REKLAMA

Gdzie się podziała polska herstoria?

Gościnnie w TOK FM: Wysokie Obcasy
Data emisji:
2021-05-07 15:50
Czas trwania:
21:16 min.
Udostępnij:

Maria Skłodowska-Curie, Emilia Plater, Jadwiga i... gdzie się podziały te wszystkie Polki z naszej historii? Dlaczego jest ich tak mało? Razem z autorką "Brakującej połowy dziejów", Anną Kowalczyk, odkrywamy, co się stało z polską herstorią. Choć to mężczyźni - Gall Anonim czy Jan Długosz - pisali najbardziej znane polskie kroniki, to historyczki odnajdują świetne źródła w listach i pamiętnikach kobiet, a nawet dokumentach sądowych, które pozwalają odkryć nieoczywistą część codzienności polskich chłopek. Spojrzymy też szerzej na historię zyskiwania niezależności przez kobiety dzięki pracy zarobkowej i dowiemy się czegoś o polskich górniczkach. Rozwiń »
Partnerem podcastu jest Bank BNP Paribas organizator akcji "Gdzie są nasze Patronki". Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
na rozmowę zaprasza bank BNP Paribas organizator akcji, gdzie są nasze patronki dzień dobry państwu przy mikrofonie Anna Dudek wysokie obcasy państwa moją gościnią jest dziś Anna Kowalczyk dziennikarka blogerka pisarka autorka książki brakująca połowa dziejów książki fantastycznie przyjętej jest to pierwsza popularnonaukowa synteza historii kobiet na ziemiach polskich od uwaga paleolitu współczesność Ania szukała szuka kobiet tropiła powody, dla których one zostały Rozwiń » gdzieś na marginesie historii zapomniane wydrukowane przywraca je historia raczej Herstorie odtwarza historię dziś rozmawiamy o tym dlaczego choć kobiet wyjątkowych zasłużonych artystek lekarek badaczek sportowa czyni nie brakuje to wciąż tak mało jest patronem szkół czy innych instytucji, bo okazuje się proszę państwa, że aż 90% patronów szkół w Polsce to mężczyźni wysokie obcasy ani, skąd taki stan rzeczy, dlaczego tak opornie idzie nadawanie instytucjom szkołom i rozmaitym innym imion na część kobiet nas na cześć kobiet dzień dobre cechy dziękuję zaproszenie i możliwość opowiedzenia kilku słów o tym jednak bardzo złożonym w temacie, który ma bardzo długi historyczny ogon, bo generalnie wszystko sprowadza się do tego, że my nie wiemy o dokonaniach kobiet historii i zakładamy trochę automatycznie, że one po prostu nie miały związku z tym nie ma kogo upamiętniać i nie ma zbyt wielu nie, licząc tych kilku dosłownie po stacji, które już rzeczywiście patronka szkół czy ulic są, czyli takich kobiet, które warto upamiętnić po prostu kobiety miały dokonań więc, odpowiadając najprościej najszybciej na swoje pytanie to myślę, że naprawdę bardzo wiele osób bardzo głęboko w to wierzy 8 nie zastanawia się nad tym czy takie przekonanie ma jakieś podstawy faktyczne Bogdan by się zastanowiło to doszło prawdopodobnie do wniosku, że to po prostu jest fizycznie niemożliwe to znaczy, żeby przez całą historię i całe dzieje jak świat światem kobietom nic się nie udało, a właściwie udało się Marii Skłodowskiej Curie pan cień lochem na morze mający bankom, więc trochę bardziej złożona wpływ na swoje pytanie musi zahaczyć o to jak my w ogóle jesteśmy uczeni historii uczone i w ogóle jak historię poznajemy, a jeszcze poziom niżej byłaby opowieść o tym jak w ogóle historia jest tworzona pisana, bo my znów uwierzymy zupełnie czegoś na innych bezrefleksyjnie w to, że historia, która do nas dociera różnymi kanałami głównie jednak na etapie nauki szkolnej potem zdecydowanie mniej intensywnie to jest jakaś opowieść obiektywna naukowa o tym jak było w związku, z czym rzadko zadajemy sobie trud kwestionowania tego czy to jest cała opowieść czy też pełna opowieść czy w tej opowieści jeśli ktoś narratorem tej opowieści i one na pewno wyglądałaby tak samo, gdyby opowiadają, kto inny i to są z pozoru proste, bo mamy pytania, na które też właściwie prosta intuicyjna odpowiedź musi brzmieć nie historia nie jest obiektywną ścisłą nauką, w której dostajemy jakąś sumę faktów i wydarzeń niepoddanych żadnej interpretacji nie przefiltrowany wszystkie te tzw. fakty historyczne choćby w tej bardzo okrojonej wersji, jaką zawiera program szkolne to jest generacja to jest pewna jednak subiektywne bardzo też okrojona wybiórcza opowieść o tym jak dziś widzimy to co było kiedyś i ona jest też stworzona z głównych w ramach wyznaczanych przez stojak danej epoce definiuje się nauki historyczne przez to kto za taką opowieść też płaci za świetnie widać narracjach tworzonych przez naszych dziejów pisarzy staropolskich przez autorów kronik tak i dzisiejsze krytyczne odczytania tej stronie mamy po pierwszych zdaniach wskazują NATO dla kogo inaczej jest zlecenie gala albo Wincenty Kadłubek pisał dzieje polskiego to wszystko ma znaczenie, więc wracając do kobiet to część opowieści jest też opowieścią o źródłach tak historycy lubią mówić, że ta opowieść oni tworzą jest oparta na źródłach i dlatego nie może być inna niż ta, którą dostajemy ta, którą dostajemy właściwie pozbawione postaci kobiecych albo sprawczy przynajmniej postaci kobiecych jeśli one dziś są te są matkami córkami żonami właściwie nie mają swojej woli nie podejmują samodzielnych decyzji nie są w ogóle podmiotami historii tylko raczej pionkami na szachownicy rozgrywanej wyłącznie przez męskich gracze i to też jest trochę wymijające i łatwa odpowiedź historyczki, zwłaszcza kobiet, bo projekt tak się składa, że kobiety jednak są bardziej zainteresowane również naukowo dziejami kobiet też już zadały kłam temu stwierdzeniu tak to prawda, że źródła były głównie tworzone w kręgach elitarnych na zlecenie wielkich mężczyzn i po to, żeby upamiętniać ich dokonania, ale kobiety też zostawiały źródła te wyżej urodzone pisały listy pisały pamiętniki i nie można badać i coraz częściej się bada te niżej urodzone często niepiśmiennych dają się odnaleźć chociażby w księgach sądowych mamy np. fantastyczne badania na temat wydawałoby się sfery trudne niebanalnej wręcz, czyli życia, a obecna jest erotycznego seksualnego obyczajów właśnie Alco zmiany chłopów polskich na 171617 wiecznej wsi zdawałoby się jak to badać przecież oni na ten temat nie pisali, a elity nie były specjalnie zainteresowane tym jak pańszczyźniany chłop słodką sobie tam był pod tym względem tymczasem okazuje się, że jest całe mnóstwo śladów tych obyczajów tych zwyczajów tych praktyk w księgach sądowych chociażby, bo jednak sprawy o ustalenie ojcostwa albo alimentów były na porządku dziennym stąd historykom udaje się odtworzyć np. takie wręcz kontr intuicyjnie rzeczy jak to, że te obyczaje seksualne były dosyć różne i wbrew temu co mogłoby się wydawać, że konserwatywna ściśle kontrolujący się nawzajem społeczność wiejska będzie żyła wg surowej katolickiej etyki seksualnej w księgach sądowych, więc rzec zupełnie tak nie było, więc to trochę na marginesie, ale też pokazuje właśnie jak jeden z etatowych i wykrętów na temat tego, dlaczego nie ma kobiet historia mianowicie no bo nie ma i źródłach też jest jednak wykręt także Tomasz często się zmienia, ale zmienia się nie tylko, dlatego że zmieniają się obiekty zainteresowanie historyków badaczy naukowców naukowczyni, ale dlatego, że z takim uzupełnia popularnym dyskursie te bohaterki, którym udało się przebić do zbiorowej świadomości oczywiście w Polsce będzie Maria Skłodowska-Curie w ostatnich latach też np. druga żona Józefa Piłsudskiego, czyli Aleksandra Szczerbińska, która była słynną bojownicy w ogóle miała też zupełnie filmowy życiorys, a bardzo niedawna mało, kto o nim w ogóle wiedział, że takie postaci i są odkrywane są opowiadane i są fascynujące, więc budzą też fascynacje i te osoby jest coraz więcej, które spotkają się takimi życiorysami niezwykłych sobie powiedzenie nie naszego podwórka też wielką karierę robi Ada Lovelace, czyli brytyjska matematyczka uznawana za twórczynię pierwszego programu komputerowego to jest oczywiście kwestia dyskusyjna wielu względów, ale oczywiście jeśli możemy mówić o prototypach czy PRoto komputerach maszynach obliczeniowych epoki właśnie Adele oraz idol lorda Byrona, którego była córką no to ona rzeczywiście napisała, więc program algorytm czy schemat, który przez wielu jest uznawany za tra ojca matkę dzisiejszych programów komputerowych i takie postaci, które rzeczywiście nagle objawiają trochę niemal znikąd w tej narracji historycznej wygranej z kobiet prawie do szczętu budzą słuszne zdumienie to znaczy czy jest możliwe żony były jednak jedyne w rozumieniu, który mówi ma 2 oblicza jak pozytywna i nie do końca pozytywna właściwie negatywna to drugi jest obecna głównie w taki prawicowej narracji konserwatywnej albo ultra konserwatywnej w Polsce bardzo tradycyjnej podkreślający tradycje tradycję, która ma tylko 1 definicję, czyli to, gdzie kobiet właściwie nie ma, jeżeli się pojawiają to jest to dość niebezpieczne dla tej retoryki, której mówi ostatnio, kiedy powstał ten program ta akcja nadawania imion patrona upamiętniania kobiet właśnie przez bank przez inne instytucje powstały takie oburzenie na prawicy właśnie po prawej stronie publicystów i polityków, którzy pisali w mniej więcej o tym, że to jest jakieś lewactwo dziewczyny nie przesadzajcie przecież jest fajnych mężczyzn godnych upamiętnienia generalnie była to opowieść o narzucaniu lewicowej ideologii co wydaje mi się dużym nadużyciem jak Aniu, to skomentuje też tak w tym sensie to kobiety takiej konserwatywnej opowieści jakoś tam oczywiście zawsze istniały dotąd na właśnie znów w tej roli niemego tła i kiedy słyszę takie właśnie głosy, że tutaj, domagając się ku przypominania czy upamiętniania zasłużonych naszych dziejach kobiet próbuję pisać historię na nowo albo wręcz myśleć by te nieistniejące nawet pierwsze myślę sobie, że ktoś naprawdę muszą bardzo bardzo odrobić lekcji, żeby jednak nie dostrzec, że kobieta po prostu były i nie trzeba wymyślać one po prostu były, a to może ta oś, wokół której tak naprawdę rozgrywa się spór jakiś ideologiczny między nami wieczne dotyczy tego czy my uważamy, że to dobrze, że były takie kobiety dobrze były kobiety sprawczej były kobiety, które naprawdę zmieniały świat i dla siebie dla innych, bo nieuniknionym rewersem opowieści tych kobietach jest to opowieść o tym, że one przekraczały swoje tradycyjne kobiece role i w tej konserwatywnej narracji jak mijają czytam i rozumie to nie jest dobrze, żeby kobiety przekraczają swoje tradycyjne kobiece role jeśli one są przede wszystkim matkami żonami i pielęgnują ognisko domowe to dobrze mogą przy okazji mieć nawet, jaki swoje pasy na leki swoje życie i nauki swoje dokonania, ale tak naprawdę to nie powinny się co do zasady zachęcać kobiety, żeby dała przekraczały no bo o różnych obecne narracja będzie było w innych opatrzność winnych natura nie faktów wymyśliły tak są role męskie kobiece i tego się trzymajmy, bo inaczej świat staje na głowie i ta opowieść wielu wielu względów, bo jest nie tylko szkodliwe, ale strasznie zakłamana, bo to m.in. jest opowieść o tym, że feministki zabroniły kobiety do pracy i zburzyły ten sielankowy sprawiedliwy podział obowiązków, którym mężczyzna utrzymuje rodzinę, a kobieta tej rodzinie zapewnia miłość troskę i poczucie bezpieczeństwa i oczywiście musimy sobie takie bajki opowiada również 2001. wieku, w którym to już naprawdę od dawna nie jest aktualne i sytuacja, w której gospodarstwo domowe można by pozwolić na przywilej życia z 1 tylko pensji jest naprawdę rzadkim luksusem ale, toteż niebyła prawda właściwie prawie nigdy w przytłaczającej większości przypadków jeśli i chcemy naprawdę uczciwie opowiedzieć historię musimy też mówić o kobiecej pracy, która przez całe stulecia była równie ciężka mozolna tylko tak naprawdę do właściwie dziewiętnastego wieku rewolucji przemysłowej była wiecznie nieodpłatna i ta, a z punktu widzenia konserwatywnego często zła wspólników taka zmiana polegająca na tym, że zarobkowa praca kobiet stała się zjawiskiem masowym z punktu widzenia mojego, ale też samych kobiet to też widać w źródłach była wielką rewolucją pozytywną, bo niezależność ekonomiczna była po dziś dzień jest pierwszym krokiem do niezależności wolności osobistej w ogóle zatrzymajmy się tutaj na chwilę, bo mówisz o pracę, a ja chciałabym podkreślić znaczenie pracy nie tylko produkcyjnej, ale prace także reprodukcyjnej, bo jednak istnieje bez drugiej i co się okazuje, że to właśnie organizacje kobiece feministyczne walczyły o uznanie tej pracy produkcyjnej fundamentalnie ważnej walczyło matki walczyło prawa kobiet do godnego macierzyństwa i ochronę tego macierzyństwa proszę sobie wyobrazić, że dopiero na początku dwudziestego wieku powstały regulacje w Europie, które pozwalały kobietom po porodzie nie pracować przez np. 23 tygodnie w związku, z czym to też się istotne, bo ta praca produkcyjna reprodukcyjne on się wzajemnie uzupełniać poziom jedno istnieje z drugiej jednak dziś też w mroku dziejów zupełnie nie kładzie nacisku zupełnie się o tym nie mówi podczas gdy jest to fundamentalnie ważna tak całą pewnością i rzeczywiście tu też jest pewien odprysk no właśnie rewolucji przemysłowej tego, że kobiety na masową skalę poszła do pracy zarobkowej, bo to było też moment w tym upomniała się o ochronę macierzyństwa aktor często nazywano ich w debacie publicznej wprawie Sęk w obliczu strasznych reali głównie robotnic fabrycznych, które często dosłownie rodziły przy maszynie były też liczne wypadki przy takiej Fabrycznej pracy też no ca oczywiście wielka dyskusja o dzietności też z tym związaną tydzień negujemy pewnie nieuchronnie w stronę i dobrze się w stronę walki o inny aspekt praw reprodukcyjnych kobiet, czyli prawo do legalnej bezpiecznej aborcji, dlatego że rzeczywiście macierzyństwo jest rozpatrywane i było i bardziej musi być w 2 aspektach prawa do macierzyństwa i do godnego bezpiecznego porodu i jakiś przynajmniej minimalnej ochrony w tym okresie, w którym zarówno matka jak niemowlę są najsłabsze, ale też się dyskusja oprawie do tego, żeby matką nie być i ona właściwie toczyła się na taką dużą halę licznie ze skutkami ten prawie no właśnie w podobnym okresie, bo oczywiście póki się to wszystko działo dosyć hermetycznym zamkniętym kręgu rodziny społeczności wiejskiej, gdzie mieszkała przytłaczająca większość mieszkańców Polski czy dzień Polski no to rozwiązywano kwestie w kręgu tej społeczności, ale robotnice, które tysiącami mikro małych miast do wsi też zachodziły ciąża i z 1 strony był to o z punktu widzenia właścicieli fabryki jak i Ekonomiki pracy był to unik kłopot, ale z punktu widzenia działaczy działaczek walczących o prawa pracownicze przede wszystkim był to jeden z aspektów bardzo ważnych nieunikniony życia pracownicy także robotnic, więc są też walki, które toczą się trochę równolegle zresztą z takimi skutkami dla kobiet nie zawsze tylko pozytywnymi, bo rzeczywiście udało się z początku dwudziestego wieku na płatny światową wręcz skalę międzynarodową organizację pracy skłania kolejne państwa przyjęły w sprawach swoich ochrony macierzyństwa, ale w przypadku niektórych kobiet to ochrona odbijała się im czkawką to jest przykład chociażby górnicze jak, z których się robi i często takiego właśnie chochoła i ba na wszelkie żądania czy oczekiwania, żeby kobiety rzeczywiście były traktowane równo na rynku pracy przecież nie chciały byście byli górnikami pracować pod ziemią Otóż proszę wierzyć mnie, ale kobiety chciały być Górnicka akurat Górnictwo w Polsce, a zwłaszcza powojnie zresztą dziś dzień wiąże się nie tylko ciężką fizyczną pracą, których skądinąd wcale nie wykonują wszyscy pracownicy tej konkretnej branży tego sektora, ale też rozlicznymi benefitami bonusami i wysoki stosunkowo wynagrodzeniem tak to było właśnie od powojennej Polsce i kobiety, które pracowały w górnictwie, którym w pewnym momencie zabroniono chociażby pracy pod ziemią były z tego powodu bardzo niezadowolone, bo oczywiście pod pretekstem ochrony macierzyństwa przesunięto je do pracy na powierzchni, która rzadko była fizycznie, niemniej wyczerpująca albo nawet bardziej, bo była nie zmechanizowane, a w dodatku one szalenie straciły na tym finansowo i prestiżowo stąd trochę może tutaj łyżkę dziegciu w tej beczce miodu, ale to jest w ogóle cała opowieść o historii kobiet znaczy te różne skądinąd słuszne postulaty wysuwane w imię ochrony kobiet czy pracy na rzecz kobiet one czasem niestety mają też swoją ciemną stronę ja myślę, że to oni też warto mówić nie znaczy, że walka ochrony macierzyństwa jest co do zasady słuszna czy nie należało jej oczy, bo oczywiście należało i jesteśmy dziś jej beneficjentami nie musząc dosłownie dzień po porodzie tydzień po porodzie wracać z pełnym wymiarze tak stanowisko pracy, ale dyskusja o tym jak traktować kobiety na rynku pracy to właśnie wieczne przeciąganie liny i właściwie nic tak myślę teraz nie jest na stałe wszystko podlega negocjacjom i w zależności też od tego jak wieje wiatr historii i czyje interesy akurat mają teraz szansę z Przelewic to bywa z różnym skutkiem dla samych zainteresowanych ani bardzo dziękuję za rozmowę za opowieść o brakującej połowie dziejów historii i o poszukiwaniach tych kobiet, które gdzieś po drodze zaginęły, ale także dzięki pisarką takim jak ty odkrywamy je na nowo przywracamy je pamięci ku inspiracji na wszystkich państwa moją gościnią była Anna Kowalczyk dziennikarka blogerka autorka książki brakująca połowa dziejów ani bardzo dziękuję z państwem żegnam kłaniam się Nisko do widzenia bardzo dziękuję za zaproszenie to był podcast wysokich obcasów kolejny zapraszamy w najbliższy poniedziałek na rozmowę zaprosił bank BNP Paribas organizator akcji, gdzie są nasze patronki Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYSOKIE OBCASY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA