REKLAMA

Japonia: kraj - zagadka. Odkrywamy jego współczesną twarz i tajemnice

Dekonstrukcja
Data emisji:
2021-05-20 19:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
49:58 min.
Udostępnij:

Japonia: duży kraj, ważna gospodarka kojarzona z innowacyjnością, najbardziej chyba w motoryzacji i elektronice. Ale jednak - na drugim planie: nikt nie nazywa go światową potęgą, dziś podstawową konkurencją dla USA, nie tylko gospodarczo, są Chiny. Japonia od dłuższego czasu pozostaje na drugim planie. Czy to efekt jakichś niepowodzeń, czy świadomy wybór Japończyków? Rozwiń »

Jak bardzo Japończycy boją się Chińczyków? Czy odpowiada im sojusz z Amerykanami? Na ile można porównywać ich do Niemców a kraj - do Niemiec? Czy wreszcie - nadal chcielibyśmy być "drugą Japonią"?

O wszystko to pytam znającego świetnie sprawy japońskie byłego głównego korespondenta Reutera w Japonii, Tomasza Janowskiego. Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry państwu zapraszam do dekonstrukcji i dzisiaj moim gościem jest Tomasz Janowski wieloletni korespondent redaktor agencji Reutera, z którym miałem ogromną przyjemność pracować w Polsce w Niemczech jeszcze w latach 90 razem budowaliśmy polską fundację ekonomiczną w Warszawie i razem zajmowaliśmy się tematami gospodarczymi w Niemczech, ale to nie będzie program wspominkowy powodem, dla którego zaprosiłem Tomka do rozmowy jest, iż był naczelnym korespondentem agencji Rozwiń » Reutera w Japonii w latach 20112014, a wcześniej redaktorem prowadzącym na Azję w biurze teraz Singapurze porozmawiamy zatem o Japonii i o tym jak radzi sobie ona z wyzwaniami 2001. wieku będzie Sojuszu Japonii USA i obawami w Tokio przed Chinami podobieństwach do Niemiec, ale także o tym dlaczego nie tylko w Polsce, ale prawie każdemu krajowi na świecie trudno zostać drugą Japonię serdecznie zapraszam dekonstrukcja podcast analityczny Adama Jasera dzień dobry Tomku witam dekonstrukcji bardzo się cieszę, że przyjął zaproszenie na bardzo miła czuje się zaszczycony no to zaszczyt cenie jest wzajemne chce poprosiłem gdzie, żeby wziął udział w programie, ponieważ MO no spędziły sporo czasu w Japonii obserwuje ten kraj były tam szefem co jest dla Europejczyka trudnym wyzwaniem, a dzisiaj Japonia jest trochę dla wszystkich w Polsce taką tajemnicą z 1 strony mamy mamy zmiany tektoniczne, które zachodzą w globalnym rozkładzie sił Ameryka stara się Japonii nie wciągnąć się jeszcze bardziej swoją orbitę wpływów no był ten po epizod Trumpa, który w Japonii się nie za bardzo podobał dzisiaj jest ba 1 i są Chiny są różne zmiany geopolityczne jak w tym odnajduje się Japonia w imprezie Japonia generalnie dobrze się czuje już takiej roli gdzieś tam na drugim planie tak krzyczy się przed tą naszą rozmową trochę nad tym zastanawiałem tak sobie próbowany czy to wszystko ułożyć głowy to tak naprawdę w całej historii tego kraju były można być takie 2 epizody, gdzie w Japonii, jakby takie epizody ekspansji Japonia powiedzmy rzeczywiście odgrywa rolę takiej powiedzmy mocarstwa, które na taki sposób dosyć dosyć jednoznaczne zresztą swoją swoją obecność zaznaczana 1 to był ten ta epoka taka imperialna przed drugą wojną światową, kiedy właśnie Japonia wyrosła na regionalną taką siłę dosyć agresywną i militarną i chociaż też, jakby ideologii, która kryła się za to w tamtych czasach za to ekspansją tez w zasadzie była taka troszkę można powiedzieć defensywna miała to być taki widziany był przez przez wtedy tamte siły jako jako sposób ochrony właśnie Azji tego regionu przed przed, jakby ekspansję agresją Zachodu na akurat kraje, które znalazły się w świcie orbicie no nie wykazały wdzięczności za tą pomoc Chiny czy Korean, ale tak to tak to było sprzedawane potem powiedział, że taki drugi okres był właśnie te powiedzmy lata lata 80, gdzie z kolei, jakby gospodarczym Amerykanie z japońskiej firmy, jakby wyszły światy odbywały się na zakupy, jakby bez Japonii wtedy była taką wydawałoby się przez jakiś czas nie tylko już siłą gospodarczą z eksporterem, ale również taką niepowstrzymany, jakby machiną gospodarczą biznesową potęgę NATO jako starcie zakończyło skrawkiem na giełdzie i w zasadzie od tamtego czasu można powiedzieć, że w latach osiemdziesiątych takie lata osiemdziesiąte tam jakby to były jak były przyczyny tego jakby katalizatory były z 1 strony, jakby już takie no po prostu poczucie, że ten rynek sam japoński i okolice, jakby sam, jakby no ekspansja w sensie eksportu to już było za mało zaczęły się te wielkie koncerny dusić plus do tego doszedł, jakby w tym momencie spekulacyjny rok przegrzany rynek rynek finansowy znowu tę masa tych pieniędzy, które przez to została wygenerowana szukała dzisiaj już ujścia no to się załamało bańka pękła i lata całe, jakby poniesie z tego, czego jakoś tam wylicytowała ale, ale można by rzec, że właśnie od tamtego czasu taka taka filozofia japońskiej i dyplomacji w ogóle polityki takiego widzenia siebie świecie to jest jakby na zaangażowanie właśnie na różne tam międzynarodowych organizacjach jak zaangażowanie się już w kwestiach to jest wolny handel czy ochrona środowiska tak dalej, ale właśnie z pozycji raczej kogoś, kto nie będzie wychodził z jakimiś, jakimi się nowymi inicjatywami nie będzie, jakby tutaj zakład przejmował inicjatywę raczej ktoś kto, kto jak 30, dlaczego wypisze czek i potrzeb te największe, jakby swoich sojuszników w tym momencie wspomniał też stany Zjednoczone tutaj akurat to jest w sensie cała racja stanu ja w tej chwili Japonii, jakby nierozerwalna jest za Ameryką, bo znowu ta cała filozofia właśnie takiej trochę z 1 strony opierania się na naszą trwały rozwój już w stosunkach w regionie powiedzmy i i przede wszystkim, jakby ochrony na swoich interesów, ale również, jakby tutaj, jakby ma takiego to co Japonia chyba postrzega jako ich prawo po prostu do rzek głębszych bez prowadzenia polityki wewnętrznej gospodarczej tak dalej na swój własny sposób, jakby ochrona przede wszystkim tutaj można powiedzieć górnolotnie japońskiej oczekujemy drogi życia tożsamości tożsamości takiej jest tam bardzo głębokie takie poczucie, jakby wyjątkowości i może być prawie każda nacja się uważa za wyjątkową, ale tam jest zdecydowanie bardzo silne ma jednak ta mentalność wyspiarskiej właśnie torze, że poprzez naukę poprzez zaangażowanie poprzez poprzez ten Sojusz z Ameryką i tutaj Japonia też no to jest jak żywotny interes żeby jak by ochronić przed tymi nowymi zagrożeniami czy starymi zagrożeniami czy to właśnie w ze strony na sina od strony ich jakby coraz bardziej poległem ambicji militarnych i geopolitycznych czy czy, jakiego jakiekolwiek innymi i no taka świadomość, że no 6 Japonia jest jednak taką lekarzem drugorzędnym mocarstwem tam drugiego drugi karny może jest jedną z największych gospodarek na świecie, ale podobnie jak Niemcy w Europie niby są duże, ale w tej globalne zestawieniu z 2 gigantami, czyli Ameryką Chinami Japonia no już wiadomo że, że tej skali nie będzie miała w tym kontekście chciałem jeszcze dopytać o taką kwestię związaną z z Chinami Japończycy oczywiście w kwestiach historycznych napięcia między Chinami Japonią mają długą historię Japończycy bardzo niechętnie przyznają się do zbrodni wojennych, które zostały w czasie drugiej wojny światowej w Korei czy w Chinach popełnione te przeprosiny są często takie połowiczne, więc ta polityka historyczna w tle od lat nam towarzyszyć trzecie czy Japonii towarzyszy natomiast w ostatnich latach widać też rosnące zaniepokojenie Japonii ekspansją militarną Chin, o czym przed chwilą mówiłeś w tym kontekście kilka tygodni temu Japonia wyda takie bardzo ostre oświadczenie w sprawie jakiejś penetracji cyber cyber przestrzeni systemów bezpieczeństwa i w ogóle systemów internetowych chmurowych japońskich przez przez Chiny, więc moje pytanie do siebie tak 1 ile Japonia traktuje Chiny jako rzeczywiste zagrożenie dla siebie w sensie tym tożsamościowym, ale także militarnym, a i na ile to wpływa na bieżącą politykę czy to prowadzi takiej zmiany kursu do np. większego nacisku na zbrojenia zacieśniania właśnie Sojusz ze Stanami Zjednoczonymi czy to jest po prostu tylko cały czas ta sama Aga w powiedziałbym no no teraz, obserwując jednak troszkę troszkę to z daleka, ale no takie moje wrażenie rzeczywiście ten ten pan ten poziom zaniepokojenia i takiego poczucia zagrożenia ze strony Chin jest chyba jest chyba się nasila wtedy, kiedy ja tam byłem to był taki okres, kiedy no, jakby był to napięcia były, jakby tak newralgicznym już w tym momencie punktem to tam jest jakby ten obszar morza południowochińskiego są wyspy, które też malutkie wysepki tak naprawdę istotne z wielu względów ale, ale część, ale newralgiczne, bo to zależnie od tego kto do nich się, że tak przyznaje to tak tester wody terytorialne są tam jakby w tym momencie interpretowane co to co dlaczego, ale zależy to jest jakby tam absolutnie no i strategicznych globalnie jakiś tam szlak morski w tamtej okolicy, więc to jest to jest taki temat już od od wielu wielu lat istnieje natomiast na pewno jest tak że, że to się jeszcze wszystko nasila się, że silny w ostatnich wzrostach w ostatnich latach jest jeszcze orzekły w jeszcze się bardziej mu zdecydowanie, wzmacniając swoją siłę militarną w tej chwili już zdaje się z tego co czytałem noszą oceny takie, że już latem w tym teatrze Pacyfiku to w tym momencie już już to co stany Zjednoczone w tej chwili tam mają już w zasadzie już Chiny, jakby uzyskały nawet taką przewagę w tym regionie, więc oczywiście ważne jak na to reaguje Japończycy no więc na 2 sposoby 1 to jest ich szczytowy japoński sposób to wszystko się odbywa dosyć tak metodą małych ostrożnych kroków takich się odległym ma częściowych jakiś tam zmian, ale jednak konsekwentnie jak wzmacniają swoją siłę obronną MO no to jest kraj który, jakby teoretycznie nie ma armii, bo to tam się nazywa narodowe siły samoobrony jest jakby konstytucyjnie zapisane że, że one mogą spełniać tylko rolę, jakby obronną, więc Japonia nie ma np. żadnych zdolności dalekiego zasięgu jakby broni dalekiego zasięgu takiej ofensywnej natomiast chwilę właśnie tam jakieś sobie sprawdzałem w sensie w kwestii już jeśli chodzi o poziom wydatków militarnych jest dziś na dziewiątym miejscu w skali światowej to cały czas jest niewielki procent produktu krajowego brutto, ale cały czas jakby już jest w tej chwili można powiedzieć z najbardziej nowoczesnych najlepiej wyposażonych armii tak naprawdę na świecie, więc cały czas tutaj na tym te kolejne ekipy pracują wiele się zmieniło właśnie pod rządami Shinzo Abe, który zdecydowanie próbował właśnie pewne ograniczenia jakie, jakie były narzucone już sama sobie Japonia narzuciła znieść pani od 2 tysięcznego czternastego roku np. znowu w siłę polskiej mogą brać dla czy znowu mogą brać udział w jakiś tam misjach pokojowych wcześniej było wyraźnie zapisane w konstytucji było zabronione, żeby gdziekolwiek poza granicami kraju operował, więc cały czas jednak jest taki krok krok po kroczku próba jednak no i zapewnienia tej zdolności obrony na zostają, żeby to działało jak, jakby jakoś tam odstraszają od jakiegokolwiek agresora na druga druga rzecz to jest właśnie Sojusz ze Stanami Ney w zapowiedź tak no za administrację Obamy były były, jakby takie głosy w Japonii, że były obawy, że tutaj Waszyngton troszkę za, jakby trochę za naiwnie jakby, jakby podchodzi do zagrożenia Chin, że jakby cały czas takie myślenie że, że jakoś może jakoś poprzez zwykłe wciągnięcie Pekinu rozmaite międzynarodowe w jakieś już tak powiem dyskusję tematy tak dalej, że uda się tak po latach milczenia Zachodu, że Chiny jako odpowiedzialny grać tak no i jakby w Japonii od zawsze był no co do tego czy głęboki sceptycyzm w w pewnym sensie można powiedzieć, że w tej w tej w czasie prezydentury Trumpa Japonia chroniony tak uważała, że jego obsesja no może złe słowa, ale jego jego taki dość ostry ton wobec innych bardziej realistyczny tak Ney no to jest to bardzo ciekawe tutaj właśnie jak jak ta prezydentura Trumpa, jakby była odbierana jak jak to wszystko zagrało w Japonii bo, a czy znowu jak wiele rzeczy nie było to tak do końca jednoznaczne z 1 strony zdecydowanie generalnie przyjęte była ona z pozytywnie, że w naszych maszyn są stał się bardziej asertywny, żeby tutaj no, jakby rzeczywiście zobaczył wsi finał z jednoznacznie jakieś tam zagrożenie rywala i o tym otwarcie mówił i i próbował się temu przeciwstawiać do tego jeszcze doszły, jakby to Niewiem dla osobiste jakieś dobre układy porozumienie między między między premierem, aby w samym Crumpem natomiast kolejno zaniepokojenie było także troszkę troszkę to para szła w gwizdek, że na razie że, że Trump jednak, którzy miejscu staje administracja z skupiała się na kwestię właśnie handlowych na na na tej części oczywiście tam też, jakby ta kwestia cybersecurity i odgrywała rolę ratownictwa medycznego im pan przepraszam dla dla dla Japonii jest ważna natomiast właśnie, że że, jakby z tą z tą administracją wiązał się jakiś tam chaos, który sprawia, że akurat temat, który dla Japonii strategicznie najważniejszy, czyli w tym momencie, czyli obecność amerykańskiej zagrań za zaangażowanie w tamtym regionie poprzez swoją obecność militarną zespół wspólne manewry, a itd. to zostało zaniedbane nie tylko że, że nie zaniedbano, ale wręcz pojawiło się takie dosyć z punktu widzenia Japonii bardzo niepokojące no jak lite transakcyjne takich jak takie podejście transakcyjne, więc to, jakby to była nagle się pojawił temat, kto będzie płacił właśnie za za pobyt za pobyt wojska zamierzam państwa w chwili no, zwłaszcza w relacjach z Koreą to bardzo mocny temat, ale także z Japonią no tak no i tu znowu to jest tak jakby pełno jest miła się, bo Japonia skoro same mają tak powiem historię trudną i te stosunki też różnie środki układała z kolei w patrząc na Koreę północną i żony, jakby poziom zaniepokojenia tego co tam się dzieje, jakby podtrzymywania postrzeganie tego kraju jako jakieś tam zagrożenie to to można powiedzieć poza bólem takie jest jest właśnie te miejsca, gdzie też naj naj najbardziej dokładnie śledzi, gdzie gdzie, jakby ten poziom zaniepokojenia jest największy w tym momencie znowu jeśli pojawia się kwestia czy zdaje się do tego nawet doszło jakieś wspólne manewry południowo koreański amerykański zostało odwołane z właśnie ze względu na tam właśnie dyskusje, kto będzie za to płacić no to w tym momencie dla dla dla dla pani to jest to jest bardzo niepokojący sygnał bardzo dobrze, ale teraz mamy nowe otwarcie, bo mamy Bajda, na które który chce wzmacniać te tradycyjne sojusze niedawno nowy premier Japonii był w USA na na rozmowach ba 1 jego administracja kwestie Chin traktują bardzo poważnie i właśnie bardziej wielowymiarową niż niska, który sprowadzał tylko do rywalizacji gospodarczej i czy to przekonało Japończyków czyni tak raczej myślą sobie ja dzisiaj by na jutro jest będzie ktoś inny musimy sami siebie zadbać no w trochę także, że nie mają wyboru sami sami tak do końca nie mogą siebie zadbać tak po prostu, jakby już jest na kwestia skali i możliwości także, że w zasadzie tutaj na dobry nazwała ich jeśli ich położenie jest związane z jak bezpieczeństwo związane z Ameryką nie do tego stopnia powiedzmy Izraela ale, ale jednak w, więc i no z tego co tak sobie trochę poczytać właśnie jakiś tam 1 syn tak już nawet zorganizować taką debatę wokół tego w okresie tym chyba właśnie w okresie wyborczym co by była lepsza, jakby dla dla Japonii czy kolejna kolejna prezydentura Trumpa trzeba 1 no generalnie różne argumenty się pojawiały, ale ten argument właśnie taki sceptycyzm noży, a i generalnie Demokraci są zawsze bardziej jeńcy bardziej skłaniają się takim właśnie w widzeniu, że już, że jednak współpraca raczej niż konflikt ze wszystkim jest jakby lepszą drogą, ale jednak konkluzja z tej z tej takiej debaty było, że w sumie jednak chyba chyba by ten będzie lepszy, bo duszy, jakby no w zakładzie na takim jakiś ład będzie jakiś konsekwentnej właśnie no właśnie być może wróci no przynajmniej jak będą powróci to zainteresowanie tutaj, a tymi kwestiami strategicznymi bardziej na takim w takim systematyczny sposób Ney no teraz jakby też tak można gdzieś tam wyczytać między wierszami, że jest też jakoś już wśród Demokratów też chyba większa świadomość że, że jednak no i przemożna tryb krytykować Trumpa za to jak to robił natomiast na zdecydowanie jakieś tutaj zmiana zmiana kursu 300 kg w bazach składach powiedzieli tak w stanach widać, że to jest ponadpartyjna akurat nie porozumienie w kwestii rywalizacji z Chinami i został już jest taka rywalizacja nie już tylko ekonomiczna, ale właśnie ten prymat światowy i te początki tej nowej administracji pokazały że, że Chiny i ten intensyfikują swoją swoją kampanię takiego dezawuowanie USA i kwestionowania przywództwa USA w świecie, więc no ta konfrontacja amerykańsko chińska pewnie będzie dla Japonii cały czas tłem pytaniem czy Japonia podejmuje jeszcze jakieś kroki nie wiem ze względu na na na swoją sytuację demograficzną na stan gospodarki na obronność już mówiliśmy i czy czy są jakieś inne jeszcze ruchy, które są jakimś tam odbiciem tej tej trudnej sytuacji geopolitycznej w trochę trudno na to jednoznacznie powiedzieć, ale generalnie jak się jak ja jak się patrzy na no nie wiem na te kolejne ekipy rządzących Japonii już od iluś tam dziesięcioleci to raczej w inaczej trudno się spodziewać, że w którymś momencie będzie prowadziliśmy nie był nazwijmy to ucieczki wśród tak, że że, że że, ponieważ te zagrożenia są, jakby widoczne i że że żona w sumie jak pan słyszał tego świadomi, że gdzieś tutaj dojdzie do jakiej śniłem radykalnego Niewiem przy przekierowania tej polityki powiedzmy za ósmy no już patrząc na stronę technologiczną znowu to jest temat, który wtedy jak ja byłem też nie był aż tak gorący, ale w tej chwili kwestia sztucznej inteligencji tego wyścigu kto, jakby tutaj, kto będzie liderem globalnym w tej kwestii no to jest teraz jeden z głównych tematów których, który się dyskutujemy, jakby tutaj z perspektywy Japonii tak jak trochę sobie wyższe oraz próbowałem no poczytać, żeby być bardziej na bieżąco jest jakby no świadomość że, żeby ten ten wyścig już do da dużej mierze się rozstrzygnął, że to jest w zasadzie kwestia już pomiędzy Chinami, a Stanami, jakby ta świadomość że, że tutaj oni jakby czytamy taką dosyć interesującą analizę bandaży z 1 strony Chiny mają to, czego w zasadzie żaden demokratyczny rząd nie ma czyli, czyli jak absolutny, że taki dostęp do rozmów rozmaitych informacji i daleko idących i możliwość, jakby korzystania z tego i budowania na tym plusy ogromne zasoby jak publiczne w Ameryka ma swoją dolinę Krzemową, jakby ten cały ekosystem, który w, które jakoś nam wspiera innowacje Japonia na tego nie ma ani nie ma aż w tej skali no i nie ma jakby takiego czegoś co by coby, jakby pozwoliło tej gospodarce włączy się do tego wyścigu też bardzo ciekawe co mówić, bo się natychmiast przypomina też właśnie historia Japonii czasów drugiej wojny światowej, kiedy Japonia wchodziła w konflikt ze Stanami Zjednoczonymi pewną przewagę technologiczną ja, zwłaszcza jeśli chodzi o lotnictwo i po prostu w tempie nieprawdopodobnym zaledwie kilku lat Amerykanie po prostu prześcignęli nie zdolności produkcyjne Japonii technologicznie i jeśli chodzi o skalę taka taki obraz komórki pamięci to jest, że wspaniałe samoloty 0 kolejna wersja ulepszona itd. tak dalej jakiś fabryce dziś na, na której wysp japońskich na lotnisko wyciągał zaprzęg Wołów i to się nie zmieniło przez całą wojnę podczas kiedy Amerykanie wciągu 1,5 roku byli w stanie taką skalę masowej produkcji samolotów i uzyskać po prostu na uzyskali trwałą przewagę w powietrzu technologiczną logistyczną pod każdym względem chciwi i to jest ciekawe co mówi, że właśnie Japonia, która nam wszystkim się to ja kojarzy przecież właśnie z tymi latami 8080 tymi i gadżetami japońskimi i nowi owacjami technologicznymi wynalazkami tak dalej itd. z dzisiaj mówi, że w zasadzie się pogodzić z tym, że przegrywają wyszliście czy to, aby tak jest do końca czy rzeczywiście technologiczne tak bardzo odstają no akurat akurat w tej dziedzinie, abym powiedział, bo znowu są są nie dalej trzeba powiedzieć, że wielu dziedzinach Japonia jest cały czas nie wiemy światowym liderem i na pewno jeszcze ma bardzo dużo atutów, które będą sprawiały, że to przez Gessel lata naprzód dziesięciolecia naprzód będzie to będzie to na pewno kraj będzie gospodarka który, który nabędzie się bardzo liczył i będzie osiągał sukcesy w tak samo japońskiej firmy natomiast właśnie mówimy, o czym chce, jakby mówimy oczywiście jakiś taki no już rewolucyjnych zmianach w pewnej dziedzinie no, więc jeśli chodzi np. o PIT, jakby był no to to też taki temat właśnie innowacji i był wtedy, jakie tam też był jak bardzo bardzo ważny to był okres po katastrofie w Fukushimie po w po tym, trzęsieniu ziemi kiedy, jakby znowu no trzeba było część kraju odbudować, ale też, jakby dla wielu to był taki moment, a może to jest okazja do tego, żeby jednak w ogóle radykalnie pewne rzeczy przemyśleć coś coś inaczej zrobić tak dalej czy to było już moment, kiedy już w tym momencie powiemy o ze sobą miałem dobrą dekadę deflacji takiego w zasadzie w stagnacji, a ze stagnacji gospodarczej, choć zapowiedzieć więc, więc w no i właśnie temat no co innowacją, jakby się pojawią no i jak się tak dokładnie przyjrzeć to nie wiem cały czas jeśli chodzi o nowe patenty nowe technologie tak dalej to Japonia jest tam firmy japońskie są światowej czołówce to właśnie ta innowacja taka budująca, jakby to jest to właśnie taka stopniowe doskonalenie pewnych pewnych technologii czasem jest także, że kolejny stopień tego stopniowego do kolei do tak by doskonalenia w sprawie, że dokonuje jakiegoś też jakościowego skoku, tak więc powiedzmy japońskiej firmy są liderami światowymi jeśli chodzi o technologię baterii tzw. smart smart gry czy wielu tam ludzie szaleli trzeci energooszczędnych no w i np. już Łucji jeśli chodzi no powiedzmy o elektromobilności jak to się mówi, owszem, no Tesla w tej chwili to jest ta to jest to to jest ta Marka, ale na nie zapamięta akurat japońskie firmy były pierwszymi, które w ogóle pionierami i tylko właśnie to też pokazuje jak ograniczenie, że w że, owszem, my pierwsze samochody jakieś hybrydowe czy inne to był japońskiego zaraz potem jakby gdzieś tam zabrakło tego pomysłu, żeby aha, a może Japan może właśnie elektryczny samochód być być już bardzo sexy i marketingowo można sprzedać natomiast cały czas jest właśnie miał tak by obserwowałem naocznie i przychodnie fenomenalną zdolność taką właśnie adaptacji tej czy tej tej całej gospodarki tego całego kraju w momencie kiedy, kiedy np. po katastrofie w Fukushimie zostały włączone wszystkie elektrownie atomowe nagle pojawiło się kwestia wraca z energią jak energia znaleźć jak wypełnić lukę jednym z, że ze sposobów było znowu jakiś przyspieszony praca rozwój nad rozmaitymi rozwiązaniami energooszczędnymi i i w ciągu roku z tego co pamiętam nie wiem nie chciałbym składać w ciągu roku, jakby energooszczędność całej gospodarki japońskiej czy za zużycie energii zeszli z poprawiło siła 10 czy kilkanaście procent w ciągu roku to zresztą to jest to były to był taki efekt, który było powtórzeniem tego jak Japonia zareagowała na kryzysy naftowe pamięta właśnie czytałem o tym, że po tym drugim kryzysie naftowym po prostu znowu wciągu tam dosłownie kilku lat zużycie energii totalne globalne przez japońską gospodarkę spadło 13 dzięki właśnie tym wszystkim na każdym kroku właśnie taki właśnie różne usprawnienia innowacji technologii nowych, które w, więc więc ona jakby to jest to jest to jest cały czas to jest cały czas jak siła tej gospodarki i natomiast no tam gdzie, gdzie rzeczywiście na 3 albo można zmobilizować gigantyczne zasoby albo zaryzykować tak uproszczona to jest to jest to jest ten problem że, że na już generalnie wszystko co wszystko wraca już na każdy aspekt zasadzie japońskiego życia się charakteryzuje wielką awersję do ryzyka jak wiele wiele wiele wysiłków chodzi o to, żeby z nimi milę zminimalizować, jakby to ryzyko, że w każdym aspekcie w zasadzie i i firmy, a japońskie oddzieli krąży groźny atak oraz bardzo bardzo bardzo daleko posunięta, więc oczywiście, ale istotą bardzo ciekawe co listy były także przez dłuższy czas korespondentem Reutera w Niemczech i teraz to uderzyło, że w zasadzie dość podobne podejście Niemiec Japonii po w tym okresie powojennym no i teraz właśnie w tych, że w obliczu tych zmian zachodzących w świecie, bo można powiedzieć, że Niemcy bardzo podobnie też wszystkim są bardzo ostrożni nie z 1 strony z Ameryką mają Sojuszu z drugiej strony są coraz bardziej sceptyczni czy ten Sojusz jest w stanie być korzystne dla Niemiec to samo z tymi technologicznymi kwestiami to znaczy by nadal potęga technologiczna gospodarczej i eksport, ale z drugiej strony jeśli chodzi już taką innowacyjność tej najnowszej generacji sztuczną inteligencję czy UE czy niektóre innowacje technologiczne to Niemcy odstają od od od najbardziej rozwiniętych co najbardziej zaawansowanych krajów ta kwestia z Chinami też no oczywiście Niemcy nie czują się zagrożone przez Chiny, bo geografia nie jest taka jak i Japonii, ale z 1 strony współpraca zły stan coraz bardzie widać też rywalizacja taka taka obawa w Niemczech, więc może to po prostu to podobieństwo nie jest przypadkowe, że to są średnie kraje znaczy duże kraje, ale regionalne tylko potęgi Janie nie światowe i mające za sobą też doświadczenia prób imperialnych, które źle się skończyły modnie tak tak to zniszczyła zresztą, jakby na macie to jest oczywiście klub duże uproszczenie, ale może być to są 2 kraje, gdzie Amerykanie napisali po wojnie w naszym konstytucję i np. systemy i politycznej jakoś tam były też pod wpływem, jakby podobne miały swoje korzenie inaczej to się rozwinę oraz uznawania krajowych jak z definicji tak musiały się pozbyć jakichkolwiek takich militarnych jej ambicji i w tym podobnym czasie no wyrosły na właśnie potęgi gospodarcze eksportowe ten konserwatyzm taka ostrożność też też na pewno się na rzeczy nam, że 1 radykalna różnica jest taka, że no Niemcy obecny dzisiejsze Niemcy są krajem znacznie bardziej otwartym na wszystkie rozmaitym we wszystkich jego aspektach, a Japonia jest nadal taka izolacja jest Iza, jakby to powiedzieć no izolacjonizm styczne styczna tak zdecydowanie zdecydowanie tak no to jest zresztą to to znowu to była debata, która w pewnym momencie była dosyć dosyć gorąca potem to trochę ucichło z tego co co widzę teraz jakoś ten temat powraca, bo biorąc pod uwagę demografię to kraj ten kraj jest jakby to to są długotrwale długofalowe trendy więc, więc dzisiaj można ją z dużą pewnością powiedzieć także, że powiedzmy też Japończyków będzie ileś milionów mniej za w perspektywie następnych 560 lat w tej chwili z tego co sprawdza ostatnie dane jak pamiętamy ja czytam byłem na to by o 250 000 rocznie bywało, że tak powiem ludności Japonii i tych w roku w wieku produkcyjnym ubywało 500 000 i to byłaby oczywiście to jest to jest coś co w co w tej chwili ostatnie tam jak patrzyłem na wyniki to w ostatnich 2 latach już ten spadek ludności to było po 500 000 rocznie no tak, ale to jest też ciekawe, że właśnie Niemcy odpowiedziałem odpowiadają na to tradycyjnie polityką migracyjną, że przecież pamiętamy kryzys początek kryzysu migracyjnego w Europie, kiedy Niemcy otworzyły granice oczywiście ze względów humanitarnych, ale to to podkreśla taką gotowość Niemiec na na na przyjmowanie ludzi także z innych kultur pamiętam, że były fale emigracji i tureckiej i i polskiej jest z wielu innych krajów i absorpcja tych tych tych ludzi no w FM rynek pracy co Niemcom się jakoś tam udaje natomiast Japonia zdaje się, że przyjęła trochę inną strategię, czyli większej automatyzacji większej robotyzacji, bo jednak ta bariera mentalna dla dla emigracji jest bardzo wysoka jakość no jest jest to przecież jest to czy są jakieś oczywiście no bo to jest to jest tak to jest podstawowa, jakby tutaj dylematy dyskusja co do tego nie ma nie ma absolutnie żadnej kwestii, że jedynym jedynym sposobem, żeby zatrzymać ten jakby to gwałtowne starzenie się społeczeństwa Japonia jest do stosunku do reszty świata jest dziełem 2 dekady przed mniej więcej chyba w tym momencie i no to jest właśnie dopuszczenie do jakiejś jakieś formy imigracji z jest są naciski ze strony, jakby biznesu, żeby coś jednak jakby przede wszystkim jeśli chodzi o rynek pracy, żeby wysłano też powiedzmy sobie, że niem Niemczech pierwsze fale to też by to był pomysł taki, że ta pana ściągamy tych gastarbeiterów na jakieś tam określony okres, jaki był zaczynało się to jakiś umów międzyrządowych potem oczywiście sporo się jeszcze się tak zasymilowani i została, ale i też nie był taki pomysł, ale to teraz, więc dyskusje w Japonii są, ale to jest mowa o oczywiście znacznie mniejszą skalę znacznie bardziej znak biurokratycznych reszta obwarowana rozmaitymi ograniczeniami co ciekawsze właśnie to sobie określam czytałem żeby, żeby być bardziej na bieżąco okazuje się że, że tych chętnych brakuje i w razie powiedzmy tam nie wiem było było gdzieś rzekłem dogadane, że nie wolno rzucam trochę tak przykładowo w 240 000 takich miejsc pracy zostanie jak uwolnionych pewnych newralgicznych dziedzinach i się okazało, że po prostu należy jednak też, że nie ma sensu nie ma chętnych, bo i tu oczywiście też też można się domyślić dlaczego, bo oprócz syna Barbary Rico bariera językowa bardziej bariery kulturowe są jednak bardzo bardzo znaczne a, a z kolei ci którzy, jakby z największą łatwością się zasymilowali no to akurat są co do tego takie, że tak mam opory wewnętrzne, bo to mówicie Irańczycy Koreańczycy Chińczyka ach, jest cały taki program, który już od lat działa na zasadzie takiego pod przykrywką jakiś takich staży dla Niewiem studentów czy jest w zasadzie taki można by jeszcze typowy japoński sposób, czyli jest to zrobione biurokratycznie, jakoby nie chodzi znaczy nazywa się to inaczej to są to jakby to jest jakby nazwana oficjalnie to są starzy tak naprawdę firmy są w stanie sobie z Lechem ściągnąć na miarę tanią siłę roboczą czytamy jakoś okresowo pod pod hasłem, że to są staże i właśnie głównie głównie głównie to są to są to są ludzie z Chin i z kolei tutaj już częściowo z południowo-wschodniej Azji Wietnam, więc w, więc coś takiego jest natomiast to są wszystko właśnie takie takie na bardzo ostrożne próby mijania, śledząc dyskusję na mnie to mnie to irytowało trochę powiem szczerze, bo to takie było trochę wszystko udawanie, że się coś robi, kiedy naprawdę tego problemu nikt nikt na poważnie zaproszenie brał, ale tak coraz bardziej z perspektywy zaczynam trochę też rozumieć opór, ponieważ ono jednak jest także, że to jest właśnie społeczeństwo, które na przez rozwijało się, jakby swoją swą własną drogą to jest pewien to jest pewien fenomen, że żona jest to wysoko rozwinięta gospodarka wysoko rozwinięte społeczeństwo bardzo zaawansowane pod wieloma względami technologii, które się po prostu zupełnie swoją własną drogą rozwijało jak rozwijały nie wiem zacznie z niego, że mają inne jest mieli inne jak zupełnie standard telekomunikacyjny inaczej banki tam działają inaczej różne instytucje po prostu wszystko jakby w jak globalizacja, jakby w pewnym sensie nie dotknęła tego kraju i też coś takiego, że masy z tego co tam się dzieje i to, że z TOZ, że ten kraj jakość w ten sposób funkcją, jaki funkcjonuje to jest kwestia, jakby masy rozmaitych takich niepisanych norm, a zdarzy to jest coś, czego czegoś co nie jest zapisane prawem, ale po prostu wiadomo, że i jakoś, tak więc jest jest powiedziałbym odmienność kulturowa po prostu jest bardzo silna, ale jesteś właśnie że, ponieważ to się tak bardzo na tym opiera, a nie na jakiś konkretnych spraw w przepisach zasada, że no jest obawa, która wydaje mi się jest jest jest jest realna że, żeby zmiana w tym momencie otwarcie się na jakość rzeczywiście większą falę migranci poproszę o emigracji po prostu by mogła tę to wszystko zakłócić akt ten system no to zostało to jakby pojawiają się takie głosy w Europie prawda, że powiedzmy co innego jest jeśli jeśli jeśli fala imigrantów powiedzmy pojawia się ileś tam dodatkowo tysięcy nie wiem w Düsseldorfie czy też młodziej pracują dziś fabryce tak dalej jakoś to jakoś te funkcjonujące innego, gdy nagle jakaś mała wioska prawda w Bawarii nagle staje się miejscem, gdzie połowa ludności pochodzi z Afryki tak i więc to też są takie jakieś tam natomiast w Japonii to jest to jest generalnie to jest coś co nawet o tym się nie dyskutuje i Alej jest jest takie właśnie poczucie odrębności i daje tej obawy że, że tutaj, że Rze, że tak by może wszystko został zakłócony przestanie działać w taki dobry przykład na teraz widzimy że, że jest nowo dyskusja na ten temat czy olimpiada się odbędzie, ale ta olimpiada od początku nie była popularna wśród wśród wśród społeczeństwa japońskiego i tak no domyślam się pamiętam taką rozmowę z kim się kto, kto właśnie opowiada jak rozmawiać z taksówkarzem gdzieś tam w jakim się w jednym z miast japońskich w czasie czy przed pucharem świata w piłce nożnej no i rozmawiał na zasadzie no to chyba fajnie ci szczerze, bo będzie przyjadą ci kibice będzie biznes będzie będzie się dużo działo odpowiedź była absolutnie nie, bo tyle stresuje, bo przecież będą ludzie, którzy nie mówią po japońsku inaczej się zachowują jak sobie z tym wszystkim poradzimy jak my sobie jak po prostu to Top przy niej nie widziane było to z punktu widzenia to jest tak pojemna jakaś szansa tylko bardziej jak jak tak powiem na i jak się obronić jak się obronić i to i coś w tym jest moim był taki był taki no chybione zresztą właśnie eksperyment z właśnie z imigracją, jakby tutaj w wy wsparcie tego rynku pracy to dziś było chyba za program, który się zaczął chodzić w 2006 roku, gdzie o otwarte jak granice i u umożliwiono tysiącom ludzi przyjechać właśnie takie wizy pozwolenia na pracy z Brazylii i a dla rozumieli, dlaczego w Brazylii, bo wraz z Brazylii jest spora właśnie diaspora japońska, która się tam nie wygląda to jest dziewiętnastego wieku, a więc, więc właśnie taki to był pomysł na to trochę trochę przypomina ten pomysł jak tak jak w schyłku komuny w Polsce był pomysł na nie zagranicznego kapitału nie później puściły, bo to przecież nie można ale, ale firmom unijne firmy Note to to była ta sama logika, więc właśnie no i był taki program on on chyba funkcjonował przez 23 lata potem przyszedł kryzys światowy nosi się okazało, że ci ludzie musieli wracać, ale okazało się, że to było absolutne fiasko, ponieważ ci ludzie absolutnie nie byli w stanie się przystosować do użycia w Japonii no tak naprawdę temperamentu i kultury wszystkiego byli Brazylijczykami, którzy nagle się okazało, że dziś znajdowali się Niewiem gdzieś na Hokkaido gdzieś tak powiem na północy już w nieprzyjaznym klimacie pracując w fabryce dziś mieszkając w jakiś malutkiej wiosce, tak więc i kulturowo kulturowo kompletnie kompletnie wyalienowani, ale właśnie to był to jakby pokazuje ona, że to są wszystko takie trochę trochę takie pozorne ruchy no i że że no i nie ma tego jakby ogólnego tutaj politycznego i społecznego, jakby tutaj przyzwolenia NATO w no i i wydaje się, że tutaj ja ani nie widzę żadnych sygnał, żeby to się mogło w jakikolwiek sposób zmienić no i Tomku dziękuję ci w takim razie za rozmowę dziękuję również było mi bardzo miło moim gościem był Tomasz Janowski wieloletni korespondent agencji Reutera program przygotował dla państwa Bartosz Dąbrowski do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: DEKONSTRUKCJA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA