REKLAMA

KultOFFe: "Żywot Łazika z Tormesu"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-06-01 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
24:11 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
wczoraj w części kultowe z wraz z dr Mateuszem wilkiem z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu Warszawskiego sięgamy do początków powieści łotrzykowskiej dzisiaj żywot łazika Storm ESU kim, że jest ten tytułowy łazik Tormięsu to tak taki powiedzieli musielibyśmy takiego staropolskiego słowa RMN, który o sobie mówi, że jest Noma frank to komis Veltins on dobry kontent sportu i apeli Ros ja i od wersji RS od tak, czyli nie jest Święty czy od swych bliźnich człowiek Rozwiń » prześladowany tyloma przeciwnościami nieszczęściami, które na środkowym przetłumaczył niektórzy mówią, że ten żywot łazika to jest taki taka świecka Odyseja panie doktorze tak nową powieść szło Szychowski jednostek ich cech, które się podaje jako nowy znacznik gatunkowy jest to, że to jest w pewnym sensie powieść drogi, bo to jest gatunek, który rzeczywiście formuje w Hiszpanii tam taką z po manifestacji można powiedzieć, że głód Mandy Alfa raczej to jest inna znana tego typu powieść to są zwykle właśnie powieści drogi, które przedstawiają jakiś bohater właśnie, którzy przeżywają różne perypetie podczas podróży w różnych zmieniających się okolicznościach się przez łazika sztormy są służy kolejnym panom, a 1 jest gorszy od drugiego spada kolejne tarapaty tak naprawdę właśnie i ale co jest ważne mówię tutaj o genezie od początku powieści łotrzykowskiej jesteśmy bardzo bardzo bardzo dawno daleko Andrzej w momencie, kiedy nie Polska literatura tam jeszcze po dopiero leci jakiś zdania powoli to już jest w ogóle powieść, która skrzy się na wszystkie strony językiem konstrukcją i daje nam też ma informacje o ówczesnym świecie tak zresztą nie wiem czy wtedy Polska literatura tak leci, kiedy powstaje, kiedy jest wydany pierwszy znany taryfikator jest 24 tak 24 lata już Kochanowski np. ale rzeczywiście powieść jeszcze jako takiej powieści jako takiej jeszcze nie mamy natomiast jeśli chodzi o genezę powieści łotrzykowskiej samej sobie no to to rzeczywiście ona może być dawna, bo nie mamy do końca pewności jak jak to się dzieje żona Hiszpanii się w ten sposób zamanifestował, bo to jest bardzo modny gatunek od połowy wieku szesnastego, czyli łazik sztormy są pierwsze znane wydanie 1500 pięćdziesiąty czwarty rok, bo w moim tak szybko trafia zresztą na indeksie zakazanych przez cały wiek 16 siedemnasty w zasadzie to te powieści łotrzykowskiej powstają nawet Don Kichota w pewnym sensie czerpie z tego gatunku, chociaż to byłoby byłoby bardzo duże uproszczenie go uznać za zapowiedziało 3, skąd oczywiście pytanie, dlaczego w Hiszpanii tak tak miał w rowie Maurowie taka jest oczywiście moja też odpowiedź czy hipoteza po prostu dlatego, że ma kamy i opowieści łotrzykowskiej były bardzo lubiany również w świecie muzułmańskim są z 2 autorów, którzy byli pytani dawnych co prawda była hama ani umiera po na początku jedenastego wieku, a później nimi późniejszego kontynuuje hali liczyć są setki lat przed łazikiem formę, ale oni pozostają na tyle popularne oraz stworzony przez nich gatunek właśnie takich opowieści o ludziach z marginesu społecznego, chociaż to nie jest nie są powieści to co oni tworzą makami są krótkimi stosunkowo opowieściami był oderwany od siebie, że właśnie się czasami przyjmuje, że właśnie ten wpływ dawnej literatury arabskiej owocuje w Hiszpanii właśnie powstanie takiej prześmiewcze powieści łotrzykowskiej, bo jeżeli to jest Odyseja to jest to Odyseja, którą by próbowali zrobić może to jest jakaś jak też trochę to jest taka Odyseja z braci Coen tonie jest tak mocno przerysowany ten świat i łazika w tych późniejszych opowieściach Szychowski i mocno prześmiewcze jest wizja społeczeństwa też podszyte taką czarną ironię, więc jeśli pan w filmie obrady Góral dał tak, że tylko nowi ministrowie i własną odyseję rozgrywającą się na amerykańskim południu, ale myślę, że Błasikowi też Troki zawdzięczają natomiast jeśli chodzi o te informacje które, które czerpiemy rzeczywiście o społeczeństwie to fakt obraz łazików Storm sukces zresztą jest tłumaczony na Polski, więc jest, więc tutaj łatwo się będzie z tym zapoznać obraz rzeczywiście bardzo żywy właśnie widzimy doły społeczne, do których co ciekawe zalicza się też drobna Szlachta 1 stanu łazika Tormięsu jest szlachcic, który i, który klepie biedę i w końcu łazik musi dla niego żebrać i przynosić jedzenie, ale brzmią dobrze traktuje w odróżnieniu od innych tych tych tych panów gospodarzy, ale właśnie widzimy szlachty zupełnie z autoryzowaną, dlaczego ten szlachcic popada w ubóstwo, bo miał ziemię tylko się przyprowadził do miasta po to, żeby nie musi kłaniać się bogatszym od siebie sąsiadowi, bo i później wygłasza do łazika są niestety rady, że pozostały mu tylko honor, ale honor to ludzie jego stanu jest teatr to jest najcenniejsze co mają tak dalej na z tej przyczyny właśnie we właśnie klepie biedy również czy równie kuriozalny taki podszyty właśnie ironią jest obraz ludzi kościoła niesamowicie skąpi się od jedno Stanów łazika właśnie łazik jest polskie tłumaczenie, bo to jest hutę, który ma najmniej Łazarz po prostu la la rola Zarzyka właśnie władza, żeby było dobrym tłumaczeniem do KUL, bo ginęły z afery już zdrobnienie od Łazarza, ale pierwszy jego pan jest ślepi w ogóle, którego uczy wszystkich forteli właśnie powieści łotrzykowskiej protagonista musi być bardzo sprytnie przede wszystkim Intel UE zależy, kto jest słowo to nie jest to jest termin określony określający czasem właśnie chłopca przewodnika ślepca to jest jak nazwa zawodu i od i o tym ślepców jest najdłuższy pierwszy rozdział całej całej powieści dzieje, gdzie dzieci właśnie w pewnym sensie on zaczyna pobierać nauki, bo w pewnym sensie łazik sztormy i w ogóle powierzyło Szynkowska to jest trochę biedą Roman, czyli czyni też powiedzieć tak dojrzewaniu bo, bo na końcu powieści, które krótka, bo w ramach nie wiem 60 stron tekstu widzimy już dorosłego łazika już ożeniony go z kobietą itd. więc ceny, więc widzimy spory wycinek jego życia ale, ponieważ on to trudno zapomnieć na marginesie, że oczywiście nawiązanie biblijne do Łazarza też, bo pytanie zawsze brzmi czy mówimy o Łazarzu Łukasza czy mówimy o Łazarzu Jana tak to prawda jest rzeczywiście są aluzje w ogóle za fuzję biblijne łazików Tormięsu to jest temat na osobnym wraz z nim program do tego sporo zwykle są też cytaty biblijne użyte w ironiczny sposób np. jak ojciec Łazarza został w końcu skazany jakąś kradzież mąki, bo był młynarzem no to to Łazarz konstatuje łazik, że jest cierpiał z powodu sprawiedliwości później błogosławieni, którzy cierpią z powodu sprawiedliwości prawda tutaj zupełnie przy przewrócił na dzielnice cytat z 8 błogosławieństw no ale właśnie ta taka ironiczna i w sumie mało pochlebna wizja Stanów społecznych niektórzy mówią, że to w ogóle musiałem napisać jakiś jakiś np. humanista którym, które mógł czerpać jakiś prześladowania w Hiszpanii albo jakiś Żyd no właśnie Conference Converse SA być może to był ktoś taki kręgu mimo wzrostu nie odmalował tego całego społeczeństwa zbyt pochlebnych barwach klub właśnie te biblijne aluzje to wszystko przesądziło o tym, że szybko wzięły się zaczyna interesować inkwizycja trafia na indeks po prostu się zakazanych jako szerząca wywrotowe idee po jakichś 2 dekadach niepokoi się ukazuje latali castingach do, czyli łazik oczyszczony z łazi wręcz karalne można można też można też powiedzieć tu chodzi o oczyszczonego raczej, czyli wolny od błędów, ale mogący już się ukazać, ale już wyrwanymi zębami nie nie większej popularności nie nie znajduje zresztą nigdy się nie udało stłumić, jakby popularności łazika Tormięsu oryginalnego, bo się oczekuje wielu kontynuacji bądź trochę urywa tak raptownie trochę i jest czytany co najmniej do końca siedemnastego wieku i później dzisiaj podejrzewam Hiszpanii lekturą szkolną natomiast taka jedna z ciekawszych legend o autorstwie to właśnie tutaj zawieszamy panie doktorze i do tej legendy o autorstwie powrócimy po informacjach pan dr Mateusz Wilk z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu Warszawskiego dzisiaj opowiada o łazików sztormy służy od łazika Tormięsu utwór anonimowy to jest dzisiaj pomyślą polecam wraz z panem dr Mateuszem wilkiem informację za 3 minuty o 1120 wcale pan dr Mateusz Wilk z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu Warszawskiego poleca żywot łazika Tormięsu to jest utwór anonimowy początki powieści łotrzykowskiej Szanowni Państwo przesiedział jakiś czas milczeniu pan zapytał mnie jadła ty chłopcze nie proszę pana powiedział bo kiedy pana spotkałem nie było jeszcze ósmej rano jednakże, choć było wcześnie ja już złożyłem śniadanie odrzekł mi, więc na wszelki wypadek uprzedzam cie, że nie będę jak do wieczora dlatego radzi sobie jak chcesz, a potem będziemy wieczerza, acz 1 krytyków mówi że, aby było krytyczka, jeżeli przypada pisze o tym, że ten łazik to właściwie Teryt łazika wyznacza jedzenie żywność albo jej brak to jest właściwy taki taki trop jedzenie do już, rozpoczynając od od tych worków zboża, który podkradał ojciec łazika właśnie tylko jedzenie brak jedzenia jedzenie brak jest jedynie brak jedzenia tak to taki jest, bo w pierwszym rozdziale nie służy ślepca i to też głównie są fortele jak Bóg podkreśla jedzenie, którego udaje za mało ślepy jest niesamowicie przebiegłe jest też jego mistrzem przebiegło ości do 9 i od razu orientuje i karci go potem srodze później następnym tandem jest ksiądz, który też go głodzi jony się włamuje do kufra, w którym leży chleb nie udaje, że to myszy pod kradł specjalnie robią z nimi dziury itd. itd. żyć a, a ten szlachcic, którego pan zacytował to po prostu nie ma nic w końcu jednak na tym że, że tak jak powiedział właśnie żebrze, żeby zdobyć jedzenie, więc rzeczywiście to jest jest taki też taki komponent bardzo ważny tej powieści to zapewne zapewne jest w ogóle w sensie takie tłoczy szerszy kontekst społeczny łazika Tormięsu nową to pokazuje też pewną Hiszpanię taką właśnie nie mlekiem miodem płynącą to jest kraj, który w pewnym sensie, że jak cała Europa w połowie szesnastego wieku co prawda reformacja i właśnie zmiany w zachodniej chrześcijańskiej przyjmują się tam bardzo opornie Humań nawet humaniści są z bywają prześladowani tacy w typie państwa oraz miejski niekoniecznie jacyś bardzo zapalczywi bardzo radykalni reformatorzy jednocześnie zaczyna dochodzić do kryzysu gospodarczego, który ostatecznie Hiszpanie pogrążyli wtedy widzimy jego pierwsze symptomy do końca są bardzo złożone ryby mówi jeśli nie jego przyczyny to jest dzisiaj kwestie sporne, ale faktem jest, że to mocarstwo, jakim Hiszpania się wstaje od wczesnego, bo od początku właśnie szesnastego wieku powoli zaczyna coraz bardziej być na glinianych nogach po prostu zresztą nie z to widać po prostu widać, jakie stosunki społeczne właśnie i właśnie niech tak, ale i te stosunki społeczne za znowu wrócę do tego po spotkaniu onego zboża z worka tutaj ten głód jest głodem czy ten głód łazika z głodem fizycznym, ale też z pewnym głodem ponad fizyczne czy jest jakiś głodem awansu głodem lepszego statusu i tutaj ten problem, który pan mówi to jest problem właściwie nawet nie tyle posiadania żywności, ale kontroli nad dostępem i właśnie, a tak ten worek i ten ten młyn jest takim symbolem no bo mamy oto rolnika, który ma ziarno tylko że, aby to ziarno miało sens w żywieniu czy w żywieniu musi udać się do młyna, czyli teraz, czyli teraz chodzi o proces przetwarzania tego ziarna na mąkę, a więc ktoś, kto ma dostęp do albo kontroluje dostęp do żywności jest jest tym, który tworzy inną klasy inną kategorię i to być może głód, gdyby także awansu społecznego jest też pewną formą głodu to tutaj to mówię za Teresą ansi jest, która pisała właśnie o tym takim kodzie kulturowym tak to jest to jest bardzo ciekawe wydaje się, że tutaj ma dużo słuszności ta krytyka ja bym jeszcze powiedział, że to jest oczywiście jest głód awansu, ale jest jeszcze w Łodzi to może jest to też głód bardziej logicznych sprawiedliwych stosunków społecznych tutaj niektórzy się dopatruję właśnie wpływu na wynik głównie raz banalna na łazika, chociaż jest to kwestia dość złożona, bo w tej właśnie tego swojego pana szlachcica wypytuje co się stało żony taki ubogi, że mieszka w tym mieście i tak wiadomo, że nie będzie kłaniał sąsiadowi bogatszym itd. od wiary to niesłusznie to nie jest grzecznie się 10 się ukłonić przecież na pewno, choć wyraża również by się panu układa jak biegnie i Kansy mógł ich nie, bo to nie honor i tak byli tak dalej ten łazik trochę stosuje taką Sokrates Isco metodę wypytywanie go, żeby naświetlić bardziej te absurdy natomiast no tutaj trudno jest domniemywać, kto jest autorem powieści na pewno ktoś, kto miał dobre oko po prostu nawet ktoś, kto miał przenikliwie taki zmysł krytyczny natomiast wracając do legendy oto by istniała in przewijała się w i dawna legenda, że to w ogóle to napisał 4 kardynałów długu udających się w karocy na obrady Soboru trydenckiego co by jak by tak to była prawda bo to by jeszcze bardziej to było wszystko przewrotne prawdy tak naprawdę ludzie kościoła napisali książkę, która później trafia na indeks ksiąg zakazanych nadal nie wiadomo, skąd ta historyjka wzięła no i oczywiście dzisiaj jest bardzo trudno zweryfikować no właśnie, a skoro mówimy już o indeksie to też ciekawie się ta hiszpańska inkwizycja nam jawi, gdyby w wokół tej powieści tak no ogólnie to inkwizycja wtedy jest bardzo aktywna nie tylko w Hiszpanii, bo Europa po prostu stoi w obliczu wielkiego konfliktu religijnego i każda taka książka jest uważana za Iskrę, która może dodatkowo wysadzić beczkę prochu prawda i zwrócić ludzi przeciwko przeciwko Kościołowi przeciwko zastanym porządkowi społecznemu robot jest aspekt reformacji, który po prostu stawał się wręcz, zwłaszcza tej wczesnej wręcz zmienić czy wręcz obalić stosunki feudalne tak, bo tutaj, gdyby ciekawym wątkiem jest ten wątek wpisania łazika na listę to jest bodaj 1550 dziewiąty rok, czyli tak czy biura la Calera tak 4 lata, ale potem znika z tej listy w 1500 siedemdziesiątym trzecim roku znowu można by się zastanawiać cóż takiego sprawiło, że łazik jako jeden z pierwszych tekstów znalazł się na liście został zakazany tak, a kilkanaście lat później z listy znika tutaj się pojawiają nazwiska Fernando Valdes jako tego, które wpisały Juan López de żelazko, który potem go wykreślił, ale to tak tylko, że też trudno domniemywać pokazuje, że ten od zła ich z wyrwanymi zębami już później także może uznano, że już wszyscy będą czytać tego cenzurowane go już nie stanowi niebezpieczeństwa albo po prostu tak popularny, że to, że uznano, że jakby ręce opadły uznano, że ze, że nie ma co to jest tylko podrywania autorytetu listy indeksu po prostu, bo rzeczywiście się to się sporych nakładach ukazywało dalej krążył łączne poza tym było na tyle krótkie, że mogło również swobodnie krążyć odpisach nawet, więc wręcz wręcz jako pamflet czy druk ulotny może trochę za długie NATO, ale to nie jest też na tyle obszerna powie, żeby kolportaż stanowił jakiś duży problem czy wasze mamy 3 łazików, czyli ta część pierwsza później mamy rok później sekunda parte i potem mamy tego awarią kasy gadów tych kontynuację w ogóle więcej nawet niż sekunda parte to tylko Matty cash Ano anonimowa nie wiadomo, kto to napisała później niż kontynuacja juana de Luny chociażby na późniejsze nawet nie winił za rzeczy nie łazić jest takim dla serii nie ma pana resortu z początku siedemnastego wieku nawet jest to ile pamiętam lekarz angielska wersja w drugiej połowie siedemnastego wieku, że jednym z też nazwa dla fali 1 ten bohater ale, ale teksty już w ogóle angielski, czyli w pewnym sensie łazik już przekracza granice Hiszpanii jego popularność zresztą nowela przecież czy wypowiedź Wójcikowski później nie jest tylko hiszpański gatunek popularny jest przecież również w Niemczech no, więc Sowizdrzał chociażby leczyć o 1 szpilę prezesowi, że w tym polskie tłumaczenie tego tego terminu, więc tak więc łazik ma sporo życia, że tak także także poza Hiszpanią i na pewno z po zapoczątkował pewną całkiem bogatą ważną kartę historii literatury europejskiej no oczywiście warto też zastanowić się, bo wspomniał pan o o panach łazika 1 gorszy od drugiego, ale można by zapytać panie, czyli kobiety o przedstawienie kobiet łazików na ryzyko matka oczywiście i w ogóle share on jest bynajmniej jego ojciec z młynarzem później jego o różni go matka żyje ojczym Mazurem, który w, którym pracuje przy koniach, ale później zmienił on też, jakby na różne problemy ze, bo też tam okrada swoich panów, toteż właśnie tutaj ludzie marginesu rzeczywiście oni byli oni muszą okradać są te warstwy wyższe, żeby przeżyć jeden z ojczymem łazika jest to samo ojciec już nie żyje zginął w walce z Maurami, a potem pod koniec spotykamy żony łazika, za którą wydał ostatni pan, czyli taki też duchowny no i jego najpierw jego matka w ogóle tam opiera i gotuje studentom niektórzy krytycy na podstawie dokładnego brzmienia raz w ogóle podejrzewają, że one jednocześnie prostytuuje, a żona łazika, za którą wydaje ten duchowny w ostatnim rozdziale jest gospodynią księdza jest niedwuznacznie powiedziane, że u nas księdzem w ogóle żyje na łazik już decydujesz ignorować z tą całą sytuację, bo jest dobrze w życiu jest ustawiony ważony ksiądz go też dobrze traktuje boi wspiera itd. więc właśnie tam mówi, że ktoś tak powie to on mówi, że jak chcesz być moim przyjacielem to i tak więcej nie mówię kocham moją żonę, ale wydaje się rząd doskonale wie co się co się dzieje to sądy jego matka później żona są 2 główne postaci kobiece jeszcze więcej, ale kończy się, czas więc bardzo panu dziękuję panie doktorze państwa, którzy łazika nie znają zachęcamy panem dr Mateuszem wilkiem z Instytutu historii sztuki Uniwersytetu Warszawskiego do lektury żywot żywot łazika z Tormięsu to jest tym tekst anonimowy przetłumaczone język Polski, ale także w oryginale hiszpańskim dostępne informacje Radia TOK FM już kilka minut o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA