupili za to buty także za tą ziemię, którą zabrano, a to było szczególnie dotkliwe, bo akurat na tych terenach drugą wojną światową były rozbudowywane lotnisko w Czyżynach dobudowywane par część pasażerską cywil dom nie i żyły tam takie mity właśnie odszkodowania, które dostawali chłopi w Czyżynach to był jakiś po prostu zawrotne zawrotne ceny dlatego jednak tym silniej tym silniej to uderzało nie w tych ludzi, którym zabierano wtedy ziemię, że wiedziano, że przed wojną sanacja za jeszcze 5 zabierała ziemie to by po prostu płaciła po królewsku ani podział dopisku część słuchaczy, która pamięta film Andrzeja Wajdy człowiek z marmuru pamięta oczywiście postać Mateusza birkuta tak okazuje się, że to nie jest taka zupełnie wymyślona postać dla potrzeb filmu, ale ma ona właśnie prawdziwy z tego miejsca pierwowzór Piotr Łoziński murarza przodownik tak żołnierz KBW tak bohater walki z żołnierzami wyklętymi co co wyszło, jakby dopiero teraz w naszych czasach to był taki nią chłopak jakich tysiące tutaj przyjeżdżało do Huty nie wtedy był tzw. wzorowany na Rosjanach system pracy, który właśnie jedno dół w tym się różnił się, o ile przed wojną fachowiec sam budował mur wszystko sobie robił sam no to teraz 1 mieszał wapno drugi skład na mur trzeci podawał cegły czwarty układał cegły piąty dotąd cegły wyrównywał to szło migiem i to współzawodnictwo pracy łączyło się też bicie rekordów jako krakowianie ciężko tak przeżywaliśmy, że rekordy biją warszawscy murarze na Muranowie, żeby dorównać przegonić Warszawę nie zorganizowano tutaj rekord na osiedlu młodości do dziś nie bardzo wiemy, który to był dom, bo to wtedy wszystko było rozkopane niech nikt dać nie zadbał o to, żeby zapamiętać co tam wtedy układali w każdym razie udało się ułożyć 33 000 cegieł potem 60 już 6000 cegieł i tu w ciągu dniówki dniówki tak, bo w ciągu 8 godzin o tym, że to oczywiście nie samo żeńskich tylko miał całą brygadę, która mu te cegły przygotowywała podawała dno układać nie tylko na murze co oczywiście też było odpowiednim wysiłkiem, bo tak przez 8 godzin na słoneczku układać cegły to rzeczywiście nie jest nie jest proste zadanie, ale w każdym razie palma pierwszeństwa została odebrana Warszawy i trafiła do Krakowa czy podpora jako urodzony warszawiak mogę tylko powiedzieć że, owszem, tu wygraliście tak wielka Partycja ale, ale pan Różański źle skończył o każdym Mosquito źle w końcu rzecz rzeczywiście bardzo ciężko przeżył tak są jak większość przodowników pracy oni praktycznie wszyscy źle skończyli, ponieważ w tym pierwszym okresie murarz budowlaniec to błędne taka gwiazda, gdzie są celebryci, którzy się fotografują ścianka, ale już w późniejszym okresie o wiele wyżej kształcą nowych sztywną lepszy był człowiek lepiej wykształcony, który mógł zostać majstrem i bardzo często się zdarzało, że właśnie przodownicy pracy w Pogoni za tymi rekordami nie bardzo mieli czas uczyć się nie i potem ich koledzy po prostu ich przeskakiwali zostawali szefami także bardzo często taki mamy motyw, że potem nie bardzo sobie radzili w nowej rzeczywistości małżeńskiej takim klasycznym przykładem sięgali po alkoholi często ich losy były dość tragiczne właśnie, bo poza tym, że i budowa kombinatu budowa miasteczka no był do właśnie tymi sztandarowe budowami socjalizmu planu sześcioletniego dowodem na to, że socjalizm zwycięża powstaje nowe społeczeństwo itd. itd. no to jednak się zaczyna pojawiać trochę pęknięć na tym wizerunku co ciekawe znalazły m.in. taki fragment tekstu Ryszarda Kapuścińskiego znakomitego przecież potem korespondenta pisał na łamach sztandaru młodych jeszcze we wrześniu pięćdziesiątego piątego roku, więc na rok przed polskim październikiem tej odwagi już się pojawiało więcej no bo jednak już mamy jesteśmy po śmierci Stalina i on ją pisze w obrazie Huty w jej wnętrzu są sprawy niepokojące i złe dużo jest tych spraw zbyt dużo przygląda się im zgłębiać doczeka się o to gromadzą się pytania bez odpowiedzi rośnie oburzenie budzi się przeciw woła aż przypadł ci się uważnie nowej Hucie uważniej to będzie pouczająca lekcja krzywd draństwa bezduszności zakłamania ludzi pozostawionych samym sobie ran przez nikogo nie leczonych taką hutę także ujrzeć pisze Kapuściński we wrześniu 1005. roku źle się dzieje Smoleń Marcie czyny działo się źle od samego początku jak na wszystkich wielkich budowach socjalizmu właściwie wszędzie za coś się, że socjalizm to było gigantyczne marnotrawstwo inna sprawa czy można było o tym napisać Kapuściński pisze w takim okresie, który nazywa się odwilż rząd tych procesach, które zaczęły się po śmierci Stalina paradoksalnie w związku z dojściem do władzy Berii, który mając taką największą władzę sobie tak zaczął luzować wypuszczać ludzi z łagru nie pozwalać na krytyczne artykuły także to jest właśnie okres tego fermentu i rzeczywiście pojawia się taki artykuł nosi on pojawia się nie gdzieś jakiś podziemnych gazet tylko pojawia się w oficjalnej prasie no oczywiście ma wielką siłę oddziaływania, ale tak pamiętajmy, że ustrój socjalistyczny polegał też na czystkach co jakiś czas upuścił do złej krwi towarzysz Stalin był w tym prawdziwym mistrzem nie, o ile tam jakiś Jagoda Jeżow czy inni mordowali mordowali to w pewnym momencie nagle następował odwrót 180 stopni byli demaskowanie jako trockiści przyznawali się tam do różnych rzeczy i to było, jakby wpisane w ten system, że co jakiś co parę lat nagle dotychczasowi bohaterowie okazują się zdrajcami i wywlekane są jakieś ciemne sprawki, a szczególnie w tym okresie po śmierci Stalina w okresie odwilży to był rzeczywiście bardzo duży proces, bo w rezultacie na sąd Stalin zleciał z piedestału no właśnie, choć to się już stało dopiero na dwudziestym zjeździe rok później tak i teraz przechodzimy do innego ważnego wydarzenia związanego z 27kwietnia leży już roku sześćdziesiątego ale zanim o samym tym zdarzeniu to oczywiście znowuż warto sięgnąć do to początku powstaje nowa Huta na no na teren budowy miasta kombinatu przyjeżdżają setki jeśli nie tysiące ludzi najczęściej związek ludzie, którym władza ludowa mówi, że są teraz nową siłą i będą budować socjalizm, ale oni są z krwi kości tymi ludźmi, którzy wyjechali ze swoich wiosek, gdzie na każdym rogu stał krzyż większej wiosce stał kościół Adam Sapieha przyjeżdża jeszcze przed rozpoczęciem budowy nowej Huty i szuka miejsca pod kościół no bo Lublin słusznie by pan kardynał ksiądz kardynał kombinował jeśli mogę użyć tego języka skoro ma tam zamieszkać 25 000 ludzi świata kościół musi być, jakie są losy tego kościoła czy pamiętajmy o 1 się, kiedy Niemcy zaatakowali związek radziecki Stalin zwrócił się do cerkwi prawosławnej z prośbą o pomoc i tam po prostu cerkiew prawosławna poparła komunistów i w rezultacie Stalin zawiesił takie największe prześladowania kościoła ten nurt ten trend jest w polityce wewnętrznej trwa także po drugiej wojnie światowej jak popatrzymy na zdjęcia z wczesnych późnych lat czterdziestych no to Bierut przysięga Bogu w Trójcy Przenajświętszej mu tam jak zostaje prezydentem gen. Jaroszewicz nosił baldachim nad biskupem biskup Warszawy w czasie procesji Bożego ciała tak samo właśnie prominentni politycy komunistyczni chodzą z takimi baldachim mami w każdym innym mieście i ten taki kurs antykościelny zaczął się z domu z dojściem do władzy Chruszczowa, a więc, o ile udało za Stalina w nowej Hucie nie pozwolą to w ogóle nie było mowy o budowie nowego kościoła udało się to by móc na władzę pięćdziesiątym szóstym roku nie o tyle to po paru latach już ten trend, że tak bym się we władzy komunistycznej odwrócił no i skończyła się oraz stawiania nowych kościołów zaczęły się różnego rodzaju represje, które potem będą narastać aż do sześćdziesiątego szóstego roku tak, znajdując swoje apogeum tej walce to między tysiącleciem chrztu Polski 1000 lecia państwa polskiego nie i rok sześćdziesiąty to jest początek tego konfliktu teraz dopiero widzimy, że było też w innych miastach np. w Zielonej Górze niektóre nie miał nic wspólnego już nową hutą jeszcze tam paru także to był po prostu takie takie wydarzenie historyczne w zasięgu tak naprawdę ogólnopolskim no ale to był właśnie za sekundę do tego wydarzenia dojedziemy tylko pan wspomniał, że jak nastał Władysław Gomułka no uwolniono wtedy jak wiemy prymasa Wyszyńskiego itd. rzeczywiście jest jakaś tam od dziś, niemniej jednak różnego rodzaju działania, jakie zostały podjęte na rzecz budowy kościoła w nowej Hucie no skończyły się jednak odmową już te przede wszystkim skończyły się skonfiskowali zebranych pieniędzy dać nie lubi być okradany, tym bardziej że władza powiedziała ludziom, że mogą sobie zebrać drugi raz jak sobie zebrali to też okradli tak skonfiskowali 2× te pieniądze na kościół nie, gdyby panu tak zabrano 2 pensje pod rząd to pewno i się zgłosił do pana się tak, żeby pan go przytulił to miałby pan pewne wątpliwości także ten konflikt taki był tutaj to powiedzmy narastał od dłuższego czasu najpierw wydano zgodę potem cofnięto potem właśnie polikwidowano te konta także też był taki materiał zapalny, który po prostu pewnym momencie eksplodował dość przypadkowo zresztą no właśnie już dochodzimy do eksplozji warto może tylko powiedzieć, że w tych działaniach na rzecz budowy kościoła w nowej Hucie dosyć aktywną rolę odgrywał Karol Wojtyła on o rzeczywiście też tam działał na rzecz tej budowy próbował rozmawiać z różnego rodzaju władzami na ten temat no m.in. właśnie była również kwestia jego interwencji ówczesnego ministra finansów po tym, jak skonfiskowano te pieniądze, o czym, o czym pan już, o czym pan powiedział no i ma jest grudzień koniec grudnia 50 tego dziewiątego roku kuria otrzymuje pismo wiceministra Janusza Wieczorka jakością nie będzie rozwiązano w lutym komitet budowy kościoła no ale stał tam krzyż krzyż chyba stało pięćdziesiątego siódmego roku tak uwagi, gdyby to udo nie zrobiono to nic się nie stało, ale zgubiła ich pieczątka znalazł plan mieli chytry, żeby to przyjechali ci wcześnie rano, zanim ludzie pójdą do pracy po prostu ten krzyż stamtąd usunąć tylko okazało się, że nie mają jakichś pieczątki jakiegoś podpisu, bo urzędnik, który miałby im przybić pieczątkę został gdzieś wezwany wrócił dopiero nieco później także jak już w końcu mieli ten papier mogli się wziąć się do akcji no to już ludzie byli na ulicach, tym bardziej że tam w pobliżu był sklep nie gdzie kobiety stały w kolejce jak zobaczyły co się dzieje to po prostu rzuciły się na tego operatora koparki na tych robotników wg tradycji byli to Grecy, gdy greccy komuniści, którzy nie Émile greccy emigranci mieszkający w nowej Hucie na każdym razie stamtąd ich przepędziły jak milicja zaczęła pałować kobiety natomiast dzisiaj w to włączyli tak, zanim ktokolwiek spostrzegł rozkręciła się regularna bitwa no właśnie doprosić ani trochę powiedzieć, bo ona trwała chyba cały dzień do późnego wieczora cały dzień tych toczyło się pamiętajmy jedno to są tereny, które tam stoją tu są tereny budowane gdzieś około pięćdziesiątego siódmego roku to osiedle teatralne to jest to są właśnie druga połowa lat pięćdziesiątych, kiedy z Rosji wraca kolejna fala daczy no ku kolejna fala repatriantów niektórzy wrócili zaraz po wojnie jedni zostali, bo pomyśleli jakoś da się żyć w tych sobie tak pięćdziesiątym szóstym roku już wiedzieli, że z reguły się nie da i oni też ma sobą wtedy była możliwość powracali tam przyjeżdżali do kraju nie zamieszkiwali tam to mieszkało naprawdę bardzo dużo ludzi zza Buga tak samo jak mieszkało dużo w Gdańsku, gdy jest takim w czasach PRL-u nie nie przypadkowo Gdańsk Wrocław to były takie miasta bardzo antykomunistycznym po to, było były zamieszkane przez ludzi, którzy mieli trochę do czynienia z tym, że z komunizmem, więc to też mógł być 1 powód, dla którego tam się zamieszki błyskawicznie błyskawicznie zaczęły na jak już rozlały po całej Hucie Noto już tak działało normalnie jak podczas zamieszek pamiętajmy, że to jest tuż po październiku pięćdziesiątego szóstego roku, kiedy ludzie no niemalże na rękach nosili tego Gomułkę tak wierzyli, że to po prostu kończy się jakaś era, tym bardziej że on dość ostro postępował z Rosjanami jak przypomnijmy, że tak jak sobie wspominam już powiedzmy dzisiejsze stosunki polsko-rosyjskie to jak Rosjanie pięćdziesiątym szóstym roku zagrozili, że będą interweniować to generał projekt, który z zawodu był pracownikiem NKWD agentem zawodowym powiedział, że jak się ruszą z Bornego Sulinowa to w Poznaniu mamy myśliwce bombardujące po prostu przebili ich na sieczkę tak jak jak zobaczy na drodze jesień odważyli stamtąd wyjść Niemcy to topu dosłownie 4 lata po tym, październiku po tym, że praca była wolna przez jakiś czas można było ty pisać co się chce i ludzie tu do KRUS-u zobaczyli, że ten miodowy miesiąc się skończył następuje takie znane już komunizmu dokręcanie śruby dobrze to oprócz oczywiście religijnego kontekstu nie tego wszystkiego był też właśnie ten drugi, o którym tutaj tutaj wspomina tak no to wszystko miało miejsce 27kwietnia 60 tego roku to już zupełny koniec ostatniej minuty, jaki był los dalej tego krzyża i kościoła w nowej Hucie, żeby było mieszczą się złamał tylko tych wszystkich wydarzeniach przyszła jakaś wichura, którego po prostu złamała, gdyby komuniści mieli trochę bilonu prognozy pogody czy laptopy poczekali tam się złamał sam naturalny sposób, ale wtedy już ludzie wiedzieli czym to grozi nie oddali go gdzieś tam też naprawy tylko błyskawicznie go kopali takiego złamanego także topu, jakby taki właśnie ciekawy przypadek, że tam, że to się wydarzyło w sposób, jakby zupełnie naturalny, ale też pamiętajmy, że kontekst był taki, że wtedy Gomułka przyjeżdżał do nowej Huty to była taka inicjatywa tutaj lokalna ludzi, którzy chcieli się wykazać no i chcieli dobrze wyszło jak zawsze bardzo panu dziękuję za dzisiejsze spotkanie za za wspomnienie tamtych wydarzeń pan Maciej miedzian muzeum nowej Huty był gościem audycji dziękuję ślicznie dziękuję ślicznie Maciej Zakrocki przedstawia, a teraz gościem audycji pani Grażyna Olewniczak dziennikarka telewizyjna reporterka dobry wieczór dobry wieczór tak to pewnie jest, że dziennikarska reporter Polska dusza nie pozwala zasypiać gruszek w popiele i kiedy się znajduje pani w w Krakowie w pobliżu nowa Huta okazuje się, że ta historia tego miejsca nie jest taka tylko jak właściwe każdemu chyba w Polsce się wydaje, czyli nie dotyczy nowej Huty wielkiej inwestycji czasów PRL-u tylko ma jeszcze ważną smutną historię wcześniejszą jaką, więc okazuje się, że zupełnie za rano w czasie budowy Huty to co zostało po niemieckim obozie to był dały lager 1516 i został zbudowany właściwie na początku lat czterdziestych pierwotnie tam początkowo byli, więc czy nie, ale później w obu zrobiono chyba po dobowy był żeński Majewski i w tym żeńskim pracowały Żydówki wcale nie terenów dawnej mogiły po to, była mogiła, gdzie teraz drewno mówi się symboliczne na początku zbudowano hutę toniki mówił, że jedzie do tylko jedzie do mogiły Sii były tu szwalnie obóz ten około 300 kobiety tutaj przetrzymywano jest taka historia, że podobno kilka z tych kobiet uciekło i nawet, że do sklepu jakiegoś tam się dostały zostały ubrania w sklepie jedzenie i poszły w świat co z nimi dalej było nie wiadomo jak przeczytałam o tym zupełnie przypadkowo później kwiatów wędruje po obrzeżach nowej Huty psem spotkałam pana starszego no i zaczęłam dopytywać ma jednak jednak natura dziennikarska daje znać o sobie zaczęłam wypytywać, o co było przedtem jak tu było i m.in. on zaczął opowiadać, że tutaj w czasie wojny, a że przed wojną to obok płynie, a to po wodzie, a to sztuczny lotnisku, które było też sztuczne lotnisko czyli, czyli co także tuż koło kopca Wandy właśnie ci radzieccy żołnierze jeńcy budowy hali, a teraz wylot Tadla pylenia po prawdziwe lotnisko powstawało w Czyżynach zresztą budowane przez tych jeńców mówi się też, że umrę, ale mówi jak przeczytałam gdzieś to jeszcze dopiero będzie teraz zrobić taką dokładną i pewnie mówi się też, że byli tutaj również więzi życzę ci, którzy wspomagali tych jeńców niemieckich i po prostu tych radzieckich, więc rzeczywiście obóz całkiem niezły, bo zajmował spory teren i takie właściwie jedno sztuczne lotniska prawa i drugie prawdziwe, które zresztą służyło bardzo długo krakowianom jeszcze nazwie to było spore przedsięwzięcie no ja rozumiem ta tak tak tak nie chodzi tylko o to żeby, czyli najpierw jak się domyślamy choćby ze względu na występujące po sobie zdarzenia historyczne najpierw Niemcy założyli na początku lat czterdziestych ten obóz, w którym były żydowskie kobiety i to tam zbudowano właśnie ci one pracowały w tych kopalniach magazynach natomiast po czerwcu czterdziestego pierwszego roku ta no bo Daria z czerwca to jest atak dopiero Twardowski na związek radziecki po jakimś czasie ściągnięto tam jeńców tak grać tak tak tak, ale dalej lub obóz rozumiem jakiś nowy no nie koedukacyjną chwali się tak nie nie osobno wszystko uzgodnione na planach wszystko widać gdzie jaki budynek był co się dzieje działu oczywiście, że łatwo ta było nie wiadomo co się tam naprawdę działo, bo relacje przedziwne ludności cywilnej zostały spisane dopiero po siedemdziesiątym roku te zadziwiające, że wcześniej one są ich już 1 osób, która zaangażowała się projekt ma je fizycznie nieba co nas bardzo cieszy, bo bo, bo o nich chodzi tylko, żeby była tablica ale, żeby było coś mówiło było dla tej tablicy coś sensownego coś co uruchomi wyobraźnię poza rozumiem, że ta cała akcja może doprowadzić też do jakiegoś wzbogacenia wiedzy na ten temat, bo jeżeli się la la informacja już pojawia w mediach tak dzisiaj rozmawiamy lekarz no no bo skoro skoro nie wiadomo np. co się stało z tymi kobietami, które były przetrzymywane w tym obozie sza czy one część jak powiedziała pani może oznaczone są sygnały, że uciekła tak jakaś mała grupa no ale, a reszta reszta no niestety w roku czterdziestym trzecim przez Wieliczkę do Bełżca co czy wszystkie Czeczeni z nich nie wiadomo ze w czasie budowy Huty nie na terenie samego obozu dawnego, ale tuż obok znaleziono 2 zbiorowe groby, więc też musimy dojść do tego ile tam było przepraszam ilu tam ile tam osób było pochowanych poprą, bo już nawet wiemy, że zajęli się tymi grobami zakonnicy klasztoru cystersów, bo co jest tak taki obiekt przepięknej i funkcjonował cały czas i pewne no nie wiem czy pomagać czy nie w każdym razie już po wojnie zajęć zajęli się tymi szczątkami także jest wiele rzeczy do zbadania po prostu bardzo do UE może też, jakkolwiek dzisiaj współpraca wszelka z Rosją jest bardzo utrudniona wiemy, że komisja do spraw trudnych w zasadzie nie funkcjonuje tak Polak, ale skoro tam byli również jeńcy radzieccy może jest to jakaś dokumentacja w Rosji może też jest jakiś krok, żeby coś więcej na ten temat się dowiedzieć tam jak pani, że ja myślę, że IPN ma w tej chwili to wszystko, bo przecież tak, jeżeli to tam dokumentacja ta powstawała w latach siedemdziesiątych, więc to był właściwy czas dla dobrych w miarę relacji tych 2 krajów, więc podejrzewam żadnych sporo materiału, ale tu okazuje się właśnie tylne to wszystko stworzył ich 2 tak naprawdę okazuje się, że już wśród osób zaangażowanych jest ktoś, kto zajmuje się jako amator historyk od 2 lat dokumentuje pobyt istnienie Żydów na terenie mogiły, bo to było takie mogliby nie mówiło się to tak taki niektórzy mają wrażenie, że nowa Huta spadła tak powstała no ale to tak nie było tu jednak coś było do niektórych chyba nie chce to dobrze, ale niektórzy przyjęli to bardzo bardzo dobrze cieszą się, że wiedza będzie większa, że tak, że taki zamach i korzenie niż model inne korzenie, ale nie ma, że nie wyrosła tak sobie bez niczego pod spodem także to już jest pewne ogromna pomoc, bo przy okazji może się okaże, że właśnie młody człowiek, który zajmuje się historią Żydów na terenie będzie mógł marzyło publikacji przy okazji może się okaże, że opublikuje również to jest dobry to jest dobry jak rozumiem też pretekst ta nasza rozmowa, żeby pokazać jak można jak to się mówi no nie wiem skrzyknąć tak zorganizować jakąś społeczności wokół pewnej historii wokół pewnej szarawy rozumiem że, że to ludzi poruszyło poruszył bardzo mnie naprawdę zaskoczyło, bo odezwało się odezwał się z kolei inne inna osoba, która już zaczęła realizować taki projekt w Bieżanowie, czyli po drugiej stronie Schleck też obóz jeniecki żydowski obóz pracy już za chwilę będzie finalizować na pewno swój projekt także okazuje się, że jesteśmy wszyscy w jaki sposób pomocni i dowiadujemy się, jaką drogą co trzeba przejść jak trzeba przejść no tu akurat nowa Huta jest bardzo związana z muzeum także my nie możemy tego robić odrębnie od muzeum nowej Huty jest bardziej, że w planach jest projekt też wystawy co było przed nową hutą także to jest to zresztą ogromne te, a co było przed nową to po tuje druga wojna światowa, ale przed budową udo było jeszcze cała masa różnych rzeczy tu, że tak powiem tak by dygresja taka mała była mobilna szkoła realna, do której chodził Wojciech Bogusławski Cracovia górale to nieco innego tylko to jest odpust w klasztorze cystersów, a ja czasami chodzę i szukam czy to był ten UN czy to był cel do młynarza, który w ruinach a gdzie była karczma, a 100 000 to jest rzeczywiście jest to miejsce, które mówią o swojej historii lite fantastyczne tak jak rozmawiają 2 części audycji z panem Maciejem Milanem z muzeum i też siłą rzeczy by krótko żeśmy się odnieść do tego co było przed a, ale w kontekście przygotowania terenu pod budowę miasto i kombinatu kraj wysiedlenie miejscowej ludności za jakieś symboliczne pieniądze, które jako kraju gość wystarczały czasami, bo jeszcze po drodze doszło do wymiany pieniędzy na kupno botów, a tracili całe gospodarstwo oczywiście, że historia się chyba nigdy nigdzie nie zaczyna tak jak tylko znak zawsze zawsze jakieś jakieś jakieś korzenie w noc słuszną pozostaje tylko trzymać kciuki przy okazji też może poproszę panią jakiś nie wiem apel do słuchaczy tak czy jeśli ktoś coś wie to jeśli ktoś coś wie to bardzo proszę na Facebooku moje nazwisko informacja na tapecie zera odczytuje wszystkie miłe przede wszystkim mieli również boi dzieliły się też już zdarzyły od ich raptem 2 dni, kiedy poszło to świat, więc tak taka jest specyfika przykra tych mediów społecznościowych, że znaczy zawsze znajdzie no właśnie ktoś mi o tak no ale nie ma się z uprzejmą nie ma co przejmować mało to jeszcze bardziej mobilizuje do tego, żeby coś zrobić, bo może to pomoże w Poznaniu i samego siebie historii miejsca, w którym mieszka, a ja szczególną lot nie tak bardzo taki mam marzenie, żeby w Krakowie myśleli o nowej Hucie znaczy żona jest tylko takim czymś co tu przyczepioną tylko, że my się też interesujemy tym co było jest dziś jest dla nas ważne taki teoria poprzez jak powinna być bardzo w obozie wiemy, że znany zespół w Krakowie śpiewał nie przenoście nam stolicy do Krakowa, ale akurat panią Grażynę Olewniczak warto było przenieść jak się okazuje także radnym w parach lekarz bardzo dziękuję za dzisiejsze spotkanie za rozmowę liczę, że rzeczywiście słuchacze również będą mogli pomóc w tej w tej ważnej sprawie pani Grażyna Olewniczak dań karta telewizyjna reporterka była gościem audycji dziękuję i podziękowania również dla Małgorzaty Raczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki dobrej spokojnej nocy wszystkim państwu życie Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

TOK FM Premium teraz 40% taniej. Wybierz pakiet z aplikacją mobilną - podcasty, audycje i radio bez reklam zawsze pod ręką.

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA