REKLAMA

Walka o Pomnik Czynu Rewolucyjnego w Rzeszowie

A teraz na poważnie
Data emisji:
2021-06-08 12:40
Prowadzący:
Czas trwania:
16:15 min.
Udostępnij:

38 metrów rzeszowskiej niezgody. O losie rzeszowskiego Pomnika Czynu Rewolucyjnego rozmawiamy z Ireną Paterek, społeczniczka, która zgłosiła do ubiegłorocznego Rzeszowskiego Budżetu Obywatelskiego projekt „Odzyskanie i rewitalizacja pomnika Czynu Rewolucyjnego” oraz dr Łukaszem Zarembą z Instytutu Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
trwają jeśli Rzeszów jest wielkim polskim laboratorium to historia i spór o pomnik czynu rewolucyjnego w Rzeszowie w tym wszystkim zaklęta jest chyba w ogóle cała Polska współczesna historia i spory, które toczymy gośćmi tej części programu są Irena Paterek społecznie społeczniczka, która zgłosiła do ubiegłorocznego rzeszowskiego budżetu obywatelskiego projekt odzyskanie i rewitalizacja pomnika czynu rewolucyjnego dzień dobry dzień dobry państwu i dr Łukasz Zaremba z Rozwiń » Instytutu kultury polskiej Uniwersytetu Warszawskiego dzień dobry dzień dobry proszę państwa ten rozpoznawalny w całej Polsce pomnik czynu rewolucyjnego w Rzeszowie ma bardzo burzliwą historię może opowiedzmy ją najpierw telegraficznym skrócie, jakbym mógł prosić o to panią Paterek jej pomnik czynu rewolucyjnego stanął w 1974 roku staraniem Władysława Kruczka pierwszego sekretarza komitetu wojewódzkiego i założeniu był własnością publiczną i przez wiele lat pomnik skały, że centrum miasta nie wzbudzał większych kontrowersji, a aż 2 tysiące 2006 roku Rada Miasta głosami radnych PiS i ligi polskich rodzin podjęła decyzję o sprzedaży działki, na której stoi pomnik z zarządu za dużo powiedziane właściwie darzy właśnie 1 spadek wartości procent wartości, czyli około 30 000zł za działkę w samym centrum miasta i działkę, na której parking i ich ten pomnik chodziło o zwrot terenów, które zostały za czasów komuny zabrane zakonnikom tłumaczyli pomysł wnioskodawcy i na tym terenie zakonnicy wybudowali parking podziemny i ogrody tzw. ogrody włoski, ale w 2016 roku weszła ustawa, która zakładała wyburzenie wszystkich śladów i władzy totalitarnej, czyli władz komunistycznych i ten pomnik został przeznaczony do wyburzenia, ponieważ rzekomo reprezentuje prezentuje jakieś wartości totalitarne na całość jest ta ustawa, która zakazuje przestrzeni publicznej lansowania właśnie systemów totalitarnych można powiedzieć to jest ustawa z dekomunizacją ca pomniki tak jest czasem ten pomnik przez tyle lat stoi w centrum miasta i teraz właściwie już nikomu nie kojarzy się z władzą totalitarną, a pokolenie, które dorosłości tego pomnika w ogóle nie ma pojęcia co ten, kiedy ten pomnik powstał, dlaczego powstał nawet nie bardzo wie jak ten pomnik się dokładnie nazywa wprost jest to w pełni, który ma chcę, który budzi pewne erotyczne skojarzenia, ale nazywany jest też osiedle usiana instytucjami naukowymi i po prostu nikt go już absolutnie nie kojarzy z jakim systemem totalitarnym, tym bardziej że Marian konieczny, żeby założył, że ten pomnik lub, że to zdobycz pomnik czynu rewolucyjnego czynu rewolucyjnego okresu międzywojennego czynu rewolucyjnego te ludności, która walczyła o swoje prawa w czasach międzywojennych walki ubogiej ludności swój byt zresztą postacie, które są na pomniku bogini Nika chłop robotnik żołnierz Polski żołnierz nie są u o nie są uosobieniem jakieś dyktatorskie ideologii w znacznie bardziej z komunistyczną przeszłością kojarzą się budynki komitetu PZPR była budynku komitetu PZPR czy WRN wojewódzkiej rady narodowej jakoś nikt nie chce burzyć, a specjalnie właśnie władze wzięły się na ten punkt na łosia, ale o to jak powiedzieliśmy to jest w tym pomników zaklęta jest cała Polska no bo przecież spory o pomniki o relikty okresu komunistycznego toczą się w całym kraju, ale ciekawe jest to, że przez te 30 lat rzeszowski pomnik nieco zmienił swój kontekst dr Łukasz Zaremba no ten pomnik pewnie zmienił swój kontekst jak każdy pomnik zmienia i swoje znaczenia i jest osadzony w tym co lokalne historiach prywatnych historiach społeczności tak dalej tak dalej, więc to też odpowiada jakiemuś szerszemu zjawisku, którego pan redaktor nawiązywał, ale my nie wydaje się bardzo ważny to jakim językiem będziemy bronić tego pomnika jak po pierwsze, że działania pani Ireny grupy osób, która zgromadziła się wokół pomnika ciekawe ważne wydaje się to, że przyjęliście gole aktywną to znaczy, że nie bronicie pomnika po prostu tylko, że próbuje, czego odzyskiwać odnawiać odświeżać tak dalej tak dalej jest to pierwszy zwykle reagujemy za pójść znacznie przyspieszy zwykle tylko reagujemy na gesty władzy, która w ramach ustawy dekomunizacyjnej z 2016 roku dąży do wytarcia z wspólnego krajobrazu wszelkich śladów przecież nie komunizmu, bo tego nigdy w Polsce nie było, ale komunizm jako pojęcie bardzo otwartego, w którym który mieści się to co akurat jest naga na rękę władzą władzom centralnym, więc to hasło będą wpisywane bardzo bardzo różne bardzo różne treści przypomniała pani, że ten pomnik ze szkodnikiem czynu rewolucyjnego może odwoływać się albo bardzo konkretnych celów rewolucyjnych takich jak przedwojenna bunty chłopskie i strajk chłopski i wielu innych tak tak jak dzisiaj również każe nam pytać o to czym mógłby być czym jest czy może być czyn rewolucyjny czyn rewolucyjny jest, a co nie jest tutaj bardzo trudno powiedzieć w tym miałoby być coś społecznie społecznie szkodliwego, ale oczywiście tego pomnika można bronić jako dzieła sztuki i tutaj jest wyjątkowy, ponieważ bardzo mało obiektów polskich krajobrazach bardzo mało obiektów rzeźbiarskich to obiekty przynajmniej częściowo abstrakcyjne to jest dzieło wysokiej jakości uznanego rzeźbiarza, który w dodatku wprowadza taką wartość Polski krajobraz, który mamy bardzo mało znaczy tak nie dosłowność właśnie to, że możemy o nim rozmawiać właśnie toczyła się nie daje sprowadzić do jakiegoś oczywistego symbolu protestu momencie w latach dwutysięcznych 2010 trzynasty pojawił się pomysł nawet tak radykalnych go po prostu czymś zastąpić to znaczy, żeby dokonać już oczyszczenia tej rzekomo za zatrutego krajobrazu nawet 1 musi za bagażnika czy pomnika czynu rewolucyjnego one się pojawiają co ciekawe także ten pomnik w warstwie symbolicznej stał się tematem kampanii toczącej się właśnie w Rzeszowie kampanii prezydenckiej i właściwie wśród co bardzo ciekawe wśród kandydatów nie ma sporu co do tego, że pomnik powinien zostać sędzią tylko w tym, że to w ogóle nie jest w gestii prezydenta władz samorządowych prawda pani Jan tak to nie jest w gestii władz samorządowych, ponieważ działka należy do klasztoru Bernardynów, gdyby on własnością należeli sądzą o pomniku, bo tego nigdzie nie mogłem znaleźć, czego lubią czy czy uważają, że land większe tak nie sądzę, żeby go lubili, gdy wydano decyzję o akt IPN wydał decyzję o zburzeniu pomnika, a wydawało się, że już jego istnienia dziś na włosku, ale bernardyni podobno stwierdzili, że jest zbyt wysoki koszt, aby zburzyć pomnik to by musiało być to na koszt właściciela na pewno by to kosztowało kilkanaście milionów rozłożenie tego pomnika, więc nie zdecydowano się na wykonanie tego, bo werdyktu pomnik prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc poprzedni prezes złożył u wójt pod Karpackiego konserwatora zabytków wniosek, aby obiekt wpisać do rejestru zabytków na, ale jednak konserwator zabytków omówi odmówił, że nie ma podstaw prawnych do pisania rejestru zabytków później decyzja przeszła do pani wojewody o pani pani wojewody Leniart obecnej kandydatki na prezydenta miasta i pani wojewoda scedował tę decyzję na inspektora nadzoru budowlanego i tutaj właśnie zaczyna się taka właśnie gra o ten pomnik właściwie wszyscy kandydaci, którzy kandydują na stanowisko prezydenta miasta w deklarują, że pomnik należy zostawić, że już tak bardzo wpisał się krajobraz miasta, że nowy ładny prognozuje niezręczne wyburzenie go, niemniej jednak skoro oddano go do decyzji nadzoru budowlanego jest to taka niebezpieczna decyzja w pewnym momencie nadzór budowlany może stwierdzić, że pomnik zagraża komuś lub czemuś i decydować o wyburzeniu pomnika to już ewentualnie nawet nie na koszty ojców Bernardynów i widzę właśnie tutaj takie pewne zagrożenie, ponieważ po jest zaniedbany jest gdzie jest własnością Bernardynów, którzy kompletnie do niego nie dbają i jeżeli, o ile klasztor dba bardzo ogrody, które są tuż za ogrodzeniem i praktycznie został w tym samym czasie oddany pod pod zarząd ojców Bernardynów obecnie miasto odzyskało te ogrody odzyskało w ten sposób, że ma dbać o wygląd roślinność zadbać o mojej ten park, a nie odzyskało pomnika czy pani nadal jest w zarządzie klasztoru to nadal będzie zaniedbywany nadal będzie i poddany działaniu erozji jeszcze atmosferyczne deszcz i w tej chwili wygląda katastrofalnie znaczenia, tyle że zagraża komukolwiek państwo monument bardzo stabilne bardzo konkretny mocno posadowiony, ale wygląda jest brudny u podnóża sterty odchodów gołębi, które tam upodobały sobie swoją siedzibę zresztą ktoś tam je dokarmia i one sprzedane siedzą płyty porasta trawa i od cokołu odpadają płyty marmurowe, które tam kiedyś przyklejone te były te miejsca są zamalowane jakąś okropną farbą pod pomnikiem walają się co kilka dni jakiś byli wtedy kredy, która rozpuszcza i tworzy takie białe złoto no w ogóle wygląda to wyraz temu ten dar, bo tak trzeba to jest niestety nazwać, czyli sprzedaż działki ojcom bernardynom co 1% wartości i pokazuje też jak w soczewce serwilizm właśnie każdej władzy w Polsce po osiemdziesiątym dziewiątym roku roku do kościoła katolickiego można powiesić to jest taki prezent niechciany jeśli chodzi o tak ojców Bernardynów teraz tak uważam, że skoro okresie o ojców Bernardynów nie stać na to, aby i Reymonta odremontować dużo powiedziane po prostu za bardzo estetycznie zadbać o ten pomnik to może go kału miastu nawet na jakich zasadach rynkowych, a jeśli uzyska ten terror za 1% wartości odsprzedanie go na tej samej zasadzie byłoby najwłaściwsze dr Zaremba czy sądzi pan, że właśnie stanie się tak jak mówi pani Irena Paterek to znaczy, że władze zakonne zwrócą miastu ten wodniki, a co za tym idzie ten teren trybuny przewidywać co zrobią władze kościelne w Polsce nic nie wskazuje na to, żeby ich działania miały prowadzić do słuchania głosu mieszkańców o to mi się wydaje mieszkanek to się wydaje najważniejsze znaki najważniejszymi wydaje też w tej sytuacji jak wielu innych w obrębie tego projektu dekomunizacji innego prawicowej konserwatywnej władzy w Polsce, którego początkiem jest przecież oddawanie terenów organizacjom kościelnym to też jest jakaś forma dekomunizacji w ujęciu konserwatywnej władzy, więc mamy taką sytuację, w której władza ma pewną wizję społeczeństwa ma swoich ekspertów, którzy mówią państwo co co mówią mówią nie rozumiecie tego pomnika mieszkacie tam mieszkać wokół niego nie rozumie, ale niebezpieczny dla tak działa ta bardzo ogólna celowo ogólnikowa ustawa dekomunizacyjna ona ona mówi są pewne niebezpieczne przedmioty, które władza ludzi na pokuszenie to jest właśnie jeden z nich, a ten chce, że taka jest z tymi wymiarami właśnie niejednoznaczności artystycznej nieczytelności wieloznaczności właśnie tak wydają się wydaje, że kluczowe jest to, że w tej kiedy, kiedy przyjmiemy perspektywę mieszkańców to bardzo różnych pozycji osobistych historii z pozycji polityczny ekspozycji dowartościowywać dowartościowania tego, że Tiger jest oko nie jest znaczna wieloznaczny, który wiele zbudowano, który wiele osób się wychowało tych spółek wciąż bronią ta tego pomnika jest o tym, że mamy nasze mamy sentyment Jar 1 jak wszyscy do swojej młodości do czasu, gdy tak tak jasno, więc tutaj mamy taką mamy tak takie pierwsze bardzo poważne zderzenie, bo perspektywy lokalnej trudno znaleźć siłę polityczną poza siłami niezwykle skrajnymi skrajnie naprawo, które wprost byłyby w stanie powiedzieć nie oznaczałoby automatycznie porażki wyborczej skalny Marek marginalizacji chciałyby ten pomnik rozebrać bardzo mają na to różne, że bardzo dziękuję będziemy oczywiście śledzić razem z państwem historie dalszą historię pomnika czynu rewolucyjnego w Rzeszowie do tematu Rzeszowa wrócimy na antenie o godzinie 1840 w audycji TOK 360, na którą zapraszam w imieniu Adama Ozgi państwu bardzo dziękuję za tę rozmowę Irena Paterek i dr Łukasz Zaremba byli gośćmi tej części programu i to wszystko co przygotowaliśmy dla państwa z Tomaszem Krzemińskim i panem marszałkiem program realizował Szymon waluta jak państwo zapraszam na informację, a po nich naprawdę połączenie w imieniu Jakuba Janiszewskiego Mikołaj Lizut do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: A TERAZ NA POWAŻNIE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA