REKLAMA

Skąd się biorą rekordy na aukcjach dzieł sztuki? [sponsorowane]

Sztuka patrzenia. Ekspercki przewodnik po rynku sztuki
Data emisji:
2021-05-28 10:00
Czas trwania:
25:11 min.
Udostępnij:

Co decyduje o tym, że jedne dzieła sztuki sprzedają się, a inne nie oraz jak wycenia się dzieła sztuki, opowiada dr Monika Bryl z Domu Aukcyjnego Agra-Art. Ekspertka zdradza, że na wycenę dzieła sztuki ma wpływ bardzo wiele czynników, m.in. wartość artystyczna, status autora, temat dzieła, wartość kolekcjonerska czy aktualna moda.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
dzień dobry przy mikrofonie Anna Stachowska dzisiaj czeka kolejny temat, skąd biorą aukcyjne rekordy najgłośniejsze doniesienia przy państwa z rynku sztuki to właśnie rekordy niedawno informowaliśmy o sprzedanym za ponad 103 000 000USD obrazie Picassa w marcu głośno też było o licytacji Agra art Prządki Jacka Malczewskiego wystawiona za 1 700 000zł została sprzedana za ponad 6 700 000zł jest to obecnie najdrożej sprzedany obraz Malczewskiego oraz trzeci najdrożej Rozwiń » sprzedany obraz na polskim rynku sztuki no właśnie co decyduje o tym, że 1 dzieła sztuki sprzedają się inne nie jedne są licytowane, a inne, choć wartościowe spadają z aukcji jak wycenia się dzieło sztuki, gdzie o tym, skąd biorą te aukcyjne rekordy oraz jak wycenia się dzieła sztuki porozmawiam z panią dr Monika Bryl z domu aukcyjnego Agra art jednego z najstarszych największych domów aukcyjnych w Polsce pani Monika jest też autorką popularnego wydanego przez PWN przewodnika po rynku sztuki rynek sztuki w Polsce poradnik dla kolekcjonerów inwestorów idzie dobry ponownie pani Monika dzień dobry no właśnie czy, wystawiając obiekt do sprzedaży mogą państwo mniej więcej przewidzieć, że na aukcji np. padnie ta rekordowa cena możemy ocenić, że określone dzieło spełnia pewne warunki, aby wzbudzić zainteresowanie np. że jest unikatem, czyli obiektem o wybitnej wartości kolekcjonerskiej rzadkim w skali rynku możemy w zasadzie spodziewać się, że może paść Zanie wysoka kwota, ale przebiegu aukcji nigdy nie da się tak naprawdę przewidzieć również niemal zasadą jest na aukcji wzbudza duże zainteresowanie obiekt, którego byśmy nie obstawiali no właśnie w tym tkwi specyfika aukcji, a także kolekcjonerstwa na tym sprzedaż aukcyjna polega natomiast kiedy zaistnieje taka zaskakująca sytuacja zawsze post factum zazwyczaj ją analizujemy staramy się zrozumieć, jakie cechy obiektu zadecydowały o tym, że zyskał on tak dobry wynik na aukcję, a może, jakie mechanizmy rynku tutaj odegrały rolę czy możemy zdradzić jak nieco kulis co się nie sprzedało tak jak np. przewidywaliśmy tak jak powiedziałam zawsze na każdej aukcji są takie zaskoczenia, że sprzeda się coś, czego byśmy nie spodziewali, że cena tego obiektu pójdzie w górę albo właśnie przeciwna sytuacja nie sprzeda się no na marcowej aukcji mieliśmy np. w ofercie na aukcji sztuki współczesnej kompozycję przestrzenną Henryka Stażewskiego w obecnej chwili obroty na aukcjach rosną sprzedaje się ponad 80% obiektów z naszego katalogu natomiast sztuka awangardowa jest bardzo modna sztuka współczesna to jest taki główny trend w obecnej chwili natomiast sam Henryk Stażewski no to autor należące do największych sław polskiej awangardy no i ta praca, której mówię wystawiana ceny wywoławczej wygórowanej 24 000 sprzedała się było to dla nas niemiłe zaskoczenie szacowaliśmy, że ona pójdzie w granicach 3040 000, a może wyżej jednak po aukcji, kiedy już analizujemy tę sytuację no możemy się zastanawiać, dlaczego nie sprzedała no zatem jest to kompozycja przestrzenna nie obraz rzeźba czy też formy przestrzenne, aczkolwiek od paru lat są zdecydowanie bardziej doceniane przez kolekcjonerów jednak cały czas sprzedają się tak dobrze jak malarstwo, które zresztą nie tylko na polskim rynku, ale również na świecie zazwyczaj stanowi przeważającą sięgającą czasem nawet 90% liczba transakcji z tego również powodu jest to praca mniej typowa dla artysty, który tworzył relief dwuwymiarowe natomiast jest kompozycja przestrzenna no jest to praca zdecydowanie trudniejsza ekspozycji w porównaniu z obrazem wreszcie nie jest to praca jednostkowa, lecz kompozycja zrealizowana niemal 100 egzemplarz na rynku do tej pory pojawiło się zaledwie kilka natomiast fakt sama świadomość nie jest praca jednostkowa myślę, że również tutaj odegrała znaczenie, że kolekcjonerzy postanowi nabyć inny obiekt, jakie zatem czynniki wpływają np. na cenę dzieła sztuki jak wynika właśnie z tego przykładu, którym pani tutaj wspominała, że prócz nazwiska jest dużo więcej prawda tak oczywiście nazwisko ma ogromne znaczenie no ale cena dzieła sztuki to sprawa nieco bardziej skomplikowane i tutaj w grę wchodzi wiele czynników i są one zarówno związane z samym działem sztuki, jaką wartością artystyczną jego ekspresją, a także czynniki nazwijmy to społeczne, czyli to są te, które są związane z funkcjonowaniem dzieła w świecie sztuki, czyli status, jaki świat sztuki nadał autorowi albo nawet konkretnemu dział czy ta wartość, jaka jest mu Nathana druga rzecz to czynniki specyficzne dla samego rynku sztuki uczyli wartość kolekcjonerska ona oczywiście jest związana z tym statusem w świecie sztuki, ale nie tylko za chwilę powiemy pewnie o tym czym się różni rynek sztuki, czyli odgrywa rolę to czy dany autor czy dany obiekt jest przedmiotem pożądania wielu kolekcjonerów wszystkie te czynniki bierze się pod uwagę przy wycenie dzieła sztuki pani Monika zatem jak wycenia się takie dzieło sztuki odpowiedź na to pytanie nie będzie krótka, ponieważ jest wiele elementów, które należy wziąć pod uwagę, a zatem pokoleń przede wszystkim wartość artystyczna, czyli patrzymy czy mamy do czynienia z lepszą czy np. gorszą pracą dana autor bardzo ważny jest stan zachowania tutaj trzeba powiedzieć, że coraz więcej kupujących zwraca uwagę na tę bardzo ważną kwestię co wydają się w sposób zrozumiały oczywisty jest związane z wartością ekonomiczną działa sztuki materiał technika kolejna rzecz wielkość, a również złożoność kompozycji np. jeżeli mamy do czynienia z obrazami Wojciecha Kossaka ułan na koniu nie będzie na pewno tak drogie jak bardziej złożona w scenach batalistycznych, ale uwagę pod pewnym warunkiem pod takim warunkiem, że sceny batalistyczne będzie wykonana na takim samym poziomie artystycznym jak ten się ułan na koniu, czyli że będzie to praca, gdzie widać, że Wojciech Kossak włożył całe swój talent wykonanie tego przedstawienia kolejna rzecz miejsce w twórczości autor najbardziej cenione najbardziej poszukiwane są prace typowe dla danego autora kolejna rzecz praca młodzieńcza czy późna nie jest tak ceniona jak ta powstała w dojrzałym okresie twórczości artysty, ale oczywiście tutaj możemy znaleźć wyjątek tak jak w ogóle, jeżeli chodzi o ocenę dzieła sztuki nie można generalizować żadnej z reguł przykładem może być w dziesiątkę, bo była to praca późna Jacka Malczewskiego powstała 2002. roku, lecz pod względem warsztatowym pod względem ładunku politycznego dorównując ca pracą powstają leżałem okresie twórczości, więc nie można od razu zakładać, że praca powstała w późnym okresie twórczości nie będzie tak dobra pod względem artystycznym jak wcześniejsze, a zatem jeszcze raz trzeba podkreślić, że w ocenie dzieła sztuki trudno generalizować, jeżeli sztywno przyjmujemy jako zasadę tam można popełnić naprawdę sporo błędów i dalej temat bardzo ważny jest temat dzieła i znowu czy jest to temat typowy dla danego autora, ale również czy jest lubiany przyjemny dla takich lubianych przyjemnych tematów należą np. akt pejzaż kompozycję kwiatową niszczy sport też portret no właśnie Porter też ciekawy przykład portret już nie jest tak poszukiwanym dobrem atrakcyjnym tematem dlaczego, bo to często słyszymy od naszych klientów nie lubimy mieszkać z kimś obcym, ale ta reguła oczywiście nie dotyczy wizerunków słynnych postaci pod warunkiem oczywiście, że są pozytywni bohaterowie jak np. książę Poniatowski Tadeusz Kościuszko czy też prac wybitnych oraz rencistów jak Axentowicza czy Witkacy przecież portrety Witkacego należą do najchętniej obecnie kupowanych się na polskim rynku tutaj wracamy do nazwiska artysty oczywiście Marka artysty pierwsza rzecz, którą robimy, wyceniając dzieło sztuki to sięgamy do notowań aukcyjnych i patrzymy, jakie ceny osiągają pracę danego autora w jakim przedziale cen niestety stety niestety w świecie sztuki na rynku sztuki można zaobserwować i ta co socjologowie nazywają efektem Świętego Mateusza, czyli zasadę, którą obrazują słowa Ewangelisty, które można sparafrazować następujący sposób bogaci stają się bogaci biedni stają się biedniejsi, czyli jest to efekt zakumulowane przewagi to znaczy ci, którzy już są znani zyskują tego uznania i uwagi coraz więcej szybciej poszerza się grono kolekcjonerów zainteresowanych twórczością tych właśnie znanych już artystów młodszym mniej znanym trudno jest się na pewno przebić no tutaj dotykamy oczywiście osobnego zagadnienia, jakim jest kreowanie marki artysty na rynku sztuki no oczywiście na pewno jest to temat na odcień rozmowy to wróćmy jednak do tematu naszej rozmowy i domyślam się, że prowincja, o której rozmawiałyśmy mówiąc problem autentyczności również ma znaczenia oczywiście ma znaczenie z tego powodu się proweniencja jest najlepszym potwierdzeniem autentyczności obiektu, ale również dobra proweniencja, czyli to, że ciało było własnością znanego kolekcjonera czy też znakomitego rodu jest również potwierdzeniem wartości tego obiektu oczywiście oprócz proweniencji istotna jest również obecność obiektu na wystawach i publikacjach, bo to również wiąże się z tym, że obiekt jest rozpoznawany w świecie sztuki zyskał sobie uznanie i również jest to potwierdzeniem jego wartość oczywiście tym co również wpływa na ceny na notowania na rynku sztuki jest moda oczywiście no tutaj trendy mody nie zmieniają się z sezonu na sezon raczej są trendy w co najmniej kilkuletnie, ale musieli obserwować to ostatnia rzecz odkrycia powiedzieć może nie tak istotna zdawałoby się, ale jednak na rynku sztuki ona odgrywa ogromne znaczenie to znaczy to czy dane dzieło trafia w głos i upodobania odbiorców i oczywiście jest również temu na oddziale oraz ma, ale w skrócie powiem, choć tutaj o to, że jest to kwestia na pewno zdecydowanie znacząca wśród kupujących można zaobserwować niewątpliwie ta, że większym powodzeniem cieszą się dzieła ładne czy przyjemne w odbiorze wprowadzająca dobrym nastroju niż te bardziej ekspresyjne wzbudzające niepokój jak kiedyś obserwował mój kolega kantory kolorowe lepiej się sprzedają niż te czarne, dlaczego tak jest no kolekcjonerstwo napędza chęć posiadania obiektu wartościowego pod względem artystycznym, ale z drugiej strony nie zapominajmy o tym, że jest również życie z tymi obiektami natomiast z pewnością docenimy w działach to, że nas poruszają, ale niekoniecznie lubimy, kiedy nas niepokoją lubimy cenimy także napełniają nas dobrą energią, ale nie denerwują to, który z tych czynników jest jednak najważniejszy wprawdzie można spróbować ocenić, które są najważniejsze na pewno wartość artystyczna, czyli to rzemiosło czy ekspresja dzieła na pewno nazwisko autora tak jak powiedział stan zachowania, ale w ocenie decyduje wypadkowa tych czynnik one wszystkim znaczenie cała trudność z wyceną dzieł sztuki polega na tym, że nie da się tych kryteriów zamknąć tabelki trudno jest je zważyć określić na ile, który z nich jest istotny w zależności od konkretnej sytuacji jedna z nich mają większe lub mniejsze znaczenie, czyli państwo ustalają, jakby cenę właścicielem określać się taką prognozowaną cenę sprzedaży czy inaczej estymacje w jaki sposób ta cena wywoławcza wpływa np. na przebieg aukcji cena wywoławcza na pewno ma ogromne znaczenie, jeżeli chodzi o przebieg aukcji cena nie może być niska bo to by oznaczało, że obiekt jest mniej wartościowy tak niektórzy skupujących interpretują ceny czasem w ogóle nie oglądają nie przyglądają się ofertą dzieł, które mają cenę zbyt Nisko, ale oczywiście cena nie może być zbyt wysoka, bo po prostu w ten sposób może zniechęcić kupujących natomiast, jeżeli cena jest atrakcyjna dla kupującego kolekcjoner sam interesuje się daną pracą to już pewien sposób angażuje się ten obiekt ten zakup, czyli zaczyna się przyglądać rozważać zakup sami wiemy jak ten proces przebiega, kiedy jesteśmy na zakupach, kiedy zaczynamy rozmyślać nad tym czy daną rzecz kupić czynie, czyli kolekcjoner już psychologicznie przywiązuje się do tego obiektu, szukając o nim informacji później, lokując go w swojej kolekcji, szykując miejsca w domu, kiedy już wita się z gąską to na pewno w czasie licytacji nie jest mu łatwo zrezygnować wycofać się natomiast im większa ilość licytujących większe tempo emocje wzrastają, a również jest to potwierdzeniem wartości samego obiektu tego, że jest on pożądane i doceniony przez wielu, a zatem mamy już takie wybitne dzieło grono zainteresowanych nim kolekcjonerów, jaki mechanizm aukcji jak powstają właśnie rekordy na to pytanie musi odpowiedzieć znowu mechanizm jest złożone i role odgrywa kilka czynników, czyli no na pewno musi być to wybitnej klasy obiekt o wartości kolekcjonerskiej poszukiwany przez wielu kolekcjonerów unikatowych na pewno na to czy padnie rekord czy nie ma wpływ Marka domu aukcyjnego zauważmy, że jednak doniesienia o rekordach zazwyczaj pochodzą z kilku największych domów aukcyjnych dlaczego, ponieważ domy aukcyjne ich oferta dociera do największej liczby kolekcjonerów i do tych najlepszych kolekcjonerów na pewno na po ocenie na licytacji ma wpływ dobry opis katalogowy i wszystkie obiekty przed aukcją są opracowywane szukasz informacji na ich temat i na pewno te wszystkie informacje biorą pod uwagę licytujący zapewne również kampania reklamowa być może, jeżeli informacja o takim unikatowym obiekcie przebije się gdzieś do mediów może mieć to wpływ na przebieg licytacji na pewno trzeba tutaj wziąć pod uwagę również osobiste motywacje kolekcjonerów myślę, że każdy z nich kieruje się swoimi względami na pewno tym, że obiekt pasuje tej kolekcji, że z tego mieć, ale zastanawiałbym się na ile tutaj również ma na to wpływ to, że pasuje do wnętrza albo, że stanowi on prezent np. dla bliskiej osoby wreszcie oczywiście emocje stacji tutaj one na pewno mogą doprowadzić daleko na koniec powiedziałabym, że nie można też docenić roli przypadku często też rekord jest wynikiem rywalizacji tylko 2 graczy, ale te emocje bywają niebezpieczne szczególnie, kiedy pod ich wpływem tak podejmujemy no różne decyzje zdarza się, że ktoś np. żałuje zakupionego obiektu, że zapędził się w czasie licytacji no myślę, że jeżeli chodzi o emocje to najczęściej jest to radość, jeżeli ktoś wygra licytację to można usłyszeć, cytując klientami przez telefon to słyszymy niekiedy nawet okrzyki radości licytuje nie tylko kupujący, ale i w tej licytacji bierze udział jego rodzina czy bliska osoba czasem jak już powiedziałam włącza się rywalizację to właśnie co ciekawe dotyczy zarówno pań, jakie pan natomiast mam wrażenie, że dzisiaj kolekcjonerzy parcie już potrafią sobie postawić pewną granicę w zakupach na aukcji w sposób zdecydowany kończą stację przy określonej kwocie nawet czasem zastanawiam czy to nie są moi Czytelnicy, którzy przeczytali mój poradnik na pewno jest to dobre i na pewno chroni przed takimi na bardzo niemiłe mi nie dobrymi sytuacjami natomiast trzeba przytoczyć tutaj słowa Franciszka Starowieyskiego, który zawsze powtarzał, że lepiej kupić żałować niż kupić też żałować, bo istota kolekcjonerstwa polega właśnie na tym, że trzeba zdobyć ten właśnie przedmiotu kolekcji, bo kolejna okazja może się zdarzyć przez dekady albo w ogóle się może zdarzyć zatem myślę, że jeżeli się trafia na unikat na czoło wyjątkowe, które znakomicie pasuje do naszej kolekcji, a mamy możliwości finansowe, aby dostawać to wydaje mi się, że warto nie walczyć, bo to jest właśnie istota kolekcjonerstwa to pytanie czy kupując takie dzieło za taką rekordową cenę jest zawsze taka gwarancja, że na nim zarobimy przy możemy czasami nie zarobić na zdawałoby się, że kupując działa za hurtową cenę trudno na nim zarobić oczywiście generalnie tak na pewno, płacąc za nie cenę wylicytowaną plus opłaty, a to zależy zależy co kupimy, bo w tej chwili wracają do nas kupiono 2030 lat temu obrazy Witkacego Brandta Malczewskiego Zanie właściciele zacięcie musieli zawalczyć na aukcjach na pewno kupowane wtedy po kilkadziesiąt tysięcy są czasem sprzedawane po kilkaset czy cenach 1 000 0002 000 000 zatem kluczowe jest to, jakie klasy jest to obieg dobra praca uznanego artysty w dobrym stanie zachowania atrakcyjna pod względami, o których powiedziałyśmy, jeżeli jest to ciekawy temat jeśli jest to praca w świetnej proweniencji mająca swoją historię zawsze będzie miała swoją wartość 2020 roku odbyło się blisko 500 aukcji nierzadko 1 dnia odbywały się 45 aukcji sprzedawano na nich prawie 22 000 obiektów to jest w ogóle jakaś rekordowa liczba rok wcześniej wylicytowano go 16 000 obiektów czy to znacznie więcej niż np. w latach ubiegłych jak to wygląda pani perspektywy zdecydowanie więcej wartość transakcji obecnie wzrasta do transakcji jest więcej jest więcej aukcji ubiegły rok u rekordowe, lecz tutaj trzeba powiedzieć, że ten trend wzrostowy zaczął się już parę ładnych lat temu pewnie teraz zastanawia fakt, skąd wzięło się właśnie tyle towaru na rynku wzrósł import czy Polacy musieli wyprzedawać swoje kolekcje sztuki, żeby właśnie załatać dziurę w budżetach domowych lub prowadzonych w przedsiębiorstwach, jakie już wcześniej powiedziałam część tych obiektów to te, które wracają na rynek poparcie po kilkunastu latach są dziedziczone właściciel zmienia koncepcję kolekcji przeprowadza się i stąd one się pojawiają na rynku natomiast czy Polacy się wyprzedają nie powiedziałabym, że Polacy się sprzedają raczej nie oczywiście zawsze były są będą takie sytuacje, że kwestie finansowe zmuszają do sprzedania obiektu, ale obecnie to chyba nie jest przeważające mam wrażenie, że jeszcze na początku lat dwutysięcznych, bo takich sytuacji zdecydowanie więcej niż teraz na pewno trzeba też się pod uwagę, że część duża część obiektów to sztuka współczesna, które to segment rynku od paru lat się intensywnie rozwija i te są obiekty, które 1020 lat temu były obecne na rynku pierwotnym sprzedaż galerii Ney dopiero teraz wchodzą na rynek wtórny co więcej sztuka aktualna czy młoda sztuka, czyli ta powiedzmy w cudzysłowie bieżąca produkcja artystyczna również zasila pod względem ilości rynek sztuki no to jest taki właśnie paradoks, że ta sztuka, która teoretycznie powinna pojawiać się opieką galerę innym na rynku pierwotnym jest tutaj wprowadzana na rynek aukcyjny no co więcej nowa kolekcjonerską zyskują także przedmioty, które za takie jeszcze kiedyś nie były uważane nie były wcześniej tutaj przykładem może być powojennej zań prawda, więc to tutaj nam zwiększać ilość przedmiotów i import, o którym pani wspominała na pewno jest rzeczą istotną wiele obiektów wiele cennych poloników do nas wraca w ten sposób to jest rzecz bardzo cenna bardzo ważna kupują je zarówno marszandzi, jaki handlarzy, wprowadzając na krajowy rynek, ale również kolekcjonerzy i tutaj przy tej okazji należy ostrzec początkujących kolekcjonerów, którzy wybierają się na zakupy przez internet świecie twórczość polskich artystów na pewno nie jest tam tak dobrze rozpoznana przez tamtejszych marszandów jak przez nas w kraju tak samo jak my np. nie znamy się tak dobrze nasz ze stron Tuska jak Francuzi na Francuzi nie znają się tak dobrze na sztuce polskiej jak my mówiąc wprost trzeba uważać na falsyfikaty, a zatem, żeby kupować na świecie trzeba mieć taką wiece taką umiejętność, aby w razie czego rozpoznać taki ewidentny falsyfikat ciekawe, jakie były przyczyny takiego gwałtownego wzrostu na rynku sztuki czy był to np. wskutek pandemii, która wymusiła jego przejście handlu sieci co w ogóle z tymi aukcjami online, bo one też mają zdecydowanie teraz większy zasięg oddziaływania niż aukcje stacjonarne, a może była to zmiana pokoleniowa na rynku sztuki może na rynek weszli młodzi nowi klienci na niewątpliwie rok pandemiczny był rokiem wyjątkowym był rekordowy, jeżeli chodzi obrad co więcej wyniki zaskoczyły spodziewaliśmy się spowolnienia tymczasem pojawiła się hossa na znowu tutaj muszę powiedzieć, że jest to splot wielu czynników niewątpliwie duże znaczenie miał spadek zaufania do lokat bankowych, ale trzeba zauważyć tutaj ten się od kilku lat już trend wzrostowy pojawienie się nowych kupujących mam wrażenie, że jako społeczeństwo osiągnęliśmy już ten próg zamożności, że coraz więcej Polaków posiada rezerwę w budżecie na zakup dzieł czy dzieła sztuki myślę też, że mogło mieć również tutaj wpływ zainteresowanie mediów rynkiem sztuki i informacje o wzrostach o rekordach przyciągały coraz większe grupy nowych kupujący i być może pewien wpływ miała też również zmiana postaw konsumenckich, na które wpływ miała pandemie więcej czasu spędzamy w domu być może zauważyliśmy, że w naszej codzienności brakuje sztuki, skąd się biorą to aukcyjne rekordy okazuje się, że na to pytanie nawet marszandzi nie zawsze znajdują precyzyjną odpowiedź, ale każde takie zdarzenie skłania do jego analizy i próby wyjaśnienia, bo wartość artystyczna marketing Marka domu aukcyjnego emocji licytacji, której wchodzi pani Monika sporo mówiło, ale i też osobiste motywy kolekcjonerów wszystko to łącznie decyduje o tym czy dane dzieło może osiągnąć na aukcji rekordową kwotę wyjaśniała nam się te kwestie pani Monika Bryl Agra art domu aukcyjnego, który podczas trzydziestoletniej działalności rekordów padło już niemało pewnie tych rekordów będzie jeszcze więcej znajomości kryteriów wyceny dzieł sztuki, o których dziś powiedziałyśmy niewątpliwie jest podstawową wiedzą, jaką powinien posiadać kolekcjoner czy inwestor na rynku sztuki no i do kluczowych umiejętności należy także ocena wartości artystycznej działaczy gust jest pomocne może być przeszkodą w inwestowaniu na rynku sztuki o tym powiemy państwo przy okazji naszego kolejnego spotkania z panią Moniką za 2 tygodnie dziękuję raz jeszcze pani Moniko znajdą słyszenia do usłyszenia rozmowę prowadziła Anna Stachowska Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SZTUKA PATRZENIA. EKSPERCKI PRZEWODNIK PO RYNKU SZTUKI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA