REKLAMA

Nauka to nie wszystko

Kwadrans Filozofa
Data emisji:
2021-05-11 19:20
Prowadzący:
Czas trwania:
10:06 min.
Udostępnij:

Owszem, nauka jest najdoskonalszym sposobem poznawania świata, ale niejedynym. Istnieją też inne, do naukowego nieredukowalne, metody poznania, na przykład literatura.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
kwadrans filozofa dzień dobry Tomasz Stawiszyński całkiem niedawno na łamach gazety wyborczej prof. Roman Kuźniar znany politolog przestrzega czytelniczki Czytelników przed kontaktem z prozą Olgi Tokarczuk no może nie tyle przed kontaktem z prozą Olgi Tokarczuk przestrzegał przyznam pozwoliłem sobie tutaj na ironiczne skrót tej argumentacji, lecz raczej przed braniem na poważnie niektórych twierdzeń noblistki specyficznie tych pomieszczą one w opublikowanym jakiś czas temu Rozwiń » zbiorze esejów czuły narrator opowiada tam Olga Tokarczuk m.in. no to jest rdzeń tego sporu, który prof. Kuźnia z nią podejmuje, że literatura jest pewnym swoistym nie redukowane do niczego innego sposobem Poznania świata nie jest, więc tylko rozrywką jest sztuką wyłącznie nie jest sztuką służącą zaspokojeniu wyrafinowanych estetycznych gustów nie jest tylko ciekawym inspirującym dokumentem swojej epoki długo by można wymieniać różne definicje i ujęcia literatury, więc na tych poprzestanę nie jest, więc wyłącznie tym wszystkim, ale jest także no właśnie jest specyficzną formą Poznania i to taką, która tu cytat ma większą niż cokolwiek możliwość ukazania świata całością perspektywy wzajemnych wpływów powiązań no z tym właśnie fragmentem prof. Kuźniar się nie zgadza i odwołując się do kilku jeszcze innych fragmentów czułego narratora sugeruje, że Tokarczuk deprecjonuje naukę, a przecież to właśnie nauka jest najdoskonalszym najznakomitsze sposobem Poznania rzeczywistości ten tekst prof. Kuźniara spotkał się z różnymi ciekawymi replikami tutaj o 1 tylko powiem, a mianowicie o tekście, który się ukazał w najnowszym numerze magazynu gazety wyborczej z 8maja tekst prof. Marka Abramowicza fizyka, który to prof. Marek Abramowicz donosi o wielkiej popularności pisarstwa Tokarczuk wśród elity światowych fizyków z uwagi na to, że rzeczywistość, z którą oni obcują osobliwy nie oczywiste i kontry intuicyjny w kosmos cząstek elementarnych zachowujących się zgodnie z prawidłami fizyki kwantowej to znaczy dokładnie odwrotnie niż zachowuje się świat, który Percy czujemy dzięki naszym zmysłom no, więc ani z tym światem osobliwym cząstek elementarnych obcują i dlatego właśnie też cenią pisarstwu Tokarczuk, które na nie oczywistość świata wskazuje tekst Abramowicza w ogóle warto przeczytać, bo to jest piękny przykład jak na poziomie głębinowe metafory i spotyka się humanistyka naukami ścisłymi, ale właśnie spotyka się w sposób kompetentny świadomy własnych granic ani w sposób tyleż dzisiejszych czasach popularne są nierzetelne no mam tu na myśli setki 2000 książek i tekstów przekonujących, że mistyka i fizyka kwantowa to jest to samo albo też reklamujących istnienie jakichś zupełnie nieznanych dotąd dziedzin wiedzy np. psychologii kwantowej to są rzeczy nierzetelne tak czy inaczej zarzuty, jakie Kuźniar wytoczył wobec Tokarczuk no i w ogóle cała dyskusja, jaka z tego wyniknęła wydają się bardzo symptomatyczne i dlatego właśnie postanowiłem do tego dzisiejszą kwadransie nawiązać, ale na początek deklaracja zapewne nieszczególnie zaskakująca dla moich słuchaczek słuchaczy Czytelniczek i Czytelników cóż opowiadam się zdecydowanie po stronie racjonalności niema bowiem żadnych wątpliwości, że racjonalność, a rozumiem przez to zespół przekonań w tym 1 zasadnicza w kontakcie ze światem należy kierować się rozumem, który działa wedle praw logiki zasadniczym źródłem wiedzy jest natomiast Emilia albo matematyka nie mam Otóż wątpliwości, że jest to jedyne narzędzie, jakie mamy jedyne na jakim realnie możemy się oprzeć w szczególności oprzeć wtedy, kiedy podejmujemy wysiłek usystematyzowane opisywania świata ustalania zawiadujący nim reguł oraz przewidywania poszczególnych Stanów rzeczy ta pochwała racjonalności sięga wszędzie tam, gdzie w grę wchodzi przestrzeń wspólna życie społeczne życie polityczne ustrój i światopogląd państwowy powinny być budowane na racjonalności właśnie, ponieważ jest to jedyne kryterium jedyne narzędzie pozwalające osiągać konsensus w sposób nie przemocowych racjonalność opiera się bowiem na obiektywnie istniejących regułach wobec, których wszyscy jesteśmy w jednakowym położeniu nie zależą one od naszych upodobań oczekiwań nie wymyślamy ich, lecz odkrywamy postępowanie zaś wedle nich prowadzi do poszerzania pola naszej wiedzy właśnie dlatego uważam i zgadzam się tutaj w pełni z festiwalem im karę czy Samem Harrisem, że nauka irracjonalność to podstawowe punkty odniesienia dla kształtowania sfery publicznej ustawodawstwa i w ogóle tego wszystkiego co się w życiu społecznym Jaya odrzucam zarazem te krytyki racjonalności zarówno ze strony lewicowej jak i prawicowej formułowane w wydaniu nowo lewicowym podkreśla się racjonalność to dzieło białych mężczyzn w ogóle kategoria, która na gruncie kultury Zachodu opresyjne względem innych kultur i sposobów myślenia powstała no, a prawicowe krytyki podkreślają, że istnieją także jeszcze inne źródła wiedzy absolutnie pewnej, czyli objawienie absolutnie się z tym nie zgadzam to, że to kategoria powstała na gruncie zachodniej kultury to nie wpływa na to, że jest to kategoria, która pozwala nam realnie orientować się w świecie geneza jakiegoś pojęcia nie ma przekuł nie przekłada się na jego wartość logiczną no, a objawienie żadnym źródłem wiedzy nie jest jest pewną metaforą mitem itd. ale oczywiście nie oznacza to ta moja obrona racjonalności, że tutaj postuluje jakieś utopijne, a może raczej dystopijny stuprocentowo racjonalny porządek społeczny nic podobnego racjonalność właśnie każe traktować tego rodzaju projekty totalne z ogromną podejrzliwością nie żyjemy w osiemnastym wieku zdajemy sobie sprawę, że Total FIZ ma rację realistyczne tak jak każdy Total FIZ jest po pierwsze, nieprawdziwe, a po drugie, wprowadzić do przemocy w ogóle wszelkie wielkie idealistyczne projekty, których zwolennicy uznają, że są ostatnim ogniwem w triumfalnym pochodzie ludzkości ku powszechnemu szczęściu właśnie do tego prowadzą dlatego należy trzymać się wobec nich na stosowny dystans nie oznacza to zatem jak powiedziałem, że postuluje racjonalistyczne utopie nie oznacza także chce to podkreślić wyraźnie, że nauka traktuje jako jedyna i wyłączne źródło Poznania 1 wyłączne narzędzie orientowania się w rzeczywistości bynajmniej właśnie nie oczywiście to jest postawa rozpowszechniona, choć nie tak intensywnie jak postawa przeciwna oparta na pełnym i racjonalnych zmian w tym co mówi Olga Tokarczuk dostrzegam pewną prawdę uniwersalną właśnie z tym związaną ona brzmi tak mniej więcej istnieją poza naukowe sposoby obcowania ze światem, które w tym sensie są formą Poznania, że coś o człowieku świecie mówią co innym metodom czy perspektywa umyka literatura jest wzorcowym przykładem tego rodzaju metody oczywiście nie każda literatura, lecz tylko literatura wielka przy czym wielka wcale nie oznacza znana czy popularna mnóstwo istnienie takich autorów, którzy się nie przebili do żadnego żelaznego kanonu, a pisali rzecz bezdyskusyjnie wybitne tak czy inaczej w wierszu czy powieści bywają uchwyty zwane takie wymiary doświadczenia takie specyficzności istnienia, których nie wychwyci żadne najdoskonalsze nawet urządzenie naukowe takie wymiary czy specyficzności, których nie da się z operacją analizować to znaczy nie da się ich podać w formie możliwej do weryfikacji tezy czy możliwego do weryfikacji twierdzenia na to pierwszy z brzegu przykład, kto powiedział więcej o potworności dwudziestego wieku i o tym wszystkim co się z ludzkiej kondycji wówczas na tak gigantyczną skalę ujawniło Fiodor Dostojewski proroczych notatkach z podziemia i proroczych Biesach czy też psycholodzy społeczni filozofowie mierzące się z ciemną stroną Homo sapiens, a może nie chodzi nawet o to kto powiedział więcej tylko o to co takiego w jaki sposób powiedział i znowu w żadnym razie nie deprecjonuje tutaj ani 1 dziedziny nauki nie przekonuje także, że czucie i wiara są lepszym źródłem Poznania niż szkiełko i oko nie robię tego także, dlatego że ten podział jest bałamutne literatura właśnie jest tego najlepszym dowodem, bo powieść to oczywiście jest historia wymyślona relacja wydarzeń, których nie było, ale zarazem w tej właśnie formie bardzo też racjonalnej często przemyślanej niebywale precyzyjnie skonstruowanej w sposób skondensowany wyraża się nie wyrażaną innymi metodami prawdę dyskurs pewną prawdę, gdzie jest więcej powtórzę u Szekspira czy literaturze psychologicznej no alternatywa jest pozorna w istocie perspektywy się dopełniają chodzi zatem o to, żeby pielęgnować różnorodność i nie zastyga w dogmatycznym przekonaniu, że się posiadł oby tak rzec pełnię objawienia na jej myślę, że literatura i SA Olgi Tokarczuk bardzo pięknie z takiego właśnie dogmatycznego przekonania nas zbijają czytajmy, więc książki i nie trwa my dogmatyzm ma żadnych pod żadnym pozorem bardzo dziękuję Tomasz Stawiszyński do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: KWADRANS FILOZOFA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA