REKLAMA

"Celem było usunięcie Indianina z dziecka, a skończyło się usunięciem Chrystusa z chrześcijaństwa"

OFF Czarek
Data emisji:
2021-06-09 10:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
38:15 min.
Udostępnij:

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Cezary łasiczka program off czarek dzień dobry witam państwa bardzo serdecznie zapraszam na dzisiejsze spotkanie państwa moim gościem jest pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego dzień dobry panie doktorze dzień dobry panie redaktorze Group dzień dobry wszystkim słuchaczom z pewnością już państwo zorientowali się rozmawiać będziemy o Kanadzie o tym co się dzieje w Kanadzie i zwykle chyba te wiadomości są bardziej Rozwiń » pogodne albo bardziej pozytywne, ale od kilkunastu już dni nie tylko społeczeństwo kanadyjskie, ale także światowe media obiegła informacja tragiczna o znalezieniu szczątków 215 dzieci na terenie byłej szkoły dla rdzennej ludności to oczywiście taka Kanada mniej znana jednocześnie to można powiedzieć rada brzydka ta Kanada, która odeszła ale, ale nie została też przepracowana przez społeczeństwo chyba w Polsce też trochę bardziej znana za pośrednictwem co najmniej 1 książki i to jest chyba jeden z głównych tematów, które co obecny w mediach kanadyjskich, ale także kanadyjskich domach to to jest temat, który o, którym się rozmawia i nie tylko pod kątem odpowiedzialności władz państwowych, ale także pod kątem odpowiedzialności władz kościelnych co ciekawe papież Franciszek w niedzielę oświadczył, że z bólem śledzi te doniesienia i zaapelował do władz i kościoła w Kanadzie o wyjaśnienie sprawy, która wywołała traumę i w ogóle zastanawiające, bo zdaje się, że premier Kanady korzysta tu do od 4 lat co najmniej prosi papieża Franciszka także o to, żeby przeprosił za działalność kościoła katolickiego tę tragiczną chyba chyba nie doczekał się do tej pory przeprosin tak te przeprosiny nadeszły ze strony kościoła anglikańskiego kilku innych kościołów tego nurtu natomiast kościół katolicki nie przeprosił panie doktorze może pan tam głos, chociaż to jest jeszcze wątków związanych z tym kilka także ten wątek kościelny ale, ale oddaje pan głos to i może 2 słowa takiego wstępu, bo ta sprawa szkole Kam lub w Kamloops, którą odkryło jedno 1 grupa rdzennej ludności pierwszych narodów kanadyjskiej TK lub z desek łat much jest takim kolejnym rozdziałem takim rozdziałem który, obserwując to co się dzieje w sprawie w sprawie tej historycznej polityki wobec ludności rdzennej w Kanadzie wydaje się być na tę chwilę no taką najbardziej najbardziej mocno angażujące emocje nie tylko oczywiście klub rdzennych, który był ofiarami tego systemu, ale właśnie Kanadyjczyków takich zwykłych Kanadyjczyków i i wydaje mi się że, żebyś być może to będzie moment przełomowy takim kiedy, kiedy historie dzieci, które zostały pochowane na na terenie tej placówki edukacyjnej ona działała bardzo długo bo, bo otwarto ją otwarto ją w roku 1800 dziewięćdziesiątym, a tak naprawdę aż do 10001800 dziewięćdziesiątym, a tak naprawdę do 1978 funkcjonowała do roku 1969 była zarządzana przez kościół katolicki, a dokładnie przez zakon Oblatów i tutaj ta odpowiedzialność kościoła katolickiego, której pewnie za zaraz przejdziemy jest jest wyjątkowo taka na widoczna, bo to była jedna z 60% placówek właśnie w ramach tego systemu szkół z internautami było ponad 130 na terenie całej Kanady nota odpocząć kościoła katolickiego największa jeśli chodzi o o procentową o kwestie, ale wracając do tej do tych emocji no Kanadyjczycy wydaje mi się że, że powoli do nich dociera się też tę historię procesu dramatyczne ciała dzieci Zakopane na terenie placówki, które o, których śmierci bardzo często rodzice w ogóle nie wiedzieli ciała nigdy z tej placówki nie były odsyłane do rodziców czasami informowano nie zawsze skutecznie o takich przypadkach śmierci no i widać to ilości i materiałów, które są publikowane w klasie kanadyjskiej prasie światowej również, ale tych różnych wydarzeń które, które są bezpośrednio organizowane w postać jakiś takich zgromadzeń żałobnych symboliczne buty dziecięce, które są ustawiane w różnych miejscach w Kanadzie bardzo często na terenie tych dawnych szkół jako taki widoczny symbol z takiej empatii ze strony Kanadyjczyków no, a dla oczywiście grup rdzennych to jest taka forma przeżycia żałoby żałoby, która tak naprawdę została odebrana rodzice nigdy tak naprawdę nie byli w stanie do końca przeżyć tego pełnego cyklu który, który no my jako ludzie potrzebujemy, żeby się pogodzić ze stratą najbliższych, więc dlatego wydaje się, że być może to posunie ten proces pogodzenia relacji Kanadyjczyków państwa kanadyjskiego z grupami m.in. jakiegoś takiego nowego etapu, bo to nie jest, bo to nie jest do końca także Kanadyjczycy czy w ogóle i opinia publiczna w Kanadzie nie wiedziała o tych przypadkach wcześniej przed przed tym wydarzeniem sprzed kilkunastu dni to było to było znane to udokumentowane komisja prawdy pojednania, która działała w Kanadzie przez kilka lat 2015 roku opublikowała taki opasły raport, w którym m.in. właśnie kwestia kwestia śmierci dzieci wnioskowanych grobach została dosyć dokładnie opisana w ustawie dotyczą ekspertów dotyczą oczywiście grup rdzennych no i dotyczą też czy dotykała też polityków tutaj często mamy różne zarzuty do premiera Justina Trudeau, ale wydaje się, że jego zaangażowanie w te kwestie no bo boi na tle jego poprzedników jednak czymś czym się pozytywnym no i pytanie pozostaje oczywiście odpowiedzialność państwo kanadyjskie to odpowiedzialność na siebie wzięło za cały system szkół z internautami wypłaca odszkodowania jest ugoda taka, która pozwoliła ten proces już 2001. wieku uruchomić no natomiast pozostaje odpowiedzialność kościołów w szczególności kościoła katolickiego i tutaj problem polega na tym, że kościół katolicki jako cała instytucja do dzisiaj za ten system nie przeprosił śnie to co pan redaktor powiedział, czyli próba od 4 lat ze strony premiera Trudeau skłonienia papieża Franciszka do tego, żeby powiedział słowo jakimkolwiek języku ono nie było powiedziane przepraszam i jesteśmy świadomi, że to kościół katolicki jako całość jest odpowiedzialny konstytucja za to co się w tych szkołach działo nie padło kościół katolicki w Kanadzie taki w obliczu tego problemu daje taką zupełnie zdywersyfikowaną instytucją, w której poszczególne diecezje od siebie niezależne poszczególne zakony są od siebie niezależne i nie ma tego tej hierarchii, którą przecież znamy z kościoła katolickiego, gdzie słowo papieża jest jest dogmatem i i dogmat nieomylności papieża obowiązuje natomiast tego właśnie brakuje no tak tylko należy oczywiście pamiętać o tym, że w świecie takich codziennych relacji, jeżeli coś złego uczynili przeproszę to właściwie kończy sprawę świecie takich przewin instytucjonalnych powiedzenie przepraszam jest wstępem do ugód finansowych tak także kościół katolicki doskonale sobie zdaje sprawę, że przeprosiny oznaczają wypłatę odszkodowań być może tego chce uniknąć natomiast bardzo szerokim echem odbiło odbiło się homilia księdza Paula Andersona z parafii rzymskokatolickiej parafii świętej Anny Clinton ani tobie bardzo wzruszająca dostępna m.in. na na YouTubie, ale bardzo mocne słowa padają ze strony księdza m.in. no trochę będę tłumaczył na bieżąco, że słucha oświadczeń, które się w tym tygodniu pojawiły wszystkich zakątków kościoła niektóre były piękne wzruszające inne trochę oderwane od rzeczywistości natomiast oświadczenie, które wyszło od konferencji biskupów katolickich było jednym z najbezpieczniejszych i najsłabszych, jakie kiedykolwiek czytałem musimy to nazwać po imieniu oferują myśli modlitwę to nie wystarcza oczywiście ojciec go pyta także o to dlaczego kościół nie przeprosił i oświadcza, że nie jest tajemnicą, że kościół stracił wiarygodność i do tego moralną odpowiedzialność to jeszcze na długo przed odkryciem tego tego Grabówka lub zastanawia się, dlaczego straciliśmy naszą wiarygodność, bo PiS kupi piszą piękne słowa długie listy, ale to są listy, których nikt już nie czyta każdego dnia biskupi przypominają nam jak powinno wyglądać nasze moralne życie przypominają nam jak zła jest aborcja nie mogę kochać mężczyznę albo kobieta nie może kochać kobiety, że jako geje kobiety nie mogą się żenić z innymi kobietami geje gejami i jak nie dzieci mówią, czego brakuje, dlaczego nie wchodzimy w niedziele nam się mówią nam jak mamy spędzać czas naszymi rodzin rodzinami mówią nam o grzechu przez cały czas siedzą w swoich biurach i staje się częścią tego dziedzictwa wypełnionego rasizmem nienawiścią moi drodzy biskupi moi drodzy księża zwraca się do swoich współwyznawców nie mamy władzy nie mamy autorytetu moralnego nad wiernymi przestają oszukiwać zdejmiemy szat zdejmujemy buty pierścienie krzyże usiądźmy na krześle słuchajmy słuchajmy słuchajmy aż do bólu słuchamy słuchajmy dalej, bo tylko wtedy będzie szansa na to, że zostaniemy uzdrowień do tego wątku powrócimy po informacjach Radia TOK FM informację o godzinie dziesiątej 20 państwa moim gościem jest pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego po strzale państwa moim gościem jest pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego Kanada aktualności kanadyjskie przed informacjami rozpoczęliśmy od tragicznej formacji sprzed kilkunastu dni informacja dotycząca znalezienia szczątków 215 dzieci na terenie byłej szkoły dla rdzennej ludności tak jak pan dr Marcin Gabryś mówił to z 1 strony wiedza znana ale, ale ekspertom bardziej z drugiej strony prawdopodobnie wierzchołek góry lodowej także pierwsza część naszej rozmowy cytowałem rzymsko katolickiego księdza kanadyjskiego, który w na tubie rzucił się zawiesił zamieścił swoją swoją homilię, w której mówi o swoich odczuciach, ale także wzywa zarówno hierarchów kościoła, jaki zwykłych księży do opamiętania do jakiegoś może kontaktu z rzeczywistością chyba tak to należałoby odebrać pan dr Marcin Gabryś no kto jest bardzo gorzka refleksja, którą można mieć po tym, jak hierarchowie kościoła katolickiego zachowują się w tej sprawie w odniesieniu do tak tragicznych wydarzeń to on już, zaczynając listy od papieża Franciszka, którego te wyrazy były które, które wyraził takiej taki sposób, który większość Kanadyjczyków to już sondaże zostały przeprowadzone pokazuje odebrała zupełnie jako niewystarczające w tym ojczym, który zamieszczą papież Franciszek czy w jego imieniu zamieszczono nawet nie ma informacji o o tym, jakoby on miał wiedzę o tym do szkoły przecież zarządzał kościół katolicki 11 zakonów kościoła katolickiego jest ta homilia, którą pan redaktor przytacza no i być może jest mam nadzieję, że to nie jest taki głos wołającego na Puszczy natomiast bez wątpienia czekają nas jeszcze bardziej tragiczne informacje, które na, który przedostaną się do opinii publicznej, które będą kościół katolicki w szczególności mam się narażać na ogromną odpowiedzialność, bo przecież już w trakcie zeznań przed komisją prawdy pojednania pojawiło się głosy mówiące o tym, że część z tych dzieci, które zginęło w trakcie nauki w szkołach to są dzieci księży katolickich prowadzących placówki czy o ojcu przede wszystkim Oblatów i one były m.in. dlatego zakodowane szły tych grobach których, który nawet niekiedy brakowało jakichkolwiek oznaczeń więc, więc myślę, że dla kościoła katolickiego to jest bardzo bardzo trudne okresy, a ja rozumiem, że te kwestie związane z wypłatą odszkodowań to jest jeden z tych tych powodów, dla których konferencja biskupów Kanady nie zaprasza papieża Franciszka do przyjazdu do Kanady, żeby nie dać okazję do ewentualnego ogłoszenia przeprosin no ale wydaje mi się, że długo terminową ten termin ten to ten efekt dla wiernych kościoła katolickiego w Kanadzie będzie będzie dramatyczny i tak pan redaktor zauważył to jest wierzchołek góry lodowej tych miejsc tych tych szkół, gdzie najprawdopodobniej zostały pochowane dzieci tutaj to najmłodsze dziecko, które zostało zidentyfikowane szkole Camus miał 3 lata przymusowo odebrany rodzicom tak jak ten system działał na to będzie no to będzie taka trauma, jeżeli kościół katolicki się nie będzie w stanie zmobilizować i naprawdę zrewidować swoje polityki no wydaje mi się, że rzecz, że ten tamten efekt będzie naprawdę dramatycznej i widzę to po reakcji nie tylko oczywiście przedstawicieli grup cennych, którzy są oburzeni tym tym co słyszą od od większości hierarchów, ale ma również zwykły katar wiernych kościoła katolickiego albo nawet zwykłych katolików i tutaj nawet ta kwestia związana z dokumentacją, którą kościół ciągle jeszcze nie upublicznił związaną z takim codziennym prowadzeniem tych szkół no może okazać trudna do uzyskania dla dla dla badaczy i kończąc dodam tylko, że premier Trudeau na konferencji prasowej wzeszły piątek informował, że władze kanadyjskie będą próbowały jakich środków nawet prawnych, żeby kościół i też poszczególne części diecezje zakony zmusi do tego, żeby te dane zostały upublicznione upublicznione, bo kościół dosyć dosyć skrupulatnie prowadził statystyki związane z prowadzeniem szkół no inna nasza książka w ogóle polityką wobec ludności rdzennej, której podstawy są kwestionowane, bo no, bo przecież to niebyła terenu Lis w momencie, kiedy kościół pojawił się w Ameryce północnej zam. ziemi przez rdzenne ludy, których kultury nie zostały potraktowane z szacunkiem takie oczywiście to to też jakiś przyczynek do w ogóle myślenia o migracji migrantach i integracji czy ta polityka integracyjna wygląda inaczej chociaż, chociaż nie odbywa się to wciąż bez jakiś wyzwań także związanych z reakcją mieszkańców Kanady, ale do tego zechce przejść jeszcze jeszcze mały fragment tej homilii ojca bigos sona, który gra przypomina idee, które legły u podstaw tych tych szkół dla dla rdzennej ludności czy też dla dzieci idea była taka, żeby usunąć tę część Indiany skoro dzieci Jan cytuje takiego dziennikarza Charlesa Adlera, kto to jednak komentarzy który, który się pojawił właśnie po ujawnieniu tej tragedii że, że celem tych szkół, bo usunięcie Indianina z dziecka, a skończyło się także kapłani usunęli Chrystusa chrześcijaństwo nas bardzo mocno brzmi ZUS księdza katolickiego, a mówiąc o tej polityce, które oczywiście wciąż, gdyby działa ale, ale tym razem przynajmniej w Ontario zarówno władzy, jaki mieszkańcy muszą się mierzyć z tworzeniem nastrojami, ale też w przypadkami ataków na społeczność muzułmańską się tutaj o o wypadkach, które miał 1 miejsce i znowu to kolejny sprawdzian, który przed Kanadyjczykami stoi no niestety myśmy przypadek to wieczory już w niedzielę kiedy, kiedy sprawca wjechał samochodem stojącą przy przejściu dla pieszych rodzinę muzułmańską i 4 osoby pięcioosobowej rodziny zginęła na miejscu niestety mamy mamy przypadki takie pojawiające się co jakiś czas w Kanadzie w różnych miejscach zbrodni motywowanej nienawiścią rasową i my to wielokrotnie myślę, że mówiliśmy ale, ale no współczesne kanadyjskie nie jest wolna od tych demonów które, które są w innych społeczeństwa również czynne, cytując znane słowa i myślę, że polityka, którą prowadzi państwo kanadyjskie są to wielokulturowość, która od lat 70 jest rozwijana pozwala mimo wszystko zminimalizować przypadki kiedy, kiedy takie takie do takich sytuacji dochodzi natomiast natomiast no są cały czas w sytuacji kiedy, zwłaszcza w momencie, kiedy mamy do czynienia z takim rosnącym zróżnicowaniem klasowym społeczeństwie kanadyjskim no jednak w ostatnich dekadach ich zaczyna być bardzo widoczne no to integracja jest jest trudna i no i tutaj to tylko i wyłącznie rzeczy wezwanie do wzmocnienia jakiś krok, które są cały czas realizowane w postaci edukacji w postaci informowania o tym, że nam to jednak czy imigranci, którzy przyjeżdżają do Kanady większości to są przecież jak najbardziej pożądane osoby, które rozwijają ten kraj, który powodują, że on jest no nawet taki najbardziej prozaicznych w formie coraz bardziej zamożnym społeczeństwem, bo bo, bo tak to pokazuje wszystkie statystyki jesteśmy Kanadyjczycy przecież korzystają materialnie na tym, że docierają do nich osoby, które chcą pracować na rzecz państwa francuskiego społeczeństwa natomiast niestety no z tymi sytuacjami chyba nigdzie na świecie słynie poradzono i na Kanadzie niestety też tak każe niestety też do tych wątków kanadyjskich nie tylko kanadyjskich, czyli pan doktor pozwoli powrócimy po informacjach Radia TOK FM, które zbliżają się już wkrótce po informacjach rozmawiamy też pewnych wezwaniach konstytucyjnych może tak to jest to jest dobre słowo pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego jest państwa moim gościem dzisiaj nowości kanadyjskie informację dziesiąty 40 po informacjach wracamy do programu off czarek czarek państwa moim gościem jest pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego aktualności nowości kanadyjskie przed informacjami rozmawialiśmy o odnalezieniu szczątków 115 dzieci w 1 ze szkół w prowincji Colbert Kolumbia brytyjska, ale wspomniałem, że Kanadyjczycy mają potencjalny konflikt Konstytucyjny na tapecie tak i po po raz kolejny jest jeśli dotyczy to konstytucji to pojawia się prowincja Quebec i najnowsza odsłona sprzed już kilku tygodni dotyczy ustawy, którą zaczęto zaczęto na nią prace Pilch najmniej seks ustawa 96 dotyczy tak naprawdę przede wszystkim języka francuskiego i ochrony języka francuskiego podwyższenia tej ochrony uczynienia po raz kolejny kolejnych czy wprowadzenia kolejnych elementów chroniących jego status oficjalnego języka prowincji i coś takiego języka, które ma się stać jak najbardziej powszechnie używanym w Quebecu i jak ta kwestia dotycząca zwiększenia ochrony to m.in. miały być taki jeszcze bardziej, bo bardziej tak narzucać używanie języka francuskiego m.in. w małych firmach, które dotychczas były trochę tej ochrony wyłączone jeszcze jest szereg dodatkowych takich elementów, które dotyczy języka francuskiego, ale Włosi właśnie one nie budzą kontrowersji większy o prowincja Quebec jest znana nacisku na język francuski na używanie tego języka od 40 ponad lat funkcjonuje prawo, które w tym zakresie no, a czas na statystyki na pewno na pewno mama ma na swoim koncie wiele sukcesów, bo język francuski stał się przez 40 lat faktycznie tym językiem, który w, którym większość mieszkańców, aby się posługuje co nie znaczy oczywiście, że nacjonalistyczni nastawieni Katarczycy nie chcieliby tej ochrony powiększyć i tutaj partia koalicja przyszłości Quebecu, która aktualnie sprawuje władzę w Quebecu z premierem Francois go na czele widzi swoją szansę żeby, żeby zdobyć punkty procentowe i ale najbardziej kontrowersyjna część tej ustawy to jest plan nowelizacji konstytucji Kanady która, która została uchwalona w 1000 osiemdziesiątym siódmym i plan polega na tym, żeby do tych konstytucji dopisać właściwie 2 proste zdania art. 90 tego po pierwsze, miałby zostać dodane sformułowanie, że mieszkańcy Quebecu stanowią naród, a drugi punkt mówiący o tym, że język francuski jest jedynym językiem oficjalnym i to jest też takim językiem powszechnie używanym przez naród grecki no i dla osób, które nie są może świadome tych takich pewnych detali w relacjach chyba z Kanadą to nie brzmiało groźnie, ale to jest to jest dosyć poważna zmiana właściwie, której Quebec mieszkańcy Quebecu przywódcy Tybetu domagali się od od wielu dekad takiego jasnego sformułowania, że te Beck społeczeństwo Kawecki to jest naród to jest osobna grupa właśnie z tymi wszystkimi cechami przysługującymi narodowi oparta o język oparte o pewną pewne terytorium, które w tym wypadku stanowi prowincja to jest takie uznanie, której anglojęzyczna część Kanady odmawiała mieszkańcom Quebecu no właśnie od dekad i do dzisiaj jest niezwykle kontrowersyjna tzw. rejestrów Kanada i mamy przykład kolejnego kolejnej próby żeby, żeby to uznanie bycia narodem wprowadzić do takiego powszechnego uznania on już kilkakrotnie było było uchwalane z takimi uchwałami przez przez federalny parlament uznanie tej tylko tego bycia na narodem przez przez społeczeństwo radzieckie, ale tutaj miał być podniesiony do rangi konstytucyjnej no oczywiście ta kwestia językowa, która też jest drugim elementem, który miał być w konstytucji wprowadzona no też taki najwyższy w hierarchii aktów prawnych wymiar nada mogą nadać no i problem jest natury konstytucyjnej, ponieważ z 1 strony w wg kanadyjskiej konstytucji prowincje mogą samodzielnie zmieniać własną konstytucję i Kabe utrzymuje, że to byłaby taka nowelizacja tylko wyłącznie dotycząca tej 1 prowincji to byłaby nowelizacja właśnie własnej konstytucji, a z drugiej strony no to jednak te punkty miał się pojawić w dokumencie, który no ma charakter taki ogólny tak jednego z tych najważniejszych dokumentów konstytucyjnych w ogóle dla Kanady, czyli aktu konstytucyjnego z 1800 sześćdziesiątego siódmego i tutaj znaczną część prawników mówi, że bez zgody innej i innych części Kanady co najmniej władzy Federalnej taka zmiana byłaby niemożliwa do wprowadzenia to co planuje kabel byłoby niekonstytucyjne no i po raz kolejny w historii Kanady dochodzi do sporu na razie nie jest może jakoś bardzo takim sporem o zaginionym, ale być może tak się stanie, kiedy z 1 strony comeback mamy CAPEX obie strony mamy pozostałą część Kanady premier Justin Trudeau w przeciwieństwie do swego ojca, który był gorącym przeciwnikiem takiego nacjonalizmu Kaweckiego uważającego, że prawa zbiorowości właśnie prawa narodu są czasami ważniejsze niż prawa 1 jednostek premier Trudeau jest zwolennikiem włączenia tego do konstytucji i tutaj naraził się wielu przedstawicielom właśnie tego dominującego w anglojęzycznej części Kanady poglądu że, że takie zmiany naruszają kompromis, który zawarto już i już no w dziewiętnastym wieku, kiedy sformowano Kanadę i że te zmiany, które prowadzi taka wydawałoby się, że czysto techniczna drobna symboliczna poprawka mogą mieć komisji tak daleko idące konsekwencje które, które właśnie są nawet trudne do przewidzenia obecnie domy są łatwe do przewidzenia, bo oczywiście powiedzenie, że jakaś grupa jest narodem to oczywiście dzisiaj wystarczy tak jako jako symboliczne wyrażenie, ale jutro przy czym siano jutro będzie oznaczało, że naród ma prawo do swego państwa skoro ma prawo do swego państwa itd. tak dalej, tak więc znowu wracamy do kwestii i separatyzmu podziału oddziału tak dalej zresztą myślę, że pewnie najbardziej myślę też z tego z tego tego projektu ustawy dot dotyczącej języka francuskiego czy się Francuzi, bo jeżeli Kanadyjczycy nawet konstytucyjnym Kabe zapiszą, że język francuski jest językiem oficjalnym to może wreszcie Hebrajczycy też, gdyby opanują ten język, chociaż na razie się za tego francuskiego zaś Francuzi mają poważne problemy ze zrozumieniem tego dialektu kieleckiego no tak tak to jest co jest dla nich przedmioty czasami żartów, bo po to jednak francuski zatrzymany w tym tej wersji średniowiecznej jeszcze przed reformami języka francuskiego i i no nie taki francuski język Francuzi chcieliby się bić, żeby był, żeby podbił świat natomiast jak wracając do tych kwestii separatyzm to co pan redaktor powiedział jest jest pewnie jednym z takich takich wniosków które, które najczęściej się pojawiają natomiast wydaje się, że to jednak takie budowanie tej państwo włości takimi metodą drobnych kroczków co po przegranym drugim referendum separatystycznym roku dziewięćdziesiątym piątym stało się podstawą polityki właśnie wszystkich partii politycznych Quebecu czy nie rzucać na głęboką wodę nie prosić o referendum mieszkańców o zaakceptowanie separacji tylko budować państwowość przy pomocy obrony języka przy pomocy takich drobnych elementów, które w efekcie być może za wiele dekad przynosi przyniosą tą netto państwowość jeszcze uzupełnić ten wątek związany z secesją chyba od Kanady Sąd Najwyższy Kanady już kilkukrotnie wypowiedział się na temat tego, kiedy taka sytuacja byłaby legalna i Quebec musi spełnić szereg ważnych kroków zanim, zanim ta decyzja byłaby uznana za legalną przez przez Kanadę i to między nimi oznacza długie negocjacje na temat tego co Quebec mógłby na jakich warunkach ten to wyjście z federacji kanadyjskiej musiałby nastąpić ciekawe pytanie naszego słuchacza pana Marcina, który kilkanaście lat temu poznał na letnim kursie języka polskiego Kanadyjka, która znała tylko Kawecki i trochę Polski zastanawia się czy to możliwe, żeby ktoś szczególnie osoba młoda mieszkała w Kanadzie i nie znała języka angielskiego i proszę pana doktora odpowiedziałem, ale oczywiście najbardziej możliwe, bo właśnie 1 dwujęzyczną prowincją jest nowy Brunszwik, a jeżeli chodzi o kabel od mamy się cała masa jest może nieznacznie z francuskiego spokojnie sobie funkcjonuje i myślę, że taka osoba to jest marzenie nacjonalistów ubeckich to taką sytuację sobie wyobrażali, projektując sprawa językowe już od lat siedemdziesiątych jak najbardziej jest możliwe, bo edukacja ta publiczna w prowincji Quebec jest prowadzona wyłącznie w języku francuskim i oczywiście to nie znaczy, że inne języki jest nie ma nauki innych języków one są uczone baby są one są częścią curriculum 2 szkołach natomiast no i język francuski jest podstawowym językiem, którym porozumiewa się prowincja, jeżeli jesteśmy jako szczególnej sytuacji mieszkańcem no takiego miasta jak przede wszystkim Montreal gdzie, gdzie tam mniejszość anglojęzyczna jest naj silniejsza albo kilku innych miejsc, gdzie mamy do czynienia z dwujęzyczności Kwang angielską francuską to jak najbardziej możemy być króliczkiem mówiący wyłącznie w związku z francuskim i happy to nie jest sytuacja, która była dziwna tak oczywiście tu też to ma kilka warstw, bo taka warstwa powiedziałbym kulturowa mówi, że tak można żyć i to po francusku całe życie czy może przeżyć całe życie po angielsku oczywiście są zalety, jeżeli dla osób, które znają 2 języki to myślę, że w każdym w każdym miejscu na świecie, ale są zalety dla mieszkańców Kanady, którzy znają język angielski i ba niedawno, iż badanie czy raport dotyczący wyzwań, jakimi osoby nieznające języka angielskiego muszą się mierzyć na rynku pracy także na poziomie kulturowym nie ma problemu natomiast na poziomie lepszego czy w ogóle uczestniczenia w rynku pracy to są spore wyzwanie dla tych, którzy angielskiego nie znają no to niewątpliwie myślę, że myślę że, że tak jest natomiast no w ogóle dwujęzyczność to jest przecież jedna z takiej wartości która, która w badaniach nawet na poziomie badający naszą zdolność poznawania świata jest jest jedną z takich takich cech, która powoduje, że jesteśmy w stanie zdecydowanie więcej zrozumieć otaczającego świata często nie zmienia faktu, że no np. będąc pracownikiem Nikoś sklepu prowincji Quebec możemy spokojnie bez angielskiego sobie poradzić, żeby media francuskojęzyczne internet ta część francuskojęzyczną działa sobie całkiem dobrze poza tym to jednak Japończycy mogą również korzystać przecież z mediów francuskojęzycznych z Francji i robią to więc, więc tak by ten świat chce francuskojęzycznej go świata i stoi przed nim otworem to oczywiście nie zmienia faktu, że jeśli przyjadą granice i prowincji trafią do anglojęzycznego większość jednak przecież Ontario no to trochę lądują już w innym świecie natomiast, jeżeli chcą nie muszą tego robić no tak, że tak sprawa wygląda Szanowni Państwo i coś no to jest tak albo albo do albo do tak jak pan powiedział, ale anglojęzycznego Ontario, ale mogą przecież też ruszyć na południe do Main czynił New Hampshire, więc tam też czekają na nich żarłoczne Amerykanie, którzy mówią po angielsku bardzo dziękuję panie doktorze informację, że każda minuta o godzinie jedenasty państwa moim gościem był pan dr Marcin Gabryś z Instytutu amerykanistyki studiów polonijnych Uniwersytetu Jagiellońskiego Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: OFF CZAREK

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA