REKLAMA

"Kultura zaradności czyni nas bezradnymi", czyli demokracja konsumencka nie uratuje klimatu

Światopodgląd
Data emisji:
2021-04-28 15:40
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
15:42 min.
Udostępnij:

Właśnie ukazała się książka :Zmienić swat raz jeszcze. Jak wygrać walkę o klimat?" autorstwa dr Tomasza Markiewki z Wydziału Filozofii i Nauk Społecznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Rozwiń »
"Ludzie muszą mieć jakąś alternatywę a nie tylko wzywanie do wyrzeczeń" - mówi dr Markiewka. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
, a świat podgląd Agnieszka Lichnerowicz państwa gościem teraz jest z kolei dr Tomasz marki w kat dzień dobrem dzień dobry film z filozof związany z wydziałem filozofii nauk społecznych na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, ale też pisarz autor i książka dr Marczewski będzie teraz goście również zmienić świat jeszcze raz jak wygrać walkę o klimat to jest znaczący tytuł książki, którą wydało wydawnictwo czarna owca pozwoliłem sobie na takie podsumowanie, że to jest Rozwiń » taka książka, która w taki przegląd czy podsumowanie prok klimatycznej progresywnej kapitalisty to sceptycznej perspektywy na wiele bieżących gorących tematów dotyczących szczególnie strategii reakcji polityki w dobie kryzysu klimatycznego tych wątków jest wiele, ale szczególnie wydają się ciekawe są 2, jeżeli pan pozwoli to kultura zaradności czyni nas bezradnymi tak rzuca taki cytat z pana książki proszę łapać i rozwój ich z no my żyjemy w kulturze zaradności co znaczy żyjemy w takiej kulturze, która namawia nas do tego, żebyśmy sobie radzili z różnymi problemami na własną rękę, jeżeli nie masz pracy to najlepszą pracę, jeżeli nie stać na mieszkanie to weź kredyt itd. za nowe podejście do różnych rzeczy tak pracują tak tak zmień swoje podejście, jeżeli nie myśleć w pracy to może pójść na jakiś kurs coachingowe na ten kurs się nauczyć jak co zrobić, żeby było ci w tej pracy lepiej i problem z takim podejściem polega na tym, że on jest całkowicie bezradny, kiedy przychodzi do pytań podstawowych np. do pytania jak sobie poradzić z kryzysem klimatycznym, bo jeżeli ja wykorzystam taki indywidualista ręczne podejście do walki z kryzysem klimatycznym no to staje przed bardzo prostym pytaniem co ja właściwie sam jako zaradna jednostka mogę zrobić z globalnym ociepleniem jazda Naomi Klein słynną kanadyjską dziennikarką odpowiada nic jako samotne zaradne jednostki nie jesteśmy w stanie nic zrobić te problemy są zbyt dużej, żeby sobie z nimi poradzić potrzebujemy działań zbiorowych ani jednostkowych, czyli ta kultura zaradności to jest tak naprawdę kultura indywidualistów, która czyni nas bezradnymi w obliczu takich systemowych wieloaspektowe wyzwań, jakim jest kryzys klimatyczny i tym samym dotknęliśmy takiego pewnego sporu on oczywiście w warstwie teoretycznej jest dużo prostsze niż potem w rzeczywistości, ale pan wyraźnie wspiera tę postawę, która mówi nie dajcie sobie wmówić, że to jest właśnie wasza i tę kwestię waszych indywidualnych konsumpcyjnych wyborów pan odrzuca jest też ciekawa koncepcja odrzuca te demokracji konsumentów czy konsumpcyjną czy jakie nazwać proszę rozwinąć, ale potem spróbuje sprowokować drugą stronę w ta demokracja konsumencka ma oznaczać taki rodzaj postawy, które sprawdza się do tego, że głosujemy portfelem np. jeżeli nie kupuje produktów, jakie firmy, która moim zdaniem szkodzi klimatowi to wtedy głosuje portfelem przeciwko tej firmie za tym kryje wolnorynkowe założenie, że jak spadnie popyt na jakiś nie nie klimatyczne produkty to w ten sposób tych nie klimatycznych czy czy produktów działających przeciwko klimatowi będzie mniej w ten sposób uratujemy ratujemy naszą planetę ja staram się pokazać w książce, że to nie działa nie działa wielu powodów, bo po pierwsze, jeżeli mówimy, że my wykorzystujemy pieniądze do głosowania za takimi bądź innymi rozwiązaniami to trzeba sobie powiedzieć wprost ludzie głosują Wersalem głosi jedno z haseł doby naszej tak no to wtedy trzeba powiedzieć sobie wprost, że jeżeli tak jest to w takim razie kilkadziesiąt osób na świecie ma więcej głosów niż biedniejsza połowa ludzkości, bo wiemy, że kilkadziesiąt osób na świecie ma więcej pieniędzy niż cała 1 po biedniejsza połowa ludzkości niż kilka miliardów ludzi, więc jeżeli głosujemy portfelami to pokazuje, że kilkadziesiąt osób może przegłosować całą resztę, więc to jest demokracja bardzo swojej tak wysoka ZUS, że niewielka grupka może przegłosować większość ludzkości to oraz 2 nieustannie namawia do tego, żebyśmy sobie przypomnieli jak żeśmy pokonywali tego typu wielkie wyzwania historii jak np. sprawiliśmy, że po, że wprowadzono prawo wyborcze dla kobiet jak sprawdziliśmy, że zniesiono różne dyskryminacyjne postawy wobec mniejszości seksualnych jak sprawiliśmy, że zniknęła niewolnictwo jak sprawdziliśmy, że zostały wywalczone prawa pracownicze Nexo jak przyjrzymy się tym historycznym przypadkom zobaczymy 1 wzór, że to zawsze była zbiorowa polityczna mobilizacja zawsze ludzie wychodzili na ulice ludzie zgłaszali polityczne postulaty ludzie głosowali z określonymi politykami, bo z politykami i w ten sposób przeprowadzano zmiany właściwie nigdy nie udało się przeprowadzić jakieś poważnej zmiany w taki sposób jak to proponują fundamentaliści rynkowi, czyli za pomocą głosowania portfelem jest jakaś dziwna jest jakaś dziwna fantazja naszych współczesnych czasów, która nie ma żadnego potwierdzenia w tym co się działo historia historia dowodzi temu, że zawsze tego typu zmiany przeprowadzono dzięki zbiorowej politycznej mobilizacji ani dzięki głosowaniu za pomocą za pomocą portfela cytuje pan też w książce Four radzi na te fora, które jednak zwraca uwagę nie, zaprzeczając z tej perspektywy systemowej, której pan pisze, ale zwraca uwagę, że ta etyka też nam jest potrzebna chociażby po to, żeby się angażować dokonywać wyborów politycznych można by ja ja jak dziś dostrzegam nawet taką obawę, że właśnie jedni mówią co ja mogę sam zrobić drudzy mówią, ale ja też nie mogę zrobić to politycy muszą to system musi się zmienić i obie postawy prowadzą de facto do bezradności wszystkim odpowiedzialność to oni tam góry oni mają władzę mają decyzyjność mają pieniądze muszą w tym Zając zgoda dlatego w książce podkreślam, że to nie jest tak, że mamy powiedzieć, że to jest zadanie dla polityków i czekać aż politycy rozwiążą ten problem my powinniśmy się angażować politycznie my byliśmy na tych polityków wywierać presję dlatego tak, ale w książce młodzieżowe strajki klimatyczne Grety Thunberg, bo to nie są ludzie, którzy mówią to nie jest nasza sprawa niech politycy się tym zajmą to są ludzie, którzy konsekwentnie wychodzą na ulice konsekwentnie protestują konsekwentnie podpisują różnego rodzaju petycje konsekwentnie stawiają konkretne wymagania politykom jest to stwierdzenie, że to jest problem polityczny to nie jest zachęta do tego, żeby teraz usiąść na kanapie czekać aż politycy załatwią problem wbrew przez wbrew zupełnie przeciwnie to jest wezwanie do tego, żebyśmy razem wspólnie zaczęli coś w tej kwestii robi to wezwanie do zaangażowania politycznego nie do biernego przyglądania się temu co się dzieje tylko rzecz właśnie w tym, żeby to było zaangażowanie polityczne, a nie konsumenckie, czyli polityczne, czyli w domagające się wprowadzenia określonych regulacji prawie, bo ostatecznie odchodzi takie będzie rozwiązanie kryzysu klimatycznego, jeżeli do takiego rozwiązania dojdzie miejmy nadzieję że, żeby ten kryzys klimatyczny rozwiążemy na tym będzie on polega, że wprowadzimy określone regulacje prawne, które zakażą pewnych rzeczy, a inne rzeczy może lekarzom dokładnie tak sobie radziliśmy ze wszystkimi innymi problemami jak rozwiązano problem sprawami wyborczymi kobiet zmieniono prawo jak rozwiązano problem praw pracowniczych zmieniono prawo jak jak rozwiązano problem niewolnictwa zmieniono prawo tak się zmienia rzeczywistość demokratycznych społeczeństwach walczy się o zmianę prawa, a nie wysyła sygnały rynkowe do do producentów określonych towarów, więc takie nasze zadanie wymusić na politykach zmianę prawa taki sposób, żeby to prawo służyło ochronie klimatu, a nie np. ochronie interesów kilku firm paliwowych tutaj daje pan kilka tematów, które czy wątków które, jakbym mógł się bój toczyć, które mogłyby podlegać takim ograniczeniom prawnym oczywiście 1 kwestią jest transport, ale tutaj też oczywiście są wątki na ile z 1 strony zwraca pan uwagę na to, że fałszywy jest wyborem katastrofa klimatyczna albo ta ekologiczna ascezę tak, czyli no rezygnować nie z pewnych rzeczy na alei jednak chyba musimy rozmawiać o pewnym ograniczeniu konsumpcji wiadomo, że ktoś wynik każdy musi być venga gminę czy wegetarianinem nie każdy musi zrezygnować z lotniczych podróży no ale chyba jest złudzeniem, że możemy żyć na takiej stopie życiowej my wszyscy na świecie sprawiedliwie, żeby było również ci, którzy dzisiaj mają mieć i szybko uporać się z kryzysem zgoda, ale to znowu jest kwestia tego jak my tych wyrzeczeniach rozmawiamy jako jak rozmawiam o tym ograniczeniu konsumpcji, bo można o tym rozmawiać indywidualistyczny można chodzić do poszczególnych ludzi mówić do nich te musi zrezygnować z lotu samolotem ty ty musisz zrezygnować z używania samochodu moim zdaniem to jest strategia nieskuteczna, bo oraz ludzie będą się bali rezygnować z różnych rzeczy 2 czasem ludzie nie mają wyboru, bo np. kogoś nie stać na to, żeby zrezygnował z samochodu samochód to jest jedyna, a jedynie sposób, żeby ten ktoś dostał się do pracy, więc moim zdaniem tego typu problemach należy mówić znowu za za pomocą języka politycznego czy np. okej wybudujemy wam we wsi solidne połączenia kolejowe albo połączenia autobusowe zamiast nakazywać nam rezygnację z samochodów zaproponujemy wam alternatywa to alternatywą byłby w tym przypadku połączenia autobusowe lub pociągowe zamiast wzywać was do poświęcenia się rezygnacji z samolotów damy wam alternatywę w postaci Niewiem szybkich połączeń kolejowych między największymi stolicami w Europie ludzie muszą mieć jakąś alternatywę, a nie tylko wezwanie do wyrzeczeń musimy ludziom coś zaproponować coś dać np. w tym kierunku idzie z amerykańskich polityków, którzy tworzą tzw. nowy zielony ład czy też postulują tzw. nowy zielony ład ich przesłanie nie brzmi Słuchajcie ludzie my wam zaraz coś zabierzemy ich przesłanie jest odwrotnej brzmi Słuchajcie my chcemy wam coś dać my chcemy wam dać więcej miejsc pracy chcemy wam dać więcej połączeń kolejowych więcej więcej połączeń autobusowych więcej mieszkań tylko taki sposób można przekonać ludzi do zmian nie wymagając od nich wyrzeczeń ale, proponując im coś w zamian i teraz w teorii jak jest przekonujące, o czym pan wie, ale czy w praktyce w tej kulturze właśnie zaradności jeszcze w Polsce jest w klub, w którym zaufanie do instytucji do systemu do działań właśnie wspólnotowych jest ograniczone ma to też oczywiście swoje powody to ograniczone czy przyczyny zaufanie to jest w ogóle aplikowali Ney pisze pan o tym jak rozmawia ze studentami i myślę, że wiele osób ma takie doświadczenie ludzie tak tak tak straszny kryzys Faro tym pisze tak pyta zadań gminy to jest bardziej odpowiedzialny czy etycznie wątpliwe ten, który wie, że tak tak kryzys jest, ale nic z tym nie zrobi czy ten, który po prostu nie wierzę naukowcom czy ma pan poczucie, że to strategia może zafunkcjonować, której pan mówi w naszej rzeczywistości moim zdaniem tak jak przywołuje przykład Danii, bo dania dania funkcjonuje w Polsce z 1 strony jako przykład takiego fajnego społeczeństwa właśnie postawiono na transport zbiorowy i postawiono na wspólną na dbanie o dobro wspólne ani ani indywidualizm, a z drugiej strony dania funkcjonuje w Polsce jako przykład takiego kraju, do którego my nigdy nie rośniemy często pada ten argument, że Duńczycy to sobie mogą robić różne rzeczy, ale my Polacy to nigdy nie będziemy tacy jak Duńczycy, bo jesteśmy gorsi ja tam przypominam co się da działo w Danii, kiedy dania kilkadziesiąt lat temu postanowiła postawić na transport zbiorowy co mówili wtedy Duńczycy Duńczycy mówili, że to nie dla nich, że transport zbiorowy czy kawiarnie na zewnątrz osoby mogą stawiać Włosi, ale w Danii to się nigdy nie uda im wiemy, że zdanie to się udało teraz to my używamy tego argumentu, którego Duńczycy używali kilkadziesiąt lat temu, że może Duńczycy to sobie mogą robić transport zbiorowy dbać o dobro wspólne, ale to się w Polsce to na pewno nigdy nie uda no, więc ja twierdzę, że ktoś się wydarzenie istnieje nie wiem jakaś głęboka cecha zwana polskością, która uniemożliwia tworzenie dobrych rozwiązań w Polsce moim zdaniem jest to kwestia woli politycznej kwestia tego za czym będzie się opowiadał społeczeństwo ja wierzę w to, że to społeczeństwo coraz częściej będzie się opowiadało dobrem wspólnym będzie widziało co się dzieje, kiedy dobro wspólne nie nie dbamy stany Zjednoczone to te są świetnym przykładem przez wiele lat mówiono, że w stanach Zjednoczonych inwestycje publiczne nigdy nie będą się cieszyły popularnością co się dzieje wygrał działu badań, które miał, który miał opinię kandydata centrowego ten centrowy kandydat teraz przeprowadza wielkie inwestycje dobra publiczne, więc okazuje, że da się da się w Danii da się w stanach Zjednoczonych, dlaczego miałoby się nie dać Polsce jestem przeciwnikiem takiego auto upokarzania tonie to okaże się zbudowanie zaufania jest po prostu bardzo pracochłonnym procesem i wydają się ja z kolei wydają się 2 kluczowe oczywiście to co do tego zgoda ja też nie próbuje sprzedawać jak już takiego dawnego przesłania rzeczywiście stanie jutro to jest to jest ciężka robota, ale moim zdaniem coraz więcej ludzi chce w Polsce wykonywać tę robotę np. teraz jeszcze będę maniakalnie wraca do tego przykładu młodzieżowego strajku klimatycznego, bo to jest przykład tego, że ci młodzi ludzie wiedzą, że tego typu rzeczy są potrzebne są gotowi te rzeczy od rzeczy walczy, więc tutaj widzę zmiany 1 rzecz no ale czy, bo jest i w książce zachęcam ograło sięgały też wydaje się ważna przestroga wiary, że techno wiary, że technologia nas zbawią, jaki serial oglądać, jakiego serialu w kontekście, którym rozmawiamy nie oglądać w nas na to nie mam prostej odpowiedzi ostatnio nie mam czasu oglądać seriali, ale rozumiem, że nawiązuje pani do tych do tych fragmentów ma szansę, kiedy zauważą, że wiele popularnych stawiają też nam sprzedaje taką bardzo indywidualistyczny narrację znaczy to mamy różne modele dobrego spełnionego życia nie wiem robienie kariery w biznesie robienie kariery w modzie robienie robienie kariery w jakiejkolwiek innej dziedzinie albo zakładania rodziny albo związek miłosny to są te modele dobrego życia brakuje tam trochę takich modeli zaangażowania politycznego braku brakuje w popkulturze przedstawiania ludzi, którzy angażują się politycznie i spełniają się życiowo dzięki temu zaangażowaniu politycznemu to jest realnie było, gdyby wreszcie przeczytacie państwo w książce, bo my dziś musimy kończyć, a rozmawiałam z dr. Tomaszem marchewką Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w kontekście naszej rozmowy przede wszystkim autorem książki zmieniać świat zmienić świat raz jeszcze jak wygrać walkę o klimat wydało wydawnictwo czarna owca trasy informacja Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIATOPODGLĄD

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA