REKLAMA

KultOFFe: Miguel de Cervantes "Don Kichot z La Manchy"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-06-07 11:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
25:43 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
po czasie lata Szanowni Państwo słoneczko wakacje zapasem więcej czasu, aby czytać książki i podejrzewam, że wielu naszych słuchaczy tę książkę już dawno przeczytało, ale być może to jest dobry moment, żeby do niej wrócić albo dla tych państwa, którzy książki nie znają sięgnąć po raz pierwszy książka fascynująca absolutnie, chociaż pewnie wszyscy się zgodzić z tą opinią Nabokov nienawidził tej książki, bo uważał, że pokazuje świat nieczuły na Rozwiń » cierpienie brzydotę smród natomiast Dostojewski głównym bohaterze upatrywał Chrystusa postać Chrystusa w pewnym sensie pan prof. Jan Hartman filozof publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego opowie dzisiaj państwu więcej opowieści Don Kichot jest zamach czy de Cervantesa dzień dobry panie profesorze dzień dobry od razu odniosę się do pochowania lolity tak chyba tylko trochę udawał, że nie lubi Don Kichota w liście są liczne nawiązania Janus Don Kichota, zwłaszcza litanii jedno jego nastoletni muzycy jak wszyscy chyba kochają Don Kichota i wszyscy czytali, zwłaszcza jeśli są dziećmi, ale nawet dla dzieci są wersje czytasz tę książkę zwykle kilka razy np. w rytm kolejnych tłumaczeń mamy w Polsce 3 w tej chwili kursujące wspaniały tłumaczenia Edwarda moi państwo czarnych oraz Wojciecha hali San najnowsze wydane kilka lat temu, jakby z okazji 400 lecia premiery Don Kichota i to wszystkie tłumaczenia są niezwykłe każdy ma swoje 1900 każde warunki od 1605 ukazał się 1605 pierwszy to 1615 drugi to są tak naprawdę 2 książki w 1, bo po drodze ukazała się taka anonimowa satyra na Don Kichota inna Cervantesa coś w rodzaju taki prześmiewczy kontynuacji pierwszego tomu pewien rodzaj plagiatu prawdopodobnie wyszło to z kręgu wielkiego konkurenta Cervantesa, czyli Lope de Vegi pod pseudonimem Alonso, a landa ktoś opublikował taką sobie z działką dosyć jarmarczną no tak podróbkę Don Kichota o to, żeby zdyskredytować Cervantesa i sady Cervantes podjął wyzwanie napisał swoją kontynuację, której zresztą sam pan sajgonki, choć jako lektorzy Czytelnicy do pierwszej części oburzają się i postanawiają wszystko sprostować to jest niezwykły przypadek w dziejach literatury, kiedy no taka występuje jakaś konkurencja między autorami z tego rodzi się nowe dzieło to drugie drugi tom jest o wiele bardziej taki refleksyjny poważny to jest książka znacznie większym ciężarze gatunkowym i teraz połączenie ich obu stwarza ten niezwykły efekt najpierw pytamy tak po prostu satyr trochę parodię trochę satyry, a potem czytamy coraz większym stopniu poważny powieściowy traktat o o życiu o losie człowieka o chorobie psychicznej miłości wielu innych rzeczach, więc to też należy wspaniałości tej książki i niezwykła historia no oczywiście ona potem przez 400 lat obrosła niezliczonymi zapożyczeniami cytowania w różnych obszarach kultury wysokiej i popularnej począwszy od baletu i muzyki poważnej wszyscy pewnie znam Straussa Don Kichota aż po najbardziej potoczne wręcz reklamowe marketingowe zastosowania oczywiście język potoczny, który przyjął wiele motywów z tej książki na czele z Don Kiszot teorią i walką z wiatrakami chyba nie ma bardziej czytanej wielbiony i książki w dziejach literatury na pewno nie ma książki część wznawianej tłumaczonej to jest nie tylko arcydzieło sztuki wysokiej prawdziwej literatury wręcz uważane za taki kamień milowy w dziejach powieści kości kamień węgielny dzięki powieści, ale to jest także dzieło kultury masowej, a sam Don Kiszot, który jest błędnym rycerzem szaleńcem de facto okazuje się triumfatorem w dziejach rycerstwa, bo chyba nie ma innego Rice za łącznie z Orlando szalonym i Arturem, który byłby tak sławny i tak triumfujący jak jak Don Kichot żal co wg pana panie profesorze przyciąga, dlaczego właśnie banki od przyszłej przyciąga co tam takiego jest pytać pewne mistrzostwo rzemiosła opowiadania historii historii czy też jakaś znajomości gatunku ludzkiego czy w końcu w przygody, które nas onieśmiela ją też w pewnym sensie i pan ta książka wspaniała przez swoją wielowarstwowość i taką totalną sieć zarówno pod względem literackim, jaki pod względem swojego swojego przesłania można je czytać trzeba kilka razy, żeby odkryć wszystkie warstwy no mówię do w pierwszym rzędzie jest to po prostu lekka powieść satyryczna można ją porównywać gan tłum partnerów LM Raabego książką więcej pół wieku starszą jest to też coś rodzaju parodii literackiej, a tym samym pewien traktat o literaturze i poezji, ale jednocześnie popisowy to jest epoka, w której sztuka polegała na popisie i to jest wielki popis literacki jest tam bardzo wiele wierszy, które niby mają parodiować taką dworską poezję miłosną, a tak naprawdę są prawdziwymi dziełami sztuki, więc jest ogromna radość obcowania z niezwykle taką błyskotliwą literaturą jest wspaniała zabawa jest po prostu taki taki potencjał satyryczny patrol parady stycznej jest jakaś Panorama życia w Hiszpanii pewnego rodzaju może niezbyt ostra jednak krytyka feudalizmu absolutyzmu stosunków społecznych, jakie wówczas panowały są tam nawet aluzje wypędzenia Żydów, które miało miejsce 100 lat wcześniej, więc to jest książka również pouczająca mówiąca co się o tym jak się średniowiecze kończyło zaczynała się epoka nowoczesna, ale potem to książka staje się atrakcyjna również w innych warstwach jest to jeden z pierwszych takich modernistycznych traktatów psychologiczny, który od razu bierze sobie na warsztat nieco innego tylko osobę chorą psychicznie w tej naszej współczesnej epoce szalejącej empatii jeśli tak można powiedzieć opowieść o chorym psychicznie jego i jego losach jego sytuacji społecznej jego życiu wewnętrznym i boryka się z chorobą jest czymś niezwykle interesując Don Kichot jest biednym oburzają szlachcicem gdzieś tam znikąd jakiś kompletny prowincji, który prawdopodobnie całe życie choruje psychicznie w pewnym momencie jego i jego Mania jego urojenia wielkościowe zaszły tak daleko wygonił go do obu w poszukiwaniu jakiś urok urojonych przygód zgodnie z jakimiś urojeniami, żeby nie powiedzieć wręcz halucynacjami i ta opowieść o człowieku który, który no żyje 100 roku o stara się zachować w tym wszystkim jakąś godności sama w sobie czymś fascynującym, a jednocześnie jest to człowiek, który iść no i dziś jak przeżywa kryzys wieku średniego jak czytałem ostatnie tłumaczenie Harrisa to sam miałem tyle lat co Don Kichot i tak to właśnie odczytywałem jako książkę o sytuacji egzystencjalnej mężczyzny 50 letniego, który chcę się jeszcze wydaje, że gra w zielone, że jeszcze wszystko może się wszystko może zacząć od nowa, ale przekonuje, że już niema NATO siły tak naprawdę no i przede wszystkim dla mnie w każdym razie jest wspaniała książka o miłości chyba to, że to jest romans jednak, a więc coś więcej niż taka analiza charakterów ludzki z dystansem prowadzona więcej niż satyra, ale taki gorący romans ja podchodzę miłości to jest w książce najbardziej atrakcyjne wydaje mi się jak należy karać do tych, którzy uważają, że w centrum tej książki pisał i komplikacji złożoności formalnej wielowątkowości takich gatunków włości w centrum tej książki jest jednak romans miłość Don Kichota do idących, dodając coś i czyli ulicznej jak chce Fedak tłumaczy nowego przyp autor nowego przekładu hali cudeniek i to jest moim zdaniem przewodni przewodni wątek tej książki jej przesłanie jest takie, że nawet jeśli jesteśmy na dnie jeśli nasz nasza podmiotowości zupełnie zdegradowana np. przez chorobę psychiczną to i tak możemy zachować godność sens życia przez to, że choroba nie jest w stanie szaleństwo nie jest w stanie zniszczyć na nas idei dobra idea cnoty, że póki będziemy od odnosić do najwyższych idei najwyższych wartości to nawet pomimo największej słabości wręcz szaleństwa choroby psychicznej przyczyniamy się do tego co co w świecie najlepsze służby dobru to apoteoza tej intuicyjnej prostej chłopki, który się zakochał prawdopodobnie już trywialny dziewczyny oznacza wykreowanie w niej rozdmuchany jest w jej osobowości tej w tym małej Iskierki jakiegoś dobra i piękna, które go kiedyś zachwyciły i on tę swoją ukochaną idealizują wręcz, wymyślając tak naprawdę tworzy dla rzeczywistości to nie ta prymitywna chłopka jest rzeczywistością tylko ta cudowna wspaniała istota, którą osobie wyobraża to przesłanie że, że miłość kreuje, ale kreuje prawdziwie, bo w oparciu o cnoty piękną w tym ukochanym obiekcie to przesłanie wydaje mi się w całej tej książce najważniejsze i ono jest powrócimy do niego panie profesorze, a informacja jest pan tak po informacjach pan prof. Jan Hartman Uniwersytet Jagielloński dzisiaj Don Kichot te informacje o 1120 w czasie państwa moim gościem jest pan prof. Jan Hartman filozofii publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego dzisiaj Don Kichot te z la Manchy Miguela de Cervantesa i o tej książce rozmawiamy i jeżeli ktoś nie jest na to myślę, że warto sięgnąć każdy, kto jest na to warto sięgnąć po raz kolejny swoje pan panie profesorze o chorobie psychicznej, ale się to taki też interesujący wątek nie tylko Cervantesa, ale powtarzające się w literaturze, czyli ta próba znalezienia pobierze granica po drugie, jakiegoś jakiejś równowagi pomiędzy tym co rzeczywiste i nierzeczywiste tym co jest realna tym co wyobrażone takie płynne choćby przenikanie przechodzenie z 12 tak ma pan rację przypomnijmy sobie obraz Goi rozum śpi budzą się demony demony są obecne bardzo wielu dzieła epoki baroku jako symbol niemocy rozumu takich sił, które ogarniają człowieka mocą Igor i rozum i jego samokontrolę odbierają władzę nad sobą i dla tej epoki pytani o to co może zrobić podmiot poddany presji takich strasznych sił, które niszczą jego tożsamość, bo tak rozumiano chorobę psychiczną jako przykład czy przypadek takiej utraty samokontroli owładnięci z zewnątrz to kwestia zachowania siebie zachowania podmiotowości była w tamtej epoce począwszy od przełomu szesnastego siedemnastego wieku kluczowa się np. odzwierciedla śnie nocy letniej Szekspira, a i odsetki Loska odpowiedź taka, że tym co zostaje czy rezydują szaleństwa i utraty samokontroli jest zdrowy rozsądek ten Spodek, czyli inaczej dupek przepraszam za słowo jest centralnym bohaterem powieści, który wychodzi z nich triumfująca dzięki swojej prostocie umysłu również dziełem poświęconym temu zagadnieniu jest traktat filozoficzny medytacji filozofii pierwszej Kartezjusza książka o 20 lat młodsza od późniejsza od Don Kichota Kartezjusz stawia pytanie co może wiedzieć człowiek, który jest chory psychicznie na dodatek jest jeszcze takie samo Don Kichot owładnięty przez czarowników kontrolowany ma miliony przez zewnętrzne wrogie siły Otóż odpowiedź Kartezjusza jest taka, że w Maszewie, że wieś żyje może się tego życia trzymać co więcej odkrywa w sobie idee najwyższej doskonałości ideę Boga i nieskończonego dobra, ale i tej idei nie mógł być autor tej idei nie ma zaszczepił w nim żaden zły demon to samo mamy w czasie domki chodź tą samą odpowiedź być może Don Kichot jest żałosnym starzejącym się mężczyzną chorym psychicznie, którego wszyscy szydzą sobie drwią, chociaż spotyka się także 0 i wyrozumiałością litością trzeba też zauważyć, ale w każdym razie z Lechem przegrany ściekiem, który tego choroba zniszczyła życie w tym nic nie osiągnął, ale on ma 1 rzecz on ma swój geniusz wewnętrzny konsekwentne nastawienie wierne trwanie przy idealnej miłości przy i ideale Najwyższego najwyższej ludzkiej doskonałości Najwyższego ludzkiego dobra, którego personifikacją ich postawą jest obrażona ból cyny, który właśnie dzięki tej mocy, która wnuki, choć mimo szaleństwa jako zachowuje staje się bardziej realna niż ta wiejska dziewczyna ideału jest ważniejszy od rzeczywistości to jest przesłanie tej epoki i ja to za tę książkę kocha całą epokę za bardzo głęboki murali i za to największe przesłanie, że rzeczywistość cnoty rzeczywistość dobra jest wyższa niż rzeczywistość fizyczną dana przez zmysły i powstająca ginąca, ulegając różnym przekształceniom zniekształceniu w dziełach epoki ciągle pojawia się motyw zwierciadeł snu nie odróżnia wolności snu jawy kwestionowanie realności rzeczywistości z tym się to epoka boryka się od Szekspira, bo do Kartezjusza i później i odpowiedź zawsze pada ta SA, że to co zostaje w tym pomieszaniu w tym matrixie w tym w tej grze złudzeń tych grze luster zwierciadeł, które odbijają się wzajemnie to co zostaje to dobra Wola kierująca się ku najwyższym wartościom to jest triumf Don Kichota wprawdzie są one też na końcu uśmierca Don Kichota każe mu powrócić do rozumu jest pewnego rodzaju rozczarowaniem to jednak Don Kichot zmartwi staje w kulturze niejako przywrócony rozumowi, ale właśnie ja jako ten, który jest sobą jako błędny rycerz błędny rycerz jedyny w historii, który osiągnął sukces błędny rycerz to jest taki, który błądzi po kraju już w poszukiwaniu wspaniałych rzeczy, których mógłby dokonać i on w pasach rzeczkę dokonuje duszy każdego czytelnika przez od 400 lat jest książka, która najbardziej zatwardziałe serce jest zdolna natchnąć ideałami miłości i uwielbienia dla cnoty tak, ale też mamy pewnego rodzaju dialog z takimi romansami rycerskimi, gdzie właśnie ci błędnym rycerzem całkiem na poważnie całkiem zdrowi na czele i duszy umyśle walczą z przeróżnymi potworami, aby uwolnić ukochane sobie osoby, która zostaje się pani profesor życie zgodzi, że pan tutaj z Dostojewskim, który upatrywał w tej postaci i ochotę tak i tak taką figurę Chrystusa właśnie odrzuconego wyśmiane go jednocześnie cierpliwego tak i pięknego w pewnym sensie pozytywnego dobrego tak jak zdecydowanie z tą na romantyczną interpretacją i powieści gorące dlatego dla mnie Don Kichot to jest Stalą soki Hanną to jest ten Kimon jest ja chcę mu przywracać go rzeczywistą tożsamość nie zmienia ci tego, że on ma prawo być Don Kichotem i mieć swojego zwariowanego Danka Geremka konia i swoje zwariowane przygody, bo tego właśnie chciał, ale też jest tym kim jest i przezwycięża swoją mierną kondycję życiową, wznosząc się wyobraźnią siłą ducha ku czemuś co dla zwykłych ludzi jest jednak niedostępne oczywiście, że szaleńcy zawsze jakiś sposób pociągali artystów i robi też w swoich społecznościach wrażenie swoją wolnością swoją niezwykłością swoją zdolność przekraczania granic w Rosji jak wiemy jest kategoria Świętego szaleńca urodziwego między szaleńcem wieszczem, więc kimś opętanym jednocześnie kimś, kto przemawia głosem proroczy granice są zatarte oczywiście serwami z tego korzysta jest i wykorzystuje naszą obecną w Imaginarium związane z szaleństwem z chorobą psychiczną, które wówczas może było trochę inne niż dzisiaj do tego, żeby wykreować tę wspaniałą postać ta paralela z Chrystusa jako taki wrzątkiem rozumianym, który jednocześnie jest i prorokiem, jakiego świata, którego nie można nawet sobie wyobrazić ta ta paralela i jak najbardziej do mnie do mnie przemawia natomiast jest też odniosła tego co pan wcześniej powiedział przypominając, że ta książka jest jednak parodią romansów rycerskich atesty no to ta uwaga niejako ją trochę deprecjonuje no tak Don Kichot Cervantesa oczywiście jest partią jakiś sposób i no jest z książką, która jakiś polemizuje z tradycją literacką romansów rycerskich, a przez to stałą są tradycją feudalizmu czy feudalnych średniowiecznej kultury to prawda, ale nie jest to w tej książce najważniejsze bynajmniej to po pierwsze po drugie te ta tradycja literacka, z której te jarmarczne romanse marne takie można pić ówczesny Arlekin wychodzą wcale nie jest słaba to nie jest tak wszystko jest diabła warte jest śmieszne żenujące żałosne, bo w tradycji Roma ulica Sikorskiego mamy też wielkie dzieła Szkota Justa zresztą mamy po Polsce po polsku wybór rozmaitych średniowiecznych późno średniowiecznej historii historii opieki w tym melodyjnie tam są też dobre opowiadanie o Tristanie i Izolda też w jakim sensie należą do tego nurtu tych romansów form świeckiej literatury romansowy i rycerskiej także to polemizowali z tym wcale nie jest takie proste to nie jest takie łatwe zadanie rozwiał nasze serwują też, bo to jest mocna tradycja literacka łatwo się wyżywać na jakich podróbka, ale do uderzania w Orlando szalonego co mi się duże wyzwanie literacki, ale Cervantes tych wyzwań nie bał, owszem, Don Kichot jest też pewnego rodzaju traktaty literackim jest pewnego rodzaju eksperymentem językowym już to jest coś fantastycznego mamy kilka języków równolegle taki podniosły sztuczny język no właśnie takiej takiej kultury rycerskiej dworskiej albo właściwie czegoś co sobie ludzie niższych Stanów mogli wyobrażać jako, jaką kulturę rycerską mamy język gminne mamy rozmaite sztuczki językowe takie środki stylistyczne, które dopiero wtedy były przez ówczesnych autorów znajdowano jakiś taki litanię powtarzającymi się z chorobami, które sprawiają wrażenie taki szlachetny monotonii taki mam mam liczną ości to różne rzeczy się dzieje tam na poziomie języka są na ten temat całe traktaty to jest książka, która obrosła nieprawdopodobną literaturą co teraz mówi zupełnie amatorski jest po prostu czytelnikiem tej książki czasy zdawać sprawę, że to jest kosmos historia interpretacji Don Kichota ten ogon, która te, które kobieta za sobą ciągnie to jest kawał historii europejskiej literatury europejskiej kultury, a przecież na początku jest kometa, którą jest no jednak utwór mimo wszystko leki dostępne pewne przynajmniej warstwa dla każdego i utwór, którego autor jest powiedzmy sobie nie kontur nową postacią to jest niesamowite, że to jest książka, która też łączy różne grupy społeczne one ponadczasowa łączy różne epoki podoba się wszystkim podoba się też udział i młodym starszym zupełnie Starym łączy łączy pokolenia łączy epoki łączy różne warstwy społeczne to nie jest książka wyłącznie należąca do kultury wysokiej to nie jest książka jarmarczne pospolita to nie jest żaden Harry leki to jest książka dla wszystkich tak naprawdę nie dla wszystkich dla ikon jak tako rzecze Zaratustra Nietzschego, który to książce mówił kilka tygodni temu też książka naprawdę dla wszystkich dla młodych starych ludzi siedemnastego wieku 2001. to jest jedyna taka książka nikomu się coś takiego nie udał dziękuję panie profesorze pan prof. Jan Hartman filozofii publicysta Uniwersytetu Jagiellońskiego poleca Don Kichot te z la Manchy Miguela de Cervantesa bardzo dziękuję informację już za kilka minut o godzinie 1140 dzisiejszy program przygotował Paweł Ziętara, a nad jakością naszych połączeń czuwał Szymon waluta Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA