REKLAMA

Wojny burskie

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-05-31 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
55:06 min.
Udostępnij:

O co chodziło w dwóch wojnach toczonych na terenie Afryki? Jakie były ich przyczyny i przebieg?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
przeszłości pierwszą kolonię na południowym krańcu Afryki zakładają Holendrzy się 1,5 wieku później potomkowie pierwszych osadników z Europy nie mają już związku ze swoją metropolią są tutejsi czują się nawet odrębnym narodem, a zwał się wyborami jednak wielka polityka ich także dotyczy dotyka to po wojnach napoleońskich, które ich bynajmniej nie zajmowały zmieniają swoją przynależność państwową ta część Afryki decyzją Kongresu wiedeńskiego przypada Rozwiń » Wielkiej Brytanii Londyn od razu zaprowadza nowe porządki nie wszystkim burzom przypadną one do gustu zaczynają emigrować w głąb kontynentu krwawo, wyrywając nową ziemię tubylcom w końcu zakładają 2 własne niezależne od Brytyjczyków państwa trans fal i ochrania bogate świeżo odkryte złoża złota diamentów chcą jak kamień w bucie brytyjskich kolonizatorów podbić Burów odebrać im niezależność kruszec wydaje się łatwą sprawą, ale pierwszą wojnę Londyn sromotnie przegrywa zwinne ruchliwe Burski komanda nękają Piechota angielską z okopów i wzgórz Brytyjczycy nie znają terenu bez artylerii przewaga traci naznaczeniu decydują się zawrzeć pokój, choć obie strony wiedzą, że jest tymczasowe do drugiej wojny Brytyjczycy przystępują z większą bezwzględnością ich kontyngent liczy już 100 000 żołnierzy karnie realizują taktykę spalonej ziemi kraj zostanie doszczętnie spustoszony wokół tylko zgliszcza i pustynia, a ludność cywilną zamyka się w obozach koncentracyjnych to świeży wynalazek z użyciem innej nowości drutu kolczastego Burowie, choć biją się długo dzielnie w ostatecznym rozrachunku nie mają szans tak jak wcześniej szans miało wyrośnięte przez Burów plan jest ludzkie druga wojna Burska dobiega końca jest 31maja 1902 roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka jest z nami prof. Michał Leśniewski wydział historii Uniwersytetu Warszawskiego dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór państwu dobry wieczór pani pierwszą kolonię na najbardziej na południe wysuniętym krańcu Afryki zakłada w 1600 pięćdziesiątym drugim roku holenderska Kompania Wschodnioindyjska i w ciągu kolejnych 150 lat napłynęły tam tysiące imigrantów z Europy, które dały początek samodzielnemu narodowi bułgarskiemu kim byli Burowie, kiedy ukonstytuował się właśnie jako samodzielny naród w PE pytanie tak naprawdę tak proste nie ta kim byli na to jest rzeczywiście ludność pochodzenia zasadnicze europejskiego stan to zasadnicza to zaraz może powiem przyjmuje się, że to największy wkład utworzenie Afrykanerów wyborów jako narodu NATO włożyć Holendrzy Niemcy z północy mienie i Francuzi ci dokładnie hugenoci francuscy przecięta Radek paradoksalnie hugenoci, chociaż byli najmniejszą z tych grup to pod wieloma względami wywarli największy wpływ także, dlatego że właśnie jako jedyna grupa przebyli pełnymi rodzinami więc, chociaż Holendrów Niemców, bo więcej no, jakby Francuzi mieli większą możliwość rozwoju nie to nie zmienia faktu, że ani w ciągu 2 pokoleń traci język francuski, żeby właśnie te nazwiska francuskie, które tam są wymawia się zupełnie nie po francuską ja pamiętam, że pierwszaków jak usłyszałem doznałem szoku, bo chciałem mówić właśnie bio łączy coś takiego nie wymaga się tak jak się pytanie na jakie zapisane literami alfabetu łacińskiego brzmi czasami ma już powiedziałbym humorystycznie tak strasznie, bo tak właśnie humorystycznie win, ale tak jest znaczy oni rzeczywiście zapłacił kompletnie język francuski i już nie dlatego powiedziałem, że zasadnicza europejskiej, bo tak naprawdę taką trochę ten za tajemnicą poliszynela jest zawsze było, że w związku z tym, że grał przybyszy nie miał szans ożeni się Europejczykami związek z Europejczykami więc, zwłaszcza w początkach kolonizacji dość sporo było związków mieszanych na Rybim tonie on nie jest bardziej formalnych lub nieformalne, bo to też również bywało mają, jakby od razu nawet w czasach apartheidu były takie studia prowadzone przyznawano nawet w czasach apartheidu wymienia jako 8% genotypu Afrykanerów wyborów jest kolorowa nieprawdopodobnie nawet trochę więcej, bo wiadomo, że tamtych czasach zaniżono pracę, żeby nie wyglądało to zbyt ile nie natomiast nawet wtedy uznawano, że na właśnie wśród genów typu środków wyboru są także Kolorowi przy tym nie tylko Czarnia dla mieszkańca Afryki czy Afrykanin tylko no ludy komisant kiedyś określane komuś na nich potentaci, ale też duże nieznacznie maleją, bo tak naprawdę znaczący procent niewolników na południu Afryki początku osiemnastego wieku to byli Majowie, a nie znosi afrykańska także tak aktywna polityka włoski partner nie zresztą dzisiaj funkcjonuje w Kapsztadzie całkiem duża społeczność właśnie taka, która określa jako tej malej promowej Africa swoje kulturowo jest właściwie Afryka Ameryka 1 różnicą jest wyznają islam jak, więc taką specyficzną formę islam a kiedy już kontynuowali jako naród to jest chyba to nie jest proste pełni praw i odpowiedzi na to pytanie, bo bo, bo tak naprawdę mamy do czynienia ze społecznością, która była bardzo prosta na pytanie, bo bardzo często mamy taki taką wizję Afrykanerów jak trochę tak jak na południu Stanów zjednoczonych plantatorzy nie opłacani kolorową służbą niewolnikami tak by ta tymczasem takiej kawy występował tylko i okolicach Kapsztadu jest rzeczywiście w samym Kapsztadzie, bo Kapsztadu tak wysokie miejsca, bo jak paru stale, bo to tam tak tam możemy powiedzieć, że taki model, jakiego stopnia istniał, chociaż tylko w jakim stopniu większość Afrykanerów większość guru to byli mogła sama nazwa wskazuje chłopi po prostu nie byli za prawnie formę jak i mówi plantator po prostu chłopi i tożsamość poczucie tożsamości takiej pozytywnej rozumiane jako no właśnie wykształcenie jakich pozytywnej wspólnoty tak to nazwijmy był przez długi czas słabe jak oni raczej się raczej określali się kim nie są nie to znaczy nie byli Brytyjczykami byli ludnością czarną ludność Afryki, jakby określali się raczej poprzez powiedzenie kim nie są, a dopiero potem nie określa się pozytywny efekt naprawy przyjmuje się za początki takiego świadomego świadomej kastracji budowania narodowej tożsamości dopiero gdzieś tam w latach 7080 dziewiętnastego wieku czy ten proces ten tak naprawdę zakończył się w dwudziestym wieku nad przyjmuje się do takich w pełni rozwinięty naród AfryKamera dzięki takim tak jak rozumiemy naród w nowoczesnej terminach to jest tak naprawdę gdzieś tam okres po już po wojnie Burskiej nie jest już początek dwudziestego wieku jest tam całą pierwszej drugiej dekady dwudziestego wieku i wrócę do początku wieku dziewiętnastego tam dzieją się ważne dla naszej historii sprawy, bo do ery wojen napoleońskich kolanie kolonii Przylądkowej znajdowała się w rękach wspomnianej na początku holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, ale w 1800 piętnastym roku na kongresie wiedeńskim zdecydowano o przyznaniu tych terenów Wielkiej Brytanii i znaczna część Burów nie umiała się pogodzić z nowymi rządami, a czarę goryczy przelało zniesienie przez wielką Brytanię niewolnictwa w roku 18003003. niewolnictwa, które stanowiło ważny element funkcjonowania burskich gospodarstw i przedsiębiorstw i od 18003005. roku Burowie zaczynają emigrować w głąb kontynentu ta podróż w głąb kontynentu będzie miała dla nich taki charakter formacyjny chyba tak można powiedzieć, bo żołnierze tak oczywiście, że tak, ale trochę Expo nie to jest trochę paradoksalnie Expo nie, bo trochę także nad po pierwsze, należy powiedzieć, że Brytyjczycy po raz pierwszy pojawili się w 1700 dziewięćdziesiątym piątym roku to była pierwsza okupacja ona trwała mniej więcej 7 dla kończyła się formalnie tysiące 800 drugim realnie w 1800 trzecim, bo wtedy Republika Badowska na chwilę przejęła na zarząd Kompanii nad kolonią w 1800 szóstym Brytyjczycy przybywa przebyli drugi raz zajęli w czasie wojen napoleońskich i ma pani rafinacji formalnie ostatecznie potwierdzi Kongres wiedeński, chociaż de facto już od 1000 osób nawet wtedy, kiedy w 1800 szóstym Brytyjczycy przybyli oni przybyli ze świadomością zostaną maczali jasne było, że już nie będzie nie zamierzają się wycofać kapitał był zbyt ważny jako ten port na drodze i Więcka, bo ja już nie będą formalnie Holandia zawarły porozumienie tysiące tysiące czternastym roku, a Kongres wiedeński to potwierdził natomiast w samym wielkim krajem na butach trochę nie chcę powiedzieć problem, bo to jest cała, a czy powiedziałbym taką mamy rok 2021 NATO tak lekko, licząc ponad 40 lat ma dyskusja jak definiować jak podejście do wielkiego track jak go traktować tak dalej czy do tej emigracji w głąb kontynentu tak tak do emigracji dla kontynentu mają właśnie nazywana jako wielki Krak, gdzie początkowo, żeby było jasne Burowie właściwie nie zareagowali jakoś negatywnie na brytyjskie panowania panie mają właśnie o tym mówię że, a nie jakiegoś poczucia tożsamości silnego co więcej oni byli niezadowoleni panowania holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, ale i tak naprawdę przynajmniej dla jakiejś części Borów, zwłaszcza tych okolic Kapsztadu bliżej portu, jakby panowanie brytyjskie na przyniosło korzyści, bo otwierało inżynierem imperium brytyjskiego na ich towary na w tym czasie przemyskim wino w mniejszym stopniu dają najwięcej, więc oni właściwie byli początkowo nawet zadowoleni, zwłaszcza że ta mutacja brytyjska zresztą bardzo liczę się nie wtrącała w pasie trochę działa wg zasady póki płacą podatki to właśnie mogą robić co chcą mnie i czy niewolnictwo było ważne czy niewolnictwo było właśnie sem symbolem pewnej polityki jeśli rzeczywiście Brytyjczycy gdzieś tam dla dwudziesty dziewiętnastego wieku postanowili zmodernizować Kola nie ma by oni takie podejście w kolanie to najlepiej jakby same na siebie zarabiały na nie muszą przynosić Wielkiej Brytanii dochodów, ale dobrze było, żeby wielka Brytania musiałaby dokładać przymarznięte, więc oni rzeczywiście chcieli zmodernizować w kolanie Przylądka, bo to oznaczało zderzenie takie tradycyjne, a obecnie wprost na takiej poza formalne związki, które istniały między administracją, a społecznością lokalną na tym, jakie bawimy profesorów tej na charakter korupcyjny tam była dużo właśnie takich układów nazwijmy to bazujących na pilnowaniu własnego interesu używaniu urzędu dla dla własnej korzyści to trochę na tej zasadzie matem Brytyjczycy postanowili profesjonalizacja była para urzędnicy postanowili, jakby wprowadzić takim nowoczesnym władz na tyle, że to uderzało w tradycyjne struktury tradycyjne takie rozwiązania i ci ludzie nabyli niezadowolenia niewolnictwo pani Teresa większość BOR-u, którzy wyemigrowali Scola to byli mieszkańcy pogranicza mieszkańcy pogranicza, dla których niewolnictwo nie było aż tak ważne czy posiadanie niewolników to raczej był takim element statusu pokazania, jeżeli ktoś był zamożnym takim właśnie się da się nazywało track burę przy takim spółkom pracowniczym farmerem ma pan miał niewolników trochę na zasadzie umów tak jak nie wiemy naborach nie wiem polskich magnatów wprowadzano nie wiem czarnych niewolników z Afryki nie po to, żeby coś robili, bo do tego byli chłopi pańszczyźniani PKP był dobrze wyglądało nie element scenografii nie mamy eleganckie meble tak dalej mamy czarnego chłopca, który nie podaje nam naprawdę czyta się trochę na tej zasadzie nad morzem trochę przesada ma rację jemu chodzi o to, że niewolnik po samo w sobie raz nie ważnym problemem dla tych, którzy wyemigrowali nie było nas jego datę problemem było też innego na co Brytyjczycy jako likwidującą niewolnictwo, jakby robili to pod kątem mieszkańców pod kątem właścicieli plantacji na Karaibach, którzy w większości nie tak w Londynie, więc cały system rekompensaty za niewolników, a może pod kątem, a więc człowiek właściciel niewolników z krajów mieszkał w Londynie wszystko było płacone na miejscu nie było problemu natomiast ktoś mieszka w Południowej Afryce, a także okazało, że oddala albo musi podróżować do Londynu albo załatwiać sobie nie wiem przed przelaniem środków to znaczy oczywiście oznaczało de facto dostawali znacznie mniej niż nic im się należało bym to był taki połów na taki najważniejszy ich niezadowolenia, ale to była właśnie wisienka na torcie boi się rzeczywiście nie podobało dziś samo przełomu drugiej trzeciej dekady i piętnastego wieku czy gdzieś tam na początku lat dwudziestych podwozia cała polityka brytyjska wrażenia się wprowadzenie języka angielskiego administracji profesjonalizacja służby publicznej ograniczanie napraw dostępu do ziemi, bo oni mieli duże farmy takie bardzo ekstensywna to była gospodarka oni jakby wszystkie te działania brytyjskie traktowali jako, jaką wyzwanie rzuca pracę jako dowód, że ta administracja brytyjska jest dla nich nieprzychylna, więc to był taki trochę powód i rzeczywiście jest także tam w połowie lat trzydziestych, bo ten ruch zaczyna się na przełomie 18003506. roku zaczynają grupy Burów emigrować z kolonii Przylądkowej w błąd Interia na więcej oni rzeczywiście zaczyna im emigrować i zapewne też ma charakter wpisu, bo pewnie taka prosta decyzja, a to jego decyzja pozbycia się na co mamy sobie sami ułożyć życie gdzieś tam wgłębi kontynentu na tym tamtej perspektywy sytuacji jego obecności ludności tubylczej, która pamiętajmy Południowej Afryce była zupełnie nieźle zorganizowana właśnie to miało także leżała sobie ziemia długi można ją było wziąć trzeba ją było wyrwać jej mieszkańcom, ale mało, bo to jest stagnacja przed czasem, że muszę burzyć pewne, bo to jest wszystko jest w Senacie bardzo złożone to znaczy pan tajnym na terenie całej obszarze dzisiejszej Południowej Afryki, które pamiętają dziś mieszka ponad 50 000 000 ludzi wtedy nad całym tym obszarze cała ludność oczywiście nie mamy dokładnych danych, bo niemożliwe moje, ale na tyle ile szacujemy badania archeologiczne z tego co jest zapisane np. nie one pamiętnika podróżniku pasze wydaje, że ówczesna ludność stała ludność Południowej Afryki nie dochodziła do 1 000 000 to była także to od osadnictwo było, zwłaszcza na tzw. High bardzie na tym płaskowyżu, gdzie leżały później Republiki Iranu mjr. Ania było takie zespoły tak to bez osiedlenia nie ma nie było, ale walki z plemienia Zulusów są faktem tak oczywiście, że ta oczywiście Zeta to jest, zwłaszcza że ten rejon Afryki południowo-zachodniej dzisiejszy wskazują NATO albo znacznie gęściej zaludnionego tam są lepsze warunki po prostu klimatycznego ograniczenie tam oczywiście tak mamy pierwszą Republikę burską na Tall, która niezbyt długo cieszyła się wolnością, bo już czterdziestym piątym roku opanowali ją Brytyjczycy wtedy Burowie niektórzy Burowie zdecydowali się, że należy ruszyć dalej to jest także Brytyjczycy nie mogli sobie pozwolić nie chcieli sobie pozwolić na to, żeby Burowie stworzyli cokolwiek samodzielnego Platy to jest także, że ogólnie oni uznali, że to jest nie do przyjęcia na pierwszy powód był taki, żeby pamiętali, że ta emigracja była rodzajem błąd to nie był tego rodzaju błąd nie wiemy, że w pełni świadomego społeczeństwa, ale była rodzajem bądź to znaczy była buntem pewnej grupy Niewiem rodzin ludzi, którzy uznali, że nie chcą więcej żyć nie wiem pod panowaniem brytyjskim wolą zaryzykować jak życie na własną rękę gdzieś tam interiorze i konieczność układania sobie jakiś tam relacji z ludnością miejscową w ten czy inny sposób te relacje naprawdę bardzo również się układa UEFA nie taki prosty układ lubimy takie proste na rynku rynkową układane były takie ani więc, aby ludzie z terminala Brytyjczyków to było pamiętajmy to są czasy po kongresie wiedeńskim legitymizują, bo tak czy ta sama idea, że ktoś może się własnej woli wyzbyć, że tak pan zwierzchnictwa bez zgody nie wiem Korony i rządu było czymś nie do przyjęcia takiej mentalnie nie da przejść było 1, bo pewnie mniej ważne, żeby było ja oraz prezes ważne jest, że w przypadku napraw Lu Republika dysponowała dostępem do przystań portem tego jeszcze nie na wybuch Etny Durban wtedy jeszcze część określane jako podstawę to była wieś tak naprawdę i cała i to było nie miastem to się dopiero w stanie takim stażystą pod panowaniem brytyjskiej, ale nie zmienia faktu, że no była tam może nie bardzo wygodna, ale jednak przestać to było niebezpieczne to znaczy, że taka Republika jeżeliby się utrwaliła po Brytyjczycy rzeczywiście bali się tego, że może nawiązać kontakty zewnętrzne samodzielne to przede wszystkim wtedy mówiono o tym, że takie kontakty mogą zawrzeć z Holandią np. która wykazywała tam pewne zainteresowanie tym co siedziało wówczas w Afryce południowo wschodnią lub ze Stanami Zjednoczonymi np. na Falubaz aktywni byli amerykańscy 1 000 000 i to była taka obawa, że jeżeli powstanie utrwali się taka Republika i nawiąże relacje z państwami trzecimi to może stanowić dla Wielkiej Brytanii problem Panattoni jest obawiali tego, że powstanie takiej Republiki, jakby naruszy pewną równowagę sił, jaka istnieje na pograniczu między kolonią przypadkową brytyjską kolonią związkową, a ludnością Kosa czyje miejscową ludnością, z którą nie wiem Brytyjczycy w tym czasie stoczyli kilka wojen i rano stanowiła pewien problem dla administracji brytyjskiej bardzo się na pojawienie się tej Republiki naruszy pewien ład prawie pewne modus Vivendi niektóre istniało najbardziej oznaczać problemy dla kolonii, która będzie musiała znowu zmierzyć się po raz kolejny ludnością afrykańską, a pamiętajmy, że sprawdza się ogólnie rząd brytyjski nie był wbrew pozorom bardzo skłonny do wydawania dużych pieniędzy na utrzymywanie swoich kolonii, a jeżeli nie były to Indie, które zresztą formalnie ciągle był własnością Kompanii Wschodnioindyjskiej brytyjski czytam nie wiem jak i pewnie panu podoba pytało się poza kapitałem nie była czymś bardzo ważny dla dla Wielkiej Brytanii, więc oni się trochę po prostu tego bali, że to odwet za to West West destabilizuje sytuację w rejonie raczej to była tego rodzaju obawa, bo sprzedaż może pytanie, bo nie tak długo później na początku lat pięćdziesiątych jednak akceptują samodzielności społeczności Burski z Interią prawda, ale w interiorze byle nasi są społeczności, które nie mają bezpośredniego dostępu do morza po tej pierwszej, a szybko zajętej przez Brytyjczyków Republice morskiej, czyli Natalii przyszedł czas na 2 kolejne Republiki niezależne państwa trans wal powstaje w 1800 pięćdziesiątym drugim i wolne państwo oraz Ania rok 1800 pięćdziesiąty czwarty, czyli 2 lata później oczywiście w oczach Brytyjczyków znowu staną one niepożądaną konkurencję dla kolonii Przylądkowej dzieje się to wszystko, o czym pan profesor przed chwilą mówił i w 1800 siedemdziesiątym siódmym roku wielka Brytania ogłasza aneksję Transwalu Burowie początkowo nie stawiają czynnego oporu, ale wkrótce przeszli do do wojny obronnej jak dochodzi do konfliktu militarnego, czyli do wybuchu pierwszej wojny Burskiej, a ja tu muszą trochę się czas, dlatego że także znowu ta pani przedstawia je znać oczywiście spotkamy we wszystkich podręcznikach i zasadniczo jest to słuszne tak jakby jak zwykle diabeł tkwi szczegółach to znaczy nazywanie Transwalu państwa jest nazwijmy to pewną przesadą znaczy Rawa Maz 1800 pięćdziesiątym drugim roku tak naprawdę wielka Brytania uznała niezależność Burskiej społeczności na północ od rzeki ba pani oznaczał powstania państwo macie tam istniało wtedy szereg takich Republiki nazwijmy to mówię to zawahanie, bo to są raczej takie społeczności działające na zasadzie nie wiem co dziecko nie ma realnej, której są takie nie społeczności chłopskiej, które sobie, jakby regulują jakoś życie nie państwa to nazwać jest pewnym nadużyciem pobiec pyta Toja wiem, że to taki nie widzę jak Europejczycy wracają do struktur państwowych no właśnie Afrykanerów Burowie wówczas oni nie są Europejczykami naczelni na tyle niż w Afryce oczywiście ani funkcjonują trochę inaczej czy tak naprawdę prawa ostatecznie zostanie Zjednoczone przyjmuje się jako państwo 20 nie ma 1 daty gdzieś tam na przełomie lat pięćdziesiątych sześćdziesiątych dziewiętnastego wieku przecież on zawsze funkcjonował przeciwnicy Dora zawsze funkcjonował w tym pierwszym okresie jako partii, a jest federacja takich wspólnot lokalnych, ale ta władza Centralna była słaba to pamięta pata możliwość egzekwowania władzy była niemal żadna, a ja mówię o tym, bo to jest istotne w tym względzie, że tak po pierwsze to tłumaczy, dlaczego w 1800 siedemdziesiątym siódmym roku większość budów Transwalu poza Paulusa Kruk RM w późniejszym prezydentem właściwie nie zareagowała po okresie wydarzy dlatego z ich perspektywy, kto siedzi w Pretorii prawo wtedy była wsią, a miastem panie miały większego znaczenia oni mieli do tego podejście takie bardzo zdystansowany znaczy ani ogólnie od władzy Państwowej jest on tak określa wymagali właśnie tego, żeby nie wtrącała się pewien funkcjonowała to jest także początkowo lekarze administracja brytyjska właśnie nie można się w tym tramwaju jakoś ogarnęła umocniła no to właśnie z perspektywy większości Burów mieszkających prawa niewiele się z nimi raczej miejsce prezydenta, którego wybierali zajął gubernator, którego nie wybierali, ale który przez perspektywy, jakby taki lokalny nic nie zmienił albo niewiele się oni właściwie nie mieli poczucia, że państwo do tego bardzo potrzebne natomiast rzeczywiście tak, że gdzieś tam w roku 1800 siedemdziesiątym dziewiątym już po podboju przez Brytyjczyków państwa Zulusów ta administracja brytyjska staje się coraz bardziej efektywna Maciej, jako że w związku z wojną nie wierzę wzmocniona brytyjski garnizon Transwalu tego wojska w głowie pewien gubernator uzyskał możliwości realnego egzekwowania swoich swoich władz i tak naprawdę cały spór zaczyna się o to, że nawet oni zorientują, że nowa władza jest w stanie egzekwować podatku bo jakby historia prawa lub polegały nie tylko na to samo, bo w Natalu Oranie troszkę innym kazus, ale ich walut to była także państwo uchwalał poprawki i mało, kto je płaczu, bo nie było właśnie możliwości wymuszenia na ludziach płacenia podatku wraz z ZEA to oni mieli pieniędzy broni funkcjonowali takiej gospodarce tak jeszcze przed techno pieniężnej albo przed pieniężnej i państwo nie miało, jakby Janica oni po prostu nie mieli pieniędzy do zapłacenia podatku, a jak mieli nowe wojna czy ma nic nie lubi płacić podatki płacimy, bo musimy nie, bo nie mamy za brak wyboru, więc dla nas nie wiem czy za panią czy dam nie płaci pracodawca, więc właściwie nawet nie mamy wpływu na to, że płacimy podatki prawda, więc panie nie lubi nie oszukujmy się, jakby gdziekolwiek zapytamy kierowała PKB Unii było także oni nie dojdzie nie robi to jest mieli wpływ na to, że nie płacą podatki płaciliby podatku nadpłaty dość woluntarystyczną oraz Brytyjczycy, ale tak powstanie 1800 osiemdziesiątym roku, bo mam zaczynasz w końcu się w 1800 osiemdziesiątego roku wybucha, bo po prostu żołnierze brytyjscy zajęli własność jednego z takich panów pana bez 1 Hołota, który nie chciał płacić podatków wystawi na licytację na to było coś niedopuszczalnego jak na to nagle jakby nagle dotarło do nich, że ta władza brytyjska może być skuteczna tak może egzekwować swoje rozporządzenie i tak właśnie taki kluczowy moment nie oni zorientować, bo do tej pory siedzi sobie w Pretorii ten gubernator, ale i tak ogólnie obchodził oba swoje lokalne rzeczy załatwiali między sobą załatwiali w relacjach ze społecznościami afrykańskiej, które tam były relacje mówi pewnie spłaszczanie afrykańskiej i tak były ma do złożona nie były takie proste oparte na dominacji 1 grupy to był taki bardzo złożony system wzajemnych układów, które pan na takim poziomie lokalnym funkcjonowały jak i które miały bardzo równo powinni oni ogólnie, że tam bali jakoś radę lepiej do miana okazało, że ta władza ma narzędzia egzekwowania swojego porządku ma i to było też nie do przyjęcia i rzeczywiście to wywołuje bunt nie błąd powszechne jako, że to jest taki właśnie niekwestionowany przywódca społeczności Borów trenowali, jakim był Paul Kruger ma, więc ten błąd od razu ma przywództwa, a zresztą od początku był, jakby przeciwne brytyjskiego, aby jednak niewielu, którzy od początku protestowali przeciw aneksji my ten bon rzeczywiście ogarnia cały kraj dochodzi do wojny na początku tej wojny panie profesorze pojawił się na miejscu młody dziennikarz wówczas Winston Churchill, który zapisał słowa, które miały się okazać prorocze to zaskakujące jak nie docenialiśmy tych ludzi przed nami długa krwawa wojna, a jej koniec w żadnym razie nie jest taki pewny jak większość sobie wyobraża czy Burowie zaskoczyli Brytyjczyków w tej pierwszej wojnie Harry zaskoczyli po pierwsze, determinacją, dlaczego dla obu Brytyjczycy nie byli bardzo było jak bura uważali, że budowie są tchórzami, że Burowie nie są znaczy, że nie są dobrymi żołnierzami że, że po prostu to jest taka, jakby społeczną, którą bez trudu uda się spacyfikować to wynikało trochę z tego, że Burowie rzeczywiście wykształci dość specyficzny sposób, jakby walki w Południowej Afryce wynikający z tego, że zdawali sprawę, że jest mniej oni zawsze zdawać sprawę, że w konfrontacji z lokalnymi afrykańskiemu państwu pan plemionami Sudanu oni są sytuacje, kiedy są ulicami w związku z tym nic byśmy wypracowali taki sposób banki, które oni zobaczyli naprawdę ostatniego żołnierza, bo ogólnie chodziło o to, żeby ponosić jak najmniejsze straty własne, bo każdy zabity Bór to była niepowetowana strata potem oni nie mieli tego aktywa osób typowego dla Europy nie wiem tego lasu last man standing takiego niebem nic, że takim szczytem bohaterstwa są Termopile prawda, że bardziej my do ostatniego żołnierz ja od lat uznawali, że nie dałaby często po prostu wycofać ba nawet oni nie uważa ucieczki zapraszani idącego, bo Branice zostało myślę, że NATO właśnie jak spotka się z regularną armią NATO nie będzie nie będzie problemu tym czym zaskoczyli Burowie to jednak to były umiejętności na każdy wybór był myśliwym, bo musiałby to był istotny element funkcjonowania w tym na tę najbardziej w tej tym interiorze, czyli byli wprowadził w polowaniach, a tak on ulice strzelać szybko celnie dużego dystansu to więcej nieba, czyli wg europejskich standardów tylko np. stosowali zasadzki w VAT ani nie mieli mundurów maskujących pani w ogóle nie mundurowa zamiataniu ubierali się także te tak czy poprawia w ten sposób, ale pamiętam jak byłem pierwszy raz Południowej Afryce i te pamięta 1 taką rzecz, że jako ten suchy klimat w większości Południowej Afryki tam jest zaś po blisko mam nawet na tych terenach trochę bardziej nawodniona i pan Damian takie całkiem niezła dawcy i zapamięta, że jak wróciła chyba pół roku walczyłem z nim usług dałem ten pełnych ani znaczy to ubrania były takie na nazwijmy to brudne, a tego pyłu w związku z tym ani się doskonale maskował ją maskować skrywać ją po prostu narzucił Brytyjczykom pójść swój styl walki, ponieważ tak jak Brytyjczycy Cava, czyli po swojemu to znaczy właśnie stosowali zasadzki strzelali za przysłowiowego Krzaka Wydra walczyli wg standardów europejskich, zwłaszcza brytyjskich nie chce, ale skutecznie okazali się doskonałymi jest tam, bo byli doskonałymi miejscami doskonały strzelcami byli dużo mobilni niż inne oddziały brytyjskie my właśnie znaczy program jest ta najsłynniejsza potyczka na wzgórzu maju ba, które zresztą później będzie takim hasłem wojsk brytyjskich kolejnej wojnie argument mają Bania czy pamiętajmy mama Lidia bardzo ważna, że tam po stronie brytyjskiej walczyło oddziały, które dopiero po wcześniej walczyły w Afganistanie drugiej wojnie afgańskiej to doświadczeni żołnierze by po wielu latach służby to byli zawodowi żołnierze doświadczeń, którym wiadomo w Afganistanie spotkali się trudnym przeciwnikiem odporni psychicznie jak oni ten ostrzał Burski był tak celny precyzyjnie tak mordercze za ci ludzie doświadczeni żołnierze weterani uciekali jak dzieci oni po prostu byli tak przerażeni, bo każdy nawet wychylenie głowy z kamienia oznaczało miał jedynie za 2, jeżeli jest zabicie ciężką ranę, bo ta porażka pod maju ba no to oczywiście tak jak pan powiedział zakończyła się klęską Brytyjczyków i właściwie potem już wszystko zmierzało do podpisania traktatu w Pretorii to był taki tymczasowy Sojusz kruchy pokój na chwilę, a czy pani także my w ogóle trzeba pamiętać, że ta wojna nigdy się nie rozwinęła, dlatego że w międzyczasie zmienił się rząd Wielkiej Brytanii do władzy do 8 Blackstone William grecką liberał, który ogólnie był przeciwny temu konfliktach ja uważam, że ta wojna jest z Wielkiej Brytanii do niczego niepotrzebna pani pełne prawo i perspektywy brytyjskiej to był worek bez dna to było jakieś odległe terytorium dzielnic nie było, gdzie właśnie z tego nie było żadnych korzyści i właściwie, bo mówimy jeszcze panie profesorze o okresie na kilka lat przed ważnym wydarzeniem, czyli takim życiu złóż złota diamentów, bo potem okazało się jednak w Transwalu coś jest coś w dodatku bardzo wartościowego tak, ale to nam na tym polega właśnie ten paradoks Zenona ja jesteśmy jednak przed tak jesteśmy 5 lat na diamenty odkryta w liberalnej, ale to nieprawda wcześniej, bo 60 siódmym roku, ale to Brytyjczycy na tę rękę położyć część natomiast tu jeszcze nie wiadomo, że są tam olbrzymie złoża złota nad wiedziano, że tam po były takie krótkie go wraz z niewielu, bo tam pojawiały jakieś wiadomości, że może jest złoto, ale to było wszystko niepotwierdzone na tyle niepewne, że nikt nie chciał jednak angażować, a poza tym ta nic nie było na trawę, bo to była taka właśnie mozaika burskich afrykańskiej społeczności żyjących de facto w takich strukturach przed państwowych albo często państwowych w gospodarce taki chaos często pieniężnej, jakby z perspektywy takiego kraju tylko pytania pan właśnie nic nie było tam nie było nic takiego co warto by zabijać za przeproszeniem nie można, więc to był taki trochę, tak więc Blackstone, który w ogóle jako liberał uważał, że od początku jeszcze był wrogiem nawet aneksji 71007. roku mam przeforsował, żeby wycofać z tego miano do niego pretensje, bo nawet ci, którzy zgadzali się ma rację uważali, że tak wielka Brytania powinna najpierw pomścić porażkę to znaczy odnieść zwycięstwo i potem w akcie łaski nie wiem, aby wrócić niepodległość prawda, żeby jednakowej humorem miał natomiast, ale to był uparty i stwierdził, że naprawdę nie ma sensu składać do pieniędzy ryzykować życia ludzi i trzeba sobie odpuść nie on zresztą jest to początek znaczy jednak Bóg rzeczy, które zaważy na karierze płytą jako premiera właśnie pierwszą jest ustąpienie Borough osiemdziesiątym pierwszym roku na później obciążono go minął właśnie Gordona Chart umie no ale to jak wiemy inna historia wiem ja i potem ta jego kariera czy taki patent jego kariera Biden będzie już dołować już 7 dniu będzie tak popularne, ale on jest w stanie przeprowadzić rzeczywiście w Pretorii zawarto porozumienia tu warto podkreślić, że formalnie rzecz biorąc to nie nadawało trans Paulowi pełnej niepodległości ono właśnie nadawało tras malownicze bardzo szeroką autonomię to znaczy dawało czas wolą prawo wypije, bo swego prezydenta rządu władze, ale zostawiona w Pretorii brytyjskiego rezydenta, który miał np. nadzorować relacje z godnością bez wolnej polityka zagraniczna tramwaju miała być kontrolowana przeciw przez wielką Brytanię to zostanie potem modyfikowane 3 lata później w Londynie w kolejnej konwencji, kiedy pan prezydent brytyjski zostanie usunięte ogólnie prawa uzyska nie ma kompletną suweren znacie jak pytania zarezerwuje sobie prawo do wyrażania zgody na traktaty międzynarodowe traw balu z wyjątkiem traktatu z bronią, ale zasadniczo poza tym uznał, że prawo jest niepodległe, a nie można tak powiedzieć czy co do kolejnej wojny tej drugiej wojny Burskiej dojdzie z powodu złota panie profesorze i tonie znaczy, żeby było jasne tak znacząco od odpowiedzi proszę państwa, chociaż tu powiem, żeby debata trwa od 60 lat historycy lubią długo debatować, a czy to rząd brytyjski był narzędziem w rękach wielkich korporacji czy wielkie korporacje były narzędziem w rękach rządu brytyjskiego będzie to odpowiednio rozstrzygnięte natomiast tak dojdzie ze względu na złoto, dlatego że rzeczywiście w roku 1800 osiemdziesiątym piątym zostaną odkryte, a właśnie zostanie potwierdzone, że liczba reklam, gdzie południowe Transwalu są olbrzymie złoża złota przy czym początkowo były niedoszacowane tak naprawdę dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych potwierdzono, że one są tak wielkie i to co jest ważne pamiętajmy, że prawo w przededniu wybuchu wielkiej wojny Burskiej dotacją czasami nazywa był dostarczał 15 światowej produkcji złota mały kraj, w którym mieszkało jeszcze kilkadziesiąt tysięcy białych ludzi i do tego następne powiedzmy 800 000 Afrykanów, bo takie były mniej więcej proporcja około 1 000 000 w sumie ludziki kraj, który miał mniej niż 13 ludności lobby może powiem cały na produkował 20% ponad 20% światowej produkcji złota nie to było rzeczywiście główny dostawca tak 1 jako jedyny główny dostawca złota na światowe rynki to pamiętajmy ważne, bo wtedy właśnie prawie każda waluta prawie każda z wyjątkiem amerykańskiego dolara meksykańskiego peso i Kilińskiego wtedy nie byłam tylko ta chyba nieważne opierała się złota naczepa mentalne no właśnie każda albo liczące się waluta ówczesnego świata bazowała na parytecie złota, więc dostawa złota sprawowało te, jakby zasoby złota trans walki na niezwykle ważne dla stabilności stabilizacji światowych rynków finansowych mówił pan panie profesorze o tym, że nie wiadomo czy to rząd brytyjski był narzędziem w rękach korporacji korporacje były narzędziem w rękach Brytyjczyków tak czy owak na przełomie 1800 dziewięćdziesiątego 0510. szóstego roku dochodzi do takiego rajdu, który ma na celu zajęcie tych złoto dawnych terenów rajdu zorganizowanego przez brytyjską kompanię południowoafrykańską, ale z tym rajdem Burowie sobie poradzili tak na sobie z tym rzeczywiście poradzili a, ale ważne może rzeczywiście to było takie ostrzeżenie dla Burów pan czy rzeczywiście od 18001006. prezydent Kruger ogólnie rząd trans Wagu, jakby zaczną podejmować działania to znaczy, jakby przygotowywać ewentualnej konfrontacji z wielką Brytanią po pierwsze, zawrą Sojusz wojskowy ranią to jest o tyle ważne Boronia do tej pory raczej stała na uboczu tego typu działań i Oranie zasadniczo miała w imperium brytyjskim dobre stosunki miała ona oparta była taka jak Brytyjczycy określali mała wzorcowa Republika bez większych ambicji sprawnie zorganizowane państwo jest zbyt bogaty, ale takie takie Anną, że tak bardzo stabilne w swojej strukturze i tutaj rzeczywiście do tej pory zazwyczaj ono ciążyło raczej kolonii Przylądkowej kół Brytyjczykom, a tutaj rzeczywiście dochodzi do zmiany Jordania zbliża się do Transwalu jak za bardzo panie Sojusz, a po drugie, rzeczywiście trawa mają olbrzymie środki finansowe wydobycia i sprzedaży złota dokonuje gigantycznych zakupów uzbrojenia nowoczesnego uzbrojenia, bo m.in. rajdzie sona, bo tak określa się ten kraj, w którym pani mówiła rajdzie w stronę uświadomił władzom tramwajarze naprawa nie jest gotowy do nowoczesnej broni, że rzecz, że potrzebne są, że taki dotychczasowy system, w którym ludzie sami sobie kupowali uzbrojenie no nie sprawdza się, że państwo musi po prostu zakupić duże ilości nowoczesnego uzbrojenia i Moniki po to, żeby, jakby tych swoich żołnierzy hurtownie wyposażyć być gotowym do ewentualnego konfliktu jak wygląda ten kolejny konflikt, bo Brytyjczycy w tej drugiej wojnie Burskiej stosują wszelkie dostępne metody mamy taktykę spalonej ziemi mamy obozy koncentracyjne naczyniem do tego dojdziemy na czy początek jest nowy dla Brytyjczyków mimo wszystko pewnym zaskoczeniem to znaczy oni oczywiście na wyciągnęli wnioski z tego co wydarzyło się wcześniej, a ja panu oni od razu przewidywali, że siły brytyjskie, które zostaną użyte w Południowej Afryce będą dużo zdjęć nie znaczy w tym pierwszym rzucie to było pod koniec roku 1800 dziewięćdziesiątego dziewiątego to poprawi 80 000 żołnierzy pamiętajmy, że obie Republiki burskie łącznie miały Burski ludności 250 000 Mag więcej w samych żołnierzy brytyjskich była najmniej 13 tego to Burski nie mógł białej Burskiej ludności w obu republikach to od razu zaplanowali dużo większe siły, ale ich machina skoczyła jest to, że Burowie rzeczywiście 1 nieźle przygotowani do tej ponadto siły morskie były liczniejsze niż spodziewali, bo one rzeczywiście początkowo, bo w tym pierwszej fali do przeprosin były prawie 40 000 ludzi, a potem nawet maksymalnie razem z chodnika ani zagranicznej razem częścią Burów kolonii brytyjskiej, która stanęła po stronie NATO tak mówić, że 62 000 my mobilizowali do tego mają pewne umiejętności bardzo dobrze Terra, aby ta pierwsza faza wojny właśnie pierwszy etap na jest raczej sukcesem Burski to znaczy oni co bitwa tzw. czarnego tygodnia odpierają brytyjskiej ataki zatrzymują tylko ofensywa i tak naprawdę dopiero kiedy na początku 1908 roku Brytyjczycy myślą o następne prawie 80 000 ludzi, żeby prosiły brytyjskich jedno 150 000 ludzi na to Brytyjczycy uzyskają przewagę problem polega na tym, że ma Brytyjczycy wyobrażali sobie też kolejne zaskoczenie, że jeżeli zdobędą stolice obu republik Bloemfontein i Pretoria ta budowa się pod bardzo nie będą walczyć dalej, bo nie będzie, o co tymczasem Burowie, a przynajmniej znaczna część, bo to nie jest także się wyborowi postanowili walczyć dalej i przeszli do, jakby wojny partyzantki i ile ta wojna regularna albo znajdziemy różne, ale przyjmujemy, że trwa, a państwo do czerwca 1908 roku NATO potem zaczyna się ta faza nieregularne partyzantka, która będzie trwała do 31maja 1902 roku i w tej fazie po partyzanckiej rzeczywiście Brytyjczycy stosują metody, o których pani powiedziała czy rzeczywiście te brutalne metody obejmują taktykę spalonej ziemi obozów koncentracyjnych itp. rzeczy no i obozy koncentracyjne to jest swego rodzaju nowość wówczas nie pierwszy zastosowano, ale nie było aż tak bardzo powszechne do tej pory nie o to, bo pierwszy raz przyjmuje, że w Hiszpanii na Kubie użyli tzw. koncentrator to było trochę wcześniej natomiast rzeczywiście tutaj to co należy zwrócić uwagę przedstawiałem systematyczności jako, że to znaczy, zwłaszcza Popek i żeby głównodowodzącym armii brytyjskiej został charakter i cenę to rzeczywiście zaczął stosować taktykę spalonej ziemi i obozy koncentracyjne jako bardzo systematycznie przedtem no imamy dość oczywiste skojarzenia z obozami koncentracyjnymi to znaczy takie, jakie mamy trudno mieć te tam było trochę inaczej, żeby było ja oczywiście w tych obozach zginęło zmarło wiele osób jest jasne natomiast nie był i chce, a zasadniczo celem było to co jest celem każdej taktyki partyzanckiej i odcięcie partyzantów wsparcia ludności cywilnej i chodziło o to, żeby tą niepokorną część ludności odseparować od partyzantów sił nieregularne jest problem polegał na tym, że armia brytyjska początkowo czy w ciągu roku 1900, kiedy zaczęła tworzyć pod koniec 1908 roku i pierwszej połowie 1901 roku okazało się, że nie umie sobie organizacyjnie logistycznie poradzić wyzwaniem, jakim była, więc nie wiem przetrzymywanie w obozach dużą skoncentrowani jednak dużej ilości ludzi, bo pamiętajmy, że ja tam sobie kiedyś policzyłem dla własnych to apogeum obok, jakby istnienie obozów koncentracyjnych tak naprawdę samych obozach koncentracyjnych władz zamknięta ponad połowa Burskiej ludności obu republik tutaj jest mama oczywiście liczba ta nie robi nas wrażenia, bo też trochę ponad 100 000 ludzi to oczywiście nie ma żadnego porównania z tym co mamy nie tylko pamiętajmy nawet w skali społeczeństwa, które liczyło jeszcze kilkadziesiąt tysięcy ludzi na to było prawie zapowiedział ponadto rzeczywiście raczej prawie połowa ludności na tak jakby w czasie wojny nie wiem na ziemiach Polski nawet tylko generalnego Gubernatorstwa w obozach koncentracyjnych działo nie wiem nie połowa społeczeństwa Ubera, bo generalnego Gubernatorstwa PSM, aby coś niewyobrażalnego tak naprawdę oczywiście liczby bezwzględne mają znaczenie ale, ponieważ rzeczywiście armia brytyjska nie umiała sobie z tym poradzić coś tam dochodzi raczej ja nie wyklucza ani tam są oczywiście dowody NATO na okrucieństwo poszczególnych komendantów obozu, którzy zachowywali się nam nie tak jak człowiek powinien się zachowywać to jest niema wątpliwości natomiast rzeczywiście jest przede wszystkim problem nie umiejętności się prawo, skąd wiemy dlatego, że kiedy zarząd nad tymi obozami po protestach różne przejęła administracja cywilna ówczesnego wysokiego komisarza w Południowej Afryce, a Freda Milnera to w ciągu dosłownie 2 miesięcy problem się w końcu nagle okazało, że nie ma problemu z niedożywieniem nie ma problemu higieny może wszystko działa sprawnie po prostu okazało się, że organ nie potrafi sobie z tym poradzić administracja cywilna sobie z tym szybko poradziła leży to nie zmienia faktu, że nam przez pierwsze nie 89 miesięcy funkcjonowania rzeczy jakich warunkach pan w tych obozach panowały straszliwe warunki panie profesorze wojna kończy się w maju 1902 roku podpisaniem traktatu pokojowego to jeszcze na koniec poproszę krótko, jakie były jego warunki czy warunki były takie, że obie Republiki rezygnują ze swojej niepodległości tak należy zauważyć, że nie była bezwarunkowa kapitulacja odbyła się Boro zagwarantowano prawo własności, czyli tego, że nie będzie żadnego wywłaszczania ziemi, że zachowają swoje nie swoje farmy posła dotychczasowe zagwarantowano także prawo do posiadania broni w UE co było o tyle istotne, że na warunkach krajów, które oczywiście policja nie była najbardziej osłabił wielką służbą publiczną jak możliwość samoobrony była ważnym elementem i zagwarantowano, że po nie sprecyzowanym czasie obie kolonie czy tra tra Ali orania otrzymają samorząd i zagwarantowano jeszcze jedno jest ważne, że w przypadku otrzymania samorządu tak by decyzja o ewentualnym przyznaniu praw politycznych ludności kolorowej ludności białej zostanie, jakby oddana do decyzji ludności miejscowej to znaczy miejscowych osadników Burów głównie, ale nie tylko Burów Brytyjczyków ani nie będzie narzucona przez władze brytyjskie co jest o tyle warto zwrócić uwagę na kolonii Przylądkowej ówczesna ludność kolorowa miała prawa polityczne co prawda ograniczone cenzusem mający wykształcenia, ale teraz w majątku i wykształcenia dotyczy wszystkich to znaczy białych kolorowych i formalnie był taki sam dla wsi i chodziło o to, żeby takich samych praw, jakby z góry nie narzucać o obu byłym republiką tylko, żeby ewentualnie, jeżeli prawa ludności kolorowej zostaną nadane no to zostawić to o ewentualnym parlamentu to tych nowych kolonii samorząd jest, kiedy one powstaną przecież nie było jak określonej daty, kiedy powstaną też wiemy one powstały dość szybko, bo w 19071906 roku, więc raptem 56 lat po zakończeniu wojny prof. Michał Leśniewski wydział historii Uniwersytetu Warszawskiego był moim państwa goszczą panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę PS dziękuję bardzo, pani państwo państwo dziękuję za wspólnie spędzony czas do usłyszenia za tydzień Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA