REKLAMA

Odwrót od idei samorządności w Polskim Ładzie i KPO

Wywiad Polityczny
Data emisji:
2021-05-28 17:20
Prowadzący:
Czas trwania:
13:15 min.
Udostępnij:

Zespół Ekspertów Samorządowych Fundacji im. Stefana Batorego opublikował stanowisko w sprawie odwrotu od samorządności w projektach Polskiego Ładu i Krajowego Planu Odbudowy. Z sygnatariuszem tego stanowiska, prof. Pawłem Swianiewiczem z UW rozmawiamy o obawach jakie mają członkowie Zespołu.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
jest z nami prof. Paweł Swianiewicz kierownik katedry rozwoju polityki lokalnej wydziału geografii studiów regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry panie profesorze dzień dobry będziemy rozmawiać o stanowisku zespołu ekspertów samorządowych fundacji Batorego, która wciąż się okazało piszą państwo tak z niepokojem obserwujemy pomysł działania rządu związane z projektem krajowego planu odbudowy i ogłoszony niedawno programem Polski ład jesteśmy przekonani, że Rozwiń » są one zagrożeniem dla polskich samorządów skala proponowanych zmian oznacza, że wkrótce możemy być świadkami zmiany ustrojowej chodzi tylko sprawy finansowe czy jeszcze coś więcej panie profesorze nie nie tylko sprawy finansowe są bardzo ważny może nawet najważniejsze, ale chodzi o sieć szerszą, a czy zacznijmy może od tego, że póki co to są bardzo niekonkretne propozycję na razie jest pewien zarys i to jak one będą wyglądały w praktyce w szczegółach to się dopiero okaże no ale dotychczasowe doświadczenia każą tutaj dmuchać na zimne i ta się ten szerszy wymiar, którym mówię to jest w ogóle sposób myślenia o państwie zderzenie 2 logik 1 logiki, którą my wierzymy, w którą ja wiem, że ta, która mówi, że lepsze państwo, gdy to jest państwo zdecentralizowane, w którym oczywiście mamy do czynienia z silną władzą państwową, ale ta siła władzy Państwowej nie polega na tym, że ono wydaje polecenia samorządom, ale właśnie, że umie dzielić odpowiedzialnością i umieć dzielić się kompetencjami samorządami i dzięki temu władza jest bliżej ludzi prawda tak, która jest nie zbliża ludzi, a w dodatku decyzje podejmowane mogą być podejmowane różne decyzje w różnych miejscach i one mogą być lepiej dostosowane do lokalnych warunków, które przez nie wszędzie są identyczne, więc rozwiązania, które są proponowane poziomu Warszawy z poziomu stolicy nie do każdych warunków będą pasowały no właśnie jest druga logika logika państwa scentralizowanego, gdzie rząd, gdzie centrum wydaje w zasadzie polecenia i taka paternalizm styczność logika, w której to cele wyznacza wyłącznie rząd, a samorządy są używane co najwyżej jako realizator tych celów które, które to samorządy będziemy łaskawie wspierać, ale pozostawiającym bardzo mało swobody jeśli chodzi o wybór tego co należy robić co jest najbardziej potrzebne w poszczególnych regionach czy poszczególnych miastach czy poszczególnych gminach zasiadł Ryszard ministerialną tak logika polskiego ładu i w ogóle logika myślenia obecnego rządu zbyt często właśnie obraca się wokół tej logiki państwa scentralizowanego co moim zdaniem i to zdanie też podzielają inni eksperci, który ma, z którymi razem przygotowywaliśmy to stanowisko jest to logika szkodliwa z punktu widzenia perspektyw rozwoju całego kraju o tym procesie centralizacji oczywiście mówią samorządowcy ani też nazywają to inaczej salami racje samorządów, czyli takim kawałek po kawałku odcina New kompetencji władzom lokalnym, ale z drugiej strony też jest inny proces, czyli tam, gdzie państwo sobie radzi to bardzo chętnie przerzuca odpowiedzialność najczęściej bez środków finansowych właśnie na samorządy władze lokalne tak członek samorządu samorząd jest coraz mniej, a teraz wrócę do tych pieniędzy, bo pan powiedział, że to jest niezwykle istotna sprawa, bo to jest także przedstawione ostatnio te projekty strategii rządu przewidują ograniczenie dochodów podatkowych samorządów i zastępowanie ich subwencjami oraz dotacjami z rządowych funduszy panie profesorze już nie raz 2 rozmawialiśmy na antenie Radia TOK FM o tym procederze finansowym właśnie o tej uznaniowości co było widać w przypadku rządowego funduszu inwestycji lokalnych przede wszystkim w drugiej trzeciej transzy państwo dawało pieniądze tam do samorządów, gdzie rządzili włodarze zjednoczonej prawicy, a np. dużym miastom nie dawano nic na żadne projekty w jakim kierunku to się może rozwinąć jeżeli, a te założenia polskiego ładu, które rzeczywiście zmaterializują się za kilka tygodni kilka miesięcy w postaci ponad setki projektów ustaw wejdą życia zaraz odpowiem, ale chciałem jeszcze nawiązać do tego akurat dzisiaj przeczytałem w Gazecie dziennik w Gazecie prawnej wywiad z panem ministrem szlakiem, który tłumaczył, że jeśli chodzi o to drugą trzecią transzę rządowego funduszu inwestycji lokalnej lokalnych zastosowano, o ile dobrze zapamiętałem sformułowanie podejście wyrównawczą uzupełniające, czyli że Donald rząd tłumaczy się tak od kilku tygodni o to chodziło, żeby dotować przede wszystkim te gminy, które są słabsze no, więc chciałem powiedzieć, że to niestety pan minister się myli i jego służby, którego poinformowały o tym chyba tego dokładnie nie sprawdziły, a my sprawdziliśmy Otóż wcale tak nie jest, że decydujące było wspieranie gmin słabszych, bo słabsze słabe finansowo gminy rządzone przez wójtów, którzy nie byli związani z PiS-em dostawały mniejsze wsparcie niż silne finansowo gminy rządzone przez włodarzy związanych z PiS-em i to także ta niestety logika partyjna była dużo silniejsza niż logika wyrównawcza, ale to tylko tytułem dodatkowego wyjaśnienia natomiast jeśli chodzi o te propozycje, które pojawiają się teraz znowu bardzo trudno o nich dyskutować, bo one na razie są luźnymi pomysłami szczerze mówiąc, jeżeli pomysł zastąpienia części dochodów z udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych dodatkowymi środkami subwencji bardzo wymienienia oburzał o szturm subwencja to też są pieniądze, o których dość swobodnie może ich rozdysponowaniu decydować samorząd, ale pod warunkiem po pierwsze, że to rzeczywiście byłoby byłaby ekwiwalentność rzeczywiście te ubytki zostałyby w pełni zrekompensowane i po drugie, rzeczywiście byłaby mniej swoboda dysponowania i to już jest wątpliwe, bo już się pojawiła uzupełnienie, że to miałaby być subwencja inwestycyjna ja rozumiem to bardzo dobrze brzmi, że będziemy wspierali wyłącznie inwestycje, ale przepraszam, ale co z tymi samorządami słabszymi, którym zabraknie na wydatki bieżące po tym, ubytku dochodów z PIT-u z podatku dochodowego zwraca zresztą uwagę, że z logiki zmian podatkowych wynika, że te skutki rozłożą się nierównomiernie skoro mają na podatkach zaoszczędzić przede wszystkim emeryci i osoby mniej zarabiające, a dopłacić mają ci, którzy są zamożniejsi, którzy płacą np. podatek liniowy to z punktu widzenia samorządów to oznacza, że te gminy, które są zam. przez biedniejszych mieszkańców więcej stracą od tych gmin, które są zamieszkane przez mieszkańców zamożniejszych no i tym gminom biedniejszym może się okazać, że zabraknie pieniędzy na wydatki bieżące i to, że dostaną subwencję inwestycyjną, którą mogą wydać tylko na inwestycje niewiele pomoże no ale nie znamy żadnych szczegółów, więc na razie możemy się bawić się wyłącznie spekulacje natomiast na doświadczenia ostatnich lat i każą być bardzo sceptycznym i ostrożnym dozowanie zaufania, że to będą dobre sprawiedliwe rozwiązania trwało panie profesorze przez ostatnie tygodnie zacięta walka samorządowców także opozycji, żeby samorządy były uwzględnione jako współ decydentów w rozdzielaniu środków unijnych tych, które napłyną z funduszu odbudowy oczywiście całej siedmiolatki unijnej finansowej budżetowej czy pan w tych planach KO i w polskim ładzie dostrzega chęć ze strony rządu, żeby samorządy traktować po partnersku czy też absolutnie takiego podejścia nie ma takie podejście jest wymagane ostatnio czytałam też inny raport fundacji Batorego dotyczący transformacji Unii Europejskiej, gdzie wskazywano, że ta zmiana paradygmatu w prowadzeniu polityki na linii rząd samorządy jest konieczna w przypadku realizacji wielu polityk np. Zielonej transformacji, która będzie teraz kluczowa przez najbliższe lata dla całej Unii Europejskiej oczywiście także dla Polski na czy zacznijmy od tego, że to, że rząd chce mieć wpływ na rozdział tych funduszy decydujący wpływ jest zrozumiały rząd jest odpowiedzialny za rozwój kraju wygrał, gdyby ugrupowania rządzące wygrały wybory może niewielką większością, ale wygrały jest zrozumiałe, że biorąc odpowiedzialność są również podejmować decyzje natomiast do doświadczeń współczesna nauka o zarządzaniu administracji publicznej wyraźnie mówi, że dużo lepsze efekty, jeżeli chcemy osiągnąć cele, które sobie stawiamy dużo lepsze efekty daje umiejętność współpracy i umiejętność wciągania innych do wspólnej realizacji celów niż próba narzucania odgórnego z lekceważeniem partnerów no niestety wydaje się, że dość często mamy z tym drugim podejściem, że samorządy no właśnie traktowane są jako wykonawcy pomysłów rządowych w dodatku brakuje Jasnej komunikacji tej pewnej wizji, którą były którą, którą mielibyśmy realizować, budując daczy w tym modelu państwa, jaki jest proponowany rzeczywiście tego partnerstwa podejścia partnerskiego brakuje jak patrzymy my wstecz wciąż ostatnie lata to też dostrzegamy np. jak bardzo zmarginalizowana została instytucja komisji wspólnej wspólnej rządu samorządu terytorialnego, która w założeniu ta komisja powinna opiniować projekty ustaw, które odnoszą się do funkcjonowania samorządów, ale wiemy, że wiele ustaw pojawiało się z pominięciem tej ścieżki konsultacyjnej pod pretekstem nie waham się użyć tutaj słowa pod pretekstem tego, że to były projekty poselskie w związku z tym ta ścieżka konsultacyjna nie była nie była wymagana no i to wszystko powoduje, że brak jest atmosferę zaufania niestety zawsze było tak, że między samorządami rządem istniało pewne napięcie pewien spór natomiast istniało jednak pewien pewne minimum zaufania no to minimum zaufania w ciągu ostatnich kilku lat no jeszcze nie odważy się powiedzieć, że jego w ogóle nie ma, ale ono jeszcze bardziej się skończyło w tych warunkach do współpracy jest bardzo trudno niestety prof. Paweł Swianiewicz kierownik katedry rozwoju polityki lokalnej wydziału geografii studiów regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego był moim państwa gościem dziękuję panie profesorze za rozmowę dzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: WYWIAD POLITYCZNY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz radio TOK+Muzyka bez reklam - teraz 40% taniej w zimowej promocji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA