REKLAMA

KFF: Film "Branka", czyli jak kraje bałkańskie rozliczają się z niewygodnych faktów z historii

Program Festiwalowy
Data emisji:
2021-06-03 20:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:02 min.
Udostępnij:

170 filmów, w tym 100 premier! Projekcje w kinie na żywo i online. Trwa Krakowski Festiwal Filmowy. W programie 61 edycji imprezy znalazł się m.in serbsko-węgierski dramat "Branka". O tym filmie i kontekście wojny na Bałkanach i rozliczania się z trudnymi tematami opowiadała prof. Magdalena Koch Rozwiń »
Radio TOK FM jest patronem medialnym Krakowskiego Festiwalu Filmowego Zwiń «

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
słucham Radia TOK FM kolejna odsłona naszego programu festiwalowego programu związane z związanego z krakowskim festiwalem filmowym dzień dobry mówi Paweł Sulik naszym gościem jest prof. Magdalena Koch z Instytutu filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza dzień dobry dzień dobry państwu dzień dobry pan ja przypomnę Radia TOK FM jest patronem krakowskiego festiwalu filmowego 30maja do 6czerwca trwa festiwal, zapraszając na krakowski festiwal filmowy przykuło moją Rozwiń » uwagę przykuła jedna z pozycji, która będzie w najbliższą sobotę w piątek pokazywana chodzi o film bramka to imię głównej bohaterki węgierskiego reżysera kosza Kovača filmie serbską węgierski i najpierw chciałem zapytać panią profesor czy takie pierwsze wrażenie nieuzbrojonym okiem po obejrzeniu tego filmu film jest swego rodzaju alegorią tego jak państwa polskiego słowiańskie odbierały, ale też radziły sobie taką sytuacją realne istniejącej dziejącej się wojny, a jednocześnie funkcjonowania społeczeństwa czy to, że film dotyczy no może to powiedzieć czy też rozpoczyna się od porodu porodów w ogóle prawdę mówiąc chce z ceną akcji jest szpital, w którym dzieci przychodzą na świat, a jednocześnie równolegle od początku wiemy, że nie tak daleko stamtąd inni ludzie giną, czyli widzimy 2 takie plany nowe życie dzieci, a z drugiej strony wojny, które kosztują życie czy czy to jest pani proszę też odczytuje jako taki bardzo duży grubą kreską rysowany taki taki plan jeśli chodzi o ten film odbioru tego filmu no myślę, że także to jest bardzo dobry trop interpretacyjny rzeczywiście są 2 plany trwająca wojna i narodziny dzieci z tym, że ja te 2 plany jeszcze odczytała po obejrzeniu filmu jeszcze dodatkowe 2 mi 2 warstwy się tutaj nasunęły, dlatego że zważywszy na fakt, że to jest węgierską serbska koprodukcja tego tej krótkometrażowe fabuły i staży mieszaną obsadą taką węgierską serbską bośniacką chciałabym tam jest niewielu aktorów aktorek, ale ale, ale po prostu obsada jest taka międzynarodowa sądzę, że wydarzenia od szpitalne i oddziału czyta porodówka, gdzie przechodzą dzieci na świat poprzez cesarskie cięcie za chwileczkę tak powiemy czemu służy to jest jednak nie okres nie teren objęty wojną najprawdopodobniej wojewoda na, czyli wielo etniczne wiele etniczna no prowincja obecnie Republiki Serbii dawniej autonomiczny okręg, bo Vojvodina całej Jugosławii przed rozpadem i że właściwie ta wojna się tam nie toczy, gdy tylko reperkusje tej wojny docierają, bo wojna się toczy na terenie sławą oni bliskiej pobliskiej tu już niedaleko jest z Kowar prawda i stąd i Bośni i Hercegowinie to to jest teatr wojenny natomiast samo Vojvodina jest chciałoby się powiedzieć obszar obszarem spokojnym, ponieważ i to to są też 2 plany, że wojna jest obok aleję, ale jednak nie u nas prawda jest obecna w telewizji tam jest cena lekarza lekarz pielęgniarki personel medyczny oglądają prawda film filmy relacje z frontu też jedna z rodzących mówi, że jej chłopak czy mąż jest na froncie prawda, bo oczywiście za czasów sir Serbii Miloszevicia no mówiło się, że Serbia nie jest zaangażowana wojnę no oczywiście to była prawda oficjalna nieoficjalna, bo taka, że Europy trupy paramilitarne no i militarnie Serbowie Serbii, która nie była zaangażowana wojnę byli powoływani do wojska wysyłani do winne rejony prawda do Bośni Chorwacji do tej zasilali szeregi jugosłowiańskiej armii ludowej, która jeszcze w ta w strukturach tych przed przed rozpadem jego sławi działała, więc ja widzę ten jeszcze dodatkowy plan czym jeszcze motywują, dlatego że wiele pielęgniarka czy położna zostaje wysłana z Sarajewa prawda z oblężonego Sarajewa, żeby odetchnęła trochę od wojny być może przeżyła tutaj nie wiemy jakiś załamanie nerwowe i ma w założeniu tak lekarz do niej mówi chwilę tutaj sobie odpocząć w spokoju dożyć no, a Real realia filmu pokazują nam że, że tego spokoju tutaj nie ma może nie lecą bomby, ale odbywa się bardzo podejrzany proceder, który ona odkrywa prawdę między czasie, czyli no odbieranie dzieci matką pod pretekstem, że dzieci zmarły i sprzedawanie ich chyba tak rodzina adopcyjna na zachód najprawdopodobniej na zachód, czyli do tej lepszej lepszych warunków lepszej Europy tutaj muszę przerwać pani profesor, dlatego że wydaje mi się bardzo wielu widzów poczuje w tym momencie ukłucie w sercu, dlatego że chciałem zapytać o motywację czy szef tej placówki, kiedy tłumaczy głównej bohaterce, dlaczego ten proceder ma miejsce to powołuje się na no brzmiące czasami znajomo oceny tego jak wygląda stan społeczeństwa stan kraju, w którym wszystko się dzieje to nie jest miejsce do życia dla dla nikogo już na pewno nie dla dzieci czy pozostawienie tutaj dziecka jest moralnie jak rozumiem naganne, ponieważ tutaj przyszłość może wyglądać tylko gorzej to jest niesamowite, bo ten walor finansowo oczywiście jest w tym procederze, ale lekarz o tym nie mówi on mówi głównej bohaterce przecież sama świetnie jak to jest no i trudno się nie zgodzić, kiedy faktycznie na samym początku widzimy w telewizji, że to oblegany z Łukowa zniszczone miasto, a nie chciałem zapytać na ile to koresponduje z tym w jaki sposób nie wiem teatr kino literatura po pokazywały coś co być może w Polsce w miarę czytelne to nie jest kraj do życia rozwoju taka opowieść o Polsce też się pojawia, że to wszystko jest nie tak nie ma przyszłości trzeba emigrować, a więc pytanie czy w tym czasie jeszcze kiedy zwielokrotniona jest ta ten chaos anarchia brak przyszłości poprzez wojnę czy to jest także, że artyści w tych krajach pokazywali to w jaki sposób czy ja widzę ewidentnie Unii pewną uniwersalną być może dla naszej części Europy opowieść o tym, że to nie jest kraj, który można żyć albo już na pewno właśnie dawać, żeby życie dzieciom no tak oczywiście ten lekarz tej młodej położnej usiłuje dać jakiś racjonalny usprawiedliwienia dlatego zbrodniczego w sumie procederu, bo jednak odbieraniem dzieciom dzieci matką czy matkom dzieci jest procederem przestępczym właściwie widać, że to jest jego zorganizowana grupa, bo lekarz wyznaczanie naturalne nie czeka do naturalnego porodu tylko tak zamawia auto prawda karetkę dzieci są od razu wywożone widać, że nie jest pewna pewne pewien zorganizowana akcja od natomiast oczywiście możemy się zastanowić uniwersalnie czy teraz ta ziemia nasza jest w ogóle do życia prawda w obliczu różnych różnych konfliktów i problemów również ekologicznych i związanych z klimatem, ale to nie jest wystarczające przynajmniej moim zdaniem moralny powód, żeby odbierać dzieci biologicznym matkom, które bardzo pragną dzieci to musimy powiedzieć oczywiście jest to tylko moim zdaniem usprawiedliwienie dlatego przestępczego procederu, ale bo, dlaczego tak myślę, ponieważ na końcu filmu jednak jest informacja, że ten proceder właśnie znikające dzieci był praktykowany od właściwie lat sześćdziesiątych w lesie nie lata jest informacja aż do lat dziewięćdziesiątych, więc nie możemy usprawiedliwiać tego znikania dzieci odbierania dzieci matkom tylko okresem wojny, czyli okresem lat 9195, bo tam na końcu informacja, że ten proceder stosowany także od lat sześćdziesiątych, czyli w czasie SACH Jugosławii, która z naszej perspektywy wówczas lat lata 7080 jeszcze wydawała się takim krajem takiego lepszego komunizmu czy czy socjalizm z ludzką twarzą prawda także nie wydaje, że tutaj chodzi o ten o taką destabilizację i przerwanie wielkiego milczenia i pokazanie poprzez ten dokument pewnego no nagannego zbrodniczego karalnego procederu dla dlatego chyba ten film po prostu powstało bazuje na historiach prawdziwych opowiedzianych jakoś tam no i reżyser ta koprodukcja węgierską serbska po prostu w sposób taki symboliczny pokazuje nawet nie ma personaliów prawda tylko widzimy, że 1 matka jest mówi po serbsku z personelem, a druga po węgiersku, więc tutaj mamy dla mnie to jest absolutnie w tereny Wojwodiny prawda gdzieś w Mińsku odbywa myślę, że takich zresztą wiemy już jest historii i Irlandii innych innych krajów, że te po prostu różne procent procedery są są traktowane właśnie bardzo komercyjnie dla pieniędzy, ale to pani profesor, ale skoro panami zwrócił uwagę na bardzo ciekawą rzeczywiście to nie jest kwestia tego czasu wojny czy Chorwacji czy Bośni tylko to jest coś trwały od lat sześćdziesiątych, więc ktoś to siłą rzeczy od razu myśl kieruje się w stronę polecanego przez panią profesor wyboru nowych dramatów Bośni Hercegowiny potem obudź mnie, gdy się skończy, bo tam na początku jest tekst tanie Śliwa, która pokazuje kapitalny auto stereotyp krajów bałkańskich, a może tej części Europy w ogóle ja przyznam szczerze, że wiele rzeczy w ogóle brzmią zaskakująco znajomo i w tym tekście jest fascynująca monologu dla Europy z tytułu śmierci wędrownych handlarki monolog dla Europy tam są elementy auto wizerunku, które jako żywą pokazują, że to nie jest kwestia wojen w latach dziewięćdziesiątych to nie jest kwestia lat osiemdziesiątych to jest kwestia pewnego myślenia są osobie jako gorszym miejscu w Europie wręcz można użyć takich nawet postkolonialnych kategorii jako miejscu, gdzie zazwyczaj bywały inne twory inne imperia, więc siłą rzeczy ten ruch stąd do i tu wrócę do cytatu z filmu do Belgii do Niemiec do Szwajcarii jest tak jakby naturalnym myśleniem, że to tam jest lepsza jakość życia nie lepsze perspektywy dodam do tego, że po pani profesor nie potwierdzi, że ten motyw migracyjny czy emigracyjny on też nie dotyczy tylko lat dziewięćdziesiątych, ale to też jest jakaś część tego myślenia o swoim miejscu w Europie, więc z stąd pytanie o auto stereotyp tego tych krajów tych społeczeństw jako miejsc, z których się wyjeżdża, które są zawsze jakimś jest zawsze dobry powód, żeby powiedzieć tutaj nie ma szans na normalne życie no tak oczywiście zgadzam z tym i tutaj dziękuję, że pan redaktor wrócił na tekst uwagę na tekst tanie war, którą założyliśmy razem z koleżanką Gabrielą obraz sowicie zaczęliśmy od tego właśnie tekstów dosyć nietypowo wstęp do tej antologii praw ta zatytułowaliśmy ten wstęp Europa Włosi właśnie w Europie rzeczywiście tutaj tania Śliwa mówiąc śmierć wędrowny handlarki monolog dla Europy trochę odwołuje się tutaj w takim Inter seksualnym kontekście znaczy prowadzić dialog z Bartoszem Brechta w ramach prawda dramatu z jego dramatem matka Kuraś dzieci, bo ta wędrowna handlarka to jest właśnie pan personifikuje rację tym matki Kuraś pamiętajmy, że Rze, że właśnie dramaty Brechta powstał 3008. roku, czyli już w czasie rodzącego się na przebywającego faszyzmu, który zaraz rok później skończył się prawda wybuchem pierwszej wojny światowej czy miał punkt kulminacyjny i rzeczywiście ten autor stereotyp i taki Europy tutaj jest Europa taka syta bardzo zadowolona z siebie egocentryczni prawda górująca nad resztą świata tam są takie jej frazy w tym monologu i oczy postrzegając tych innych jako takich no, który dopiero trzeba ucywilizować prawda albo, więc to jest bardzo ciekawy tekst, który też z perspektywy innej niż Europa Centralna po pokazuje tę Europę prawda z perspektywy tych peryferii Europy która, czyli 4 z perspektywy Bałkanów zresztą ten tekst był fragmentem większego projektu niemieckiego teatru, który do, którego tania Śliwa autorka dramatu z serbska dramatopisarka, ale pochodząca z Bośni Hercegowiny prawda Republiki serbskiej, chociaż obecnie mieszka w Belgradzie nowy nawiązywała to zostało zaproszonych kilkunastu twórców z właśnie północnej Afryki bliskiego Wschodu, żeby o tej Europie i każdy miał na zadanie napisanie monologu na temat Europy z własnej perspektywy i tutaj to jest bardzo ciekawy eksperyment, że Europa została pokazana i ocenią napraw oraz innych innych z innej perspektywy niż jej własna, chociaż tutaj tania Śliwa akurat dosyć ironicznie i prawda pogrywa sobie z tym autostrad typem tej tłustej zadowolonej z siebie obfitej prawa ta pięknie elokwentny Europy, która handluje bronią i gdzie indziej teatr wojny prawda montuje dla pani prezes czy to nie jest odkrycie pewnej zasłony i hipokryzji powiedzenie sobie zaczęliśmy od rozmowy o 8 wybranka, gdzie Europa, bo to też przecież Europa handluje jeden z krajów czy europejski handluje swoimi dziećmi później mówimy o tekście tani Śliwa śmierć wędrownych handlarki monologi Europy nawet o nawiązanie do matki Kuraś znowu jesteśmy przy handlowaniu może nie handlowaniu, ale też takiej idei, że to tylko handlowanie ideami tak czy pomysłami na życie na panią innym własnego formatu prawa, a więc trochę to jak to jest to z tej perspektywy słuchacze spadki mogą pomyśleć chwileczkę na to w ogóle znika cały nim także egzotyki jeśli chodzi o kraje bałkańskie, bo to samo TUW w Polsce możemy czytać zresztą nie wiem może Pani Poseł wie jak w Polsce ludzie interpretują czytają tego typu figury, ponieważ to co wspomnieliśmy, czyli jak kiedyś chyba nie czy premier czy prezes przypadki powiedział, że Polaków czasami niestety charakteryzuje Olko fobia niechęć do własnego domu do własnej ojczyzny, więc tutaj ten jak się można to ten motyw emigracyjny się pomyśli o tym, że trzeba uchronić dzieci oczywiście to w cudzysłowie mówię, żeby to było jasne i wysłać gdzieś, żeby gdzieś, żeby dorastały okazuje się, że nie ma żadnej egzotyki czy ten Półwysep bałkański i też między Bałtykiem, a Tatrami to są bardzo podobne społeczeństwa czy miała pani takie sytuacje pani popatrzyła czy któryś z tych dramatów z Bośni Hercegowiny wydawał wydane w zbożu zbiorze obudź mnie, gdy się skończy czy patrząc na ten film czy były takie sytuacje, że okazało się, że to nie jest wcale tak bardzo daleko od nas oczywiście ja zajmuje się już od od wielu wielu lat również my w praktyce akademickiej, ale też badawczej, bo szeroko rozumianymi słowiańskimi, ale nie tylko słowiańskimi, ale głównie słowiańskimi Bałkanami myślę ja traktuje ten teren Bałkanów jako niejako kłopotliwe peryferii Europy, ale bardziej jako laboratorium problemów, które występują na świecie, które występują również również Europie, ponieważ był to teren jak pan redaktor wspomniał już różnych imperiów, które tam władały i Bałkany czy te państwa narody narodowości Bałkanów są przykładem takiego wzajemnego układanie się przez wieki sił dominujących sił podporządkowanych, ale jednocześnie są na tyle wielokulturowe i to dziedzictwo jest bardzo bogata, że tutaj i kosmopolitycznej wiemy, że tam ścierają różne religie Planta i no i islam chrześcijaństwo 2 odsłonach prawosławia i katolicyzmu też w wielu momentach skonfliktowane i czy jeszcze do niedawna, bo teraz już ten problem tam jest obecny problem żydowski prawda, że to jest takie laboratorium w ogóle problemów świata tak Bałkany traktuje im możemy się wiele od od uczyć, a sztuka, bo pan redaktor zapytał rolę sztuki właśnie filmu teatru dramatu jako tekstu czy literatury w ogóle czy poezji to myślę, że ta sztuka tamtego rejonu jest bardzo wytrenowany na przynajmniej ta sztuka to ja się zajmuje ta alternatywna w takiej i szukaniu dialogu takim krytycznym myśleniu o spojrzeniu na na wiele wiele problemów i na korygowanie pewnych problemów oczywiście niestety niedawnym dziedzictwem kulturowym, chociaż to chyba powinnam cudzysłów ująć to dziedzictwo czytam wojny, która niedawno upraw ta stosunkowo niedawno już 30 lat mija jak właśnie zaczęła się wojna wojną Jugosławii tam też wiele wiele bardzo ważnych problemów się skumulowały możemy tam bardzo uważnie patrzeć na Bałkany, ucząc się pewnych problemów, ale problemów natury i pani resort precyzuje problemów, które dotyczą one są związane z konfliktem zbrojnym, ale też są zarządzane jak rozumiem to niesamowite różnorodnością wyznania przynależności etnicznej i jak rozumiem intensyfikacją ustalania tych granic, które gdzieś Niewiem od lat osiemdziesiątych się zaczyna, który etno co oznacza kto, gdzie przynależy jak rozumiem to to będzie teraz ważne pytania o tożsamość, bo jak rozumiem to nie tylko w rękach wybuchów w tle relacji w telewizji wojny się wyrażało, ale w AZS-ie wyraża również w całej historii mówienia o tym jak jacy my tutaj jesteśmy zresztą wydaje się, że chyba tanie Śliwa też tak krytycznie cytuje i Wandycza mówiący że, że ten wpływ imperium osmańskiego to na Bośnię był bardzo bardzo bardzo zły i trzeba było się z tego jakoś wyzwolić, czyli nawet ona jest tak takie zaangażowana w tożsamościowe opowiadanie o tym od tych miejscach w tych społeczeństwach tak oczywiście z 1 strony mamy tę wielokulturowość, ale z drugiej wiemy, że i wysławia ta socjalistyczna federacyjna Republika Jugosławii Tito, wskazując w skrócie druga ją osłabia, licząc papy pierwsza była królewska monarchia przecież przed drugą wojną światową po drugiej wojnie światowej mieliśmy dolat właśnie do rozpadu Jugosławii tą socjalistyczną, która była właśnie rozwijała się jako twór Federacyjny wielokulturowy tutaj religia oczywiście nie była w państwie com komunizm nie religijnych aspektów nie nie eksponował tutaj te konflikty religijne dopiero teraz w latach dziewięćdziesiątych właśnie w czasie tej wojny zaczął być takimi takim taką marką prawda markerem tożsamości powiedziałabym bośniackiej, czyli tej muzułmańskiej czy wiadomo, że Chorwat to katolik Słoweniec katolika, a Serb prawosławnej tutaj ta religia zaczęła dopiero w latach dziewięćdziesiątych odgrywać rolę, ale ta idea braterstwa jedności Kitowski Gocławia i ukrywania chowania po kątach różnych takich momentów konfliktogennych, które mogłyby ewentualnie jakieś ambicje narodowe czy na wręcz nacjonalizm rozdmuchać była no tłumione i dopiero ten, a etno nacjonalizm on oczywiście się tlił ale, ale dziś wybuchu taką odrażającą twarz pokazał właśnie po roku osiemdziesiątym dziewiątym, a właściwie w dziewięćdziesiątym pierwszym, kiedy już konflikty zbrojne zaczęły, więc też z tego względu rozpad wielu narodowej składające się wielu Republiki Jugosławii państwa narodowe i takie kształtowanie i lepienie wyraźnej mocnej narodowej tożsamości i przeciwstawienie temu my Narodowemu już na ten język dawniej nazywanym serbskim chorwackim albo chorwacki serbski jest teraz wielu chce mówić o 4 językach prawda serbskim chorwackim bośniackim czarnogórskim oczywiście to jest wspólna podstawa zakaz taka lingwistyczne, ale nie wchodźmy w to natomiast co ja chciałam powiedzieć, że właśnie od takiej wielu narodowościowych wielo religijnej Jugosławii, na którą można spojrzeć jak na taką Unię europejską zmienia to, że efekt tutaj lokalną prawda do czego prowadzi właśnie Narodowy egoizm i no może powiedzieć nacjonalizm i tutaj te lata dziewięćdziesiąte były bardzo bardzo bolesne, bo bardzo bolesnym doświadczeniem i wiele tych tematów właśnie trochę jak w tym filmie Branka takich ukrywanych tabu prawda się pojawiło się oczywiście takim tutaj firm jest jest takim środkiem czy językiem, który bardzo wyraźnie poprzez obraz słowo pokazuje i chciałbym powiedzieć zwrócić uwagę na film już nie w kontekście bram na kilka filmów, które te problemy wojny, które były czy takie ukrywanie wstydliwe w pokazują już tylko wspomnę może słuchacze się zainteresują takim filmem, który został on w 2010 roku nakręcony amerykański pt. USA lub szkoły, czyli nawet sygnalista sygnalista właściwie, bo to chodzi o policjantkę po Polsce był pokazywany pt. niewygodna prawda, gdzie jest w życiu by gra rolę wciela się w rolę autentycznej postaci policjantki na Brackiej kasyn Bolkowa, która w latach w roku 1009. już po wojnie po porozumieniu by to jest wysłana do do Bośni z siłami pokojowymi i odkrywa to jest autentyczna niestety historia odkrywa na terenie Bośni po prostu straszliwy proceder no seksualnego niewolnictwa czy handlu kobietami kobiece są żywym towarem i że w tym proces w procederze w wywożenia nawet właśnie żołnierzy i oficerów amerykańskich w porozumieniu z gangsterami miejscowymi do burdeli tam załatwienie własnych właśnie potrzeb i dyskusja tutaj ten film obnaża zmowę milczenia wokół problemu, bo ta policjantka była karana za właśnie ujawnienie niewygodnej prawdy stąd dobry Instytut Polski prawda nawet to się otarła się ONZ i później nawet się sądziła, więc ten ten film już pokazywał pewne takie tematy, które były bardzo niewygodny również z punktu widzenia Ameryki prawda, bo wołała wywołało uraz UE została dyskusja na temat nadużyć seksualnych w strefach konfliktu konfliktu zbrojnego czy nawet post konfliktowych właśnie, jakim była właśnie to był już siły pokojowe prawda ONZ tam wysłane oczywiście pamiętamy może co prawda ten film jest 2006 roku znakomitej bośniackiej reżyserki Jasmili Žbanić film pt. Grabica on uchwalona spoty tam gra Barca po taki plan, chociaż potem wraca tak to jest dzielnica Sarajewa, w której po prostu kobiety były złożone i masowo gwałcone aż do skutku prawda, bo ciało kobiece w czasie wojny to gwałt etniczne czy gwałty wojenne były ciało kobiece, zwłaszcza kobiet wroga było traktowane jako przedłużone terytorium walki chodziło o to, żeby to muzułmanki bezcześci chce skazać właśnie zanieczyścić narodowo i tak gwałty po prostu ten film o tym o tym mówić co prawda mówi bardzo dyskretny sposób, bo akcja filmu rozgrywa się już kilkanaście lat po wojnie już w Sarajewie, które usiłuje wrócić zabić swoje rany prawda, ale owocem tego tego gwałtu jest dziewczynka, która chce wiedzieć kim był jej ojciec na temat ukrywa przed nią prawda prawda, więc tutaj ten film gruba lica zresztą chyba Europie był często po po pt. Sarajewo my LAF atak taki był też tytuł tłumaczony, ale to właśnie problem gwałtów etnicznych i Jasmili Žbanić bardzo wyraźnie podkreśliła firm język filmu wcale nie drastyczne, ale to jest bardzo mocny film psychologiczny, bo uważam znowu destabilizuje pewien problem ukrywany, a mianowicie problem właśnie gwałtów gwałtów etnicznych i nawet jest kilka takich filmów książek sławę i braku licz, jakby nie było relacja takiej zgwałconej kobiety czy nas na podstawie kilku relacją na stworzyła taką parafii akcję prawda czy paradokument właśnie Niewiem tutaj ogranicza uogólnić i firm też UEFA i wolną od firm czy fałsz nowe tak jest tytuł tego filmu, więc ten problem gwałtów etnicznych jest bardzo bardzo ważne my sobie sami nawet nie uświadamiamy jak bardzo ważny, jakie reperkusje teraz to nie jest przeżycie historyczne traumatyczne tamtych kobiet tylko może to zainteresuje słuchaczy od 31maja 2021 roku wchodzi w Sarajewie możliwość wypełniania form wprowadzone są nowe formularze od nowe formularze walczyły właśnie dzieci pochodzące z gwałtu etnicznego, bo to nie zdajemy sobie sprawę, że to niebyła tylko historia tam wówczas tylko te dzieci, które się urodziły, a nie ma dokładnych statystyk, ale około 20 000 kobiet dziewcząt zostało zgwałconych w czasie właśnie wojny czy na terenie Bośni Hercegowiny Chorwacji i IT dzieci założyły kilka lat temu taką inicjatywę, która przeprowadzona została pod hasłem imię 1 rodzica, ponieważ te dzieci czują się dyskryminowane i stygmatyzowanie ne i ignorowane w przestrzeni publicznej, dlatego że ona nie znają imienia ojca, ponieważ pochodzą zgwałcone sobie jak teraz dopiero z naszej perspektywy uświadamia uświadamiamy to prawda oczywiście nas cała dyskusja, że małżeństwo to jest związek mężczyzny kobiece i w ogóle najlepiej, że tata mama, ale właśnie doświadczenie Bałkanów tej wojny lat dziewięćdziesiątych sprzed 30 rat uczy nas że, że to jest problem, który pobrzmiewa we współczesności i to jest efekt prawda wojennej i te dzieci pochodzące z tych właśnie gwałtów etnicznych mają teraz pod między 2530 lat i mają tę świadomość i mają tę odwagę, które miały może matki, które były chciały ukryć to chciały były milcząca nie mówiły tym dzieciom po bo to pani wygodna też prawda oczywiście temat tabu teraz właśnie od dzisiaj w Sarajewie tylko w 1 dzielnicy na razie, ale to jest akcja, która będzie taka taką scenę sygnale akcją, która się rozszerzy będą wydawane formularzy dostosowane do tej właśnie sytuacji powojennej i będzie można wypełnić rubryk w rubryce tylko imię 1 rodzica oczywiście to jest matka prawda matka jest znana, więc to jesteś taki współczesny to Stowarzyszenie, które do tego doprowadziło właśnie nosi taką nazwę zapomniane dzieci wojny albo niewidzialne dzieci wojny prawda to jest też bardzo bardzo ważna sprawa i widzimy się sztuka również rozpoczyna pewien dialog, ponieważ kilka lat temu właśnie w ramach tej akcji o imię 1 rodzica został w taki performance przygotowany przez i EIN już uczyć innych jeszcze inne dzieci, ale ona jest taką twarzą tej akcji Graf tym przedstawieniu teatru Narodowego w Tuzli razem z austriackim forum w Sarajewie spektakl nosi tytuł w imię ojca to jest bardzo znamienne praw ta jest w imię ojca nie przedstawienie właśnie o gwałtach etnicznych o konsekwencjach gwałtów etnicznych i o ciszy i milczeniu, które zostało teraz czy zostaje właśnie dopiero teraz po 20 paru latach przerwane i test ten spektakl czyta te akcje mówią, że to nie dzieci nie gwałcone kobiety powinny się wstydzić czy są winne czy jakoś powinny być w tym analizowane tylko gdzie indziej prawda tutaj leży leży wina i to pokolenie właśnie tych dzieci po prostu walczy o o dopiero swoje swoje prawa tutaj nie chodzi tylko dzieci pochodzące z gwałtu, ale też jest cała rzesza nie do nas to nie dociera dzieci, po które zostały urodzone ze związków często przygodnych kobiet głównie to dotyczy Bośnia to właśnie jestem ta akcja, ale pamiętamy, że Bośnia jest tak miniaturą, bo są Chorwatki i bośniackie Serbki dzieci zrodzone ze związków przygodnych żołnierzami 3 urzędnikami sił pokojowych prawda Deutsche ojcowie wyjechali często już nie interesują się tymi pocięte dziećmi urodzonymi tylko co spada całe obciążenie matka i tak samo często może im nie jest znane ale, ale nic z tego nie wynika to jesteś taki problem ważne np. innym też współcześnie obecnym tematem takim wyciągany tematem tabu, który jest tematem wojennym to jest problem miejsc miał miasta miasteczka miejscowości Višegrad, które pamiętamy, że bardzo barwnie opisał w moście nad linię Ivo Andrić, bo on tam się wychowywał, ale Višegrad w czasie w latach 9195, a zwłaszcza co była centrum rehabilitacji hotel, który z Wyszehradu był wykorzystywany jako miejsce przetrzymywania i gwałtów na kobietach tam głównie muzułmanka tam nie Serbka w każdym razie tam przetrzymywanych tam za 200 kobiet zostało po prostu właśnie zgwałconych i a obecnie jest tam kurort spała miejsce rekreacji wypoczynku na tryb 28 można się tam za sobie znaleźć miejsce i jest cały protest właśnie teraz nawet w po na ogół poprzez długą 28 000 podpisów było całego świata by zlikwidować to miejsce jako atrakcję turystyczną albo przynajmniej jakąś tam tablicę pamiątkową zrobić z tego jakieś miejsce prawda pamięć albo, żeby ludzie przynajmniej wiedzieli natomiast co to za miejsce prawda no ale tripadvisor mówi, że nie wnika historie tego miejsca i maltretowania tych kobiet i systemowych auto, więc to jest jeszcze znowu takie historie odkrywane przez przez jest film dokumentalny powstały o tym o tym właśnie miejscu czy jeślibyśmy tak w tym momencie zadali sobie takie pytanie na ile zarówno te działania aktywistów, którzy próbują przywrócić jakiś porządek przynajmniej jeśli chodzi o te formalne rzeczy związane z imieniem albo przypomnieć przede wszystkim o tym całym dramacie w świecie, który idzie po prostu dalej tak tak jak pani proszę powiedziała, że to, że to jest także można nawet jakieś centrum spraw w takim miejscu urządzić chciałem zapytać czy skoro robią ludzie aktywiści jak rozumiem też czasami państwo się włącza, ale też jest olbrzymia rola Anny sztuki literatury filmu to chcę zapytać czytam, bo to polskiej perspektywy może być ważne dla naszych słuchaczy słuchaczek jak to jest czy mówiąc w skrócie po szwach tożsamościowych to się odbywa to znaczy do teatrów Banja Luce, która jest w Republice serbskiej przyjeżdżają ludzie z federacji wobec muzułmańskiej i odwrotnie czy do Sarajewa przyjeżdża czy na ile to jest chcę zapytać, dlatego że myśmy zaczęli od rozmowy o filmie, który z węgierską serbskim filmem ta co daje pewną perspektywę takiego ktoś może będzie to więcej można z tej perspektywy węgierską serbskiej niźli tylko wyłącznie w ramach 1 nawet kulturowo rozumianego etosu, więc można powiedzieć można być trochę odważniejszy tylko pytanie na ile w tych opowieściach tych akcjach w tych działaniach artystycznych społecznych i ruchach aktywistów to jest to jest pozamykane w tych etnicznych w bankach na ile to nie przekracza to znaczy oczywiście są narracji oficjalne, które są raczej pozamykane i takie właśnie populistyczne i narodowe natomiast sztuka ta przez duże SI film i jest teatr dramat działa w takim kontekście trans kulturowy powiedziałabym czy takim post jugosłowiańskim czy taki ponad Narodowym prawda ja chciałbym zwrócić uwagę na pokazie to na przykładzie chociażby no znanej u nas też omawiany szeroko jako masakry Srebrenicy 11lipca 1995 roku, czyli już właściwie pod koniec wojny w listopadzie 1005. został porozumienia wejdą podpisane jeszcze 11lipca pod okiem holenderskich sił pokojowych od Ratko Mladić po prostu odbyła się ta masakra w Srebrenicy spędzą na ludności muzułmańskiej właściwie mężczyznach mężczyzna chłopca startach tak to było chodziło o teraz w tym roku w minionym 2020 była obchodzona dwudziesta piąta rocznica tej masakry Srebrenicy temu zresztą i tutaj znowu sztuka film dramat zareagował i to w różnych odsłonach Quo vadis Aida jest taki film, który był też Yasmin liczba nić tej samej reżyserki która, która grafice na nakręciła ten film dostał nagrodę publiczności np. w Rotterdamie na międzynarodowym festiwalu filmowym, ale był nominowany też do Oscara jako film nieanglojęzyczny wiemy, że nie zdobył tej nagrody, ale został zauważony jest pokazywane i właśnie Etny myślę, że to jest więcej niż to jest film bardzo poruszający też polecam wszystkim pokazujący właściwie ten chaos, który się tam dział ten udział tych sił międzynarodowych też bardzo krytyczne krytycznie oceniony, ale ten film przypomina, że ludobójstwo w Srebrenicy no może się powtórzyć i też zwraca uwagę, że takie akty ludobójstwa już były i ona nawet na w na terenie Bałkanów w czasie drugiej wojny światowej prawda w obozie koncentracyjnym Jasek nowa znaczy wiemy my tutaj mamy historię zagłady prawda badamy i że na terenie Auschwitz-Birkenau czy innych jeszcze obozach zagłady, że te sytuacje były w przeszłości był w niedawnej przy przeszłości 40 parę lat się odbyły po 440 w dziewięćdziesiątym piątym po czterdziestego piątego 50 lat od zakończenia drugiej wojny światowej, gdzie byśmy moje pokolenie przynajmniej było karmione hasłem nigdy więcej wojny i okazało się, że w latach dziewięćdziesiątych dla wszystkich zaskoczeniem, że Europa może być teatrum wojny teraz widzimy, że Ukraina jest nie wiemy co będzie na Białorusi prawda, więc już teraz jesteśmy bardziej wyczuleni, ale wtedy ta wojna jeszcze była taką no patrzyliśmy z dystansu z odległości i takim lekkim zdziwieniem niektórzy oczywiście przerażeniem no, więc ten film Quo vadis Aida jest firma oczywiście nakręconym przez bośniacką autorka, ale w koprodukcji nawet tam chyba jest Polski udział polskich twórców w tym i przesłanie jest takie, że nie wolno nie wolno zapominać ani negować, ale chciałam właśnie powiedzieć, że w Serbii, która no Serbowie bośniaccy co byli Ratko Mladić byli absolutnie sprawcami i odpowiedzialni i osądzenie przed Trybunałem w Hadze, ale Serbia do dziś no może nie neguje, ale przemilcza i dalej udaje, że w zasadzie nic się nie stało i ten oficjalny nurt nie obchodzi tego nie nie świętował w tym sensie w lipcu tej dwudziesty dwudziesty piątej rocznicy masakry Srebrenicy i nawet nie było jakiegoś tam posypania bardzo takiego wyraźnego głowy popiołem natomiast zareagowały była taka organizacja, która działa od dziewięćdziesiątego od lat dziewięćdziesiątych od od wojny kobiety w czerni żale celną w Belgradzie, ale w ogóle zrzesza kobiety ponadnarodową prawda i te kobiety teraz 11lipca 2020 roku też wyszły na ulice Belgradu, żeby mieszkańcom w ciszy to są marsze one są ubrane na czarno i nie wykrzykują haseł mają tylko plakat jakieś transparenty i to jest protest milczący, łącząc się z marszu pokojowym i hasłem było nazwać lud ludobójstwo ludobójstwem prawda były też hasła odpowiedzialność weźmie na siebie odpowiedzialność za nasze winy prawda w sensie strona serbska czy nigdy nie zapomnimy o Srebrenicy to było takie 3 hasła czwarte było wiele osób miało wiele kobiet miało to kobiety organizują różne różnych narodowości właśnie różnych pokoleń liczbę 8372 to jest liczba właśnie ofiary tej masakry Srebrenicy, czyli takie publiczne przestrzeni publicznej przypomnienie oczywiście była policja, która pilnowała, żeby tam no to, bo nie niewygodny marsz, ale jeszcze inne i tutaj no właśnie pokazuje w Serbii na terenie jak już Belgradu jest taki reżyser aktywista związany z teatrem Zlatko pakować, który przygotował przedstawienie o ludobójstwie w Srebrenicy dwudziestą piątą rocznicę, ale właśnie on przygotował to przedstawienie przestrzeni serwis, chcąc zwrócić uwagę na NATO masakry zabrać głos i to przedstawienie nosiło tytuł Srebrenica karmi martwił stanem Srebrenica, gdy martwi powstanie my i żaden teatr nie chciał pokazać taki tego tego przedstawienia i ono się odbyła się taka premiera również Helsińska Fundacja praw człowieka wspierała online to widziałam dwudziesty 4września dwudziestego roku, czyli 2 miesiące już po po tej rocznicy w centrum ku kulturalnej dekontaminacji po gradzie, czyli takiej też alternatywnej opozycyjnej organizacji i właśnie natomiast próba generalna tego odbyła się 12lipca dwudziestego roku na Kolarstwo w Belgradzie i przerwano wtargnęły grupy narodowców serbskich powiedziałbym ugrupowania prawicowej przerwały to chciał powiedział, że to jest anty serbskie wystąpienie właśnie ta Srebrenicy i widać, że jeszcze te treści się przebijają są grupy, zwłaszcza NGOs prawda i opozycja stara się podnieść wyczyścić te traumy i przyznać prawda my sami wiemy jak nieprzepracowane z drugiej wojny światowej wątki się za nami ciągną lepiej ten to wszystko jak trzeba przepracować no i ten Zlatko Zahović głównie mówił o problemie odpowiedzialności za zdarzenia i o konfrontacji z przeszłością i właśnie o odpowiedzialności w takim duchu teatru zaangażowanego interwencyjnego natomiast to co się rzeczywiście w tych czynnikach oficjalnych, ale też większość ludzi tak jakoś obojętnością do tego podchodzi i ten proces taki de Kulpa Bizacki to jest określenie świetlany szlak psiak, czyli takiego uniewinnienia własnych postępków czy win z zaprzeczania zamazywania my toniemy toniemy toniemy jesteśmy za za to inni zmarli wzmaga jeszcze tę zmowę milczenia wokół wielu problemów, a z pan pakować Zlatko Patrowicz podkreśla w tym w tym spektaklu tu też odpowiedzialność elit intelektualistów związanych z reżimem i którzy uważnie uznał za inspiratorów tych zbrodni prawda może nie tej konkretnej, ale atmosfera intelektualna taka jest też odpowiedzialna i mówił, że on nie konfrontuje z przeszłością nie mierzy się z przeszłością tylko mierzy się przyszłością tak, żeby wyczyścić te niedawne wątki, żeby wejść w jakiś tam no relacje, więc każdy naród jakoś swój swoje traumy przetwarza pani profesor trzeba powoli kończyć naszą rozmową z ZAK no tak, za którą bardzo ja też mam poczucie niedosytu mam nadzieję, że to nie ostatnia rozmowa, która pokazuje po polskim słuchaczom słuchaczką ten dorobek kultury krajów bałkańskich czy polskiego słowiańskich, który czasami brzmi bardzo bardzo znajomo, a bardzo dziękuję za te rozmowy w nadziei na następny pani prof. Magdalena Koch z Instytutu filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza była z nami bardzo dziękuję bardzo, dziękuję to był kolejny odcinek specjalnego programu festiwalowego na antenie Radia TOK FM festiwalowego, bo trwa krakowski festiwal filmowy ja przypomnę, że 30maja do 6czerwca szczegóły na stronie internetowej krakowskiego festiwalu filmowego, a film, od którego rozpoczęliśmy naszą dzisiejszą rozmowę film serbską węgierski pt. Branka w najbliższy piątek w najbliższą sobotę do obejrzenia reżyser, a szkoła Branka na krakowskim festiwalu filmowym Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: PROGRAM FESTIWALOWY

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA