REKLAMA

Jak Francja podbiła Algierię? I czy się z tego rozliczyła?

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-06-14 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
52:27 min.
Udostępnij:

Jaką rolę podbita w 1830 roku Algieria ogrywała we francuskim imperium kolonialnym? Jak próbowała z tą dominacją walczyć? Jak ta dominacja się skończyła i czy Francja rozliczyła się z tą niechlubną przeszłością?

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
od wybrzeży morza Śródziemnego w głąb Sahary rozciąga się Algieria północ kraju głównie ze względu na swe nadrzeczne położenie korzystny klimat była obiektem zainteresowania wielu cywilizacji laickiej Karpiński rzymskiej bizantyjskiej tureckiej aż w końcu także żywiołu francuskiego już Napoleon Bonaparte patrzy łakomie w tym kierunku już po egipskiej ekspedycji, ale dopiero po latach Algieria najsłabsze ogniwo łańcucha posiadłości tureckich w Afryce stanie się Rozwiń » pierwszą ofiarą francuskiej ekspansji preteksty do militarnego działania Paryża były 2 oba również o uszy najpierw Francja zarzuciła dają rządzący Algierią w imieniu sułtana, że przymykają oko na Korsarz pracujących po morzu Śródziemnym i Atlantyku sprawa była darmowa, bo korsarze już dawno zwinęli żagle po karnych ekspedycjach europejskich amerykański w drugiej sprawie chodziło o pieniądze, a właściwie od 2, kiedy Francja na morzach oceanach była blokowana przez Anglików najpierw w trakcie wielkiej rewolucji francuskiej, a potem w czasie kampanii włoskiej i Lipskiej to wcale pierwszym słali do nich pszenica głównie na kredyt, gdy przyszło do spłaty wywiązała się dyplomatyczna awantura podczas negocjacji finansowych algierski tej pachną francuskiego konsula swoim wachlarzem Paryż najpierw na tę wieść zagotowało potem zażądał oficjalnych przeprosin wobec braku zarządzono blokady portów w karierze kiepski był to pomysł, bo uderzy głównie kupców francuskich zatem po 3 latach blokowania wysłano z Paryża negocjatorów tu Deja, ale ów powitał ich ogniem armat Karol dziesiąty postanowił nie zwlekać i ruszyć na Algierię zbrojnie licząc, że przy okazji udało się odbudować część społecznego poparcia, bo Francuzi, a zwłaszcza paryżanie mieli już serdecznie dość tego monarchy tak zaczął się podbój Algierii Francji jest 14 czerwca 1800 trzydziestego roku powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka naszym gościem jest dzisiaj prof. Michał Kozłowski wydział filozofii Uniwersytetu Warszawskiego kierownik pracowni filozofii francuskiej także dwumiesięcznik Le Monde dyplomacji oraz kwartalnik kulturalny polityczne bez dogmatu dobry wieczór panie profesorze dobry wieczór jesteśmy w dziewiętnastym wieku imperium osmańskie panuje nad północno-zachodnią częścią Afryki, ale panuje właściwie chyba można zaryzykować takie stwierdzenie tylko teoretycznie to są arabskie prowincje zarządzane przez oligarchę wojskową prowadzą własną politykę i właściwie władzy sułtana uznają nominalnie najsłabszym ogniwem w tych w tym łańcuchu posiadłości tureckich w północnej Afryce jest Algieria jednocześnie Algieria jest tym miejscem, na które łakomie spogląda Francja już Napoleon pierwszy uważa ten kraj za rynek zagraniczny niezbędne do rozwoju francuskiego przemysłu to jest tak panie profesorze, że po prostu taki to był czas apetytów kolonialnych chciało się przyłączać do państwa nowe ziemie na innych kontynentach czy też Algieria stawała się ważna dla Francji jeszcze jakiegoś innego powodu to znaczy rzeczywiście to zainteresowanie francuskie orientem francuski orientalista połączony z francuskim ekspresjonizm Mn pierwotnie dotyczyły pierwotnie dotyczył Egiptu oczywiście też inne najście był był nadal największymi najzamożniejszym z tych krajów południa morza Śródziemnego rola wieli w okresie napoleońskim bezpośrednio potem była dość paradoksalne w czasie wojen napoleońskich Algieria była wielkim dostarczycielem dostarczycielem zboża dla nowa armii francuskiej, która miała wielkie zapotrzebowanie i właściwie bezpośrednim powodem czy raczej pretekstem rozpoczęcia francuskiej inwazji podboju Algierii było to, że to Algieria zaczęła domagać się spłaty wierzytelności i no, więc sytuacja zupełnie odwrotne niż zwykle prawda budowę do tego, że to te kraje południa są zadłużone, ale oczywiście przewaga militarna francuska agencja była wtedy wciąż jednak największą potęgą lądową i mówimy o końcu budżety pociąg lepszy od dziewiętnastego wieku, a jednocześnie jest to, o czym pani mówi brat ja mówię tutaj sytuacji do swoistej duszę pojawia pewien nie oczywiste myślimy globalnie nie oczywisty łącznik łącznik Skarbek skarbami i Ameryką północną Otóż pierwsze francuskie imperium kolonialne powstało w Ameryce północnej było bardzo rozległe w Kanadzie i no o tym co dziś jest amerykańskim minął jestem, ale pieniądze pieniądze pochodziły z Haiti Martyniki Gwadelupy tam, gdzie robiono cukier i dalsze złożyło, że za czasów Napoleona no przede wszystkim Haiti wybiło się na niepodległość straszliwej wojnie wojnie dla napędza ten zdecydował się sprzedać Ameryce Luizjany i zakończył rozdział kolonialny francuski na jakiś czas no i otworzył będę ten rozdział został po raz kolejny otwarty pod koniec no tego się we Francji nazywa restauracja taka rola dziesiątego, czyli to właściwie zrobiła ta ta odtworzona po rewolucji na kolonii Monachium tak właśnie takich względów jak pani mówi, bo rzeczywiście temat to tato wymaganie długu to była wisienka na torcie pewien podarunek dla francuskiego rodzącego się nowego imperializmu ten podbój Algierii rozpoczyna się w 1800 trzydziestym roku taki podbój stricte militarne czy była istotna także motywacja polityczna, bo wspomniał pan Karola dziesiątego czy to nie było także monarcha liczył, że ta wojenna wyprawa mała zwycięska wojenka pozwoli mu odzyskać część poparcia społecznego tak, chociaż trzeba powiedzieć, że wyjaśni to ma pewne znamiona nadmiernej ogólności, ponieważ zwykle tak jest, że wojny wojny w ogóle wybuchają, że są wywoływane wypowiada, ale z powodu wewnętrznych dano, chyba że są narzucone, więc rzeczywiście tak było w tym wypadku, ale chodziło też chodziło też pieniądze czy dobrze było się pan być tego długu i zastąpić go zastąpić go obfitymi dochodami, dlatego że Algieria, jakkolwiek już wtedy w sposób dość wyraźny Północna Afryka, która przez wieki była w ogóle biedniejsza Europy była jednak mniejsza Europy to ten dystans nie był taki taki wielki dawno realia Algieria dość dobrze prosperowała i też dlatego zyski dla Francji nie przyszły szybko ta wojna łącznie z armią za wojną partyzancką trwała jak twierdzą historycy aż do 445 lat tak dopiero wtedy pokój francuski zapanował w Algierii no i nie był to nie był nie był nie był to pokój błogosławione dla większego od okresu chciałabym jeszcze dopytać, bo to jest także 1800 trzydziesty roku to jest ta inwazja armii francuskiej tak w 18003004. ogłoszono oficjalne przyłączenie Algierii do Francji jako francuskich posiadłości w Afryce północnej pod rządami generalnego gubernatora, ale ten najazd obcych zjednoczył plemiona, które broniły się zaciekle najpierw było powstanie, które wybuchło już 2 lata po inwazji francuskiej tłumione dopiero 15 lat później, a potem, a potem ten okres, w którym pan mówił, czyli taki czas pacyfikacji kraju i takiej pacyfikacji brutalnej ze stosowaniem taktyki spalonej ziemi no tak i tu właśnie chciałem wspomnieć o 2 postaciach wykryła ważnych ważnych dla świata arabskiego ważnych dla Europy, które żyły w tym samym mniej więcej czasie należy, że zupełnie inaczej to po pierwszej selekcji do Lille tak, który no 1 na prostą socjologów czy też jak to niektórzy ojców założycieli socjologii autor demokracji w Ameryce no przez długi czas przeciwstawiali właśnie szczególnie przez liberałów, a jednocześnie Karolu Karola Marksa, który swoją socjologię, która która, która miała doprowadzić do tak do tak straszą skutków proponowanej Otóż tak ile co, o czym dowiedzieliśmy się tego typu dowiedziała się dość późno, bo to mogli gromadzić francuski niż na początku lat budzi w 2000 opublikował wystąpienia z początku lat 30 Alexa do grilla we francuskim parlamencie, bo już zrobiła monarchia lipcowa był, gdyby parlament skończyła się te koszty skończył 1, a absolutu piętnastoletni na jej on tam występował no takimi takimi przemowami, które miały charakter zachęcania do ludobójstwa, bo tam Francuzka miała kłopoty i właśnie tą chwilę zalecały stosowanie taktyki spalonej ziemi nie brania jeńców zastraszania ludności cywilnej itd. no i rzeczywiście ta pozostaje największa plama na jak się wydawało szlachetnym szlachetnymi zarazem niezwykle rozsądnym założycielu można powiedzieć Kontynentalnego lidera, a z drugiej strony, jeżeli mogę panie profesorze, bo także mam cytat z tą chwila, tyle że od dekady późniejsze i w 1800 czterdziestym pierwszym roku dość diametralnie zmienił zdanie to znaczy nie krytykował samą ideę kolonizacja Algierii, ale zaczął potępiać metodę, bo szło to tak wróciłem z Afryki z żałosnym przekonaniem, że prowadzimy wojny w sposób, która czyni nas bardziej barbarzyńskim od Arabów obecnie to oni reprezentują cywilizację ani my, jaki był sens zastępowania Turków jeśli powtarzamy tylko to co świat tak słusznie w nich nienawidził no tutaj mamy do czynienia z kilkoma poziomami przede wszystkim Turcy na każdym razie już wtedy na pewno nic strasznego barierę nie lubili zresztą, jeżeli chodzi o zarządzanie imperium to zapewnić, że turecki sposoby, jakkolwiek niedoskonały na nie mówimy o wieku dziewiętnastym tylko 18 w dal to one były jednak bardziej inkluzywna i gorsze zła niż europejska kolonizacja to to raczej nie ulega wątpliwości natomiast w Walii dzieje się coś dziwnego, ponieważ to powstali, w którym pani mówi jest kierowane przez postać jedną z najświetniejszych najwspanialszych postaci świata arabskiego przez Emira wielka Izera, które właściwie to był słubicki duchownym i w ogóle nie znał się na wojence Suwiński dużo znaczy słubickiej islam to jest taki islam, który na zasadniczą jest przez bardzo dobrze uważany za heretycki jest bardzo uniwersalny stycznej mistyczne te i on w ogóle jest Rosjan posiedzeń znam, ale nie ma struktury instytucjonalnej w przeciwieństwie do tych bardziej konserwatywnych wersji tej religii czy będą inne krytyczne no i Abdelkader prowadzi do wojny rzeczywiście sposób egzemplarze liczne, jeżeli chodzi o humanitaryzm i bardzo skuteczne bardzo długo do 2, a Francuzi, tym bardziej naciskają i kontynuują politykę, którą to mili rekomendowało, a w, której rzeczywiście potem rekomendował by się wycofać, ale ta była specyficznym kontekście muszę pamiętać, że w latach ten diety istnieje w Europie już prasa no i oczywiście Abdelkader zaczyna zaczyna sympatyzować oczekująca angielska opinia budżet, więc sprawa zaczyna być sprawnym międzynarodowe jego reputacja no no tak to jest taki jakiś mądry szlachetny intelektualista przywódca tych Arabów to to rzeczywiście pasjonuje i oczywiście całkowicie wbrew rasowym czy orientalistyki innemu stereotypowi nie sądzę, żeby zmieniło na długo zapatrywania Europejczyków w każdym razie pracuje pokonują dekadę, a on jest masa ogłoszony zostaje aresztowany trafia do Francji we Francji jest znowu zmiana reżimu i ze względów wizerunkowych na Ludwik, bo bardzo jeszcze zanim został cesarzem Napoleonem trzecim istotnie wyróżnionego wypuszczam Wengera przyznałem nawet roczną pensję dość wysoko tak jakby właśnie on konsensualny jakoś dogadał Francja Abdelkader oczywiście nie dogadał się z Francji oraz Monika testuje osiedla siebie bose, czyli tam ich blisko blisko blisko, aby mówić Konstantynopola, ale o tym, że się do Damaszku no i w tym Damaszku robi rzeczy w ogóle już nie przyznaje to przyzwoitą szczególnie tak od widzenia dzisiejszy stereotypu na Damaszku akurat szykuje się pogrom 6 co więcej wcale nie sponsorowany przez przez porwanego przez stan młodego szkoły tylko w willi przekreślać celu z Bejrutu i były walki między gruzami bardzo źle widziane widzianą szyicką mniejszością tego regionu chrześcijanami się mówiąc nieco lepiej widzianą mniejszością punktu widzenia Turcji, ale dużo udaje się już bardzo licznych Damaszku i którym udaje się zyskać jakąś przychylność lokalnych władz lokalna druzowie rzucają się na chrześcijan zabijają i wtedy Abdelkader, który ma tam nawet pewien autorytet nie jest i to nie jest źródłem no występuje ich obronie osobiście w swoim domu, choć bardzo wiele osób dlatego też dochodzi potem do pracy europejskiej nowym dzisiaj Abdelkader nie pasuje do obrazka i podstawę rozliczeń nietuzinkową i na bieg biografii ma niesłychaną, choć sukcesów politycznych nie odniósł do ducha można się spodziewać, że tak jak wyglądały panie profesorze francuskie rządy po stłumieniu oporu miejscowej ludności kiedyś o tym czyta to można odnieść wrażenie, że to jest taka tradycyjna polityka kolonialna, czyli z 1 strony mamy do czynienia z dyskryminacją miejscowej ludności wysokie podatki nakładane na ludność muzułmańską osłabianie muzułmańskiego systemu edukacyjnego czy np. masowe wywłaszczenia bądź wykupywanie ziemi od miejscowych feudałów, a z drugiej strony oczywiście sprowadzanie swojego własnego żywiołu w tym przypadku żywiołu francuskiego to i oddać te pierwsze co pani redaktor opisuje jest jest prawdziwe tak nawet trudno powiedzieć, że dochodziło tu jako tako wie jednorazową politykę no taką jak myślimy o kolonizacji kolonizacja Ameryki tak to na lata mamy do czynienia z całkowitą taką ideę wywłaszczeniem właściwie eliminacją ludności miejscowej do niczego takiego nie ma, ale jest Monti jest po prostu montowanie na imperialnych metropolitalnych mechanizm ekonomicznej tak ekonomii lokalną, żeby wysysać z niej wybiera z niej wszystkiego widuje tak i Knighta to się dzieje zagłada nie jest, bo to dziękuję bardzo, brutalna natomiast Francuzi też rozpoczynają to jest bal i właśnie w tym okresie, bo nie pamiętam datę ale w kanale wodę trwa od lat czterdziestych do jak na 70 dziewiętnastego wieku na początku pan podboju od razu Francuzi równo uprawiają Żydów sefardyjskich Żydów, ale równouprawnienie oczywiście jest względne wygląda równouprawnienie dotyczy tylko równouprawnienia muzeum Mn tak nie kolonistami, ale oni punktowali w takim systemie takiej lokalnej wersji systemu Domańskiego, który my, że nie mieli prawa, ale nie mieli równych, a tak charakterystyczne rozwiązanie, a ogólnie muzułmańskie można powiedzieć, że tureckie najbardziej no, więc ludzi to znoszą, czyli wszystkich autochtonów trudnymi wobec prawa na co to już się oczywiście wywołuje pewne zjawiska, które są dobrze znane prawa, jeżeli zdarzają być uważani za beneficjentów jakąś tam stopniu, chociaż na początku nie ma to niema charakteru nie ma charakteru nie ma charakteru dziś bardzo intensywnego natomiast potem Francja decyduje się na dużo dalej idące kroki do będzie miał wielkie konsekwencje dla historii Francji także dla historia Wiery, chociaż społeczność żydowska Algierii do 1%, ale w miastach to jest tradycyjnie dużo więcej kilkanaście dawno, kiedy tych miastach nadmorskich marki na każdym razie ratusz równą uprawniają Żydów i przyznają im obywatelstwo francuskie to jest przybyli do sefardyjskich i no to jest właściwie początek takiej integracji Żydów sefardyjskich we Francji, który mało, kto wie, bo jest dość dobrze wiadomo, że Francja jest ojczyzną największej społeczności żydowskiej w Europie, ale mało, kto wie w Polsce, jako że większość to właśnie społeczność sefardyjskiej wniosku nazwisk bliskowschodnie, choć rzeczywiście można powiedzieć, że Integer modelowy zintegrowany, ale niepozbawiona tożsamości biurowej nowa początek tej historii na sięga tamtej polityki polityki dość nieładny bo jakkolwiek istnieje pewien nic entuzjazmu spontanicznego szczególnie wśród francuskich Żydów sefardyjskich spontanicznego entuzjazmu dla dla rozumu i prawa, które mieli przenieść handel gier na tę wiadomość ani rozumu Brada biernie nie przenieśli, że raczej chodziło tu o politykę dzieli żal tak o uzyskanie publicznego, ale bardzo praktycznego zaplecza kraju o kupowanie rzeczy miało to służyć miało służyć napędza New en na spędzenie wzajemnej wrogości napięć w publikowanym zań IT Żydzi zostali z powrotem pozbawieni praw zawiesi ten Algieria była pod kontrolą Pétaina w czasie drugiej wojny światowej ten druk ZUS pozbawiono praw, ale wprowadzono ich do autochtonów kolejne autochtonów no potem potem natomiast zdecydowana większość właściwie cały nielicznym wyjątkiem społeczności żydowskiej Algierii został repatriowany po końcu francuskiej kolonii i wróciła do Francji rodzimy Francji, której nigdy wcześniej mieszka wróćmy jeszcze zwykły dwudziestego panie profesorze końcówki wieku dziewiętnastego chciałbym spytać o rok 1800 dziewięćdziesiąty szósty on jest dość istotne wskazywane w literaturze jako moment symboliczny, bo to jest ten moment, kiedy liczba Górski Francuzów i Europejczyków urodzonych w Algierii przewyższała już liczbę imigrantów i od tego momentu można mówić o pojawieniu się nowego narodu, który nazwał sam siebie Pienaar no właśnie, bo to bardzo pani o tym wspominam, bo ja miałem o tym powiedzieć ale, ale zapędziła się historię angielskiej Żydów tak tak istotnie to jest jedyny taki przypadek w historii kolonizacji francuskiej można powiedzieć no właśnie drugi, bo drugim może potężniejszą był GetBack, ale to była kolonizacja dużo starsza o 17 wieczna to jest jedyne miejsce gdzie, gdzie Francuzi się osiedli i dąży dziś masowo i właściwie przed rokiem 1961 proporcję dane między tak, że było, że było 1 000 000 zlotych kolonistów francuski obywateli zamieszkujących Algierię i gdzieś około 10 000 000 może trochę mniej ludności arabskiej berberyjskich w każdym razie autochtonicznej pozbawionej równych równych praw, więc rzeczywiście to dla oraz Jan gier oraz był jedynym miastem, który miał chyba Śliwą, ale europejską większa ten, kto to rano pochodził Albert kami i i ci, którzy pamiętają dżumy to pamięć jeszcze ze lektury szkolnej być może to pamiętają, że można siedzieć w ogóle nie zorientować, że to miejsce znajduje się na na la w Walii w interpelacji rzeczywiście wiadomo, że firma nie ma w nim nic arabskiego no można by się, że to jest częściowo prawda częściowo ślepo taka już lato, że jednak to miasto nigdy czy europejskie nie było nauczyć na razie zatem upodobnić afrykańskie tereny do do Francji prawda Algieria była traktowano tamtego momentu jak francuskie terytorium rdzenny jak przedłużenie metropolii no, więc Ewę Algieria była departamentem tylko proszę teraz nie dostrzegać, ale nie pamięta, kiedy się nim stała krótko mówiąc nie była kolonią, kiedy była po prostu terytorium francuskim położonym w położonym po drugiej stronie morza Śródziemnego, ale większość jego mieszkańców nie były obywatelami Republiki samos przez się chyba sposób jeszcze bardziej drastyczne niż kolonializm klasycznych był uzasadniały jako dobrowolną tunelu na zmiłowanie i krajami, bo tutaj mieliśmy do czynienia ze raz ową kulturalną religijną wszystkim naraz dyskryminacją wykluczeniem to jeszcze powiedzą kilka słów o tym jak jeszcze przed pierwszą wojną światową wygląda, jeżeli wyglądał algierski opór na okulary dzięki właściwie zaczyna się wtedy mamy między latami 80 Eni, a pierwszą wojną światową właściwie panuje w Algierii względne względny spokój to wydarzenia pierwszej wojny, a potem drugiej wojny jak najbardziej tak tak zwykle bywa tak wielkiej wojny metropolitalne, które jeszcze bardziej drenują zasoby także ludzkie tak, bo bo, bo obecność Algierczyka różnych formacji lub informację Tusk jak też zaczyna się jeszcze 19 wieku i są momenty, w których ci, którzy męczą angażowani do wysiłku wojennego nowoczesnej wojnie zostajemy coraz bardziej niezbędne domagają się potem praw tak mam domagają się wypłaty symbolicznej realnej i właściwie po pierwszej wojnie światowej, bo wtedy we francuskiej armii służyło prawie 200 000 Algierczyków to rząd francuski 1919 roku rozważa zwiększenie liczby muzułmanów w radach miejskich generalnych, ale tutaj pojawia się ten zdecydowany opór algierskich Francuzów, więc metropolia mówi no owszem, ów Departament niech będzie bardziej sprawiedliwie zarządzana, ale ci angielscy Francuzi, którzy czy czują się właścicielami tego terytorium mówią absolutnie nie no to jest sprawa powiedziałbym dość klasyczna to jest sprawa dość klasycznego nad Bałtykiem to bardziej, bo ile w dziewiętnastym wieku można mówić o tym, że Algieria jest pewnie długo potem jednak tak zupełnie innych warunkach, ale także te kolonie francuskie, które są naprawdę wartościowe, ale to nie jest okres, w którym Algieria odgrywa tak wielką rolę wewnętrznej polityce Francji natomiast to się potem całkowicie zmienia to znaczy jak powiedział nawet dwudziestym wieku Algieria jest dla historii Francji krajem najbardziej mniejszy niż Niemcy być może nie stany Zjednoczone, na które brak my patrzymy z tej z tej perspektywy tej drugiej wojny i tych wydarzeń natomiast natomiast tutaj tutaj tutaj mamy do czynienia z taką sytuacją dość klasyczną ta Lacie republikańska Francja Gdańska jest 1800 siedemdziesiątego pierwszego roku oczywiście niezależnie od panującej tego rasizmu kultura Lis i kolonializmu to duża część ludzi Metropolis zdaje sobie sprawę, że tutaj wiecznie trwać nie może tak, że tu trzeba przynajmniej jakiś reform dokąd, dokąd trzeba zmierzać w tej kwestii by za jakość te no powierzchowny, lecz powierzchowne, ale republikańskie ideały trzeba aplikować przynajmniej tam, gdzie mamy do czynienia z terytorium francuskim no, więc no i pojawia się to fundamentalne napięcie ze swoimi własnymi obywatelami, którzy od gier traktują jak swój dom chcą być nadal tą warstwą uprzywilejowaną tak trzeba powiedzieć, że to karta to jest tak czy kształtuje się kultura szkolenia dla francuska Belgię Eli, która doprowadzi ostatecznie do uniknięcia, ale kozę tak, dlatego że ono staje się przeszłością, bo realizacja będzie pierwszą, ale nawet 20, chociaż społeczeństw autochtonicznych jest podzielone w tej sprawie to jednak istnieją w nim bardzo silne nurty integracyjne z tymi polonistami te, które właśnie nie nie dążą do niepodległości do równych praw no ale nawet nie daje im się zające i stopniowo one stają się coraz słabsze zupełnie zniknąć no w latach osiemdziesiątych, ale chyba to jest pierwsza taka powieść ale kto był, ale pojawia się francuskojęzyczny literatura angielska, która jest wielka, która trwa dzisiaj tak to ile zebrali Katy Yassine to są poetka i pisarz cofał wielkie postaci literatury arabskiej literatury francuskojęzycznej akurat jest inny pisze obowiązek, więc na poziomie kulturalnym tak by zostało może się tego wrócimy ale, ale ale, ale na poziomie politycznym nie natomiast to jest 1 sprawa, ale inna sprawa jest to, że musimy sobie sąsiada i osiedlami, żeby okres, w którym koloniści angielscy rządzili racją to znaczy w każdym razie część, a w każdym razie byli tym co Anglicy nazywają pięknej tata robi klub dojście do gola do władzy 1000 pięćdziesiątym ósmy roku to jest w gruncie rzeczy zamach stanu dokonany przez armię stacjonującą bądź sympatyzująca z radykalnymi pionu artykule kontynuacji walki żadnych kompromisów, ale żadne istotne na rzecz społeczności ludności czy też narodu się coraz częściej mówi angielskiego i oni i de Gaulle przychodzi jako zbawcy demokracji nie jest tak uważają będę Soros czy teraz młody uważają, że to jest zamach stanu większość partii pobieranego ze strachu przed armią, a armia pobieranego la, bo wielu do tego dziękuję panie, że on chce zachować nie wie, dokąd wygłasza przemówienie w dal do algierskich Francuzów obiecując, że Algieria zawsze zostaje pani francuska na budowie lokalnie zmienia zdanie, ale jeżeli pan pewnie pozwolę, bo już jesteśmy w 1950 ósmy roku jeszcze tyle interesujących wydarzeń po drodze tyle zwrotów akcji jeszcze cała druga wojna światowa, w której też Algieria odgrywa istotną rolę, bo przecież Algierii powstaje francuski komitet wyzwolenia Narodowego na ciele, które zostaną szaf de Gaulle, ale zapytam zapytam co rok czterdziesty, bo po klęsce Francji za chwilkę dojdziemy do roku 50 tego ósmego do tego rozwoju wypadków, które doprowadzą Algierczyków do niepodległej ojczyzny, a Francuzów do wycofania się z Afryki rząd Vichy znalazł w tych algierskich Francuzach tradycyjnie rasistowskich i faszyzujących czy możemy powiedzieć dość mocno oparcia rząd wizji tak jest no tak sprawa, ale sprawa jest jeszcze poważniejsza, bo oczywiście mamy tu do czynienia tutaj też ma pani rację Algieria jest tutaj jako ważne, bo po klęsce Francji 40 roku no właśnie to to znaczy klęska Francji wtedy pora na gruncie rzeczy klęska Francji czternastym roku była decyzją polityczną znaczy armie francuskie oczywiście zostały pokonane na polu bitwy nie można było uniknąć zajęcia metropolii, ale właśnie to nie do końca prawda Algieria była Francją Algieria była nie do zdobycia przez Niemców w Algierii stacjonowało, więc we francuskiej floty, aby była Flota angielska tak, czyli tak naprawdę wielu historyków francuskich od bardziej lewicowych twierdzi, że to NATO to pogłębia wymiar zdrady zarówno wobec ideałów republikańskich ogólno humanistycznych, jaki zwyczajnej zdrady swojego państwa przez marszałka Pétaina, bo to nie jest także Francja nie miała żadnych narzędzi, żeby walczyć, ale co prawda, że jako tego tego rodzaju zaplecze mistrza Algierii francuska być może byłaby politycznie poręczna tak to to prawda, więc oczywiście, ale wojna no ta doprowadza się też do dal to zjawisko także, które dotyczy armii, która przecież jest, która przecież jest moralnym dachu wygiętą drugiej wojny światowej inaczej niż Francja Doda no może jednak druga wojna handlowa i obiektywnie na tyle na wątpliwości w mediach 2 klasycznych dziewiętnastowiecznych imperiów kolonialnych no i także nadwątliły wizerunek jako jednak kolosów na glinianych nogach, które przetrwały dzięki interwencji nowych władców świata, czyli do wyboru można było mieć wszyscy wiedzą wychodzi Stanów zjednoczonych związku Radzieckiego, które z różnych względów i różny sposób patrzyły na kolonializm nieprzychylnie taki element to to było jasne, że to się też Polska kończy, ale dla szans to się skończyło nie tylko wojną kolonialną, ale też do pewnego stopnia wojną domową robotę wydarzenia, które państwu mówiłem to znaczy ta operacja, która dotyczy kolejnej wojny ta operacja właśnie którą, który rozpoczął de Gaulle ona się zakończyła oczywiście tym rząd planował od początku jego głębokim przekonaniem brak sensu to był jednak prawicowy polityk, ale rozumiało jak to się ładnie w Polsce mawia znaki czasu to znaczy, że szkolenia nie do utrzymania i pozycja Francji w przyszłym świecie nowym świecie zależy od tego jak szybko wycofał się z kolonii i zbuduje sobie dobre stosunki ze jest z 2 jest byłymi koloniami już dziś niezapewnienie danego państwa te już też względu na profesorze tuż po wojnie usiłowano też te swoją kolonię, a nie wiem czy tak można byłoby powiedzieć ucywilizować ten sposób funkcjonowania francuskiej kolonii, którą uważano za część Francji po czterdziestym siódmym roku parlament francuski uchwalił tzw. statut Algierii tak, który nadał wszystkim algierski muzułmanom obywatelstwo francuskie uznał język arabski zarówno prawne z francuskim no i mandaty do algierskiego parlamentu podzielono też połowę wybierało 9 000 000 muzułmanów drugą połowę 1,51 000 000 algierskich Francuzów oczywiście na czele rządu algierskiego nadal stał francuski gubernator generalny test też ten moment, kiedy nacjonaliści węgierscy tracą chyba nadzieję na uzyskanie niepodległości środkami pokojowymi, o co walczyli przez poprzednie lata no i też powstała tajna organizacja w tym samym roku czterdziesty siódmy, która rozpoczęła przygotowania do zbrojnego powstania jonów pięćdziesiątym czwartym roku wybuchło tak tak to znaczy rzeczywiście może można by takie, żeby skończyć tamten wątek, ale tory są połączone tak, bo to co się dzieje we Francji potem to kiedy armia uświadamia sobie, że de Gaulle zdradził oddał Algierię powstaje słynne oraz tak organizacja Army sekret organizację terrorystyczną, która przeprowadziła kilka no tak, ale to już jesteśmy w latach sześćdziesiątych prawda ja mówiłem już w roku osiemdziesiątym czwartym Warta o tajnej organizacji w ogrodzie wyzwolenia Narodowego tak Poznaniu rano lało do 1006. tak to schody deliberacja nazionale rzeczywiście powstaje w latach czterdziestych i ma i ma na celu walkę zbrojną niepodległość, ale trzeba powiedzieć że, zanim dojrzeje do stosowania metod terrorystycznych to zajmie jednak trochę czasu na no ale czy to jest tak jak pani redaktor zaprezentowała dane te nowe ustawy z 3007. roku oznaczały rozwiązanie problemu tak usunięto rzeczywiście różnice wprawie cywilnym także wprowadzono wprowadzona wprowadzono reprezentację Polity polityczną większości muzułmańskiej, ale nie zrobiono cały czas tego co najwyżej znaczenie nie zniesiono tego statusu wspólnotowego cały czas jest polityka konia wszystko było krajowe w ten sposób, żeby niezależnie od wyników głosowania władza pozostała w rękach Algierczyków także francuski Algierczyków i na metropolii tak jak w jakimś kompromisie, że będzie to były rządy czterdziestym siódmym właśnie no to były rządy zabicia centrolewicowe i one były bardzo niewiele rzeczywiście bardzo mocno uszkodzone także to ludnością lokalną właśnie my tacy politycy jak też szans na ile oczywiście szansa na to, że ta polityka zadziała, że Algierczycy uwierzą w to, że to jest tylko pewien etap do uzyskania normy brak po prostu to oczywiście będą takie pytania, na które w tej sprawie historycy zawsze spekulują ostatecznie jeszcze pytanie o to, aby było, gdyby no, ale to prawda, że Honda liberalne Fiona tutaj też pewien paradoks tak, bo jest organizacja z 1 strony radykalnie anty francuska w tym sensie, że domaga się całe niepodległości tu i teraz bez odszkodowania i negocjacji tak dalej, ale z drugiej strony FLN jest organizacją marksistowską tego marksizmu nauczyła się we Francji właściwie całkowicie francuskojęzycznej przywódcy Ellen co dotyczy nawet do dzisiaj część elity, bo w końcu elita polityczna Algierii wywodzi się cały czas ZRM to jest także oczywiście wszyscy mówili w arabskim, ale w algierskim dialekcie arabskiego, ale literacki iracką bywało narodowej tak to literacki język dla nich to był francuski i na oczywiście to oznaczało, że oni mieli ambicję badań u władzy i Generali i Madeleine na różne sposoby, ale oczywiście budowę budowę nowoczesnego państwa, który ma dużo bardziej przypominać państwa europejskie niż jakiekolwiek użycie realistyczny co prawda bardzo szybko spotkali się, że oporem no konserwatywne i religijnego establishmentu jawił się właśnie pod względem dość nieprzyjemne kompromis np. nadali kobietom równe prawa polityczne, ale nie nadali nie nie przeprowadzili tak jak burki w Tunezji reformy kodeksu rodzinnego cywilnego rodzinnego to znaczy, że każda el Gierka i ma 1 ze szkła metalu, która ukończy pewien wiek może stać prezydent taką Angeli, ale nie może wciąż podejmować pewnych decyzji bez zgody męża tak lub innego ciężkiego tutaj warto też było koncesją składaną wie złej wierze w ramach kompromisu w latach sześćdziesiątych i też sądzono, że to tylko przejściową zostało do dzisiaj ten jest, toteż no właśnie FLN był siłą z 1 strony wykonania no okazał się także nacjonalistyczną będę już marksistowską KE nie jest jedynym takim przypadkiem natomiast natomiast te duże przeskoczenie w czasie, ale może powiedzieć natomiast od roku dziewięćdziesiątego pierwszego większość ludzi władzy to czasami ludzie 30 lat później, które są dużo starsi no właśnie unieważniają wybory pierwsze wolne wybory i dziewięćdziesiątych pierwszym roku wygranych przez WHO myślami w Brukseli przez partie islamistyczne otwierają przez Arabię Saudyjską ani unieważniają wybory i AGD rozpoczyna się wojna domowa trwająca kilka lat mojego wroga dwutysięcznych Iniesta 50 000 ludzi czasem masakrach najbardziej pod warunkiem, że można wyobrazić oczywiście w tej wojnie wolnych baraże o racjonalne całość władzy korzysta obficie z pomocy francuskich służb specjalnych logistycznej finansowej tak no to są to są lasy rewolucjonistów wtedy jednocześnie to teraz panie profesorze pan pozwoli wrócimy do tego roku pięćdziesiątego ósmego, kiedy do władzy doszedł szaro de Gaulle Andrzej Szeptycki pisał tak generał wiedział, że Francja jeśli ma być wielka i skuteczna musi pozbyć balastu kolonii Algieria była trudniejszym przypadkiem stanowiła bowiem część Francji, gdy go doszedł do władzy trwała tam regularna wojna wewnętrzny konflikt zbrojny groził samej Francji większość elit politycznych socjalistów do prawicy chciała zachować w jakiej formie francuską Algierię i ani tego ani nikt nie wiedział wtedy co ma być dalej dopiero podczas czteroletnich negocjacji Algierczyk kami przekonał się, że Algieria musi być niepodległa na co większość Francuzów zmęczona tym konfliktem przy zwolnił, bo to jest także już pięćdziesiątym dziewiątym roku de Gaulle przyznał Algierczyk prawo wyboru swojej przyszłości co powoduje w styczniu roku sześćdziesiątego rebelię algierskich Francuzów i wtedy Francja staje w tym w przededniu wojny domowej, której pan profesor jakiś czas temu mówił tak mamy tych algierskich Francuzów, którzy nie chcą się zgodzić na to, żeby Algieria stała się niepodległym państwem chcą, żeby Algieria była nadal częścią Francji, bo to jest ich ojczyzna fakt wtedy myślą uważają wtedy też powstaje osób, czyli tajna organizacja zbrojna tak tak, ale to jest już od ma już powiedzieliśmy i nawet firmy bardzo atrakcyjne na temat powstały jednostki widocznie realnej rynkowej to, że to była metoda wygodna sala, który chciałby zadać został już dany skazany na dożywocie w 60 czwartym dziesiątego roku już uwolniony tak i właściwie Joli Masłów przywódcy no pewnie nie zapłacili cenę, ale i to nie zapłacili cenę to to jest jeszcze mało, że 1001. roku nie pamiętam miesiąca, ale miejsc, które każdy, kto odwiedził Paryż zna, bo pod mostami Shell doszło do masakry w policji policja strzelała biła i wrzucała pobity do Sekwany Algierczyków gastarbeiterów da się brzydko niemieckim słowem tutaj król demonstrowali by ktoś demonstrowali poparcie dla niepodległości Algierii rozegrał 90 może rok przyznała się tego zginęło 40 osób historycy twierdzą średnio kilkaset nigdy nikt nie dostał ani podanie do odpowiedzialności tak mówimy wam się w kontekście, że PRL cela drugi strzelał, ale może było mu się tego świadomi, że to nie standard, który wtedy odbiegał od takich krajów Francja, chociaż pewnie byłoby inaczej, gdyby strzelano do ludzi na kole zysku natomiast jednak to jest 1 strona medalu, ale druga ważniejsza to ta wojna domowa, która która, która toczy duża Francuz Otóż karta w Polsce pamięta się o konflikcie Artura i kami 2 wielkich pisarzy francuskich tamtego czasu czytałem oczywiście na całym świecie, ale my damy ten konflikt Stalina i związek radziecki tak, ale dla Francji ważniejszy był konflikt Algierię, gdzie kami opowiedziało się za no po stronie utrzymania Algierii w tej swojej słynnej filozoficznej formule, że kiedy do wyboru między matką i sprawiedliwością wybieram matkę to oczywiście znaczyło, że on wie, że sprawiedliwie należy się w Algierii niepodległość ale, ale takie nie popiera no to i drugiej strony Artura Health uważa, że w warunkach kolonialnych terroryzm jest dopuszczalne Sartre wydaje pisze przedmowę do książki Franca Canona Franca panoramę Mar my lek. Martyniki bojownika wolnej Francji, który Carlo, którego które, które na, który który, który staje się najważniejszym orędownikiem i z prawem wykonania, ale dziś w ogóle pierwsze książki jako psychiatra, które które, które dzisiaj strasznie ważne czytane wszędzie na wszystkich uniwersytetach zachodnich o doświadczeniu kolonialnym od strony kolonii Giovanniego wraca także jest członkiem Helenę i dzisiaj tam stoją jego pamięci walk na każdym rogu właściwie może przesadzam jednak jest przekonany, że winnych, ale oczywiście należy pan ideową umarł bardzo młodo, ale tak, ale to podzieliło bardzo społeczeństwo francuskie jednocześnie 1 000 000 wielu IR 1 000 000 Algierczyków algierskich Francuzów miało zaraz zjawili się Francji oni nie byli we wszystkich dobrych przyjęci wielu twierdzi, że to oni do dzisiaj stanowi ono stanowili zawsze takie twarde jądro skrajnej prawicy ten to jest jednak bardzo uproszczone nie zawsze tak było do 1, kiedy najwybitniejszy pięła się właśnie w wieku 19 lat musiałoby im pić ojczyznę był za Davida 1 znaj naj głośniejsze chwilę po dwudziestego wieku one on z kolei wyrażały nie tylko sentyment, ale poparcie dla niepodległej niepodległej Algierii niektórzy podejrzewają, że cała koncepcja dekonstrukcji to właśnie jest dekonstrukcja tożsamości który, który samemu uderzyć, w którym sefardyjskich Żydach francuskim pozbawionym w czasie okupacji praw przewrócone, a potem został pień UR całą no bardzo konserwatywną i bardzo prawicową większością francuskich francuskich kolonistów dawno, gdy Derda był nawet liczony na po jego śmierci odlał słuchał osobiście ówczesny prezydent do tej bardziej tej bardziej islamskiej części reżimu tak bardzo do dzisiaj, kiedy ten jak ktoś z pionu HR był w państwie Pienaar zjawili się w tej wielkiej masie prawie 800 000 ludzi we Francji kontynentalnej do końca 60 tego drugiego roku, bo w marcu sześćdziesiątego drugiego roku został zawarty układ o zakończeniu powstanie w przeprowadzeniu referendum, a następnie po okresie przejściowym utworzeniu niepodległego państwa węgierskiego i Francja uznała oficjalnie niepodległość Algierii 3lipca 60 tego drugiego roku przez kolejnych 37 lat panie profesorze rząd w Paryżu nigdy nie nazwał wydarzeń w Algierii wojną i dopiero po dziewięćdziesiątym dziewiątym roku francuski parlament zalegalizował ten termin pan mówił przed chwilą o tym, że nikt nie poniósł konsekwencji za masakrę w Paryżu żaden francuski żołnierz został też skazany za zbrodnie popełnione podczas tego konfliktu czy Francuzi dziś mają przepracowane Algieria oczywiście nie natomiast przepracowują ją ma powiedzieć, że chyba, ale prawie tak gwałtownie jak my naszą przeszłość, ale może trochę inne są proporcje Unia oczywiście sprawa nie jest załatwiona to jest sprawa wewnętrzna pod każdym względem, bo te związki wiosną, gdy ogranicza strasznie głębokie oczywiście dzisiejszych relacjach Algierii pacjent ma zrobić osobne spotkanie, które byłoby chyba jeszcze bardziej złożone dalece babę Jagę przeczytałem gdzieś wiarygodnym źródle kilka lat temu było także 4% dzieci urodzone we Francji miało ojca urodzonego Walię to może za bardzo różne rzeczy oczywiście też mówiąc poziom tej integracji matrymonialnym między różnymi społecznościami we Francji, której tradycyjnie wysoka wbrew koncepcjom, ale tak, ale to świadczy o tym jak wielu Algierczyków mieszka we Francji, ale ale, ale jest druga strona medalu nowe papiery, jeżeli okazują się zdały 3 dzienniki po francusku tak, mimo że francuski nie ma żadnego statusu języka oficjalnego logo LM dla jeszcze był język kolonizatorów, więc panowie z frontu wyzwolenia Narodowego nie uczynili językiem urzędowym językiem, który wielu podejrzewa często posługiwali się między sobą tak to do rządu paradoksy i rozetą to to to nie zniknie wydaje mi się że, jakkolwiek bardzo krytyczne wobec Macrona to właśnie taką rozumie oczywiście tak to nie jest tak Solidarność dlatego nie rozumie nie wie do końca towar zrobić żeby, żeby działał lepiej jeśli tylko powiedzieć jeszcze może jednak, że tak, podsumowując o tym wyjeździe, że będą mieć takiej perspektywie o tym bieganiu Francuzów Bargiel można powiedzieć, że ono było sprawiedliwe tak jak mówi Car ale by oznaczało jakąś sprawiedliwość zbiera powiedział, że każda czystka etniczna jest zła, kiedy pamiętajmy o tym, że niemal cała Europa z pewnością Europa wschodnia budowanej na czystkach etnicznych albo czymś gorszym jeszcze jeszcze gorszym, ale musimy też pamiętać tym kontekście niż myślimy o oblicze irańska palę pół na dawnej o tym już prawie zapomnieliśmy o covidzie w Południowej Afryce to jednak jak wielkiej rzeczy dokonali południowi Afrykanie, którzy znajdowali się w sytuacji niemalże takiej samej, ale na szczęście dla nich czasy były inne co niczym nie umniejsza wielkości Nelsona Mandeli jego towarzysze, że ani im zależało, żeby kolonizatorzy zostali Pierre, a więc wszystko wszystko się nie układa wszystko się nie układa łatwo i pięknie w Afryce Południowej nowej przeciwnie, ale jednak nie podróżujemy po kraju wyczyszczony etnicznie, a dziś Algieria, jaką jest jak taki był taka była smutna historia wyniku byli prof. Michał Kozłowski wydział filozofii Uniwersytetu Warszawskiego także remont dyplomacji i bez dogmatu panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę dziękuję do widzenia państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas, że to oczywiście spokojnej nocy dobrych snów do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA