REKLAMA

"Dzięki Konstytucji 3 maja Rzeczpospolita włączyła się w europejski proces modernizacyjny. Ingerencja Rosji była nieunikniona"

Święta z Radiem TOK FM
Data emisji:
2021-05-03 08:20
Prowadzący:
Czas trwania:
16:55 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
majówkowy poranek w radiu TOK FM Maciej Zakrocki dzień dobry ponownie teraz gościem audycji pani prof. Anna Grzeszkowiak krwawić kierownik pracowni literatury oświecenia Instytutu badań literackich Polskiej Akademii Nauk dzień dobry dzień dobry pan dzień dobry państwu już za chwilę będę rozmawiał z kolejnym gościem zawartości konstytucji 3maja na ile rzeczywiście była bardzo nowoczesnym projektem natomiast na, zanim samej konstytucji może byłoby dobrze osadzić się trochę Rozwiń » w epoce co można o tej epoce powiedzieć poza tym, że właściwie to się taki smutny czas jesteśmy po pierwszym rozbiorze na tronie siedzi król, który wyjątkowo blisko związany jest rysą Katarzyną to wszystko co mogło wróżyć może tak znaczy to wróżyło dość kiepsko natomiast w momencie, kiedy ustanawiamy konstytucję, a nawet już od kilku lat atmosfera była bardzo bardzo optymistyczne wydawało się, że jest dobrze, bo pierwszy raz od sześćdziesiątego czwartego roku, czyli od elekcji Stanisława Augusta Rosja była zajęta dzieci też bardzo przyjemne zawsze, jeżeli Rosja nie jest zajęta polską akurat była czymś zajęta wojną wojną ze szkół ze Szwecją i wojną turecką z Turcją czy na 2 frontach mieli otwarte działania wojenne i naprawdę już nie bardzo mogli ingerować w Rzeczypospolitej, a po osiemdziesiątym ósmy roku 1700 osiemdziesiątym ósmy roku zaczął się Sejm zaczął się Sejm Sejm wielki Krywań Sejm, który nazwaliśmy później wielki nie bez powodu Sejm czteroletni, bo tyle trwał sen, który jeszcze Rosja zgodziła się, żeby sejmy skonfederowane, czyli Sejm, który nie działały planowe, na które można było podejmować decyzje tylko większością głosów i ten Sejm od początku podejmował decyzje suwerenne suwerennie niekoniecznie ona może były dobre natomiast na czym polega problem to co pan pytał, czyli o te wróżby co nam się szykowało Otóż Sejm na samym początku 80 ósmym roku na początku osiemdziesiątego dziewiątego podjął decyzję o odbiorze rosyjskim wymierzone przeciw Rosji Sejm zerwał gwarancje rosyjską Rosja gwarantowała niezmienność ustroju sytuację Rzeczypospolitej, a Sejm po pierwsze, ogłosił, że powołuje 100 000 stutysięczną armię, czego nie wolno mu zrobić odczuć rosyjski tej Arki zresztą nigdy w tym w tej liczbie niestety nie powołano szkoda tej i zlikwidował radę nieustającą, czyli instytucję stworzoną przez narzuconą przez Rosję fakt instytucja działa zupełnie innej zupełnie jest narzędziem zarządzania krajem no ale była postrzegana jako narzucona przez Rosjan jako narzędzie despotyzmu Królewskiego mocno nas zasługę tak czy fakcie wie co, gdzie decyzję to było trwanie gwarancji i za to Rosja nam rachunek musiała swoim odczuciu wystawić na zostawiła tylko później w tym momencie nie, tym bardziej że w tym momencie Rosja była skonfliktowana z Prusami też bardzo korzystna sytuacja dla nas na czas niejaki przynajmniej Prus Prus zaczynają deklarować przyjaźni niesłychanie wprost dla Rzeczypospolitej niekoniecznie szczerą, ale w tym momencie koniunktura międzynarodowa wydaje się bardzo korzystna i ten Sejm zaczyna działać działa właśnie działa aż do konstytucji jeszcze pójść no tylko czy rzeczywiście to jest także w momencie, kiedy nasi sąsiedzi niezbyt przychylni Rzeczypospolitej zajęci są czym innym to my tu zgodnie wspólnie 1 głosem naprawiamy nasz kraj no bo wydaje bardzo obrazami robię dobrze byłoby teraz powiedzieć o tym swego papieża ma biznesowe efekty no właśnie wyobraża sobie Polaków, którzy co środę zgodnie wspólnie myśleć raczej nie zmienili brzmiało, że skoro Rosjanie zajęci Prusacy zajęci NATO my tutaj teraz mamy świetną możliwość działania myśleliśmy jeszcze ze sobą dogadywać musieliśmy się inaczej oczywiście Sejm nie był 1 wielką kochające się rodziną tylko grą interesów sporów bardzo silne było były Stronnictwa magnackiej tam zresztą były przetasowania w początkach Sejmu było dość zgodne opozycja magnacka bardzo potężna i dość słabe Stronnictwo królewskie, które zresztą zaczęło się rozsypywać jak domek kart później to się zaczyna dzielić na Stronnictwo powiedzmy Hetmańskie to jest taka dość umowna nazwa, ale to są ludzie z zgromadzeni dookoła Seweryna Rzewuskiego dookoła Ksawerego Branickiego i tak trochę zboku Szczęsny Potocki, który one bardzo bardzo prorosyjski w momencie zerwania z Rosją wycofuje okres działań politycznych, ale jest opozycji zdecydowanie i Stronnictwo, które się ości sam Stronnictwem patriotycznym to jest nowa Familia to jest m.in. Ignacy Potocki zostanie przywódcą politycznego Stronnictwa politycznego Adam Kazimierz Czartoryski ci wszyscy ludzie bardzo walczą z królem Stanisławem Augustem o swoje interesy swoje Mostostal dominację polityczną i to jest jakby ten 1 poziom to tam przetasowania będą przez cały Sejm jak pytać cały spór na osi, kiedy skończy ten spór natomiast jest faktem, że niezależnie jednak od tego, że jest ogromny spór i dociera do większości Sejmu mających fakt, że coś trzeba zrobić w tym ustroju, że ustrój Rzeczypospolitej szwankuje ustrój polityczny przede wszystkim oni głównie o tym dyskutują, a jeżeli o prawach innych Stanów to mieście przede wszystkim i trzeba coś z tym zrobić tam wchodzi do gry nowy czynnik to jest średnia Szlachta to Konfederacji Barskiej od końca siedemnastego wieku co najmniej średnia Szlachta się w polityce nie liczyła oni szli za przywódcami magnacki doświadczenie Konfederacji Barskiej, kiedy piwo warzone przez MAK natowskich przywódców musieli spijać no właśnie ci ludzie z tej średniej szlachty potem doświadczenie rozbioru szans rozbioru, jakby uświadamia im, że oni muszą zacząć działać politycznie plus stają się większą siłą polityczną, bo gospodarcza poprawia się sytuacja Rzeczypospolitej gospodarcza się poprawiła, a zatem średniej szlachty i to ten element też wchodzi do gry to są bardzo niedoświadczeni politycznie, ale bardzo entuzjastycznie do działania niekoniecznie roztropnego zawsze o nim pojęcia np. układach międzynarodowych natomiast wiedzieli, że coś trzeba zrobić to bardzo wiedzieli co też ta ogromna dyskusja lat 8990, ale tu zaczyna się pewna zmiana w 90 roku w drugiej połowie do Ignacego Potockiego dociera, że on musi współpracować skrót, dlatego że sejmiki w listopadzie 790 z tymi, które wybrały tzw. drugi komplet posłów Sejm czteroletni dzielnie obradował pierwsza kadencja dwuletnia przeciąga, bo to kadencja trwała 6 tygodni, ale nie przedłużali obrady przez 2 lata ci posłowie zgodzili zdecydowali, że sejmiki wybiorą drugi komplet, który razem z nimi będzie także od listopada od grudnia 90 obraduje otrzymamy podwójny komplet posłów oraz tyle jest tych posłów jest w sumie teoretycznie ponad 350 nigdy tylu nie nie było na sali Senatorskiej, bo Sejm skoncentrowany obradują razem Senat i posłowie i sejmiki wypadają nie bardzo pomyślnie Ignacego Potockiego, a po myśli, które one wybrały tam wybrano sporo ludzi, którzy sympatyzowali ze Stanisławem Augustem no i grudniu 90 ci 2 ludzie zaczynają ze sobą współpracować to jest to powtarzam do znudzenia, ale coś nieprawdopodobnego oni byli skonfliktowani ze sobą tak jak żaden z naszych współczesnych polityków nie jest drugim politykiem pomija nazwiska, ale w końcu aż trudno uwierzyć w prawda, a jednak tej zapory tak pewne tradycje też i tutaj, choć przecież była w sprawie jedno zarzut próby otrucia to niesamowite rzeczy działy i naprawdę Potocki Janowicz króla, ale przychodzi do niego i od grudnia 90 zaczynają razem pracować pierwszy szkic tego, kiedy zostanie konstytucją 3maja pisze trud francuską przy pomocy sekretarza to wóz Włoch szczepionek katolicy on najpierw sekretarza Lubomirski, czyli teściowej Potockiego, a potem był sekretarzem króla z diety potrafi wokół obu środowiska funkcjonować i oni zaczynają razem pracować tu się zaczyna jednak zgodna współpraca tych przynajmniej walka może być również zgłosić, ale słowa też o tym królu, bo właściwie się patrzy na ten jego życiorys to do dziś zresztą toczy się spór czy to był dobry król był zły w jakim stopniu był rzeczywiście uzależniony od tej Katarzyny nowo, żeby w niej zakochany to chyba nawet dziecko to co prawda wierze miłości miłość zawsze świadczyć, ale ale, ale to znaczy Roma nie boi się go chyba znaleźli 1 powiedziała tak był to romans romans konsul skonsumowane tak i dlatego dochodzi właśnie kwestia, że ten król jest też trochę w kieszeni no jest strasznie zadłużony czy to jest facet nie noszę to Góra pierwszym znaczenie zostawmy te długi królewskie, bo to jest to jest bardzo wtórna powiem tak powiem brutalnie to nie, który był uzależniony od Katarzyny tylko Rzeczpospolita od Rosji i król w momencie wstąpienia na tron już nie miał żadnego ruchu na tym polega dowcip jest taka gruba książka pani Zofii Bilińskiej Polska prod Polska Rzeczpospolita w okowach północnych to jest to są 3 lata też bardzo ponura lektura w momencie, kiedy Stanisław Kobus występował na tron już nie miał żadnego kompletnie żadnego ruchu nie ma też świadomość, że nie musi wydawało, że z Rosjanami wolność nagrali dla rodziców wstępował przecież no tak, dlatego że jak była lekcja rosyjskie wojska stały i inny pilot należeli do grał na NATO tak, ale to nie pierwszy sposób poprzez jego poprzednika już trzeci został wybrany na wybrany został leszczyńskiej, która została już trzeci pojazd osadził go na czele wojska rosyjskie to jest pewien zwyczaj w tym kraju niestety któż to kraj po prostu nie był krajem suwerennym i oczywiście możemy mówić, że w takich warunkach nie należało kandydować na króla to oczywiście możemy sobie dyskutować to jest w tym momencie dość jałowe natomiast co trudno o klucz jest autorem konstytucji przede wszystkim w związku z tym, gdyby nie było stać obok stanie wobec konstytucji 3maja przynajmniej w tym kształcie i o tym trzeba jednak pamiętać, kiedy mówimy z tej okazji akurat oceniać jako polityka trudno, bo to był polityk, który działał w kraju pozbawionym suwerenności oczywiście ja znaczy najlepszy badacze tej epoki tacy jak Jerzy Michalski żyjący jak żyjąca pani prof. Zielińska bardzo króla Stanisława Augusta broń bronią bronią linia o tyle ile, bo uważam, że jeżeli ktoś objął tron państwa, które miało 700 000km², a zakończył panowanie, kiedy tego państwa nie było to nie jest to polityk, który odniósł sukces radnej w ale kto inny nie wiem to jest gdybanie moim zdaniem sytuacja była tak zła, że każdy, kto byłby tutaj na tronie poniósł klęskę czy tak spektakularną nie wiem, ale w ogóle działania w takim razie miały sensu one były w oderwaniu od takiej właśnie rzeczywistości politycznej tego, o czym pani mówi o tej poczuciu świadomości, że nie jest suwerennym państwem nowo można by zadać pytanie przy całej radości, że ta konstytucja powstała, ale po co pan choćby po to, żeby było, o czym pamiętać, bo jak panu mówiłam, bo 80 tym ósmym roku, kiedy zerwano gwarancję, a nie król to zrobi klub ostrzegał król ustawiona Sojusz z Rosją, a przynajmniej na poprawne stosunki, ale w tym momencie ten entuzjazm Narodowy był tak silny, bo oni odczuwali tak, jakbyśmy dziś odczuwali, że nagle z okazji, żeby decydować o sobie, jeżeli coś było błędem to nie konstytucja tylko pierwsza decyzja czy powiedziało, a to trzeba potem cały alfabet, czyli przyjęcie konstytucji było to już nie miało znaczenia Rosja kończyła wojna skończyła wojnę ze Szkocją na początku osiemdziesiątego drugiego roku miała skończyć wojnę z Turcją i ingerencja rosyjska tak czy owak była nieunikniona oni ten rachunek za 80 ósmy roku wysokiej także w tej sytuacji to uważam, że ci ludzie po prostu próbowali robić to co mogli oni trochę na pewno byli naiwni, ale oni wierzyli w taki oświeceniowe, że siłą rozumu można uratować kraj zrobili to była bardzo dobre pomyślana konstytucja nie wchodzę, kto będzie mówił, ale to nie wchodzą natomiast przez rok po ustanowieniu konstytucji, bo konstytucja jednak funkcjonowała przez rok ustaw przyjęto bardzo wiele ustaw wykonawczych, tworząc podwaliny sprawy tego ustroju politycznego Rzeczpospolita włączała się europejskiej proces modernizacyjny i dlatego została rozebrana, a nie dlatego np. że była anarchiczna i zapóźnione w po prostu same klasowa środkowa będzie za chwilę będzie mówił pan przez radę Moniuszko z katedry historii ustroju i prawa planach udział specjaliści administracji nowa się natomiast, że na koniec, bo mamy jakieś jeszcze 2 minutki tylko ale bo to ciągle mnie ciekawi jak najprościej wytłumaczyć fakt, że ten król, który tak jak sama pani mówi się starał próbował itd. potem się jednak nie tylko no właśnie w jakimś sensie dla mnie laika Gobineau przyłączono w końcu do Konfederacji targowickiej to jest to nie jest zagubienie to jest pewien błąd polityczny chyba, aczkolwiek my do dziś nie mamy do końca zbadanego on się przyłączą dobrowolnie Rosja, wygrywając w wojnie po dziewięćdziesiątego drugiego roku czy pańska dużą przewagę powiedziała, że król nikt nie będzie negocjować królem, że król ma negocjować z targowicą, czyli ma przystąpić do targowicy i że nie ma innej opcji i tu być może, bo teraz takie badania pana dr. Kulczyka, który tam dotarł do tych materiałów wynika że, gdyby król się bardziej upierał może udałoby mu się trochę więcej ugrać więcej się, że to były negocjacje z Rosją, a niestety nie przystąpienie do targowicy, ale to nie jest także KRUS zdradził konstytucję przystąpił do targowicy nie to był warunek zaprzestania działań wojennych ze strony Rosji jedyny no i klucz tutaj chyba rzeczywiście popełnił błąd taktyczny, ale tak do końca tego nie wiem no skoro właśnie historycy mają ciągle co badać, kto może niedługo się dowiemy jak będzie nie wiem 200 pięćdziesiąta rocznica to znowu spotkamy o tym pogoda bardzo dobry pomysł by dziś bardzo dziękuję pani prezes Anna Kilian, ale krwawić kierownik pracowni literatury oświecenia Instytutu badań traszki polskie kryminały ważna dziękuję pięknie rozmów dziękuję bardzo, ich zapraszam panią wszystkich informacji Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: ŚWIĘTA Z RADIEM TOK FM

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA