REKLAMA

"Oddać życie za Polskę. Samobójstwo altruistyczne w kulturze polskiej XIX wieku"

OFF Czarek
Data emisji:
14-05-2021 10:00 (Powtórka: 03-06-2021)
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
40:32 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie wczoraj rano w domu Jakuba Banasia pojawili się funkcjonariusze policji, a wszystko, dlatego że dostali anonimową informację o rzekomych planach samobójczych syna prezesa Najwyższej Izby Kontroli być może ta wizyta byłaby niekonieczne, gdyby funkcjonariusze policji zapoznali się z najnowszą książką Stefana Chwina, bo mogłoby okazać, że nie chodzi o zwykłe Rozwiń » samobójstwo, ale o samobójstwo altruistyczne, a to Szanowni Państwo wielka różnica wszystko na ten temat wie pan prof. Stefan Chwin autor książki oddać życie za ojczyznę samobójstwo trój stycznia w kulturze polskiej dziewiętnastego wieku Stefan Chwin nie musi przedstawić, ale powiedz to wybitny eseista prozaik i pewnie można powiedzieć wybitny intelektualista dzień dobry panie profesorze dzień dobry panu dzień dobry państwu chyba warto rozpocząć od rozróżnienia czym jest samobójstwo, o czym jest samobójstwo altruistyczne czym się jedno drugiego różni nas tak jak to badacze drzwi wielokrotnie samobójstwa turystyczne to takie samobójstwo, które bierze pod uwagę dobro innych ktoś odbiera sobie życie, żebym pomóc można takie przykłady dać najbardziej takie charakterystyczne przykłady wojenne np. no żołnierz, który znajduje się w okopie wpada do okopu odbezpieczony granat nakrywa swym ciałem eksplodujący granat żeby, żeby ratować swych towarzyszy, którzy znajdują się w tym samym miejscu w cywilnych czasach ta miała miejsce w stanach Zjednoczonych jest przez zmianami prawa, kiedy wysokie wysokie kwoty były dla polisach ubezpieczeniowych, więc wtedy dokonywano mówi ważne jest, żeby ratować razi, gdy od nędzy np. pozorowanych pozorowana katastrofy na autostradach i ojciec wyjeżdżał na autostrady samochodem tam zdarzało się słowo jak takie potężnym i rodzina trzymała olbrzymie odszkodowania teraz to jest niemożliwe, ponieważ firmy ubezpieczeniowe mają swoich polisach tam też taki paragraf, który mówi, że w przypadku samobójstwa jest niemożliwe mamy do czynienia z taką politykę anty stolicy walnąć przeciwko samobójstwa turystycznemu w tym punkcie mogą mówić jeszcze innych oczywiście przekładać tego tego rodzaju tego rodzaju zachowań, ale zawsze jest ten sam motyw to znaczy nie chodzi tutaj tylko o mnie samego tylko robią to dla dobra innych plaż dla pojedynczej osoby można robić można zrobić dla grupy społecznej, ale też tak jak ja o tym pisze w swojej książce o ludziach, którzy odbierają sobie życie dla dobra ojczyzny dla dobra Polski na dziewiętnastym wieku to by tam bardzo istotne w Polskiej kulturze i rozumiem, że po wciąż mamy do czynienia z tym samym czynem, czyli odebraniem sobie życia, ale teraz w zależności od tego co nami kieruje to ten sam czyn może być klasyfikowane inaczej rozpoczyna pan swoją książkę cytatem prymasa Polski Stefana kardynała Wyszyńskiego naród umacnia się jedyną wspólną miłością wszystkich synów tej ziemi do matki ojczyzny, która nas karmi swoją pierwszą, a którą my, kiedy mamy obowiązek karmić własną krwią to dość powiedziałbym zadziwiające stanowisko czy wypowiedź to jednak ważnego hierarchy instytucji, która postrzega samobójstwo jako coś negatywnego tak to jest oczywiście bardzo bardzo uderzający dla fragment mili prymasa Tysiąclecia który, który mnie zainteresował dlatego jako jako wyraz stosunku kościoła do samobójstwa do kwestii samobójstwa turystycznego w Polsce mamy do czynienia z bardzo ciekawą zmianą moja książka opisuje w jaki sposób Polski katolicyzm jest trochę odmienne od takiej czy można z metod takich uniwersalnych, dlatego że katolicy uniwersalny ustami Świętego Augustyna co w tej chwili stanowi nadal fundament doktryny moralnej kościoła katolickiego wyklucza możliwość jakiegokolwiek samobójstwa jakichkolwiek nawet najszlachetniejszych powodów Święty Augustyn wykluczał tutaj jakąkolwiek aprobatę kościoła dla takiego czynu, więc mamy do czynienia w Polskiej kulturze właśnie taką sprzecznością jadają książkę zaczynam od opisu tej sprzeczności jest mało raczej nie uświadamiane przez nas 16 między właśnie kulkami samobójstwa turystycznego której, który jest bardzo polskiej kulturze siedzę w tej dawnej też w kulturze obecnej, a stanowiskiem kościoła tym nasze veto kościoła uniwersalnego, bo kościół Polski w tym przypadku w tym przypadku dokonało w moim przekonaniu bardzo osobliwe rewolucji, gdzie właśnie do całego systemu moralnego weszła także, jakby pośrednia aprobata dla tego dlatego w rodzaju czynów na umorzenie jawna, ale jednak wyczuwalna ja mogę np. powołać na wystąpienie mi arcybiskupa, którego nigdy mnie nie przesądzał o możliwość takiego sposobu myślenia myślę tutaj o powszechnie znanym biskupie da szewskim, który jakiś czas temu miał homilię w katedrze wrocławskiej i rozmyślał to jest taka homilia na odpowiedź tam jest taka forma taka forma kontaktu z wiernymi, że wierni przygotowują pytanie do arcybiskupa i on odpowiada na to pytanie tam było pytanie właśnie jak jak kościół jak kościół myśli współczesnej gość jakość współczesnej myśli o samobójstwie no i podwójną oś tego stanowiska z 1 strony bardzo stanowczy tak jak powtórzenia tych też Świętego Augustyna, ale z drugiej potem jest powołanie się np. polskie arcybiskup Jędraszewski mówił o tym, że inaczej jednak pani spoglądać na samobójstwo kogoś, kto znajduje się w więzieniu gestapo albo więzieniu NKWD i odbiera sobie życie nie, dlatego że nie wytrzymuje cierpień, które posiadają śledczy tylko, że obawia się o los ludzi, których może zdradzić odbiera się życie dlatego, żeby nie dopuścić do tego, żeby na tych ludzi spadła śmierć prześladowania wywózki deportacja na ich w tym punkcie w tym punkcie arcybiskup Jędraszewski powiedział, że Bóg być może patrzy na postawie inaczej no tutaj od razu, ale właśnie mówić o tej istotnej zmianie stanowiska kościoła to jest nie samobójstwo motywowane względami patriotycznymi to nawet kościół Polski skłonne patrzeć na takie samobójstwo gnać to jest też, w którym a z doktryną kościoła uniwersalnego, czyli również mamy do czynienia z takim odpowiedziałbym podwójnym wyłączenie, czyli jeżeli, czyli samobójstwo nie Bóg potępia, ale samobójstwo słusznej sprawie tak jeszcze, że to Polak popełnia no to wiadomo naród wybrany dodatkowa okoliczność łagodząca, czyli wtedy, gdy okoliczności łagodzące sprawiają, że staje się to akceptowalne, a nawet godne pochwały tak, ale ja jednak w większości też mówi pewnym przypadku, który nie jest przypadkiem polskim on jest bardzo sławne też też miał pewien wpływ na sposób myślenia polskich pisarzy artystów dziewiętnastym wieku to jest samobójstwo obrońców twierdzy Masada i że które miało miejsce podczas powstania, że lotów przeciwko władzy, że tak tam doszło do samobójstwa, gdzie 900 obrońców razem zresztą z rodzinami z dziećmi z żonami matkami odebrało sobie życie i oczywiście to oczywiście jest samobójstwo, które też jest w kulturze światowej nawet waloryzowane, ale stosowane czasem bardzo pozytywnie zresztą w kulturze Izraela to samobójstwo jest dzisiaj traktowany jako zdarzenie w historii świętej i coś bardzo charakterystyczne na ruinach Masady poborowi zaleźć poborowi składają przysięgę przysięgę wojskową masa już nigdy nie podano także Masada, a nie to nawet czy Masada nigdy nie zdarzy nam jest tego rodzaju, że żołnierz izraelski powinien właśnie dążyć do tego, żeby nie zdarzyła, gdy ambasada, ale to jest w tym z symbolicznym miejscu tym symbolicznym miejscu, które jest dla kultury Izraela w tej miejscem świętym na to, więc to nie jest tylko sprawa Polska stosunek właśnie między jednostką narodem to jest kwestia, która występuje bardzo wielu kultur światowych no i u nas to nasiliło w wieku dziewiętnastym ze zrozumiałych względów na znaleźliśmy bardzo trudnej sytuacji i tutaj nastąpiła ta radykalizacja myślenia powrócimy panie profesorze do tej książki, chociaż sprawa jest poważna i temat samobójstwa nie jest tematem lekkim, ale nie wiem mogę się panu przyznać, że wielokrotnie ich otarłem szczególnie czytając rozdział o Wołodyjowskim nie wiem czy taka była pana intencja czy być może przyznaje się do czegoś niewłaściwego, ale panie redaktorze czy pan obraża jest ja kłamię na temat tej powieści wżyciu Isia trafi się i te wątki, które pan wyłowi, o których rozmawiamy po informacjach sprawiły, że uśmiech nie znika z mojej twarzy, ale powrócił panie profesorze do naszej rozmowy po informacjach oddać życie za Polskę samobójstwo turystyczne w kulturze polskiej w dziewiętnastym wieku wydane przez wydawnictwo tytuł to najnowsza książka pana prof. Stefana Chwina powieść pisarza krytyka literackiego eseisty historyka literatury Uniwersytetu gdańskiego informację o godzinie dziesiąty 20 już za kilka minut po informacjach wracamy do programu off czarek czarek początkiem pana Wołodyjowskiego jest fakt co chyba też błąd przeciwko Bogu wydarzeniem pięściami, ale mało, kto zwraca na to uwagę już na pierwszej stronie powieści wnioski wskazuje się na dobrowolny celibat na kilka lat bezgraniczne życia seksualnego co czyni dla Polski, choć skutecznie jednak trudno o zgodę na małżeństwo z funduszu może bogatą Krasińska i to w Wiedniu więcej widać mocno musiał się starać listy zapowiedź nie zostały wydane przez wojewodę ruskiego on sam myśli Prędki weselu poniechał na wojnę wyruszył uważając, że ojczyzna zawsze przed prywatą iść powinna początkiem powieściowej biografii samobójcy z Kamieńca zatem dobrowolna męczeńska abstynencja zamiast małżeńskiego łóżka to abstynencja długotrwała kilka lat bez seksu niewypowiedzianych trudach i pracy więcej nawet ów gorąco zakochany rycerz nie znajduje nawet czasu regularnie pisać narzeczonej rezygnuje, więc także erotyzmu epistolarnej go o jego pobocznych zaspokojenia Sienkiewicz milczy można, więc przyjąć, że żołnierskiej celibat jest zupełny tymczasem dotąd bezdzietni ci co je spodziewają się pierwszego dziecka seks pana Andrzeja przynosi wreszcie zasłużony, acz nieco spóźnione rezultaty, a na dodatek Sienkiewicz zarysowuje tu znamienny szerszy kontekst ogólnoświatowy w roku 1600 sześćdziesiątym szóstym, kiedy się toczy akcja powieści sama natura, jakby na przekór abstynencji wołowskiego wybucha nadzwyczajną płodnością ostro, zderzając się z anty prokreacji innym losem małego rycerza to fragment tego rozdziału książki oddać życie za polskie samobójstwa turystyczne w kulturze polskiej 19 wieku książka ukazała się nakładem wydawnictwa tytuł autorem jest pan prof. Stefan Chwin panie profesorze przepraszam, ale Czyż nie miałem prawa i powodu chichotać czytając to w no to zależy od czytelnika oczywiście, ale powiem tak zdobyłem bardzo się do tego pytania czy pan ma wrażenie, że jak pisze jakąś nieprawdę tej powieści rozruch obszerne impreza naprawdę nas, że szefem, żebym posługują się też cytatami z z Wołodyjowskiego, żeby nie wyglądało na jakąś stronniczość nieuczciwą lekturę przeciwnie no oczywiście jest pewien ton ironiczny, które ja uważam ożywia samą narrację no ale po w tym punkcie nie jestem wyjątkiem, dlatego że wojewodzie mojej książce ostatnia, której rozmawiamy też sporą uwagę poświęcam np. Sławomirowi Brożkowi, który do problemu samobójstwa turystycznego podchodził z własnym bardzo charakterystycznym poczuciem humoru myślę, że nawet ten temat, który oczywiście bardzo tematem poważnym zawiera w sobie pewne elementy powiedziałbym no groteskowe czy zaskakujące i naszą rzeczą myślę tutaj ogólne o zamiarze taki zawsze myślę o tym, że kultura także kultura Polska zachowała taką równowagę między mrokiem jasnością uśmiechu, więc tutaj wprowadziłem ten rozdział o panu Wołodyjowskim z taką właśnie intencją no tak jest to może trochę taki jaśniejszy motyw ale, ale bywają też takiej potrzeby mniej znane też mroczne, choć pewnie w czasie, kiedy działy zupełnie naturalnie postrzegane rozdziały polskiej historii myślę tutaj od części osnute wokół Ordona i jego no właśnie, czyli literat literacki literackich losów i literackich losów, ale pojawia się tu wątek polskich żywych torped, z czym rzecz panie profesorze co były polskie żywe torpedy, bo mam wrażenie, że obciążenie sprzedaży naszych słuchaczy o nie znają ten rozdział tak to to jest fragment naszej historii narodowej też mało znanym nie mówili o nim w każdym razie na poziomie edukacji licealnej, a nie pamiętam, żeby ktokolwiek wspominał na ten temat, niemniej jednak mieliśmy mieliśmy ten ten epizod w 1900 jest dziewiątym roku 3 młodych Polaków opublikowała na łamach gazet apel o to, żeby zgłaszać do takich formacji straceńczej formacji samobójczych które, które miały być wykorzystane w razie ataku Niemiec Rosji na Polskę chodziło właśnie o to, żeby znaleźli się ochotnicy, którzy zechcą zginąć samobójczym ataku na przede wszystkim pancerniki krążowniki niemieckie i kiedy ja do wzięcia tej całej sprawie początkowo byłem przekonany że, że była to taka akcja nazwijmy to czysto propagandowa jej Echo raczej myślał nie będzie żadne radnym w znaczącym tymczasem potem historycy ustalili, że to różnie oczywiście te szacunki, niemniej część historyków twierdzi, że zgłosił się do tych żywych torped poda ponad 5000 Polaków 5000 Polaków jeśli jeszcze na dodatek obejrzymy tutaj, jakie to właśnie grupy społeczne, jakie kategorie wiekowe tutaj wchodzimy w grę no to można się oczywiście zadumać tutaj nad tym nad momentem świadomości polskiej, że tutaj tak skutecznie zadziałało mówiliśmy zgodziła się zgłosiły sprawę jedenastoletnia dziewczęta tak zrobić dla 11 lat dziewczynka bardzo zresztą ciekawe powstały książki bardzo ciekawe takie źródłowe, które publikują listy tych osób, bo to wyglądało tak właśnie osoby, które zgłaszały do tej komisji nazwijmy to rekrutacyjnej pisały uzasadnienia uzasadnienia swej prośby tam były też właśnie listę dzieci polskich, które bardzo z przejętej zachwycone, że zginął właśnie w tej żywej korytarze eksplodując zderzeniu z zbiorczo krążownika lekarza wspomniana spóźniona jedenastoletnia dziewczynka pisała tak podsłuchałem jak Alfred Napoleon naradzają się razem z kolegami rodzice nie chcieli się zgodzić, ale strasznie płakałam prosiłam ich, aby pozwolili mi pójść braćmi w końcu wymusiła zgodę wiedziałam, że zostanę zamknięta wódce dostanę bombę, którą będę musiała przyczepić do niemieckiego okrętu podwodnego wiedziałam, że podczas wybuchu zgina to słowa 11 latki, która chciała oddać swoje życie poświęcić złożyć na ołtarzu ojczyzny tak no to oczywiście z naszej perspektywy pokojowych wydaje się na pewno jako to wygląda jak taką aberrację nie mniejsza powiedzieć, że nie powstał ani 1 oddział ani 1 realny od żółtych kartek torped samobójczych może na razie nie planowaliśmy torped z powodu z powodu technicznych, ponieważ nie byliśmy w stanie wyprodukować nawet 1 torpedy, która by się nadawała do takich samobójczych akcji torpedy kupowaliśmy gwarancji zwykle do naszych okrętów podwodnych wszystko pozostało w sferze takiego marzenia polskiego to zaskoczyło to, że duża liczba nauczycieli miała ochotę na takie zakończenie swojego życia w Polsce międzywojennej do tutaj oczywiście, że może włączyć właśnie ta ironia, której tutaj podjąłem, niemniej jednak panie redaktorze ja zwrócił uwagę na to, że my w tej domenie Polacy jesteśmy raczej w ogonie świata, bo tak naprawdę to przecież słowo kamikadze to nie jest słowo polskie przypomnę ta tradycja ataków samobójczych jest znacznie silniejsza, a szczególnie w Azji wschodniej w, że właśnie powstała cała kultura kultura samobójstwa turystycznych w Japonii oczywiście to Japonia pod względem pod tym względem zastosowała samobójstwa turystyczne jako metody walki ze Stanami Zjednoczonymi z flotą Stanów zjednoczonych ilość tych lotników, którzy byli umieszczani w samolotach takich samolotach bez wyjścia oni mogli dawać wyskoczyć na spadochronie bombę to były to były bardzo poważne liczby to był bardzo poważne w tym sensie my jesteśmy daleko daleko w tyle w stosunku do tych nazwijmy to przodujących krajów, gdzie zadanie patriotycznego samobójstw patriotycznego no już od starożytności wiadomo, że słodko i zaszczyt nie jest umrzeć za ojczyznę to już Horacy popularyzował to zdaje się Hetman wielki koronny Stanisław Żółkiewski tak, ale tutaj jednak jest różnica, bo ta formuła 1 odnosi się do śmierci w boju to jest raczej formuła która, a potem rozumie czy rycerski natomiast samobójstwa turystyczna jest szczególnego typu czynu to jest jednak odebranie sobie życia, aby dać się czy wystawienie się nada na pewno na prawie pewna czy stuprocentowo pewna śmierć jest jednak różnica pewna przynajmniej różnica między panem Żukowskim, a żołnierze japońskim, który właśnie daje zaś próbować w samolocie, w której głowicy znajduje się potężny ładunek wybuchowy ją leci w stronę lotniskowca amerykańskiego właśnie podczas wojny na Pacyfiku oczywiście podobne są tutaj podobne są tutaj te elementy te elementy silnego związku z zazdrością jeśli myślę tutaj pewne niebezpieczeństwa tego kultu to może, dlatego że że kult samobójstwa turystycznego jest wykorzystywany i w Polsce jest w innych krajach jako mitologia, która ma umacniać dominację zbiorowości nad jednostką i że dni społeczeństwa 3 ustroje kolektyw artystyczny bardzo chętnie to prawo ją co jest oczywiście bardzo odległe od nazwijmy to mentalność liberalno Demokratycznej która, która zakłada, że związek między zbiorowością i i jednostkom charakternego negocjowane negocjowane tutaj natomiast nie ma mowy o żadnej negocjować gości tylko mit kieruje przede wszystkim strona otrzymaną osobowości i to jest to jest w moim przekonaniu ów w czasach pokojowych dość niebezpieczna skłonna wrócimy do naszej rozmowy panie profesorze po informacjach Radia TOK FM oddać życie za Polskę samobójstwa turystyczne w kulturze polskiej w dziewiętnastym wieku to najnowsza książka pana prof. Stefana Chwina informacje o dziesiąty 40 po informacjach wracamy po czasie państwa moim gościem jest pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego jego najnowsza książka to oddać życie za Polskę samobójstwo altruistyczne w kulturze polskiej 19 wieku książka ukazała się nakładem wydawnictwa tytułu stojąca książkę polecam państwu serdecznie pan prof. Stefan Fin zwrócił uwagę na całą masę postaci literackich i nie tylko nad którymi myślę przechodzimy nad nad którymi nad, których losem przechodzimy właśnie do porządku dziennego postaci występują rozmawiamy o nich często odwołujemy się do nich często właśnie wracając z nie zwracać uwagi na to, o czym rozmawiamy, że pojawia się taki wątek samobójstwa turystycznego, które jest osądzać, które można osądzać można oceniać zupełnie odmiennie patrzą z różnych z różnych perspektyw z różnych punktów widzenia mamy do czynienia z zabójstwem Wandy tej słynnej Wandy co nie chciała Niemca mamy Rejtana, ale także innego posła samobójcę Jerzego Zawieyskiego wspomniana przez pana prof. Masada, ale też Ordon i i jego no właśnie samobójstwo literackiej nie są obu stworzy Reduta Ordona miks Samsona, który pojawił się Konrad wspomniany już Wołodyjowski cała masa jeszcze innych bohaterów czy od początku miał pan panie profesorze jakieś takie wątpliwości co do tego wątku czy czy to też Remo, którym momencie się pojawi można go pan zaraz zaraz zaraz ale, ale jak to dlaczego przecież to się to coś co śnieg to się coś nie zgadza no przygląda się literaturze jako dziewiętnastego dwudziestego długiego czasu na wrażenia tak, że może w świadomości ogólnej te rzeczy są mniej znane, a także bowiem także, że może mnie nie nie zdajemy sobie z tego sprawy jak w takim projekcie edukacyjnym w Polsce utrzymującym się bardzo dawna, jaką rolę odgrywa to to to budowanie mitu czy kultu samobójstwa turystycznego przy szkole przecież przecież w szkole czytają wszystkie Reduta Ordona nie bardzo czasem badającej sprawę z tego, o czym czytają no ale tak bywa, niemniej jednak ta jest oczywiście pewna taka sugestia wywoławcza taka sugestia wychowawcza, która mówi, że kiedy, kiedy zbiorowość żywa niema alternatywy musi to zrobić musi to zrobić jednak szkoła Polska to co jest bardzo ciekawe, że szkoła Polska i w czasach realnego socjalizmu to za PRL-u, ale teraz szkoła Polska utrzymuje bardzo stanowczo tutaj w tym punkcie taką oś nazwijmy tak logiczną, gdzie traktowana szkoda przede wszystkim szedł przedmiotach humanistycznych one mają uczyć przede wszystkim podporządkowania jednostki zbiorowości, a dziś altruistyczne jest właściwie takim najbardziej dobitnym świadectwem absolutnego w związku z jednostką zbiorowością, ale tak powiedział utraty tożsamości indywidualnej auta, bo to w tym momencie pojawia się ten moment, który Mickiewicza jest jak liczyć na to jedno, a ja i ojczyzna to jedno, więc edukacja właściwie humanistyczne takie są zmyślone i że z tego punktu widzenia polonistki są aniołami śmierci, ponieważ właśnie budują nas takie poczucie, że kiedy wezwie zbiorowość trzeba zrobić nie, negocjując oczywiście żadnym wypadku warunków, aby i, że nie wchodzi w ogóle taka możliwość jednostka może powiedzieć w tym zgoda ja ja przyjmuję przyjmuję te warunki ale, ale też mam pewne wymagania wobec zbiorowości, że wiadomość powinna wobec mnie też zachowywać określony sposób, żeby potem domagać ode mnie tego ostatecznego dał pan no to jest jednak cały czas widoczne w programach nauczania, a teraz jest bardzo widoczne w kulcie żołnierzy wyklętych, który jest skórkę samobójstwa artystycznego tu niewątpliwie pojawia się bardzo podobną intencją właśnie przykład samobójstwa artystycznego ma być takim wzorem wychowawczym dla polskiej młodzieży ich, ale tak da się coś budować panie profesorze no to zależy to zależy by Oki mówimy pan ma są ludzie, którzy uważają, że właśnie w ten sposób buduje ma budujesz egzystencja człowieka na ziemię i to w różnych krajach to odpowiem tak, że to nie jest Polska specyfika to jest stała wśród państw autorytarnych państw autorytarnych bardzo lubią państwo narodowe 2 typy państw bardzo lubią mieć w swoim panteonie samobójców altruistycznych np. już teraz nie pamiętam tego jak silny kult samobójstwa turystycznego i był w kulturze kulturze Rosji także w kulturze Rosji stąd sowieckiej stalinowski jest tak bardzo ciekawe, że w Polskiej literaturze znalazło to też odbicie i to powiedziałbym to co powiem bardzo pana zaskoczyli naszych słuchaczy, że ten kult budowała swoich pierwszych książkach Wisława Szymborska ona napisała taki tam pt. dlatego żyjemy to jest to oparty na takich propagandowych materiałach historycznych o obronie Stalingradu i ona daje takie portrety żołnierzy sowieckich, którzy popełniają samobójstwa turystyczne jeśli mamy jeszcze chwilkę to mogę, chociaż 1 bardzo krótki wiersz przeczytać tytuł jest wzięty z tej z tych materiałów agitacyjnych armii czerwonej żołnierz piechoty morskiej panów prysła wcześnie nad głową butelka mieszcząca pożar żołnierz, który ją dzierżył zapłonął czerwoną płoną, lecz ogień woli zniszczy ostatnią butelką na wroga na czołgu zielono skorupę Płomień człowieczy runął o nowych badań archeologicznych po prostu obraz samobójstwa artystycznego Szymborska też napisała taki wiersz o lotniku, który w samolocie zostaje trafiony przez artylerię przeciwlotniczą niemiecką i decyduje się nie wyskoczyć na spadochronie tylko mierzy Hans niemieckich taborów ta wieś nie wytrzymamy jeszcze kilka bardzo proszę pani profesor rzeczy Lotnik Myśliwiec Rogalski maszynie w pełni akcji Uciecha warkot Motoru trzeba wyskoczyć rozwinąć zginąć, a najdrożej Lotnik, spadając mierzy w branżę niemieckich taborów w usunęły frontem wybuchy on do nich życie dołożył no wie pan to jest w moim przekonaniu zupełne takie klasyczne klasyczne obrazy, które ocierają się właśnie myślę też literaturę religijną są takie obrazy, które mówią o takim absolutnym poświęceniu mówił pan panie profesorze polonistka jako o aniołach śmierci ale, a raczej obraża obowiązujące jeśli się ponosić jak wyobraża, ale też, ale też rozumiem że, że niejasna jest rola poetów pisarzy wspomniany, a przez pana mrok Mrożek tutaj trochę mierzy się z tym tematem Orsona Ordon tak i poety, który jedno który, gdyby im im większa hekatomba tym by tę podnieśli, iż utwór może z niej powstać, ale też rodzinie też samobójstwa turystycznego to jest bardzo korzystne, bo sztuka Mrożka o tym mówi nam wysoka porażka mówi właśnie o tym jak rodzina rodzina narzeczonej, a Ordon nazwijmy to tak bardzo dumna z tego, że ma prawdziwego samobójcza artystycznego jak psuje potem to wszystko żywy organ, który się tam zjawia w tej rodzinie to jest bardzo zabawna sztuka zresztą bardzo inteligentna, które może trochę zapomniana, ale uważam, że właśnie ona jest takim co jakiś czas jakiś czas polscy pisarze jednak potrafili potrafili puszczać taki zimny prysznic na te nasze na te nasze takie troszkę rozpalone głowy tam do ja myślę, że to jest ważna sprawa tego rodzaju pytał pan czy można coś na tym budować oczy Otóż to jest bardzo podstawowa sprawa albo np. budujemy społeczeństwo na wzór oddziału wojskowego albo budujemy społeczeństwo, więc to są zasadnicze zapewnia przeciwstawienia są jednak zwolennicy także w Polsce, którzy chcą budować polskie społeczeństwo polskie państwo na wzór oddziału wojskowego i wychowanie militarne Military stycznia jest traktowane jako fundament drogę edukacji prawda, czyli Religi plus plus Military styczne no natomiast jest jeszcze alternatywa druga to znaczy budowanie społeczeństwa cywilnego niewątpliwie Mrożek był tutaj głosem społeczeństwa cywilnego, który mówił hola hola bardzo pięknie są sytuacje, które trzeba oczywiście bronić ojczyzny no ale też trzeba zdawać sobie sprawę, że ojczyzna potrafi traktować jednostkę jako Pionki w grze i może też w sposób dość nieodpowiedzialnie szafować życiem ludzkim no to jest oczywiście zupełnie inny punkt widzenia zupełnie inny punkt widzenia jak większość mówi o tych 2 stronach chciałbym też, żeby państwo, którzy będą czytali książkę też mieli takie poczucie, że ja staram się zachować tutaj pewną równowagę ducha w tym wszystkim prawda to znaczy, żeby nie pójść taki prosty pamflet, który tutaj wytyka właśnie naszej kulturze takie skrajności tylko jednak mówić o tym, że były też głosy by właściwie całe góry taki który, który to wszystko widział inaczej np. Gombrowicz czy Mrożek są tutaj przykładami tego nurtu taki i oczywiście ten widziałbym nawiązującego co pan co pan powiedział kreowanie takiego Narodowego czy powiedziałby społecznego modelu opartego na samobójstwo, ale turystycznym wydawałby się łatwiejsze, bo wątki religijne to jest taki trochę kruchy lód po bo no bo, choć jest to ścieżka taka trochę wewnętrznie sprzeczna tak z 1 strony samobójstwo, które jest potępiane z drugiej strony właśnie samobójstwo, które mamy tutaj gwiazdkę tak tutaj gwiazdkę gwiazdkę odsyła nas mówi no w przypadku samobójstwa artystycznego tak dla ojczyzny podwójne tak także myślę 4 ligi meandry są bardzo niebezpieczne, ale 19 wieku nastąpiło jednak jakaś sakralizacji chrześcijańską sakralizacja samobójstwa, ale turystycznego szczególnie w odniesieniu do do do samobójstwa Karola Levittoux jest postacią dość mało znaną w Polsce to jest wszystko wiec z o życiu dziewiętnastego, który proszę państwa został aresztowany przez Rosjan oddane bardzo okrutnym torturom Cytadeli warszawskiej i obawiając się tego, że zdradził swoich kolegów z organizacji tajnej podpalił podpalił prycze więzienne, na której leżał i zginął na czarno to na Polska kultura tamtego okresu świadczą o tym tekście rozmaite stawiała znak równości między ofiarą Chrystusa ofiarą Karola Levittoux tutaj mamy do czynienia z takim jak powiedział w czasie nazwa nacjonalizacja katolicyzmu polskiego, gdzie właśnie Polski bohater Narodowy jest właściwie utożsamiany z Jezusem, chociaż z drugiej strony tak jak już mówiliśmy o tym doktryna kościoła katolickiego bardzo zdecydowanie potępia samobójstwo natomiast mamy drugą stronę i ta sprzeczność kulturze polskiej bardzo interesująca, jakie ona formy przybiera literatury mamy jeszcze kościół Świętego podważają Świętego Karola Boromeusza no tak no tak tam było potem, kiedy kiedy, kiedy doszła już dochodowy do tego, że Warszawa dowiedziała się o tym samobójstwie to właśnie stara się uczcić to samobójstwo więzienne Karola Levittoux no właśnie obrzędami religijnymi tak święta była tak bardzo uroczysta na jego na jego cześć to było przeciwko, o czym się przeciwko Rosji robione często też u objęta, że Miłosz uważał, że tego rodzaju posunięcia są posunięcia niedobre, bo to jest polityczna instrumentalizacja religię może się zasiadam szlachetne, niemniej jednak panie profesorze bardzo dziękuję za dzisiejsze spotkanie z dzisiejszą rozmowę państwa, którzy tematem są zainteresowani co do najnowszej książki pana profesora oddać życie za Polskę samobójstwa turystyczne w kulturze polskiej dziewiętnastego wieku, ale także samobójstwa jako osobistego doświadczenia wyobraźni pan prof. Stefan Chwin powieściopisarz krytyk literacki eseista historyk literatury Uniwersytetu gdańskiego był państwa moim gościem informację o godzinie jedenasty po informacjach wracamy do programu off czarek Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA