REKLAMA

Pięć reporterek, które najlepiej opisują świat

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-06-22 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
33:39 min.
Udostępnij:

"Nomadland. W drodze za pracą", "Kolekcjoner porzuconych dusz. Reportaże z Brazylii", "Klub. Seksskalndal w komitecie noblowskim", "Przyszło nam tu żyć. Reportaże z Rosji" i "Rzeczy osobiste. Opowieść o ubraniach w obozach koncentracyjnych i zagłady" to książki nominowane do tegorocznej Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Opowiadają o świecie z perspektywy zwykłych ludzi - żyjących w autorytarnym reżimie, brazylijskiej faweli, kamperze w środku Ameryki, kobiet znajdujących siłę do ujawnienia męskiej przemocy i więźniarek obozów koncentracyjnych. Autorka najlepszego reportażu (po raz pierwszy w historii w finale są same kobiety) otrzyma nagrodę w wysokości 100 tys. zł, a jej tłumacz bądź tłumaczka – 20 tys. zł. Pozostałe nominowane otrzymają 5 tys. zł, a tłumacze i tłumaczki ich reportaży po 2 tys. zł. Którą z książek jury uhonoruje Nagrodą im. Ryszarda Kapuścińskiego dowiemy się na początku września. W dzisiejszym odcinku Michał Nogaś rozmawia z przewodniczącą jury Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego, Katarzyną Surmiak-Domańską. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
partnerem podcastu jest miasto stołeczne Warszawa fundator nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej o najlepszych reportażach z całego świata w sobotę poznaliśmy finalistki tegorocznej edycji nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego ósma 10 podcast gazety wyborczej Michał Nogaś dzień dobry państwu ósma 10 naszych podcastach jak zawsze non fiction prawdziwe życie także to opisywane w książkach sobotę w ogrodzie Saskim w Warszawie Rozwiń » poznaliśmy 5 książek, które weszły do finału tegorocznej edycji nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki, o co chodzi o tym dziś będę rozmawiał z państwa i moją gościnią ósmej 10 Katarzyna Surmiak-Domańska przewodnicząca żyli w tegorocznej edycji nagrody i nasza redakcyjna koleżanka dzień dobry Kasiu, dzień dobre będziemy rozmawiać dzisiaj o ogłoszeniu finałowej piątki tegorocznej edycji nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki przedstawimy książki, które w finale się znalazły i opowiemy o autorach tych książek, chociaż od razu powiedzmy na początku jest to edycja wyjątkowa po raz pierwszy w historii nagrody, której współorganizatorem jest Gazeta wyborcza zdarza się tak, że w finale same kobiety no tak oczywiście, ale nie zapominajmy o tym, że w pierwszej edycji, czyli 2010 roku mieliśmy z kolei w złotych piątce samych panów i ta sama sytuacja powtórzyła się 2 lata później w 2012 finalistami byli również mężczyźni no faktycznie w 2021 rok, czyli trzeba było czekać 11 lat, żeby wszystko jak zmieniła pod tym względem 180 stopni także z tego punktu widzenia jest rzeczywiście jakaś edycja wyjątkowa, a dla mnie powiedziałabym też, ponieważ akurat ogłoszenie przypadło w tego samego dnia co parada równości w Warszawie też jakiś rodzaj i porady równości, czyli być może jesteśmy już w tym miejscu wobec szansy reporterki reporterów na tym rynku wreszcie się zrównały, ale też powiedzmy to chyba w sposób jasny oczywisty płeć nie była tutaj żadnego rodzaju cudzysłów przywilejem czy wskazaniem po prostu wybraliście najlepsze książki tak to było oczywiście przypadek zasada jest taka, że nie zwracamy w ogóle uwagi na nazwiska autorów nie zwracano uwagę na ich płeć na ich narodowość jak również na dorobek prawda nie sugerujemy się tym, że ktoś się jest słynnym reporterem reporterką i nie wypada go nie ująć chociażby na długiej liście albo przeciwnie, że warto pomóc debiutantowi nie staramy się tworzyć tej piątki złota jako jakiegoś takiego zestawu prawda, który będzie pod jakim względem różnorodnym kierujemy się wyłącznie tym co czytam w tych książkach tak się złożyło, że w tym roku akurat najciekawsze książki takie, które nam jurorom piątce jurorów jest najbardziej podobały zostały napisane przez kobiety mówiliśmy to zanim powiemy o tych finalistka i ich pracach przebiliśmy naszym słuchaczom słuchaczom skład żyli, któremu przewodzi, bo są to nie tylko Polacy właściwie nie tylko Polki i ludzie, którzy pochodzą z różnych światów literackich u Julian Brandt, który jest tłumaczem autorem filmów dokumentalnych u Ilijan był pierwszym agentem literackim Ryszarda Kapuścińskiego i one przełożył cesarza i Şahin szacha angielski potem jest Julia Fiedorczuk znana pisarka poetka i tłumaczka adiunkt KO w Instytucie anglistyki Uniwersytetu Warszawskiego ostatnio wydała książkę pod słońcem i jest z nami Abel Murcia Soriano, który jest hiszpańskim poetą tłumaczem i fotografem my od lat mieszkającym w Warszawie dyrektorem Instytutu Cervantesa w Warszawie i jest z nami Elżbieta Sawicka dziennikarka redaktorka moja ja akurat pełni tutaj rolę tzw. do poczty aktywnego zawsze jest taka 1 osoba żyli jak zwróciła uwagę pozostałe osoby zawodowo zajmują się reportażem zawsze zapraszam taką 1 osobę, dla której reportaż jest zawodem o to, żeby wniosła właśnie swoją perspektywę i kogo w tym roku do tego finału wprowadziliście, jakie były kryteria jak wyglądały wasze prace i czym to się skończyło, kto znalazł się w tej piątce pierwsze 3 kobiety, które są w tej piątce to są panie, które opisują swoje ojczyzny pierwszą z nich jest Jessica Bruder to chyba najbardziej znana książka Nomadland znana chociażby z tego powodu, że już zdążono nakręcić film na podstawie tej książki ten został Oscara podobnie jak odtwórczyni głównej roli Frances McDormand, ale oczywiście ja np. tego filmu nie widziałam przed obradami po to, żeby się nie sugerować oddzielić to co jest silnie od tego co jest w książce ta książka co nam się w niej najbardziej podobało chyba to, że każdy z nas odbierają trochę inaczej jest książka, która daje mnóstwo, jakiego materiału do refleksji zadumy tego chyba szukamy w reportażach, żeby te książki jakoś tak coś nam się, aby odbywały w głowie, żeby trochę wstrząsały naszym spojrzeniem na świat, a nie tylko wlewały się, jakby już takie koleiny w głowie i potwierdzały to co już wiemy, więc książki Jessiki Bruder dowiadujemy się, że w Ameryce od lat co istnieje jakiś ruch nurcie zjawisko polegające na Maderze śmie, czyli ludzie, którzy są ofiarami kryzysu ekonomicznego tego systemu, który się zawaliła, który polegał na rzeczy na kredyt nagle gdzieś tak w jesieni swojego życia, zwłaszcza na początku nawet zimy swojego życia ku po to, są ludzie często 70, a nawet osiemdziesięcioletni Agnieszka pokazali, że nie mogą liczyć na spokojną starość ich domy straciły wartość okazuje się, że ich emerytury, na które odkładali przez całe życie nie zapewnią im nawet standardowego życie ich po prostu nie stać na to, żeby mieszkać we własnych domach ci ludzie podejmują pewnie ostatnio swoim życiu taką walkę na śmierć życie o przetrwanie czy po prostu nie muszą się ze swoich domów mieszkań z samochodów niż w samochodach zwana w komputerach jeżdżą po całej Ameryce będzie płacić jakaś praca sezonowa bardzo często pracują nawet nie za pieniądze tylko za samą możliwość podłączenia swojego kamera do prądu do bieżącej wody i tak wegetują koczują przez to, że żyjemy w świecie internetu bardzo szybko oczywiście ze sobą porozumiewają w związku z tym nie są samotne podróżowanie przeważnie poruszają jakiś takiej wielkiej większej komunii, tworząc taką swoistą subkulturę subkulturę ludzi 60 plus fenomenalne zjawisko, które istnieje od dawna, ale Jessica Bruder, jakby pierwsza jakoś tak ogarnęła pokazać się za tym kryje, że to nie jest tylko jakaś fanaberia jakiś taki ekscentryczny sposób na życie, ale absolutnie konieczność i ona wciąż pokazuje nam do czego też to zmierza kapitalizm, który nie ma miejsca dla słabych, który po prostu ludzi wypluwa poza nawiasem ci ludzie muszą sobie radzić sami jest książka oblicza amerykańskim, który z 1 strony mówi, że kiedy przegrasz to nikt nie podać ręki, ale w tym kraju zawsze ma szansę stanąć na nogi, jeżeli rano Budzisz Kamp erze nie wiadomo czy wieczorem będziesz milionerem czy ten kraj daje taką nadzieję tego, że wszystko można zaczynać od nowa, więc jest w książce coś oczywiście strasznie smutnego i alarmujące ego jak myślę sobie też w Polskim systemie emerytalnym nas też czeka, ale jest coś budującego, bo ci ludzie gdzieś jest przeżywają jakąś trzecią czwartą młodość nagle się okazuje, że są wstanie zupełnie zmieni swoje życie to życie może być się dla nich satysfakcjonująca ciekawej cena świadczy w Polsce byłoby to możliwe jak by się zachowali miejsce tych ludzi ludzie nasi polscy 6070 latkowie i zastanawiam się na ile to jest też kwestie jakich wzorców tradycji takich pionierskich amerykańskich, za które sprawiają, że dziś nie są tak mobilni i tak łatwo jest im się przystosowywać do zmian adaptować wiadomo, że zdolność adaptacji jest tym co zapewnia przetrwanie to jest pierwsza z książek, które znalazły się w tegorocznym finale nagrody imienia Kapuścińskiego zostańmy jeszcze jeśli możemy za oceanem w Ameryce, ale Południowej przenieśmy się do Brazylii kolejna książka, gdzie reporterka opisuje swoją ojczyznę Eliane bruk kolekcjoner porzuconych dusz w to nie jest 1 opowieść to zbiór reportaży, które na początku znalazły publikowane w prasie to też robi ogromne wrażenie, że są jeszcze na świecie takie gazety, które drukują tak niesamowite reportaże i niesamowite pod względem literackim przede wszystkim tym co sprawiło, że akurat wybraliśmy Diane Brun do finału jest na pewno język to znaczy on-li pod względem literackim najwyżej podniosła poprzeczkę pokazała, że można pisać o rzeczywistości można pisać reportaż językiem, który no nie zawaham się powiedzieć ociera się uczą prozę poetycką, po czym przepiękną opowieść można zacząć rzeczywiście w tych tekstach, o czym one są Jan brud pisała reportaże w takim cyklu gazetowym, który się nazywało życie, którego nikt nie dostrzega obecnie myślę, że to byłoby też świetne podtytuł tej książki życie, którego nikt nie dostrzega, czyli pokazanie Brazylii z perspektywy ludzi, którzy właściwie nie są ważni, którzy w tej kapitalistycznej machinie, która będzie do przodu, która jest napędzana przez ludzi władzy, którzy dążą przede wszystkim do maksymalizacji zysków oni nie mają w tym świecie właściwie racji bytu funkcjonują z mniej, ale są niestety skazani na zagładę trochę tak jak drzewa w lesie deszczowym ta analogia pomiędzy tymi prostymi skromnymi bardzo ludźmi przyrodą też jest bardzo ważne myślę, że to jesteś jedyna książka, która w ogóle pokazuje te paralele prawda między słabym człowiekiem, a sławą przyrodą, która jest też podobnie bezbronna kim są bohaterowie lianę Brumy na ona np. przemierza Puszczę amazońską i rozmawia z mety z jakimi akuszerka kobietami, które trudnią się przyjmowaniem porodów, a tak zaczyna się ta książka kończy się tak jak deklarował opisem towarzyszeniem kobiety, która była przez całe życie kucharką w stołówce szkolnej i która myślę, że zacznie życie na emeryturze, a się okazało, że właśnie życie się kończy z powodu choroby i Jan brud towarzyszy jej umieraniu odchodzeniu książka kończy się śmiercią tej kobiety i Jane Brumy odwiedza dom spokojnej starości dla najbiedniejszych ludzi rozmawia z nimi pokazuje ich życie rozmawia się z najbardziej wstrząsających jednym z najpiękniejszych tekstów jest tekst szmer takim człowieku, który całe życie solidnie pracował w fabryce produkującej aż bezczynność dzisiaj z powodu tego azbestu umiera umarł ostatecznie szmer to jest ten dźwięk, który można słyszeć wydobywający się spółce tego człowieka, który jestem azbestem przeżarty też no właśnie taki tryb z maszyn niewielkiego Przemysłowo, ale nie wszystkie teksty mówią o krzywdzie, bo te są teksty humorystycznej czy wzruszające jak chociażby takie krótka impresja obrazek o człowieku, który śpiewa na całe gardło slogan reklamowy jakieś loterii na ulicy jest kolekcjoner porzuconych dusz, czyli człowiek, który zbiera śmieci tym śmieciom jakimś niepotrzebnym przedmiotom nadać drugie życie to jest bardzo symboliczne prawda niepotrzebne przedmioty, jakie potrzebni ludzie, których na siłę staramy się jakoś jeszcze w tym świecie utrzymać piękny tekst z ogromną wrażliwością jest ogromną empatią Jana broń do nich podchodzi bardzo też przeczytać wstęp, w którym napisał w swoim warsztacie mówiąc o tym jak ważne jest to, żeby podchodzić do bohatera z wielką empatią, ale jednak bez naiwności, że trzeba się z 1 strony zachwycać się dziwić, ale jednak bez zachwytu i bez zdziwienia, czyli po prostu znaleźć odpowiedni ton ja myślę, że ktoś właśnie doskonale udaje, że w tym empatii w tej bliskości z bohaterem nie ma poczucia wyższości nie ma litości jest po prostu zrozumienie i chęć pokazania jakiś bardzo bardzo ważnej perspektywę ludzi, którzy żyją obok nas i czas byśmy z Ameryki północnej Południowej przenieśli się do tego świata nam najbliższego, czyli do Europy może zacznijmy od świec i jedną z 5 książek, które znalazły się w finale tegorocznej edycji nagrody Kapuścińskiego jest klub książka Matyldy fosy Gustafsson to jest książka dotycząca można powiedzieć ruchu MeToo w zeszłym roku pamiętam, że bardzo nam brakowało takich książek nie znalazło się jedno zgłoszenie dotyczące tej tematyki natomiast w tym roku obrodziły rzeczywiście mieliśmy dużo książek na ten temat było kilka książek na temat afery reguła ścina natomiast na najbardziej się podobała mu ze względów literackich książka Matyldy oraz Gustaw sąd dotyczy taki bardzo analogicznej afery, która rozegrała w środowisku Akademii świeckiej jak może pamiętamy w 2018 roku nawet nie przyznano nagrody literackiej Nobla to właśnie przez Matyldę ustępstw, ponieważ ona odkryła co tam się dzieje to są rzeczy oczywiście rzeczy przerażające w związku z tym Akademia jakby, lecz komisja noblowska w cudzysłowie zawiesił na rok działalność człowiek, który taką szarą eminencją tzw. dziewiętnastym członkiem Akademii szwedzkiej oficjalnie jest ich 18, który rozdawał karty i był człowiekiem ogromnej władzy no trafił do więzienia trafił do więzienia, dlatego że okazało się, że ma na na sumieniu poważne przestępstwa gwałt molestowanie seksualne albo człowiekiem, który no, żeby zrobić karierę w środowisku kulturalnym świecie okazało się, że trzeba przejść przez byłą Szkoci to jest pewnego rodzaju uproszczenie, ale trochę tak było ten człowiek poza tym nie należy oficjalnie do Akademii świeckiej, ale miał na nią ogromny wpływ był mężem jednej z członkiń Akademii prowadził również bardzo prestiżowy klub forum w Sztokholmie dzisiaj zamknięte, w którym no wystawiali swoje prace artyści, którym miały miejsce debaty literackie wystawiano również spektakle to jest opowieść o tym jak Matylda post ustaw sąd próbuje namówić kobiety wykorzystane przez tego człowieka do tego, żeby opowiadały o tym, że są ofiarami gwałtu o tym jak trudno jest tak naprawdę samemu sobie samej sobie uświadomić przyznajcie się było ofiarą takiego bywało, dlatego że te kobiety najczęściej nawiązywały intymne relacje z panem rząd lodem Arno taką się nazywa ten bohater no z własnej chęci był czarującym mężczyzną, a poza tym bardzo wiele mogło i dość szybko zaczynały się orientować, że tej relacji bardzo można zakończyć, kiedy już ma na to ochotę, ponieważ jest zbyt dużo do stracenia strasznie trudno w tym momencie wyznaczyć granicę, gdzie zaczyna się tutaj gwałt prawda na ile one same chciały, a na ile nie miał innego wyjścia, więc to jest 1 temat tego właśnie zaczyna się gwałt niesłychanie subtelna i trudna do identyfikacji formalne przestępstwa prawda, dlatego że gwałt niema nigdy świadków bardzo trudno jest wyraźnie ustanowić kryteria Jean-Claude oczywiście ona na sumieniu też jeszcze inne sprawy machlojki finansowe, ale myślę, że też ta książka podobnie jak Nomadland jest książką wielowątkową jest jest wiele aspektów przede wszystkim ciekawe jest to, że autorka pisze również o sobie o tym, jakiej trudno było tak naprawdę zrozumieć co się dzieje w tym elitarnym środowisku środowisko, do którego ona sama skierowała, które również jej imponuje, bo to jest elita intelektualna i na ile można wierzyć tym kobietom, które oskarżają rząd loda Arno, ale najbardziej z kolei wstrząsające jest chyba to, że to przyzwolenie na to co robił Jean-Claude Arnault człowiek zachowujący się w sposób wyjątkowo chamski prostacki to znaczy człowiek, który molestował kobiety po prostu publicznie narody w towarzystwie poprzez nieprzyzwoite obsceniczne i słowa gesty reakcja tego środowiska, bo tak, że wszyscy uśmiechali się albo odwracali oczy to są rzeczy zupełnie nieprawdopodobne zapraszam do lektury jak nikt nie widział w tym przez lata problemu Matylda pod gusta stan przybiera do muru członków Akademii szwedzkiej, pytając jak to jest możliwe, że to tolerowali, że jakby dali tyle władzy takiemu człowiekowi, który właściwie oszustem rząd dawno jest takim rodzajem trochę wszystkiego Nikodema Dyzmy dlatego rząd się pojawi jest Francuzem jest elektrykiem z Marsylii i zrobił taką niesamowitą karierę w Szwecji właśnie w jaki sposób przedstawią jakiś swój fałszywy życiorys, na które oczywiście łatwo było sprawdzić, że jest fałszywy rada przedstawia się na świat jako bohater roku sześćdziesiątego ósmego rewolty, jeżeli obyczajowej nic z tego nie było prawda ciekawe jest to jak maty Davos Gustaw są, przybierając do muru członków Akademii uzyskuje w końcu taką reakcję właściwie, o co chodzi i ludzie oni widzą w tym żadnego problemu stoją niektórzy oczywiście nie wszyscy murem za tym człowiekiem i nagle się okazuje, że ci ludzie, którzy wybierają najlepsze książki świata ludzie, którzy czytają najlepsze książki świata prawda, w których jest mowa o psychologii o relacjach międzyludzkich z 1 strony potrafią widzieć się na potrzeby właśnie swojej pracy w Akademii wszystkie niuanse tych relacji międzyludzkich, ale prywatnie okazuje się, że ich mentalność jeżdżę często niesłychanie prymitywna sprowadzające się do takiej brutalnej prawdy, że jeżeli kobieta atakuje mężczyznę za to, że ją rzekomo gwałci to przypuszczalnie jest brzydka i zazdrosna i to jest właściwie cała mądrość to jest przerażające to jest rzeczywiście przerażające ta schizofrenia można powiedzieć tych ludzi jest książka oświeca ale, ale na pewno nie tylko świeccy, zanim powiemy więcej otwartej książce to warto przypomnieć, że nagroda Kapuścińskiego to nie tylko wyróżnienie nagroda dla autorki w tym przypadku także dla tłumaczki lub tłumaczy to ma związek z czwartą książką-li tylko powiem, że Nomadland ukazał się po polsku w przykładzie nad tą czek książkę Jane był w przykładzie kadry dla Borowskiego klub przełożyła na Polski Justyna Czechowska, a czwartą książkę ostatnią zagraniczną nie tylko przełożyła także w jakimś sensie skompletowała dla polskiego czytelnika tłumaczka Katarzyna Kwiatkowska Moskalewicz to jest zbiór reportaży już kościół cienko ze współczesnej Rosji tak to myślę, że Katarzynę Kwiatkowską skargi można uznać też ziarno pewno będzie współtwórczyni tej książki prawda, dlatego że ona wybrała tekst tego stłuczeń, ale też włożyła ją z pewną przemyślaną konstrukcję tu z kolei znowu jakiś taki ogromny podziw zachwyt nad tym, że w Rosji kolejny kraj właśnie, w którym się ukazują reportaże prasowe na tak fantastycznym literackim również poziomie, ponieważ teksty, które widzimy w tej książce on się ukazały w nowej Gazecie o wszystkim by pisane właściwie na potrzeby tej gazety no to rzeczywiście chodzi, że są gazety, które tak wysoko stawiają poprzeczkę i że są dziennikarze, którzy dla potrzeby jakiegoś 1 artykułu prasowego są w stanie tak daleko wizję swojej strefy komfortu jak zrobiła to Lena Kostiuczenko, dlatego że ona robi rzeczy nieprawdopodobne, żeby napisać o korupcji milicyjny on się zatrudnia w tej milicji pracuje tam jako milicjant albo przychodzi staży w drogówce, żeby opisać się życie czy Moskwę z punktu widzenia gastarbeiterów zatrudnia się sprząta ulice razem z kirgiską gastarbeiterów com pokazuje z kolei jej perspektywę ona spędza mnóstwo czasu 6 dni to nawet się dowiedziałam w takim brat przydrożnym, gdzie pracują prostytutki tirówki tzw. nie tylko z nimi rozmawia, ale ona uczestniczy, jakby ich życiu no gdzie siedzi obok, kiedy w tym baraku odbywają się imprezy ona zbliża się do tych ludzi tak blisko już naprawdę wydaje się, że bardziej niemożna dla mnie jakimś takim najbardziej wstrząsającym chyba tekstem jest opowieść o gangsterach pewnej wsi, którzy do tego stopnia objęli władzę w tej społeczności, że właściwie traktują jak własność wszystkie kobiety potrafią wejść do szkoły pielęgniarskiej na lekcji po prostu wskazać kilka dziewczyn wręcz się podoba pani nauczycielka grzecznie każe tym uczennicom udać się z gangsterami prawda no wiadomo w jakim celu, ale chyba najbardziej wstrząsające jest to, że rodzice tych dziewczyn bronią gangsterów znaczy ono w tym kraju po prostu rządzi siła jak myślę, że to jest opowieść o kraju, którego tak jak ktoś kiedyś powiedział, że różne kraje mają różne swoje powody do dumy i różne swoje towary eksportowe, a Rosja właściwie nie ma czegoś takiego, czego można byłoby zazdrości w związku z tym nie mogą zazdrościć niech nas się boją takim wartościom towarem eksportowym Rosji zawsze była potężna moc siła prawda pięść, a właśnie i to chyba jest o tym książka o tym jak to wartość w cudzysłowie ona przenika, jakby tak do gleby codzienności i ona dziś tak chodzi w głowę i mentalność ludzi, że wszyscy mają zakodowane, że na świecie obowiązuje hierarchia, kto jest silniejszy ten jest wyżej, kto jest słabszy to powinien pokornie znosić cie swój los, jeżeli można w jaki sposób się to przejawia to jest myślę, że ci się wszyscy jakoś tam pancerza ją to znaczy zanikają w ogóle więzy między ludźmi zanika wszystko co subtelne tam nie ma mowy w tym społeczeństw jakich subtelność miłość staje się śmieszna szacunek staje się śmieszne żałoba nie wiem nawet po stracie dziecka, bo myślę tutaj ją o wstrząsającym zupełnie przepięknym reportażu poświęconym rodzicom dzieci, które zginęły w Biesłanie pamiętacie w tej chaotycznej zupełnie akcję anty terrorystycznej, ale dociera również do nich rozmawia z nimi, więc żałoba też właściwie w tym świecie staje się stratą czasu to jest świat, w którym życie 1 pojedynczego człowieka wszystko jedno dziecka dorosłego, jeżeli nie jest oczywiście jakimś ważną personą ci kompletnie nie liczy ludzi u nas mnoga tak mówił kiedyś Stalin prawda mamy dużo ludzi, więc ważny jest naród właśnie to jest opowieścią o kraju, w którym idee są ważniejsze od ludzi, czyli jest słowo naród to jest ważne, a ludzie, którzy tworzą ten naród w ogóle nie są uważni duma narodowa to jest coś ważnego, ale już bohaterowie np. drugiej wojny weterani kombatanci żyją między nimi nie są ważnego tak ważna jest sama idea taki biedny stary żołnierz żyje po prostu skrajnej nędzy w jakimś baraku bez wygód jest raz do roku wyciągane z okazji jakiś akademik uczci bohaterów przypina musi jakiś Order i proszę wracaj tam do siebie do swojej nędznej atencji ta książka pamięta pewnie film Zwiagincewa Niemiłość jemy wydarzeń dokładnie ta sama aura w książce Kostiuczenko co w tamtym filmie, który opowiada o zaniku więzi międzyludzkich zaniku uczuć zanik subtelności takim, jakim brutali śmie tego życia codziennego również zarówno film Zwiagincewa, jaki wciąż z konstytucją, bo tak naprawdę nie ma wielkiej polityki tam chyba w ogóle nie pada słowo Putin tylko pokazany jest kraj od środka tak jakby od wnętrzności i filmy Niemiłość jest taka piękna scena główna bohaterka wychodzi na taras swojej wspaniałej silni i wchodzi na bieżnie i zaczyna ćwiczyć i na siebie zapina taki dres z napisem Rosja to bohaterka jest taka piękna pomnikowa i ten dres z tym dumnym napisem to jest strasznie mocne i myślę, że właśnie to świetna ilustracja do książki styczeń 2 i też inna scena filmu Zwiagincewa to znaczy takie rozdzierające serce moment, w którym mały chłopiec chował się za drzwiami płacze, bo nie jest w stanie znieść kłótni i tragedii rodzinnych, które mają miejsce w jego domu zresztą potem ci, którzy film widzieli, jeżeli nie zachęcamy wspólnie z Kasią wiedzą, że ta scena jest jedną z kluczowych i ma konsekwencje ostatnia książka to jest propozycja z Polski finalistka nazywa się Karolina Sulej, a jej książka, która trafiła do finału nagrody to rzeczy osobiste rzeczy osobiste w obozach zagłady to znaczy Karolina Sulej Odrze bała historie ubranie, które były w obozach, które przeżyły Oświęcim oraz inne obozy zagłady na terenie Polski i opowiada historię zagłady historia tych obozów w historii wojny z ich punktu widzenia to jest coś rzeczywiście niezwykłego znak godziliśmy ten reportaż dlatego też, że on jest tak niezwykle oryginalne, że właśnie pokazuje, że można czasami powiedzmy też do tak teraz zacytuję tutaj mojego bohatera ostatniej książki Kieślowskiego, że jak postawić kamerę z innej strony dostaje zupełnie inny film prawda zupełnie inny obraz coś takiego robi Karolina wydawałoby się, że już w tej zagładzie i o tym co się działo poza wiemy wszystko okazuje się, że nieprawda np. byliśmy jakimś takim fałszywym przekonaniu, że przeczytam chodzili w pasiakach, jakie pasiaki na coś taki stereotyp utrwalone przez firmy tak naprawdę tam ubrania były niesłychanie barwnej i szalone jak w takim karnawałowym powiedziałabym świecie na opak jest on były to ubrania oczywiście to ubrania były z Kanady poświęcimy np. czyli to są ubrania ludzi, którzy przyjeżdżali z nimi do obozu no i ginęli w krematorium akta dobrania zostawały i były dysponowane pomiędzy więźnia pomiędzy strażników i ja może opowiem też tak spróbuję z własnego punktu widzenia, dlaczego ta książka tak bardzo podobało pamiętam jak jak zwiedzałam Brzezinka jakiś czas temu to dla mnie największe wrażenie robiły te baraki, w których mieszkali więźniowie i jak pewnie sobie przypominać nam jest barak prawda jest taka część wspólna, gdzie są piętrowe łóżka oczywiście tam już dzisiaj nie ma właściwie żadnych przedmiotów no ale może sobie wyobrażać, jakim koszmarem, jakim piekłem było wnieść wyniesie ileś tam osób na tych wąskich pryczach, gdzie takie jedno muszę leżeć czasami 8 osób klepisko koszmar, ale jak się wchodzi tego badaczka to po lewej stronie jest taki pokoik taka osobna klitka co oczywiście skromną Kliczką jednak osobną na niej jest też rodzaj łóżka w porównaniu z tym co jest dalej to jest prawdziwy luksus i to było właśnie klitka, którą zamieszkiwali kapo Panka po albo panika poczciwego sama więźniarka więzienia ci, którzy byli dalej ale, którzy dostawali tę funkcję właśnie strażnikach, którzy tę funkcję przyjmowali będą, że to było dla mnie zupełnie niesamowite jak taki kat 8 musi czuć prawda wiedząc, że jego znajomi jego współtowarzysze niedoli gnieżdżą się w takim piekle on ma takie lepsze warunki, a teraz Karoliny Sulej dowiaduje się rzeczy niesamowite, że w tych małych klitkach dla pan kapo i tam było pełno mebli i one były udekorowane na różowo np. że tam była pościel jedwab nas, że tam były przesiadki, że tam było kokardki, że tam były szlafroki i tam było wszystko i tutaj krótki były umeblowany jak buduar i że te panie kapo ona sobie tworzyły właśnie taki swój świat tak jak był jakiś ślad oczkami taki świat sielskość za ścianą cały czas no wiemy piekło ich współtowarzyszy to nie jest przecież odpowiedź tylko przedmiotach jest tak naprawdę te przedmioty są jakimś pretekstem to jest powieść o psychice prawda o tym co się dzieje w naszych głowach w sytuacji ekstremalnej albo inny przykład jak Karolina Sulej pisze o tym jak pasiaki, na które właściwie były takim symbolicznym przecież ubraniem Oświęcim, ale bardzo szybko zrezygnowano w niej po prostu nie było fizycznie, że po wojnie ten pasiak, który był w obozie jakimś takim tematem czy czy ubranie, który miał właśnie poniżać ośmieszać więźnia, że on po wojnie funkcjonowały jako taki powód do dumy Maria Dąbrowska podobno swych dziennikach pisze, że 42 szóstym roku w Warszawie po ulicach chodzili byli więźniowie w pasiakach z dumą, bo oni chodzili takim nim bije prawda ofiar Oświęcimia, czyli mamy do czynienia ze słup wersją prawda zmianą znaczeń przechwytywanie znaczenia dawanie im zupełnie jakiegoś innego sensu innej wagi na mnóstwo jest takich ciekawych opowieści o tym co robią z nami ubrania albo co my robimy z ubraniami to nie jest na pewno opowieść o modzie w takim sensie prawda co jest modne co na siebie coś jest modne tylko o tym jak to jest ważne czasami do tego, żeby przetrwać, żeby trzymać się sytuacji ekstremalnej w tym sensie ta książka nie tylko wojnie, bo co prawda, więc mam nadzieję, że niewiele więcej za naszego życia w obozie koncentracyjnym, ale sytuacje ekstremalne nam się wydarzają niestety różnej warto wiedzieć jak jak potrafi działać nasza psychika to zresztą też opowieści myślę trochę kobieca w tym sensie, że ona dotyczy tego co jest co zostało, jakby zepchnięte na stronę kobiet, czyli właśnie życie codzienne ubrania przedmioty to są rzeczy, o których w świecie męskim nasz patriarchalny świat taki właśnie jest Polski patriarchalny świat to, o czym się nie mówiło to jakieś takie niegodne nieważne trzeba mówić o ostrzelaniu trzeba mówić o bohaterstwie o męce i ta historia leżała odłogiem ona była cały czas wystarczyło przyjrzeć się tym przedmiotom, aby porozmawiać z ludźmi, którzy pamiętają zagłada trochę inaczej zadać inne pytanie i Karolina pierwsza właściwie wśród polskich reporterek to robione rozmawia wyciąga z nich historię, która po prostu sobie czekała na to kto się nią zainteresuje wyciąga taką historię też, która tkwiła w tym przedmiocie mam wrażenie właśnie, że to jest tak oryginalny reportaż również, dlatego że oprócz ludzi, którzy pamiętają zagłady czynią się interesują czytaj bohaterami rozmówcami autorki są przedmioty ubrania myślałem, że będziemy dzisiaj jeszcze rozmawiać w naszym podcaście o kondycji reportażu o tym jak pandemia zmieniła plany Katarzyna Surmiak-Domańska, ale tak ciekawie opowiadała o książkach, które trafiły do finału, że na rozmowy o swoich planach swoich dokonaniach pandemicznych nowej książce to się umawiamy we wrześniu wtedy, kiedy książka się ukaże we wrześniu także proszę państwa poznamy laureatkę, bo wiadomo, że to będzie kobieta tegorocznej edycji nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki przypomnę nagrody współorganizuje miasto stołeczne Warszawa Gazeta wyborcza, a w czasie wakacji co 2 tygodnie zapraszam państwa na spotkania w podcaście ósma 10 będziemy tam rozmawiać o książkach, które trafiły do tegorocznego finału rozmawiamy albo autorkami albo tłumaczka ami tłumaczami albo znawcami tematu przybliżymy państwu jeszcze lektur, bo na pewno warto myślę, że każda z tych 5 książek, których Katarzyna dzisiaj rozmawiała należy zabrać ze sobą na wakacje i poznać te najlepsze reportaże z całego świata przewodnicząca żyli tegorocznej edycji nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego za reportaż literacki FOT Katarzyna Surmiak-Domańska byłe państwa moją gościnią ósmej 10 dziękuję bardzo, dziękuję bardzo i także skłania do usłyszenia w kolejnym tygodniu w 50 Michał Tokarz kast gazety wyborczej partnerem podcastu jest miasto stołeczne Warszawa fundator nagrody imienia Ryszarda Kapuścińskiego Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA