REKLAMA

PRL: walka z "amerykańską" stonką

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-06-01 23:00
Prowadzący:
Czas trwania:
48:11 min.
Udostępnij:

1 czerwca 1950 roku w Polsce rozpoczęła się wielka kampania propagandowa, na celowniku której pojawiły się USA i... stonka. Co stało za tą historią? O tym w programie

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dobry wieczór kończy się wtorek 1czerwca dzień dziecka we wtorki mamy w tym cyklu historia Polski, więc dzisiaj tak będzie połączą dzień dziecka historia jakiś sposób, gdy byłem dzieckiem słyszałem czasem jak rodzice czy ich znajomi wspominali z czasów studenckich walkę ze stonką rozkazem dziennym pakowano i autokarów wywożono na pola rozpoczynali walkę z tym Robakiem nieraz jako dzieciak widziałem stonkę widziałem też jak w Chinach Rozwiń » wystąpili jeszcze krzaków ziemniaczanych co z pewnością tym psiakom bardzo się nie podobało właścicielom ziemniaczanych pól jeszcze bardziej wniosek był prosty stonkę trzeba zwalczać wraz z wiekiem docierało do mnie jednak coraz więcej szczegółów tej historii Otóż rodzice śmiali się w tych wspomnieniach rządowej propagandy, z której wynikało, że stonkę jak jakąś broń biologiczną zrzucili na nas Amerykanie jak to dlaczego tłumaczyli mi, że to były czasy zimnej wojny, czyli takiej, podczas której nie zrzucano prawdziwych bomb, ale właśnie stonkę by zagłodzić przeciwnika, którego dzieci ziemniaki są podstawą z tym, że dowodzili rodzice to wszystko była bujda komunistyczna anty amerykańska propaganda to jasne minęło znowu kilka lat już jako dorosły człowiek pojechałem do Brighton, gdzie odbywały się targi BBC zwane szuka i miałem dla TVP kupować ciekawe filmy dokumentalne o tematyce historycznej w katalogu moją uwagę zwrócił dokument przedstawiający czasy zimnej wojny chciałem kaseta oglądam i oczom nie wierze jeden z epizodów opowiada o tym jak Amerykanie zrzucali na nas stonkę niebywałe, czyli to była prawda komunistyczna ściema po powrocie podzieliłem się tymi rewelacjami, ale mimo wiarygodnych materiałów w filmie w końcu zachodnim niewielu dalej wierzyło wiarygodność historii zrzucania na polskie pola stonki szczerze mówiąc ja zacząłem coraz mniej wierzyć, ale ciągle wraca mi fragment tego filmu Czyżby to też była jakaś manipulacja no i gdy zerknąłem kilka dni temu do kalendarium sprawdzić co ciekawego zdarzyło się 1czerwca w przeszłości z radością przeczytałem taki wpis rok 1950 ukazał się komunikat prasowy Ministerstwa Rolnictwa i reform rolnych o odrzuceniu przez amerykańskie samoloty polskiego Wybrzeża masowych ilości stonki ziemniaczanej, która po wydostaniu się na brzeg miała się rozpędzić po całym kraju nic więcej żadnego komentarza czy to prawda czy nie pomyślałem sobie, że dzień dziecka należy im się prezent nawiązujący do mojego dzieciństwa wyjaśnia sprawę, która mnie zahartowała, gdy dziecięciem byłem oto wyjaśnienie poprosiliśmy to znaczy wydawczyni Małgorzata Łuczyńska i ja pana dr. Tomasza Lewkowicza portal Histmag org autora książek oblicza propagandy PRL gość pojawi się już za chwilę, ale teraz pora jeszcze subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia ciekawy eksperyment zaczął się dzisiaj w Niemczech 122 osoby wybrane z ponad 2 000 000 będą od teraz otrzymywać co miesiąc przez 3 lata 1200EUR za nic to eksperyment, który bacznie obserwować będą naukowcy chcący wiedzieć, jaki wpływ na ludzi tzw. bezwarunkowy dochód podstawowy uczestnicy nie musieli być osobami w potrzebie, a w czasie trwania projektu mogą pracować tyle ile chcą niemające żadnych zobowiązań wobec tych, których dostają pieniądze muszą jedynie wypełnić w czasie 3 lat trwania projektu 7 formularzy tak czytamy na stronie internetowej 1380 innych osób także wypełnia co 6 miesięcy formularze, ale nie mogą liczyć na dochód bezwarunkowy jedynie na drobne wynagrodzenie za poświęcony na to czas uczestników wybrano losowo pieniądze podchodzą pochodzą od około 150 000 prywatnych darczyńców, a ich odbiorcy nie muszą ich opodatkować chodzi w sumie o prezent o wartości 43 200EUR na osobę założyciele stowarzyszenia mój dochód podstawowy są przekonani, że bezwarunkowe wypłacanie pieniędzy wszystkim obywatelom rozwiązałoby wiele problemów współczesnego życia założenie jest następujące jeśli zniknie presja konieczności zarabiania pieniędzy na życie ludzie staną się bardziej wolni kreatywni i generalnie szczęśliwsi no cóż powiem tak nie wierzę w to założenie, ale chętnie zmienię zdanie jeśli eksperyment to potwierdzi Maciej Zakrocki przedstawia szczęście uśmiechnęło się do biednych 35 rybaków z Jemenu natrafili oni dryfujące w zatoce Adeńskiej zwłoki kaszalota sperma setowe ego występującego we wszystkich oceanach największego, więc żadnego ssaka na świecie sami tego gatunku dorasta do 20m samica do 13 mogą ważyć od 20 do nawet 75 ton rybacy holowali zwierzę do brzegu w ciele kaszalota znaleźli skarb 30 kg Ambry substancja ta wyjściowa lita tych mięsożernych ssaków by ochronić delikatną tkankę przed ranami, które mogą jej zadać komornicy głowonogi uzbrojone w dzioby będące przysmakiem kaszalotów ssaki te posiadają również inne głowa nogi i ryby potrafią atakować nawet kilkumetrowe rekiny Ambra jest jedynym produktem pochodzenia zwierzęcego wykorzystywanym w przemyśle perfumeryjnym jest tym cenniejsza, że produkują ją wyłącznie kaszaloty, a jej cena dochodzi do 50 000USD za kilogram nie produkuje je też każdy Kasza lot znajduje się w od 15% tych zwierząt wszyscy rybacy podzieliliśmy między sobą kwotą, którą uzyskali ze sprzedaży Ambry wycenionej na 1,51 000 000USD na co oczywiście dla rybaków z jednego z najbiedniejszych państw świata musi być historią nie lada Maciej Zakrocki przedstawia jeszcze 1 informacja związana z przyrodą policja w Bangladeszu aresztowała kłusownika Habiba ta routera nazywanego tygrysem Habiba, który przez 20 lat zabił około 70 zagrożonych wyginięciem tygrysów bengalskich terenem łowieckim kłusownika był rozległy obszar lasów namorzynowych tzw. Sundar baner rozciągających się między Indiami i Bangladeszem ujściach Gangesu Brahmaputry i Magny do zatoki bengalskiej na tym obszarze żyje największa populacja tygrysów bengalskich liczebność tych ssaków jednym z największych spośród notowanych jest trudna do ustalenia, ale naukowcy szacują, że na wolności może ich życiu zaledwie 2,51000 schwytany przez policję ta Luter rozpoczął swą działalność 20 lat temu przez ten czas zabił 70 zwierząt stał się lokalną legendą i przekleństwem policji oraz organizacji broniących praw zwierząt skóry upolowanych przez niego kotów, a także kości mięso kupowali handlarze, którzy na czarnym rynku sprzedawali głównie do Chin, gdzie są niezwykle cennym składnikiem tzw. medycyny naturalnych najlepsze, że w końcu pat Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia nawiązuje do dnia dziecka, a pochodzi ze spotkania pana prezydenta premiera właśnie z młodzieżą po tak, czyli takimi starszymi dziećmi, podczas którego pan prezydent podpisał ustawę w sprawie młodzieżowych rad gminy powiatu młodzieżowego sejmiku województwa rady mają stworzyć warunki rozwoju samorządności młodzieżowej prezydent Andrzej Duda po podpisaniu mówił, dlatego że uważam, że we wszystkich sprawach, które dotyczą młodych ludzi we wszelkich inicjatywach we wszelkich działań, jakie są realizowane w kierunku w sprawach młodzieży młodzież musi mieć możliwość wypowiedzenia się czy to dobry pomysł odpowie pan Piotr Burczyński przewodniczący młodzieżowej Rady Miasta stołecznego Warszawy w dniu dzisiejszym pan prezydent pan premier zapowiedzieli podpisanie ustawy następnie podpisali ustawę, która zmienia i dokładnie formuje tutaj przepisy młodzieżowych radach gmin powiatów i sejmiku województwa młodzieżowych jest oczywiście projekt, który jako środowiska młodzieżowe też młodzieżowych tego samego początku bardzo popieraliśmy prace nad tym projektem rozpoczęły się tak naprawdę 20 lat temu, bo one były już wielu różnych fazach procedowania z tytułu czekały za każdym razem w sejmie po pierwszym czytaniu klub były procedowane wyciszonej formie i faktycznie bardzo cieszymy z tego, że ten projekt został przyjęty, ponieważ rząd zakłada utworzenie młodzieżowych rad również powiat taki właśnie tych młodzieżowych sejmików województw wcześniej tego nie było były tylko zakładane jako organy doradcze czy to starostów lub marszałków województwa teraz zostało do końca doprecyzowane również ustawa zakłada możliwość finansowania przejazdów młodzieży, która by swoje zadania wykonuje w formie wolontariatu natomiast tak jak tutaj całe nasze środowisko uważa jest jednak projekt, który został przyjęty dość późno, ponieważ nie ład sama ustawa młodzieżowych radach nowelizowana praktycznie przez 20 lat oczywiście w pełni zgadzam się tutaj ze wypowiedzią pana prezydenta, który powiedział właśnie o tym, że młodzież powinna decydować sama o sobie i również powinna brać udziału w PFB przepis konsultacjach dotyczących projektów, które z siebie obejmują jestem bardzo ważny postulat, ponieważ bardzo często spotykamy się z tym, że jednak decyduje się ona bez nas my jako młodzież osiemnastego roku życia nie posiadamy praw wyborczych możemy też głosować na swoich przedstawicieli firmy faktycznie młodzieżowe rady z takimi organami, które pomagają osobom decyzyjnym w podejmowaniu swoich decyzji tak naprawdę konsultowaniu projektów, które mają na celu zmienić lub polepszyć sytuację młodzieży w naszym kraju jest oczywiście taka forma jak najbardziej jest na miejscu również tak naprawdę liczymy na powołanie dalszych organów przy innych ministerstw, które sami też oczywiście panu prezydencie, ponieważ taki projekt był jeszcze wcześniej zapowiadane bardzo dziękujemy, a teraz już pora na główny temat Dec Maciej Zakrocki przedstawia jest z nami zapowiadany pan dr Tomasz Leszkowicz histo ma organ autor książek oblicza propagandy PRL dobry wieczór pan dobry wieczór dobry wieczór państwu no nic nie nie ukrywam, że najpierw muszę pana poproszę, bo na odpowiedź na takie proste wydawałoby się pytanie czy Amerykanie zrzucali rzecz stonkę czy to od początku do końca wymyślone jest to problem szerszy, ponieważ rzeczywiście stonka ziemniaczana zwana również Żukiem Colorado no jest owadem wywodzącym się ze Stanów zjednoczonych co więcej Amerykanie tutaj do Europy tam stonkę przewlekłe dzięki natomiast czy zrzucane samolotów nie znam żadnego dowodu na to, żeby tak było właśnie boja tu się na początku audycji dzieliłem ze słuchaczami taką informacją kiedyś w ramach moich obowiązków zawodowych jeszcze jako dziennikarza TVP jeździłem na targi filmów przygotowywanych przez BBC oni co roku w Brighton takie targi organizowali no i moim zadaniem było wybieranie z tej wspaniałej oferty właśnie ciekawych filmów dokumentalnych, które potem były pokazywane na antenach telewizji i znalazłem właśnie wśród tych w tej kolekcji film opowiadający o zimnej wojnie i ten wątek się tam pojawił on był właśnie też tak nieprecyzyjny sposób przedstawiony, bo trochę tak jak pan powiedział, że nie tylko oczywiście stonka pochodziła ze Stanów zjednoczonych szalona rzeczywiście Europy przedostawała się już chyba dziewiętnastym wieku natomiast, że no mogło się to też zdarzyć przy okazji np. tej blokady Berlina samoloty przewoziły różne rzeczy leciały Nisko no właśnie też nie dali takie jednoznacznie odpowiedzieć wiadomo nie jestem niestety nie mam zbyt wielkich jako historyk kwalifikacji NT ekologicznych natomiast, jakby stonka, zwłaszcza wiosną z tego co dziś udało mi się znali, zwłaszcza wiosną mają przemieszczać się i sza ratuje często, zwłaszcza kiedy wieją dobre wiatry potrafi się przemieścić na duże odległości i chyba taką sytuacją mieliśmy do czynienia w roku pięćdziesiątym tak można domniemywać, że to jednak na skrzydełkach własnych ani na skrzydełkach tak lasów i Belgów w no dobrze no, czyli tak powiedzmy szczerze w 100% tego nie można wykluczyć, że może bardziej przypadkowy niż celowo właśnie samolotami to stonka przedostała natomiast ona się rzeczywiście też pojawia jako przynajmniej plan jak z kolei znalazłem, przygotowując się do naszej rozmowy takie informacje rzeczywisty plan wykorzystywania jej jako sprytnego i bardzo skutecznego środka niszczącego uprawy ziemniaków, które stanowiły w wielu państwach znaczący składnik diety czy pożywienia no i np. z znajdą znajdą z znajdowane są dokumenty z czasów pierwszej wojny światowej, z których wynika, że np. Brytyjczycy brani pod uwagę właśnie zrzucanie stonki samolotów na terytorium Niemiec no mówi się też, że były takie informacje ze wszech czasów trzeciej rzeszy, że wtedy również pojazd wraca pomysł, aby właśnie wykorzystać stonkę do atakowania przeciwnika no właśnie o to, żeby mu popsuć aprowizacja, czyli też można by znaleźć właśnie historii dowód na to, że sama idea czy sam pomysł nie był kompletnie wyssane z palca tak zresztą pewne elementy tego co wydarzyło się w Polsce krajach bloku wschodniego w roku pięćdziesiątym logicznym okresie zimnej wojny znajdujemy już czasie pod koniec drugiej wojny światowej właśnie w Niemczech to znaczy rozkręcenia kampanii propagandowej to dotyczyła wielkiego nalotu aliantów znana na zakłady w rejonie Kędzierzyna, pod który jak Goebbels, jaką arcymistrz propagandy hitlerowskiej no właśnie zaczął oskarżać tych zbrodniczych Anglosasów o to, że tak starają się niemieckiej ziemniaki właśnie zaatakować stonkę i podkopać morale wielkiej rzeszy w ten sposób to jest oczywiście to jest oczywiście wielkie pytanie na ile to będzie tak dało kontrolować jak skutecznie atakować, bo to chyba ze stonką może być też ten problem, że ona ją tak łatwo ukierunkować, więc mogła również drugą stronę zaatakować, zwłaszcza że na pamiętajmy od mówić o tym, że po pierwszej wojnie światowej Francja zachodnia Europa Niemcy Jagły w kolejnych dekadach właśnie w wyniku transportów morskich amerykańskich jako pierwszy będzie to już w okresie światowej to stonkę przyniesiono do przetransportowano do Europy Jona no tak dość triumfalny pochód przez zachodnią Europę przeprowadzała kary rzeczywiście są relacje z 1920 drugi roku z okolic Bordeaux tam właśnie 250 km kwadratowych pól zostało bardzo ostro zaatakowany przez tę przez przez tego Robaka w następnych latach 3005. rok pojawiła się stonka Belgii Hiszpanii 3006. Szwajcarii 3007. w Holandii tak dalej także co tu dużo mówić rzeczywiście wszyscy wiedzieli, że jest to, że jest Robak, który może rzeczywiście narobić wielkich wielkich szkód no i teraz mamy ten okres powojenny, zanim przejdziemy do tego roku 50 tego, który w, który stał się pretekstem naszego dzisiejszego spotkania, więc z dnia 1czerwca, kiedy właśnie Ministerstwo Rolnictwa ogłosiło ten komunikat w rzeszę pojawiła stonka i że są efektem amerykańskich z rzutów to jednak rzeczywiście sam problem już był rejestrowany znacznie wcześniej 1grudnia 40 piątego roku w Ministerstwie Rolnictwa utworzono referat ochrony ziemniaka zwanej inaczej przy przeciw wtorkowe 3006. roku wydano broszurę organizacja pogotowia przeciwko członkowi jego no, więc ich znane są właśnie przypadki przypadki takich zgłoszeń różnych rolników z różnych rejonów, że właśnie tych Stone pojawiło się wiele dość powiedzieć, że wcale przecież niekomunistyczny minister rolnictwa Stanisław Mikołajczyk 17września 400 szóstego roku wydał rozporządzenie o obowiązku zwalczania stonki no, więc temat był znany prawda dużo wcześniej no jak najbardziej to jest też pojawienie się stosunki już na ziemiach polskich w pierwszych latach po drugie, pani to jest zresztą uznawane za efekt drugiej wojny światowej w tym sensie, że Niemcy, którzy w latach trzydziestych ocenia się, że dość dobrze zdawali stawiali opór temu amerykańskiemu Żukowi Colorado na jego przez organizacje swego państwa, a w końcówce wojny nie mogli nie mogli tego powstrzymać i tak naprawdę w tym okresie właśnie chaos w Niemczech okresu chaosu nowego powojennego w Europie również intensywne transportu to przecież pomoc ze und gry różnego rodzaju transportu jest wojskowe transporty humanitarne transporty żywności no to Europa wtedy jak jest jednak wielkim jest 1 wielkim dworcem kolejowym i no to też mogło sprzyjać przemieszczaniu się w przemieszczaniu się stąd ziemniaczanej i pojawiają się tych tych ognisk, które wtedy traktowano jeszcze jak właśnie w czasach rządu minister rolnictwa Stanisława Mikołajczyka jako taki problem czy budowlą oczywiste, ale traktowany był sposób no realistyczne nie tak jak parę lat później no i w takim razie dochodzimy do tego do tego 1czerwca już kilka dni wcześniej znane są informacje, że to 23maja 50 tego roku wielkopolskiej gminie Pakość pojawiła się stonka nazajutrz na świnoujskiej plaży by znaleziono już 23 wady no i tak dzień po dniu dodatkowo pojawiały się również informacje z NRD o tym, że w gminie Schönefeld obwodu Ćwika ludność zaobserwowała 3 ciężkie samoloty po, których oddaleniu się na zachód znaleziono stonkę ziemniaczaną 229 punktach no właśnie tu zaczyna się cała historia już na całego czy wiemy coś że, że zostało wydane takie polecenie, że od początku mówimy, że to jest amerykańska robota można można tak domniemywać się różne są różne relacje, ale wobec samej logiki tej kampanii informacyjnej nawet o tym ta logika te też tych informacji kolejnych o tym świadczy to dlaczego przede wszystkim ten ten komunikat Ministerstwa Rolnictwa i metę też informacje dotyczące tego co dzieje się w NRD publikuje trybuna ludu w związku z tym centralne centralne dzienniki partyjne czasopismo dziennik Gazeta, która jak jest głosem głosem rządzących i jest takim drogowskazem kampanii propagandowych, jeżeli to się z trybuny ludu znaczy, że jest to coś istotnego więc, jakby to też pokazuje, że to to jakby to mogło być centralnie sterowane okazuje też to to taką od to takie odgórne sterowanie torze histerię stożkową no historia rynkowa powiem historia rynkowa pojawiła się w innych krajach bloku wschodniego im była, jakby miała podobne podobny przebieg jak wróci tutaj uwagę na kontekst tego na moment, w którym stonka jest rzekomo zrzucana przez Amerykanów nad Polskę to jest maj czerwiec roku 50 tego za chwilę wybucha wojna w Korei więc, aby ten najgorętszy moment zimnej wojny czy w tym jej pierwszym okresie tuż powojennym Polska już od roku czterdziestego ósmego czterdziestego dziewiątego, jakby wchodzi pełną parą stabilizację zamknięcie kraju i to wszystko pyta tata stonka idealnie pasuje do do do tej kampanii, która się, która rozegrała dodatkowo na samo zwrócenie uwagi na tym sielanka się pojawia taka pojawia się na Zachodzie Świnoujście Wielkopolska, a więc ziemie odzyskane, które pod imperia liści są w Polsce wyrwać nie tylko przy pomocy wojskowej, ale też przy pomocy tego zachowanego siąść no propaganda chyba do jakiego stopnia skuteczna w takim tekście, który ukazał się w polityce kilka lat temu biura Marka Chryslera, które jak ziemniaczany szkodnik z lat PRL autor przytacza fragment tekstu Marka Nowakowskiego w i jego książce w moim słowniku PRL-u no i Marek Nowakowski pisał tak dopytywaliśmy no oczywiście jego klasa też jeździła nad tą akcję zbierania stonki i on pisał tak dopytywaliśmy się wieśniaków, czyli widzieli jak te stonka zrzucano z amerykańskich samolotów wieśniacy uśmiechali się dwuznacznie i od dróg i wali coś półgębkiem dopiero o zmierzchu, kiedy projektowaliśmy swoje odchudzone grzbiety pewien podpity traktorzysta podszedł do nas zapytał czy wiedzieć, jaki to wszystko życie zaczął się śmiać inaczej widziała to trybuna ludu przewodniczący spółdzielni produkcyjnej imienia bohaterów spod Lenino w Smoleń ci nie mówił jej reporterowi, że na Amerykanów najwięcej pomstują kobiety natka Inglot powiedziała na zebraniu, że póki żyć będzie nie zapomni tego, choć od czasu jak powstała nasza spółdzielnia rośniemy w dobrobyt i kulturę, a ci zrzucają stonkę, żeby zniszczyć nasz dorobek no to oczywiście mówiłem ironicznie, że propaganda przynosi efekty, bo właśnie mało chyba, kto nią wierzy prawda no raczej tak, chociaż tutaj warto zwrócić uwagę na to, że ten przekaz on był mocno osadzone w innych przekazach jak potwierdza się wewnętrznie tak jak wiadomo nawet największe burdy, jeżeli mogą się potwierdzać wewnętrzne mogą być spójne wewnętrznie to to jakby mogą wydawać się bardziej rzeczywiste, zwłaszcza okres wojny w Korei to jest czas, kiedy Amerykanów przedstawia się jako nowy hitlerowców, którzy w Korei nie, że mordują jeńców mordują ludność cywilną to eksperymentują wykorzystują broń biologiczną broń chemiczną dodatkowo stany Zjednoczone były przedstawiane jako trener taki wielki wielki zły świata, który ma bombę atomową nie zawaha się jej urzędu i jak zły jest gotowy zgotować Polsce czy innym państwom bloku wschodniego nową Hiroszimy, jakby tej pomijano to, że związek radziecki też już wtedy dysponował bronią jądrową i wizja tych podłych Amerykanów gotowych do takich zbrodni wykorzystywania broni jądrowej biologicznej chemicznej, że oni zrzucają stonkę no to jest to jest w jakim sensie w jakim sensie tej pokrętnej logiki propagandy ze sobą spójne i jest to jakiś sposób też te przerażające, że coś takiego się może może wydarzyć, ale obie strony każda broń taka propagandowa broń do może być obosieczny, bo z 1 strony rozpętuje właśnie taką kampanie, a z drugiej strony trzeba coś z tymi członkami zrobić zorganizowano właśnie na całą masę różnych akcji wysyłano młodzież studentów nawet dzieci co mnie zaskoczyło, kiedy czytałem materiały na ten temat, że właśnie dolna granica wieku osób zatrudnianych czy zbieraniu Stanek 212 lat no i na dodatek do tego dochodzą typowe dla gospodarki socjalistycznej problemy rynkowe brakuje konnych i plecakowy Opola czy brakowało no środków chemicznych tak do do zwalczania tych tych owadów no, więc właściwie dosyć szybko rozumiem ujawniały się takie słabości państwa walce w końcu co dużo mówić na nie bombą atomową tylko z Robakiem chłopakiem to jeszcze warto dać właśnie to informacja o tym, że żona starano się używać różnego rodzaju środków owadobójczych chyba też do tego jest w jaki sposób przerażające to, że dzieci do dwunastego roku życia, bo też dzieci mogły mieć były narażone na kontakt z tymi z tymi środkami owadobójczymi na co jakby jest co chyba łamie wszelkie zasady bezpieczeństwa higieny pracy są akurat te osady bezpieczne HP w okresie stalinowskim były z przymrużeniem oka traktowane przez przez państwo, zwłaszcza można by się zastanawiać ile to wszystko kosztowało bo kiedy zwraca się uwagę na to ile wydrukowano ulotek broszur transparent z takich haseł afiszy propagandowych nalepek na pudełka zapałczane no to zapewne te pieniądze można było lepiej wydać, ale bardzo przepraszam, bo skoro pan właśnie o tym powiedział pan doskonale wie, pisząc książkę książki o propagandzie PRL-u, ale to może właśnie trochę bym poprosił w tym momencie opisanie tej propagandy propagandy antysmogowej oczywista to jest ta jest to jest to jest są to co jest ciekawe, ponieważ to są takie elementy bardzo tej pierwotnej propaganda propaganda stalinowska to jest wreszcie jest czas przed telewizyjne czas, gdzie radio było głównym ośrodkiem propagandy jeszcze nie tak rozwiniętym, a więc no taka propaganda do ręki i propaganda licencyjna słowna tutaj uwagę zwraca bardzo ciekawy nośnik propagandy, czyli właśnie etykiety zapałczane stosowany do przekazywania różnych treści przez przez cały okres PRL, ale to jest coś co jest co w tamtych czasach, zwłaszcza rano każdy ma w domu każdy, zwłaszcza że paliła papierosy ma w kieszeni w związku z tym, jakby tą tą toyotą tamten tą to stonkę jako wielkie zagrożenie, lecz wprost jako zagrożenie ze strony amerykańskiego imperializmu, ale gdzieś tam miał w kieszeni i gdzieś tam jestem kontaktował, ale chciałam pójść jeszcze jeszcze dalej w tej myśli zapytam ile kosztowała propaganda, ale cały powiedzieć to nieważne ile propaganda kosztowała, ponieważ ta kampania miała swoje wyższe cele okres stalinowski to jest czas, w którym bardzo ważną rolę odgrywa mobilizacja mas bywamy uznaje, że to totalitaryzm może działać dopóki dopóki jest w stanie poruszać masy mobilizować wskazywać czy to pozytywne cele czy wroga jak zapędzać ludzi do działania nagłe formować ludzi defiladę i by to, że rzeczywiście te masy dzieci masy żołnierzy junaków zatem po owców w końcu na konta rolników również chłopów tę stąd zbierało to było coś bardzo korzystnego z perspektywy władzy, bo ta władza w jaki sposób zarządzała tym wielkim tłumem posyłała go poszczególne na poszczególne pola do poszczególnych powiatów organizował wielką kampanie przy okazji wskazywała wskazywała wroga, więc same korzyści dodatkowo jeszcze jeszcze 1 kontekst istotne to już strach, kiedy w Polsce trwa rozkręca się kolektywizacji rolnictwa tutaj w tej relacji cytowany przez pana redaktora pojawia się spółdzielnia produkcyjna to jest jeszcze dodatkowy element tego oddziaływania na wieś i pokazywania, że tylko uspołecznione rolnictwo takie masowe wespół zespół może sobie poradzić z takimi problemami dyskutują zapewne specjaliści od walki ze Stanko, żeby Zielona na większy większych Sarah arach większych gospodarstwach łatwiej walczyć ze stonką tutaj ich średniaków z małymi Polakami, ale tutaj był ten wielki wpływ ten wielki nacisk na na wieść co te pokazują relację, że m.in. wykorzystywano to do rozpracowywania niechętnych chłopów do wskazywania tych chłopów kułaków jak wtedy nazywano którzy, którzy gdzieś tam są przeciwni władzy ludowej i kolektywizacji, więc warto ich namierzyć przy okazji, oskarżając o to, że nie chcą walczyć ze stonką nie chcą się przyczynić do do zwycięstwa nad nad tym amerykańskim dywersantów no to tak przy okazji powiedzmy, że jednocześnie wraz z całą tą akcją teraz łączy się ona wtedy miał takie hasła, ale nawiąże do innych czasów może, kiedy powiem cały naród zbiera stonkę tak takiego hasła aż po pojazd pojawił się również no represje wobec tych, którzy nie przyłączali się do tego Narodowego ruszy po czy pospolitego ruszenia, bo wymierzono grzywny do 3000zł albo orzekano karę prac poprawczych do 3 miesięcy dla osób, które nów właśnie z właściwym takim zaangażowaniem mnie włączały się tą akcję zwalczania stonki nie mówiąc już też o tym, że przy okazji jak pan powiedział załatwiano inne sprawy poza pokazywaniem jak dobre jest kolektywne rolnictwo to jak niedobry kościół, bo mówi się rok o również na jakiś tam szykanach wobec księży, którzy nawoływali do powstrzymywania się od zbierania stonki w niedziele także akcja była pierwsza do również nie tylko propaganda na tak, ale również działania represyjne czy można by wręcz powiedzieć, że ta ta akcja przeciw tankowania to jest trochę też trochę stalinizm w pigułce, bo to jest właśnie wejście państwa wejście państwa na wnieść wielki ruch wielka mobilizacja, jakby totalne łączenie różnych banków rozmawiamy tu się pojawia właśnie w kasku chciałem kolektywizacja imperializm mobilizacja młodzi, którzy też są ważni jak też to na tę akcję wyrywanie z domu jak takim kolektywie wspólnie pracują nad na światło na świetlaną przyszłością polskiego do ojca wydawał jednak bardzo znacząca no we wspomnianym art. Marka Cancellara pojawiają się informacje, które muszą robić wrażenie nawet dzisiaj ktoś po prostu przeprowadził taki chyba badania statystyczne w tej całej historii no i z tych ba badań wynika, że tylko 1952 roku dla chłopów organizacji masowych przeprowadzona 37 117 pogadanek stąd wydrukowano 30 000 000 kolorowych nalepek właśnie na tym pudełka zapałek, których pan mu 180 000 kolorowych plakatów 1 170 000 ulotek obwieszczeń i instrukcji 50 000 broszur dla dorosłych 450 000 dla młodzieży radio i radiowęzły nadały 2489 pogadanek i komunikatów kina te w większości objazdowy odnotowały 11 145 seansów filmów i stąd naprawdę się to czyta to jest jakaś gigantyczna akcja chyba ja nie wiem czy w ogóle jeszcze kiedykolwiek im inne na tego typu akcja została w czasach PRL-u powtórzony ja od razu nie przypominam, że to jest cytat z tez pana za 70 tych pokazujące jak pewną obsesję propagandy PRL w ogóle na temat rolnictwa to jest zapisać gazem dzienników Mieczysława Rakowskiego pierwsza połowa lat siedemdziesiątych jak jest dyskusja o tym na biurze politycznym czy ma jak ma brzmieć list biura politycznego premiera rządu PRL do rolników przed zbiorami, żeby ich do mobilizować do tych do tych zbiorów, żeby się postarali, żeby plany były lepsze i Rakowski w swoim Dzienniku, że rolnik nie potrzeba, żeby premier Sławoj Składkowski do niego pisał, bo on wiedział co ma robić przed wojną i my to jest właśnie tak o tym jak się patrzy na kampanie właśnie ziemniaczane kampanie zbioru zasiewów traktory wyjeżdżające w pole kombajny to jest chyba jakiś fetysz tej propagandy, na które służy też właśnie wielkiemu mobilizowaniu narodu do pracy narodu pamiętajmy cały czas się wtedy ostatnia chwila, kiedy jest naród Polski jest jest jest narodem chłopskim trwa dopiero wielka przeprowadzka do przemysłu do miast, ale większość Polaków wciąż jeszcze inaczej cały czas wywodzi się wywodzi się ze wsi potem temat stonki, która może zmniejszyć uprawy w jaki sposób może przemawiać do do wielu z nich no wszyscy zostali włączeni do walki i do akcji propagandowej Maria Kownacka w dwutygodniku przysposobienie rolniczej wojskowe to jest jeszcze przed pięćdziesiątym rokiem publikuje wiersz, ale który zaczyna się do alarmowego dzwonka wciska się nasz próg, kto stonka groźny straszliwy wróg no dowiadujemy się również, że nawet Leon Kruczkowski w końcu przecież całkiem niezły dramaturg wystawia w teatrze kameralnym dramat w odwiedziny akcja toczy się w pięćdziesiątym drugim roku i w to jest stacji Doświadczalnej Instytutu ochrony roślin i tam właśnie podejmowany jest temat badania nad wstążką sztuka podobno nie zrobi jakiś wielkich karier, ale chyba też nie zrobił kariery wierzysz w końcu no tak popularnego autora, jakim jest Jan Brzechwa z i muszę powiedzieć, że mnóstwo miałem w domu książek typu Brzechwa dzieciom bardzo dużo czytałem swoim dzieciom i nigdzie nie znalazłem wiersza stonka Bronka i dopiero dzisiaj po raz pierwszy w życiu właśnie na ten wieś trafiłem całkiem zgrabnie to typowo po brzeg owemu napisany, żeby może słuchacze mieli taką próbkę to no i pasuje zresztą trochę do naszej historii to przeczytam fragment w maju, więc pewnego Cionka, gdy przygrzeje prom Słonka z ziemi wprost wyłazi stonka, więc małżonek małżonka brat siostra i Świrek ciotek wujów długi szereg cała liczna rodzina tak historia się zaczyna, gdzie ziemniaki w polu rosną zielenią liście wiosną stonka widzisz wierzyliście do nich dąży oczywiście i rodzinę całą woła prędzej stawać dookoła po kolei do ogonka tak na żer wyrusza stonkę witam, więc małżonek małżonka tak dawno świetny jest naprawdę, ale nie wiedział chyba, chyba że kwas włączył się do akcji propagandowej na rzecz na rzecz walki ze stonką, czyli poszło o szerokim frontem jak to się mówił przypomnimy Kruczkowski Leon Kruczkowski jest wtedy prezesem związku literatów polskich ten pierwszy literatem również urzędy to jesteś no i literatem blisko związanym z partią więc, jakby tutaj wypełnił wypełnił zadanie, jakby tworzenia socjalistycznego dramatu, bo to ciekawe przedstawienie przez liczbę jak ten dramat jak ten dramat wyglądał no bo tam jak wszystko po socrealistyczną sztancy właśnie byli dobry kolektyw musiał być dobry kolektyw musiał być wróg musiał wielki problem po prostu jak zrobić taki wielki wielki dramat o stonce na torze dzisiaj zapomnieliśmy o większą o stan tej bramce to niestety tych wtedy niestety no chyba sam Brzechwa się tego wstydził no, jakby ktoś skutecznie musiały zapewne już po roku pięćdziesiątym szóste z tego się z tego wycofać lub też jego jego jego spadkobiercy wydawcy też, jakby tego uznanego za wstydliwe jak jak widać epizodu nie musi nie chcieli pokazywać no cóż coś jest na rzeczy boja, żeby w tych moich poszukiwaniach właśnie, kiedy znalazłem wierszy i z tej strony właśnie, gdzie znalazłem ten wiersz przeczytają fragment nie jest napisane, że to nie jest wieś od początku do końca to znaczy no takiej informacji nie ma, choć zakładam, że ci, którzy umieścili ten wiersz na stronie pewnie by powiedzieli, że to są flagi czy napisali, że to co jakiś fragment, więc nie ma informacji, że to są fragmenty tylko, że jest to cały wiec w no i co zwróciło moją uwagę Otóż w jakim materiale opisującym właśnie tę historię wiersza stonka Bronka przywołany jest taki oto fragment z adnotacją, że właśnie Brzechwa również pisał to wszystko zgodnie z linią propagandy ten fragment brzmi tak tak panoszą się szkodniki słane do nas z Ameryki, które na to wróg jest gotów zrzucać stale samolotów no, więc może się odezwą do nas teraz jakiś znawcy twórczości Jana Brzechwy, skąd się, że ten fragment, który teraz przeczytałem o zrzucaniu samolotów stonki, którego nie ma wersji wiersza, który można znaleźć w sieci co tu się wydarzyło że, że właśnie taka sytuacja może rzeczywiście jak pan mówi ktoś próbował poprawiać wizerunek wielkiego przecież po poety no coś po manipulował trochę z tym pierwszym, żeby nie było tak na hali tak jak znaleźć wydania tego okresu pewnie tam była byłaby prawda to co Brzechwa napisał zresztą ilustrował to ilustracje były to Szancera, więc jak też najwyższa najwyższa klasa lustratora dla dzieci no więc, jakby to to to był to była historia dzieci na pełnym napełnią Francja mamy jeszcze jakieś 34 minuty naszej rozmowy, więc teraz chciałem na koniec pana zapytać czy kiedykolwiek nowo to na początku ustaliliśmy, że ani tak, że takiej stuprocentowej pewności nie ma czy jakaś tam stonka nie wypadła z amerykańskiego samolotu, ale czy był taki moment, w którym oficjalnie w Polsce pada że powiedzieli tak jak się w ogóle robiło prawda rozliczenia okresu stalinizmu po 2 pod wieloma względami tak to było kłamstwo to była hucpa to była głupia propaganda nie było żadnych zrzutów Amerykę z amerykańskich samolotów kaście ta stonka się po prostu rozpanoszyły jak to się zdarza czasami z takimi mrocznymi robakami i tyle nie spotkałem się z rozliczeniem propagandy zastąpi KE trudno, bo strzegły czy coś takiego naszego zaszła być może uznano, że problem problem, bo rzeczywiste, więc może jak mnie nikt nie chciał się pastwić nad NATO nad tą kampanią tutaj też warto na marginesie dodać, że Polska np. tnie przeciwieństw do związku Radzieckiego nie wysłała oficjalne noty do do Waszyngtonu z protestem przeciwko temu Zdrojewskiemu atakowi bronią biologiczną jak z Moskwą coś takiego zrobiła chyba stąd muszę zapomnieć może uznano też są większe rzeczy do atakowania tutaj są wielkie rozliczenia trzecie czy propagandy czy literatury czy w naukach biologicznych przez wielki spór o ósemki, czyli jakąś taką Lechię hochsztapler stwór naukowe i chyba chyba ta ta stonka, jakby została zapomniana wasza walka z nią cały czas trwała, więc może też nie chciano podkopywać tej tej walki o o jak najwyższe plony ziemniaka, a czy skoro poszło takie noty do Waszyngtonu to to czy znany jest znana jest panu reakcja właśnie Zachodu na te oskarżenia, że to oni zrzucają stonkę to był chyba takim taki moment, że tutaj w dyskusji między supermocarstwa mi raczej raczej nie była, więc pewnie potraktowane jako jakąś kolejną hucpę Stalina i nie nie spotkałem się wobec informacji o tym, że jakaś stanowczą odpowiedź się się znalazła mam chyba były większe problemy można wpływać na linii na linii między nami nie USA ZSRR i chyba tą flanką po prostu się Waszyngton nie przejął no można powiedzieć, że problem, żeby większość na dobra sprawy co też padło w naszej rozmowie można by podciągnąć trochę taką ściankę do broni biologicznej, a więc to jednak jest użycie broni marszałek regionu dokładnie jak będzie uderzeniem w największych jak naj naj naj podstawowe podstawowe podstawowe, czyli produkcja rolna nowość w bardzo dziękuję za dzisiejsze spotkanie pan dr Tomasz Leszkowicz pismak Orka autor książek oblicza propagandy PRL był gościem audycji dziękuję za rozmowę bardzo dziękuję widzenia podziękowania dla Małgorzaty Wyszyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki życzę państwu dobrej nocy Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj podcastów TOK FM bez reklam, oraz sprawdź jak działa nowe internetowe radio TOK+Muzyka. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj wygodniej w aplikacji!

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA