REKLAMA

Rzymian nie powstrzymał nawet "strach przed Punijczykami". Historia wojen punickich

Powrót do przeszłości
Data emisji:
2021-06-21 22:00
Prowadzący:
Czas trwania:
50:15 min.
Udostępnij:

Historię trzej wojen punickich przybliża prof. Andrzej Gillmeister z Zakładu Archeologii i Historii Starożytnej UZ

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
od państwa długo nie wchodziły sobie szkoda, kiedy Kartagina panowała nad morzem Śródziemnym, że dopiero wykuwa swoją pozycję na Półwyspie Apenińskim konfliktu interesów wówczas nie było ale gdy w Republice zaczęło być ciasno na kontynencie i łakomym wzrokiem spojrzała na Sycylię wyspy pod kartę miejską kontrolą to wojna wybuchła niemal natychmiast trwała ponad 20 lat skończyła się kartę miejską porażką żem uczynił z Sycylii swoją pierwszą prowincja od tego Rozwiń » momentu było jasne, że oba imperia zetrą się na polu bitwy by rozstrzygnąć o supremacji basenie morza Śródziemnego pretekstem do wybuchu drugiej wojny punickiej jest rywalizacja hiszpańskie miasto starożytna osada później Kolonia grecka z gruntu sprzymierzona z Rzymem zostaje zdobyta przez Kartagińczyków to casus Belli ziemianie wydają kartek nie wojnę, ale nie liczą na rychłe spotkanie wojsk wiedzą, że Hannibal wódz kartagiński nie dysponuje taką flotą bez swą wielką armię przerzucić w całości do Italii ze przeprowadzenie przez Alpy wydaje się niemożnością szaleństwem tymczasem Hannibal maszeruje właśnie przez góry niespodziewanie dla Rzymian staje w Galii przedalpejskiej ziemianie wysyłają przeciwko niemu armie obu tych konsulów zostają pobite w ciągu miesiąca Hannibal rusza na południe ziemianie gromadzą kolejną armię są pewni, że celem kartek Chińczyków jest Rzym trzeba zatem jak najszybciej przeciąć inwazyjnym wojskom drogę nie spodziewają się tylko idąc Kartaginy com naprzeciw, że ci maszerują szybko i że są już niedaleko Rzymianie zrezygnowali z wysłania zwiadowców co zemści się okrutnie ziemskich kolumny są rozciągnięte idą wzdłuż brzegów jeziora zostają zaatakowane niespodziewanie w tym marszu armia Hannibala wyłania się nagle z porannej mgły ziemianie zostają przyparci do wody nie mają jak formować szyku ani, dokąd uciekać 15 000 ludzi polegnie na miejscu reszta idzie w rozsypkę bitwa nad jeziorem trasy miejskim trwa raptem 3 godziny jest 21czerwca 200 siedemnastego roku przed naszą erą powrót do przeszłości w poniedziałki po dwudziestej drugiej zaprasza Karolina Lewicka jest z nami prof. Andrzej Gil majster Instytut historii Uniwersytetu zielonogórskiego dobry wieczór panie profesorze dobry pani redaktor będziemy rozmawiać o wojnach punickich zaczyna oczywiście od samego miasta od Kartaginy miasto w Afryce północnej założone przez Fenicjan początkowo było państwem miastem potem stolicą imperium ważną środek politycznej handlowe szczyt potęgi Kartaginy to trzeci wiek przed naszą erą i akurat wtedy, kiedy była takim rozkwicie to dała się wojnę z Rzymem, ale wcześniej ta już ustabilizowana potęga, czyli Kartagina i ta wzrastająca potęga, czyli ziem nie wchodziły sobie drogę i jakoś te relacje układały się dość zgodnie tak nawet pomiędzy żoną Kariną było kilka bodajże 3 traktaty pokojowe, które umożliwiały pewnego rodzaju modus Vivendi pomiędzy tymi 22 potęgami pytanie, dlaczego doszło do wojen tzw. wojen po rynku chińskich jest 1 stronę od jedno coraz bardziej skomplikowanych pytań, jeżeli chodzi o historię starożytną, a z drugiej strony udzielona na nie odpowiedź może być bardzo prosta na tyle prosta, że zawsze się waham, omawiając te zajęcia ten tą problematykę na wykładach czy ona jest ona jest słuszna, ale obawiam się, że jest najzwyczajniej w świecie do zderzenia cywilizacji Kapeliński 2 letni rzymskiej do 1 powodu, ponieważ Rzymianie chcieli się bić była taka teza, którą zresztą z polskich historyk Adam Żukowski określa mianem aberracji historią graficznej o tzw. defensywnym imperializmie to była teza, którą zbudował już drugi pociąg tylko, że może można ją znaleźć Todora muzeum ma takiego no 1 najpiękniejsze historyków starożytności 12 historyków, którzy otrzymali nagrodę literacką nagrodę Nobla w dziedzinie literatury zresztą drugi historykiem to jest w ogóle w latach osiemdziesiątych otrzymał nagrodę ekonom jest też bardzo ciekawy, bo pokazuje drogę przeszła w dwudziestym wieku historiografia prawda literatury do do jedno do ekonomii i właśnie umowę na później uda sam pisał można znaleźć coś takiego to jest nazywane defensywny imperializm to znaczy to taka Pesa, która stwierdziła, że Rzymianie byli agresywni wobec innych ludów głównie, dlatego że bawić się 1 ekstra powodował prowadzę rzadko chwalę rzadko Halika Acta, bo jakieś państwo może nam zagrażać czyli, czyli to państwo zaatakujemy pierwsi prawa i będziemy bronić ziemianie mieli absolutnie wybitny talent do zaklinania rzeczywistości to jest coś się na swój sposób niesamowitego jak się przed historyków rzymskich to też historyków antycznych zajmujących się dziejami miasta nad Tybrem, a później wielkiego imperium jednego z największych innej dłużej funkcjonujących imperiów przynajmniej w naszej cywilizacji to mamy do czynienia z niezwykłym zakład ani po to, znaczy albo inaczej może nie zakład fani tylko odpowiednimi wg Rzymian nazywane rzeczach to znaczy ziemianie zawsze walczyliby z rebeliantami, ale rebelia takiegoż wybuchały na terenach, z którymi wcześniej nie mieli nic albo nie mieli wiele wspólnego dusza były drugorzędne Rzymianie zawsze musieli się jak odpowiedzieć zmierzać, bo pan prawda to bardzo dawno była w woli bardzo rzadko ziemianie walczyli z żołnierzami to zaś rebelianci byli zawsze buntownicy byli ci ludzie, z którymi zimą czytelną oskarżenia nie prowadzili będą już tą Śliwą sprawiedliwą bardzo często późniejsza historiografia przejęła między źródeł co jest dość charakterystyczne w ogóle dla historyków no niestety przyjmujemy ze źródeł to jest być może z punktu widzenia psychologicznego jak najbardziej uzasadnione, ale jednak powinniśmy bardzo bardzo mocno uważać proszę wyobrazić, że tak naprawdę owa teoria defensywnego imperializmu Krzos Okoń do połowy lat 80 dopiero w latach 82 lat dziewięćdziesiątych podjął się pewne próby nazwania rzeczy po śniegu żadne zwyczajnie w świecie Rzymianie byli agresorami, a które pytałam, kiedy trzeba tylko pytam o wojnach punickich to pomyślałam sobie, że to może być taki całkiem klasyczny przypadek to znaczy, że mamy Kartaginy, która panuje na morzu Śródziemnym dopóki ziem powoli zdobywał sobie dominującą pozycję na Półwyspie Apenińskim to faktycznie oba imperia to właśnie już będące u szczytu swojej potęgi to wzrastające nie wchodziły sobie drogę, bo były zajęte czymś innym zresztą oczywiście, że miał bardzo rozbudowaną armię lądową Kartagina miała olbrzymią flotę była potęgą morską tak jakoś nie było od tej okazji dostarcza, ale kiedyś, że już urósł, kiedy Półwysep Apeniński został zajęty okazało się, że to mało to wtedy musiało dojść do tego starcia bożemu chciał jak rozumiem dalej wzrastać przecież ta pierwsza wojna punicka była toczona opanowanie Sycylii Sycylii, a potem stała się pierwszą prowincją rzymską tak tak pani redaktor całkowitą rację też chciałbym zwrócić uwagę na też drobny fakt, że Półwysep ME na Półwyspie Apenińskim mieszka bardzo wiele innych ludów italskich, ale nie tylko Karski, bo przecież nie możemy zapominać, że Magna Grecja, czyli wielka Grecja zaczynała się głośno, tak więc na polu da, więc tutaj mechanizm był chyba nic powiedzieć powiedział taki sam ale, ale bardzo podobni rzeczywiście w momencie, gdy zajęcia większości półwyspu Apenińskiego ziemianie stanęli przed tego rodzaju wybory gdzieś dalej, ale dla młodych proszę pamiętać, że armia, a ziemianie byli społeczeństwem mimo wszystko jeszcze wtedy zainteresowany, bo społeczeństwo, które mogło wystawić około 500 000 mężczyzn pomiędzy siedemnastym, a czterdziestym piątym po pierwszym rokiem życia, że byli w stanie walczyć o 500 000 to jest teraz ogromna prawda armia, a co dopiero, a co dopiero w starożytności jeszcze ta o 500 000 dotyczy, tak więc Polacy dwudziesty i trzydziestych trzydziestki dwudziestych trzeciego wieku przed naszą erą, czyli po tej ogromnym obciążeniu takim jak pierwsza wojna pomóc obciążeniu z punktu widzenia zasobów ludzkich, a przecież tam zginęło na zwyczajnym świecie bardzo dużo ludzi nie możemy tak ja szczerze nic nie bardzo wierzę takie tak jest takie szacunki, ale ono w literaturze przedmiotu pojawia się w Rzymie zginęło zginęło około 300 000 czy po stronie rzymskim, jeżeli zginę to tam to może nawet jeszcze więcej, ale nawet, że to byłoby 300 000 to mamy do czynienia nosy z bardzo dużą liczbą prawda, więc to też na to trzeba wziąć pod uwagę, ale chyba najważniejszą rzeczą jest to, że to świadczy o imperializmie rzymskim, że tak naprawdę wojna z Kartaginą to była pierwsza wojna Polska to była pierwsza wojna, gdzie Rzymianie walczyli poza półwyspem Apenińskim do tej pory przyznaje, bo od toczyły się na Półwyspie Apeniński oni nawet ustawili sobie flotę wojenną prawda po raz pierwszy prawa członków takiej formy takiej wystawie prawda, bo kompletnie nie potrafi walczyć walczyć na na lądzie jest zresztą co jest zresztą dość charakterystyczne zaczęli odnosić sukcesy w czasie wojen szpital morski sytuacji, w której no byli w stanie doprowadzić do swego rodzaju zamiany bitwy morskiej na bitwa na bitwę lądową można na pokład do umów takich lepiej to znaczy, że jak można było dokonywać abordażu 1 proc ich żołnierze mogli walczyć już na łóżka z Chińczykami na nazwijmy to byt moim stałym lądzie, ale prawda drewnianym pomoście do ich zaczynali wygrywać, jeżeli chodzi, że początki wita początki bite morskich pierwszy Pomorski były, bo kończy na inność absolutnie absolutnie fatalnie skończył naszego przecież to było coś niezwykłego ale o co jest, bo musi budzić pewien podziw, że Rzymianie, nawet jeżeli przegrywali no i nigdy już ani w czasie pierwszej wojny punickiej ani tym bardziej drugiej wojny Polski, którą gra przecież odgrywała ogromną rolę także w psychice Rzymem przyznam się pojawi na taki taki określenie stanu psychicznego czy psychopatycznego możemy tu chce metra wspólników z aż strach przed Japończykami to nawet wtedy on nie zdecydowali, kiedy byliśmy po bitwie od na tych rynkach rumuńskim prawda pod Kannami ci, których proboszcz z 6 zdarzeniami on nigdy nie zdecydowali o podjęcie rozmów wówczas Hannibalem temat zaś z jakiego pochodzi po prostu cicha do końca Otóż jesteśmy drugi w drugiej wojnie punickiej, więc wróćmy na chwilę do tej pierwszej bo, ponieważ tak pan poprowadził panie profesorze tę dyskusję o tym starciu 2 gigantów to porozmawiam jeszcze chwilę o tym pokoju, który został zawarty w 200 czterdziestym pierwszym roku przed naszą erą Kartagina przegrała pierwszą wojnę Pucką zapłaciła kontrybucje 3200 talentów no i oddała decyzję, o której mówiliśmy, że stała się pierwszą prowincją rzymską zaczynała się ta ekspansja imperium rzymskiego no i wynikiem tej pierwszej wojny punickiej było niewątpliwie wysunięcie się z Rzymu na pozycję chyba najsilniejszego państwa Zachodniego basenu morza Śródziemnego tymczasem Kartagina ponosi porażkę, ale przecież nie ostateczną nadal jest potęgą to jest także, że kolejna wojna po prostu była nieunikniona, bo o Bożym tutaj pamiętamy ten lęk, o którym pan powiedział dla Rzymu Kartagina była imperium do zniszczenia, bo jeżeliby Kartaginy nie zniszczono to zawsze miano takie wrażenie, że może w każdym momencie zagrozić ta potężna armia, choć 1 też wielkich historyków zajmujących się problematyką trzeciego wieku naszej co naszą erą w historii co ciekawe przed naszą erą powiedział tak naprawdę ten okres pomiędzy pierwszą drugą wojną końską to swego rodzaju zawieszenia broni tak na pewno możemy mówić o 1 wojny, bo cel, że mój został nie został ani też ma cel cel Kartaginy to pani to jest ta te są najgorsze co historyczne do nas Libii, którzy lubią stosować taką metaforę jeszcze umocni bardzo przekonująco, bo jak lubi tak daleko idących metafor, ale jednocześnie jest coś narzeczy to znaczy oni porównują drugą wojnę na pierwszą wojnę w Puńsku drugą wojnę Pomorską do okresu dwudziestolecia międzywojennego pomiędzy pierwszą wojną światową drugą światową, że też projekt przepadnie przegrał do końca mamy szczerze mówiąc mniej więcej ten sam przedział czasowy 2 dekady później musi dojść prawda do zniszczenia, bo tak naprawdę Rzymianie oczywiście do urzędu pan, bo to jest też coś się na co warto zwrócić uwagę, że nie zawsze muszą poprosić powiedziałem Bell musiałaby za musiało być zawsze 100 czy wojna musi być zawsze sprawiedliwa człon zawsze musi mieć dobry po i oczywiście przy tym czy ogrzewanie Pańskiej to było NATO to było wzięcie pobrany takiego miasta Sound w Hiszpanii, bo rzeczywiście Kartagina po pierwszej wojnie punickiej straciła Sycylii straciła także sadzenie traciła Korsykę, chociaż też trzeba zauważyć, że Westy nigdy nie należał wasza decyzja nigdy nie należał w całości do Kartaginy bardziej Kartagina Kartagina miała pod swoją władzę no mniej więcej zachodnią część Sycylii tam bardzo skomplikowana sytuacja jeszcze jeszcze w czwartek Jakub wolny prowadziła z Grekami, a np. koszty ocenia po prostu swoje wojska garnizonu, więc z tego punktu widzenia można paradoksalnie można paradoksalnie powiedzieć, że utrata przegrana pierwszym hongkońskiej dowódczą uciążliwe, ale zaryzykuję stwierdzenie, że może bardziej prestiżowo niż ekonomiczne w 2200 talentów tutaj jest ogromna suma, ale suma, którą spocznie 10 lat bez większych problemów, bo tak mniej więcej zmusi problemów, bo ci wszyscy, którzy znają fabułę powieści Salam, bo wiedzą, że był spory problem z poprzednim najemnikom wojsko wojsko najmem tajemniczym rzeczywiście, jakby karta Gina znalazła bardzo naturalny nowy kierunek swojego rozwodu to znaczy imperium Kapeliński oto ono sięgało i także przed pierwszą wojną końską m.in. od obcych Nike mniej więcej szło do do no do Gibraltaru i później zajmował się kawałek Wybrzeża dzisiejszej Hiszpanii półwyspu półwyspu Iberyjskiego i Kanadyjczycy stwierdzili, że Półwysep Iberyjski będzie dla nich najbardziej naturalny chyba najłatwiejszym kierunkiem ekspansji i przecież jak w 200 osiemnastym roku ani bale wyruszył na wolne na wolne z elementów ruszą w Hiszpanii tzw. nowej karta win ani z tej starej, która oczywiście wszyscy zapewne o tym wie ale oba pierwotne Kartagina Kartagina metropolitarna to jest ten test niedaleko dzisiejszego pomysł pomocy to jest ta jest zwyczajnie w świecie teren teren teren Tunezji, czyli mamy ten pretekst hiszpańskie miasto Sound, o którym powiedział pan profesor i ona znajduje się w tej karta karta chińskiej strefie wpływów albo w tej strefie, którą Kartagińczycy chcą mieć jako swoją strefę wpływów, ale może miasto związane sojuszem z Rzymem takim takim sojuszem politycznym militarnym jak rozumiem i kiedy Kartagińczycy chcą to miasto zająć to mieszkańcy pewni poparcia swego potężnego rzymskiego patrona stawili opór armii Hannibala, ale na pomoc nie doczekali po o kilku miesiącach oblężenie miasto zostało zdobyte Rzymianie w tym czasie byli zajęci podbijaniem Galii przedalpejskiej i rozumiem, że zareagowali dopiero później tak i to był dla niego ten dla nich ten pretekst do kolejnej wojny z kartagińczykami akt tylko proszę ciągle pamiętać, że to był pretekst to znaczy, bo myślę, że powinniśmy powiedzieć kilka słów w ogóle o źródłach, które mam tutaj epoki panów do dość specyficzne i właśnie w przypadku Sadło tu one są one bardzo nam pokazują jak patrzymy na całą na cały konflikt katyńską rzymski z punktu widzenia Rzymu naziemną najlepszy głos daje po, czyli grecki historyk Polibiusz tak perfekcyjnie przepraszam za wyrażenie, ale zachęcił da stacja zawarcia przymierza z segmentem się naprawdę nie wiemy dokładnie, którym to było roku, że być może poprzednie zostało zawarte w ogóle post factum dla uzasadnienie, więc to jest to jesteś bardzo ciekawe, bo tak naprawdę do pierwszej księgi pod nie dopiero po polskiej drugiej wojny pomóc naszym głównym źródłem jest jest jest Liwiusz, który korzystał z liczbą grecką historycznych już powiedziałem, które zresztą był dość wysokiej klasy arystokratą, który trafił do niewoli do niewoli rzymskiej i znalazł się w kręgu z pionów to jest nazwisko, które jeszcze pojawić prezydent kilka razy mam nadzieję w trakcie w trakcie dzisiejszej audycji i on, chociaż on traktowanego jako bardzo dobry History History któremu, którą generalnie można można ufać, ale on przedstawia to znaczy on pisał on w historii tego jak chcemy zdobyć świat i to ta impreza, więc jest to słynna teza, że Kartagińczycy toczyli bój o własne życie panowanie w Afryce, a Rzymianie opanowanie rządy nad całym światem właśnie właśnie i tak naprawdę Polic już wykorzystał jednego z 1 historyka, który Bóg rocka tak Nisko na stadiony to również pierwszy po Niepołomickiej, bo to był pili no to Greg agentów, który zresztą jest polityczna bardzo piękny opis oblężenia takimi stracili pełno było no nam szło 200 pięćdziesiątego 200 czterdziestego czwartego roku roku przed naszą erą opis jest także, bo on jest wziętym od chwili nosa, że no zakładam, że pilna, bo świadkiem tego, że on opisywał po okresie po okresie to co się wydarzyło do drugiej wojny policki mamy troszeczkę więcej źródeł, bo tutaj się pojawiać 9 ksiąg wspaniałego pisarza trochę bardziej Dyskusyjnego historyka, aczkolwiek bardzo lubię, czyli Tytusa Liwiusza, ale to jest też gracz rzymskie nie mamy tak naprawdę poza kilkoma instytucjami nie znamy żadnego żadnej opinii Karliński wszystko po co wiemy o bonach Grecy kartek Nisko rzymskiej wiemy obcy od Rzymian, więc stąd czy z punktu widzenia ziemskiego, więc także stąd te wszystkie kwestie związane z miastem Sound czy z przy bocznym w przypadku pierwszej wojny Polski jako pretekst została wykorzystana sytuacja Amerykanów dzisiejszej scenie pata Martino byli tacy kampanii chce najemnicy, którzy zdobyli zdobyli bezcenne i tam i to raz oddawali pod opiekę Katalończykom raz raz śmiano, że my też perfekcyjnie wykorzystali później historiografia odpowiednio załatwiał ona zawsze ona ona zawsze ona zawsze to uzasadniała ale, ale skoro powiedzieliśmy panie profesorze że, że ta wojna i tak musiała wybuchnąć, że to było zawieszenie broni ten okres między pierwszą drugą wojną unicką to w zasadzie nie byłoby miasta sam grunt to znalazłby się inny pretekst prawda, że sytuacja po prostu w tamtym czasie dobrze mi o nabrzmiewa, a do tego, żeby rozstrzygnąć rzeczy militarnie i tu dochodzimy do tego momentu który, który jest niesamowity, czyli element zaskoczenia niezwykle ważne w każdej kampanii wojennej wie o tym każdy wódz i tym razem ten element zaskoczenia udało się uzyskać Hannibal owi to znaczy Rzymianie nie zakładali, że on się będzie po prostu przeprawie przez góry, a wiedzieli, że nie ma floty tak rozbudowanej co całą swoją armię drogą morską przerzucić do Italii, a tutaj niespodzianka tak 200 osiemnastym roku Hannibal ruszył właśnie z Hiszpanii na początku na początku muszą się przeprawić przez Irena jest armią duszą to była armia około szacowana około 50 000 na około 50 000 żołnierze później przeprawił się przez rok Dan on chciał ominąć wtedy Arnie konsula publiczna Korneliusza Scypiona trudności wszyscy się pojawiły to nazwisko, które można widzieć oczywiście, że Rze, że hakerzy ani rusz prawda, ale zupełnie sobie nie mogli poradzić z paryskiego 8jednego z najwybitniejszych posłów historii w historii świata proszę zwrócić uwagę, że tak naprawdę jedynym wodzem, który w czasie drugiej wojny Koniecki g Rzymianami długu hańba czyha na nich przebywać tylko symbolem dzięki nim tak naprawdę i znalazł się przychodzą właśnie troszeczkę wyżej Rodanu, żeby ominąć Korneliusza Scypiona po drodze zaoferował 3 czy jako jego wizja podboju Rzymu przekonała przekonała galu są bardzo istotne, bo przejście przez Alpy było najzwyczajniej w świecie bardzo bolesne dla dla armii Hannibala on przeszedł przez Alpy z ponoszą bardzo duże straty to, że Galowie się do mnie do już do niego przyłączyli było czymś bardzo bardzo ważnym i bardzo bardzo istotne i tak nagle ni z tego żywego Hannibal ante Portas mama Hani Bala bram faktycznie szok, że będę to porozmawiamy o tych 2 wybitnych owocach turze spotkają się z 1 strony w jeden z pierwszych bite w PUP już Korneliusz Scypion późniejszy zwycięzca spod zamku, który będzie ratował podczas tej bitwy życie swego ojca konsula noszącego zresztą same imiona z drugiej strony Hani zacznijmy od Hannibala bitwa na wiosnę Cimos, bo była pierwszą, bo w ogóle pierwszą typu stoczoną przez Hannibala na terytorium półwyspu Apenińskiego ona się wydarzyła w listopadzie 200200 osiemnastego roku no i zakończyła się absolutnym absolutnym zwycięstwem Katalończyków tutaj to było to muszą dla Rzymian będą bardzo czasu żywot zespołem to był szok zdarzenia, ale przed 23 przez 23 pierwsze lata wojny, że jeżeli ustaną sią znaczą naprawdę ich jakiś problem ze zrozumieniem trafi musi wielkiemu wielki wódz, bo listopad 2000 trzecia listopad 200 trzynastego roku mamy mamy bitwa nad rzeką definicji GUS za chwileczkę później mamy mamy nawet mamy bitwa nad Arkadią, która była w grudniu 200 osiemnastego roku, gdzie o Hannibal pokonał tzw. armii popularności niż z 2 konsulami są oni sami muszą właśnie z pionem i znowu wygrał i tutaj już już straty były były z obu stron o wiele większy szacuje się, że postawią zginął między 1520 000 Rzymian z 45 armii wojsko od garnków z planowanymi, więc musiały mieć tyle tyle żołnierze siła Hannibala szacuje na 40 000, a zginął około 5000 kin 3 po 4× 34× mniej i tablica była też o tyle ważna, że po pierwsze, Hannibal zdobył sobie zdobył sobie większą popularność wśród ludów italskich, bo jako bardzo markę marketingowo to znaczy wszystkich świętych do niewoli są tzw. sojuszników czy sprzymierzeńców Rzym osoba taka osobna kategoria prawna polityczna, która funkcjonowała na terenie na terenie po będący pod władzą pod władzą Rzymu oni właśnie w płaszczu okazał okazał łaskawość dla nich, a drugie, że to co jest chyba nawet jeszcze ważniejsza, że uzyskał bardzo dobrą bazę do dalszego działania w Dolinie Padu najzwyczajniej świecie miał miał, gdzie przezimować Tomasz grudzień, czyli generalnie woli nawet na nawet na Półwyspie Apenińskim w grudniu, a oni raczej nie toczy boje tak temperatura spada do body nawet się w tej części nie pojawia, więc skoro działania militarne zostały na chwilę zawieszony na kołku to kilka słów o Hani balu kim był, skąd się wziął Hani albo jednym z dowódców arystokratów pochodzących z rodziny Barkas słów jest wysoki zamożnej rodziny arystokratycznej arystokratycznej Kartaginę chyba się urodził 200 czterdziestym siódmym roku u umarł od razu dodamy, popełniając samobójstwa 100 osiemdziesiątym trzecim roku był synem hali Karabach kasa zresztą, jeżeli chodzi o o nazwiska imiona pod Karpiński mamy z nimi być duży problem, ponieważ tam się pojawia bardzo ograniczona ilość monet zwyczajnym świecie najbardziej popularny był chyba Hamid kar później był rzeczywiście mechanizm bardzo często jest pojawiał się te same imiona w tym samym czasie mamy duży problem z prawidłową identyfikacją owych owych pod postacią postaci przepraszam tak oczywiście Hannibal objął dowództwo po śmierci swojego domu swojego stryja hut gruba la 2002001. roku, a z drugiej LO on był wodą i Odrą znowu bardzo dużą rolę pierwszej wojnie punickiej to, jeżeli można jeszcze nawiązać do pewnej rzeczy to pewnie tajnej taki dramat brat diamentami różnice pomiędzy traktowaniem wojska wodza w Rzymie i Karyagin ziemie wodzem Bogu zawsze konsul u osób, które się zmienią co roku dlatego też każdy konflikt ciągnie swoją własną wolne, żeby się okaże zdobić UP zrobi zdobyć popularność on być triumf zapisać się na stałe w annałach historii historii rzymskie, ale nie da się ukryć, że bardzo często wodzowie jak będą możliwe inteligentny licznik konsulowi może być z innymi ludźmi na pewno byli dobrze przygotowani do do służby wojskowej boju najzwyczajniej w świecie zazwyczaj od rywali, ale Nika dobry żołnierz może być wybitnym owoce, jeżeli chodzi o karta ginę tam stosowano też dokładnie wiemy jak to wyglądało bo, bo zdaje się, że woła karta Gina miała tak bardzo specyficzną sytuację jak na warunki antycznego miała rozdziału władzy cywilnej od władzy wojskowej i ten rozdział umożliwił profesjonalizacji dowódców, bo najzwyczajniej w świecie mechanizm został został wodzem pod butem potem, dopóki nie przegrane, czyli przez 20 kilka lat załóżmy, że mnie co roku owi odnowił się zmienia, więc Hannibal uczył Rzymian Rzymianie nie mieli możliwości nauczenia się na uczenia się Hannibala, budząc mówiąc dosłownie, chociaż właśnie ów wspomniany przeze mnie publicznie Kornel już Scypion syn ani ojciec, bo panowie nosili te same imiona, które właśnie zaczynała pod pod rzeką Alicji nos tak jako dowódca tego małego oddziału Kawalerii przy swoim ojcu, który był konsulem wówczas tą armią dowodził, które swego ojca uratował z tego zamętu i tego pogromu, jaki Rzymianie ponieśli to on przecież będzie zwycięzcą spod zamyka on będzie się uczył przez te wszystkie lata między jedną z Litwą, a drugą tego jak jest Hannibal pod samą pokaże, że już nie myśli nie ustawia wojska tak jak robili to jego przodkowie czy poprzedni wodzowie tylko już się nauczył walki z Hannibalem taki mamy też do czynienia z tak naprawdę zwodzą, które chyba nawet niż nasza Niwa prawda to znaczy to się też w momencie zderzenia 2 gigantów te są o ponoć nawet płakali osobiście tak tak tak też też 4 takie też są takie podania prawda że, ale to wobec drogą bardzo ciekawa rozmowa prawda pomiędzy 22 takimi, jakimi takimi do ne dowódcami to ma, ale niestety tutaj na naciski niestety na słowo na słowo podobno, bo obawiam się mechanizm takiego spotkania z funduszami jest ono zwyczajne życie nie przeszło prawda, bo tutaj z tym bardzo uparty konkretnym człowiekiem, jeżeli można użyć takiego eufemizmów Scypion był wybitnym wodzem był wybitnym człowiekiem to był pierwszy jeden z pierwszych ziemian, którzy wykorzystywali atmosfery charyzmy wojskowi i religijne do zapewnienia sobie wyjątkowej pozycji w państwie i też Scypion miał szansę pani zauważyła nauczenia się Hannibala no bo kilka razy Rzymianie przegrali czy sami Rzymianie zauważyli, że coś należy zmienić prawda łącznie z tym należy przynieście stara się wyrzucić Hannibala najzwyczajniej w świecie Emu zespół wespół zespół spłat, a Pańskiego przecież 200 czwartym roku Szczepan afrykański nazwany później afrykańskim lądował w Kartaginie co tak naprawdę zmusiło Hannibala do wycofania do wycofania się z terenu z ugód z półwyspu Apenińskiego i 2 lata później w bitwie pod samą pokonał NIK-u wojska pokonał Hannibala no i po tak naprawdę zakończyło zakończyło drugą wojnę polską zmiany History graficznymi Hannibalem ogromny problem, bo z 1 strony oni można było pisać dobrze, bo przecież to był ten postęp obrazić kolejny raz ktoś stał pod Rzymem ponad pół 1000 później patrząc na później rząd bezpośrednio zagrożone czy przez 600 lat tak naprawdę tak jak najwięcej, jakbyśmy się cofnęliśmy 600 lat to jesteśmy okolica jest pod Grunwaldem pata, więc moje ze stacji o nas to jest to jest taki czas, gdzie Hannibal był z 1 strony ten symbolem zła, które mogło spotkać, że da, ale z drugiej strony Rzymianie ścieżki nie mogą przegrać zlecił każda, bo przegrać z Hannibalem koniec honor drugi przed zbyt wnikliwe idę to jednak jest dyskobol, więc cała historiografia dotycząca Hannibala ona jest ona jest taka bardzo bardzo bardzo no dwuznaczna, chociaż np. Liwiusz, ponieważ jest tym, które w który, jakby przed przekazał informację o tym rozmowie z championa z kupiona z Hannibalem i istniał podobną drogą Hannibala pytanie to jest największy dowód na mniejszą wodze mechanizm udzieli odpowiedzi, które w całym antyku po debacie, która Aleksander Pański Aleksander macedoński jest tak pragmatycznym wielkim owoce później ani woli w imieniu Prusa na trzecim miejscu ani skromnie mimo samego siebie na co ta szczepionka zareagował limitami nie byli w ten sposób w czasie wrześniowych i powiedział, że no jak ja bym siebie nie pokonał tobym to trzecie miejsce przyznano co Hannibal odpowiedział, jakbyśmy nie pokonał na Utoya szyby umieścił na pierwszym miejscu prawda, więc także to jest takie pokazanie jednostce różnymi bardzo lubili szanowali właśnie bis Club pycha, a więc mamy do czynienia właśnie w tym zaznaczanie Hannibal jednocześnie obietnic władze wstępnie oddaje, ale być może przegra dlatego do chciał no bo Grzesiu użytego słowa, które ma konotacje bardzo bardzo chrześcijański grzeszą pychą, a to bogowie powinni powinni szukać ich nie ma się pojawia przez przez bardzo wiele państw Sokół bardzo ważnych postaci liter w literaturze ziemską z punktem odniesienia przez nie tylko dla nie tylko dla historyków, ale także dla dla dla projektów dla dla dla dramatopisarzy i właśnie jest pewna dwuznaczność przedstawianiu postaci Hannibala z 1 strony wielki wspaniały wódz z drugiej strony ktoś okrutny ktoś wiarołomnych, dla którego nie ma nic co święte jest osoba, która zdradza która, która tra nikt nie nie wytrzymuje przysiągł ten sam Tytus Liwiusz też też tak go bardzo bardzo ładnie określa ta druga wojna punicka to bardzo ciężkie warunki, które postawiono kartek czekam po tej przegranej bitwie redukcja floty do 10 okrętów wydanie jeńców zbiegów zakaz prowadzenia wojny bez zgody Rzymu no i kontrybucja naprawdę olbrzymi wysokości 10 000 talentów spłacanych w rocznych ratach przez 50 lat ponoć, gdy jakiś kartek czy usiłował protestować przeciwko warunkom na zgromadzeniu kochani pan własnoręcznie ściągnął go z mównicy układ ratyfikowano 200 pierwszym roku przed naszą erą no to jest tak panie profesorze, że wschodzące mocarstwa lądowe pokonało mocarstwo morskie Hannibal i jak pan powiedział popełnił samobójstwo w 100 osiemdziesiątym trzecim roku przed naszą erą zażył truciznę zawartą w pierścieniu, którą miał dostać jeszcze swojego ojca, jaka jest sytuacja karta Chińczyków po tej drugiej wojnie punickiej nie do pozazdroszczenia tak nie pozbył tak, ale z drugiej strony przede wszystkim nie ma już chyba nie można mówić o parę pańskich prawda to znaczy karta Gina zajmowała teren powiedzmy dzisiejszy biznes, bo tak można można przyrównać no obciążenie było było potężne przez płacić przez 50 lat to jest starożytni też mieć inną perspektywę czasową pół wieku dań to najzwyczajniej w świecie było było bardzo długo, ale jednocześnie Kartagina zaczyna się podnosić przynajmniej ekonomicznie nową polityczną winę, bo kończą osoby trzeba jasno powiedzieć żona nie była w stanie się nie była w stanie się one nie jest gość chyba żadnym niebezpieczeństwem z niego, że co panie profesorze ona przerzuciła swoją energię z tej ekspansji i imperializmu na zbudowanie imperium gospodarczego może nie użył sformułowania imperium, ale tak najzwyczajniej w świecie najzwyczajniej w świecie skupiła się rozbudował swoje gospodarki i to dużym sukcesem proszę zwrócić uwagę takim nie poprze pani redaktor portu umknęło, że wolne trzecia wojna policka, którą wspomniany Adam Żuchowski powiedział, że to był po prostu morderstwo z premedytacją ze strony Żenia ona wybuchł rok później jak Japończycy straci sens uczcili ostatnią ostatnio ropę swoich zobowiązań, czyli zyskano ich finansowo, po czym stwierdzono, że trzeba dobić ofiarę ta, o czym państwo po, po czym kartą cenzor kończył swoje przemówienie słynnymi słowami centrum seo Kartaginę SLD Lenda czy poza tym uważam, że Kartagina powinna zostać zmuszona przecież jak Rzymianie potraktowani tak licznych przecież on dawał takie warunki które, które na początku sztuką Duńczycy czy Irakijczycy sen spełniali co te żyzne grunty były solą w oku, zwłaszcza dla arystokratów karnie brzmienie zażądali od Kartagińczyków wydania kilkuset dzieci najwyższej arystokracji na jako zakładników oraz wydania wszelkiej broni Kartagińczycy oddali o dobro, więc to wyburzenia nie każą od opuścić miasto i przenieść około 15 km od lądu no i dopiero tutaj Kanadyjczycy mówią no nie tego, jaką zrobimy boi, bo tak naprawdę chodziło o to chodziło o to też żyzny grunt tak, które były w tym pasie nadmorskim a, a chodziło o żyzne grunty chodziło chodziło też najzwyczajniej w świecie chyba o tutaj ja bardzo lubię psychologizowania historia kolejny raz użył terminu psychologicznego, ale zimą po prostu one kilka tego roku najzwyczajniej w świecie ja jestem przekonana co kompleksy kompleksy, skąd jesteśmy przecież psychologii może, bo może po prostu pewnego rodzaju strach w połączeniu z chciwością chęć dokończenia stary starych rzeczy ziemianie rozwijam swoje imperium to on, żeby pamięć świata w tym okresie znamy tego świata prawda Szczucin Morskiego, jeżeli jednak, że tak można powiedzieć oni równie dobrze skargi mogliby zawrzeć się jak i jakiś pokój sieć +3, jeżeli ich w formie postawić w takiej sytuacji jak i kurzu była możliwa idea czy nawet czy nawet trudno mieć Mass misa, którego też wykorzystali zresztą do do do wywołania trzeci wolne wolne Pomorskiej i to co nie bardzo uderza, kiedy właśnie myśl przeciw wojnie punickiej i młodsi moich taki szacunek dla Katalończyków to fakt, że Katalończycy przetrwali 3 lata powolna trwała 3 lata, iż to był lód, który tak naprawdę nawet minąć dużo broni, bo odda to był tobą lud, który tak naprawdę już nie miał żadnych żołnierzami, ale niewielkie niewielkie możliwości mobilizacyjne żołnierzy, a 1 ze zmianą maszyniście zajął 3 lata, żeby rzeczywiście zburzyć zburzyć takim jak zburzyli już zburzyli na całego to jest jeden z nielicznych momentów historii Rzymu, gdzie o zburzenie wynikało także z pewnym ceremoniał religijny, choć on miał charakter religijny tam nawet zostało po Karina została poświęcona bogom podziemnym tam można było się osiedlać to było miejsce przeklęte zostało posypane solą, żeby nic tam symbolicznie oczywiście, żeby symbolicznie mnie rosło to jest coś co co wydaje mi się znacznie wykracza poza poza zwykłe rzeczy polityczno militarne, zwłaszcza że jak był to co się wydarzyło w czasie drugiej wojny punickiej doprowadziło też do ogromnych zmian w religii rzymskiej do ogromnych zmian w społeczeństwie rzymskim, więc ja bym potraktował jako pewnego rodzaju postawienie kropki kropki nad i prawda, że jako takie konkurowanie rzesze pozbywamy wroga, ale jestem przekonany, że już wspomniany Adam Sułkowski absolutną rację, nazywając to po prostu zabójstwo z prezentacją żądań profesorze ustanowiona na tych kartach gdyńskich terenach prowincji Afryka oczywiście to zwycięstwo pozwoliło Rzymowi na stworzenie raz, że imperium zachodniej części morza Śródziemnego 2, że było taką podstawą do dalszego marszu już na wschód, ale wspomniał pan tych głębokich zmianach, które to spowodowało w społeczeństwie rzymskim chciałbym też o to zapytać, bo potem wojny punickiej były takim czynnikiem kulturotwórczym tak kształtującym tożsamość społeczeństwa rzymskiego w jaki sposób chyba mogę umrzeć z 1 zdania szlaki tego chyba inaczej nie da nie da nie określić jestem bardzo przekonany bardzo głęboko przekonany, że społeczeństwo rzymskie z roku 100 dziewięćdziesiątego ósmego było zupełnie innym społeczeństwem już co roku 200 trzynastego trzymają przy doktoracie zajmowałem się takim kolejnym japońskim decybeli satysfakcją jest to pokolenie, które opiekowało się konsultowało księgi Biliński, czyli dyscypliny taką taki rzymski odpowiednik odpowiednik Państwowej wyroczni jedną z głównych zasad korzystania z tych z tych przepowiedni z tych ksiąg z mińskich była sytuacja określona albo Tumultu albo starzy, czyli ogromnych niepokojów społecznych i w czasie drugiej bony Pomorskiej mamy najwięcej informacji o korzystaniu z ksiąg wstrząsy Gliński to pokazuje jak Rzymianie, mimo że nigdy nie przyszło do głowy, żeby jakoś układać z Hannibalem KUL powagi sytuacji przeciwko w czasie drugiej wojny po ludzkiej, bo zresztą m.in. w Kamieniu, który przegrał nad jeziorem czasem chińskim przegrał wg Rzymian, dlatego że nie dopełnił wszystkich ceremoniału związanych nie dopełnił też do hełmu takiej takiej decyzji o piciu to był emeryt za pomocą, którego tu o pomocy, którego Rzymianie pytali się bo, a dokładnie rzecz ujmując Jowisza czy on się zgadza czynie zgadza na na podjęcie pewnych pewnych decyzji on zignorował to bardzo podobna sytuacja była była jeszcze 40 dziesiątym roku na bitwie w sytuacji, gdy pod Palmą, gdzie Publiusz szkoła już Puchar przegrał wg, dlatego że on znieważył lub niższa poprzez utopienie utopię kurczaków, które służyły właśnie do owego rytuału rytuału o PIT to polegało na tym, że w tym przypadku posypywano zbywano kurczak com ziarna, jeżeli jak dobrze pan osobiście zgadzam, jeżeli niedobrze nie zgadza one nie jadł kazał kazał kar już Puchar utopić się owe o wykluczeniu, krzycząc żeby, żeby piły skoro jeść jeść nie chciały, więc tak naprawdę bardzo dużo zmian religii publicznej, a my się wydaje, że w tym okresie, bo tak naprawdę jesteśmy na początku funkcjonowania literatury literatury Łacińskiej ich i rzymskiej literatury narodowej, że mogą użyć może użyć sformułowania, więc wydaje mi się one łatwiejsze do uchwycenia są właśnie zmiany w zakresie religii publicznej, bo one pokazują, jakim kierunku w jakim kierunku szło i np. Rzymianie wtedy ewidencję zrozumieli, że bez docenienia sprzymierzeńców na Półwyspie Apenińskim nie krajową za pomocą różnych rytuałów, które były sprawowane piratów religii, które były pochowane w różnych miejscach imperia półwyspu Apenińskiego zapewniali sobie przychylność innych ludów, więc jest to problem zmian zmian zmian społecznych jest problemem bardzo skomplikowane, bo poza tymi zmianami politycznymi, gdzie mamy do czynienia z pojawią się wodzowie charyzmatyczną wodzą jak tak czy afrykański mamy duże zmiany w gospodarce przecież Półwysep Apeniński, bo najzwyczajniej w świecie zniszczonym mamy dużą zmianę w strukturze strukturze społecznej czy wiekowej ziemian przecież do tej pory najprawdopodobniej uznaje się zapis, że bitwa pod Kannami była najbardziej oba bitwa w historii Zachodu nawet bitwy drugiej wojny światowej jednorazowe takie, kiedy wydarzeniom one nie on ani nie był tak krwawe jak właśnie Kane plus wszystkie inne zmiany, które dotyczyły tak naokoło tego problemu czy szesnastym problemami dały nam tak naprawdę nowy nowy, że i wydaje mi się, że nowy Rzym zawdzięczamy w dużej mierze Karpińskiemu wodza Hannibala to ja jeszcze tylko do pełni historii Kartaginy, bo potem zaorania po sypaniu solą odrodziła się kilkadziesiąt lat później jako rzymska Kolonia rzecz jasna w piątym wieku już naszej ery zajęli ją Wandalowie uczynili stolicą swojego państwa po podboju Afryki przez Arabów zaczęła tracić na znaczeniu w końcu po prostu opustoszała panie profesorze bardzo dziękuję za rozmowę prof. Andrzej Gil majster Instytut historii Uniwersytetu zielonogórskiego był naszym gościem dziękuję dziękuję pani dziękuję państwu państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na powrót do przeszłości już za tydzień, czyli w poniedziałek tuż po dwudziestej drugiej Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: POWRÓT DO PRZESZŁOŚCI

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA