REKLAMA

Gdy ulice Łodzi stały się areną walk - o powstaniu łódzkim z 1905 r.

Maciej Zakrocki przedstawia
Data emisji:
2021-06-22 23:20
Prowadzący:
Czas trwania:
37:50 min.
Udostępnij:

Trwało krótko, ale mimo to było wiele ofiar: według oficjalnych danych od 18 do 25 czerwca zginęło w Łodzi 151 osób. Nie przyniosło zwycięstwa, ale też trudno lekceważyć jego znaczenie: było pierwszym od roku 1864 zbrojnym wystąpieniem ludności polskiej przeciwko zaborcom. Po raz pierwszy również miejscem walki stały się ulice i zaułki wielkiego miasta, a nie pola i lasy jak podczas powstania styczniowego. „Miejskość” powstania ułatwiła też rozgłos o nim na świecie, bo wzmianki o walkach publikowały znane tytuły, by wymienić New York Times. Zmieniało też nieco architekturę polskich ugrupowań politycznych, ich strategie walki na zbliżający się czas batalii o niepodległą.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
Maciej Zakrocki przedstawia dzień dobry we wtorek 22czerwca wtorek, czyli czas na historię Polski ponownie w doborze tematu pomogło kalendarium, które pilnie śledzi wydawczyni audycji Małgorzata Łuczyńska, a w nim czytamy, że 22czerwca 1905 roku wybuchło powstanie łódzkie nie ma co się oszukiwać jestem pewien, że spora część słuchaczy szuka teraz w pamięci jakąś wzmiankę o tym wydarzeniu i nie znajduje, a może to tylko ja mam zbyt duże luki wiedzy o tamtym czasie Rozwiń » miejscu, bo przyznają, że powstanie łódzkim nic nie wiedziałem listopad 1904 plac Grzybowski w Warszawie tak krwawa niedziela w Petersburgu 22stycznia 1905 też oczywiście znam, ale jak to było z tą Łodzią dzisiaj już wiem, że to było Super ważne powstanie, bez którego obraz rewolucji 1905 roku jest zwyczajnie ubogi trwało krótko, ale mimo to było wiele ofiar wg oficjalnych danych od osiemnastego 25czerwca zginęło w Łodzi 151 osób nie przyniosło zwycięstwa, ale też trudno lekceważyć jego znaczenie było pierwszym od 1800 sześćdziesiątego czwartego roku zbrojnym wystąpieniem ludności polskiej przeciwko zaborcom po raz pierwszy również miejscem walki stały się ulice zaułki wielkiego miasta nie pola lasy jak podczas powstania styczniowego miejskości tego powstania ułatwiła też jego rozgłos, bo wzmianki o walkach w Łodzi publikowały znane tytuły wymienić choćby New York Times zmieniło też nie architektura polskich ugrupowań politycznych ich strategie walki na zbliżający się czas batalii o niepodległą wątki te pojawią się za chwilę w rozmowie z gościem audycji, którym będzie pan dr Sebastian Adamkiewicz historyk publicysta z muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi, ale jednak, zanim pojawi się gość mam jeszcze dla państwa krótki subiektywny przegląd informacji dnia Maciej Zakrocki przedstawia już w dniu pożaru katedry Notre-Dame w kwietniu 2019 roku prezydent Francji Emmanuel Macron zapowiedział odbudowę kościoła, a wsparcie finansowe zapewnili najbogatszy Francuzi m.in. Bernarda Arnaulta czy Franz Łapina dzięki temu już po kilku dniach udało się zebrać ponad 800 000 000EUR, czyli prawie 1 000 000 000USD dziś okazuje się, że to wciąż za mało na dodatek darczyńcom zarzucono, że ociągają się z przekazaniem zadeklarowanych wpłat by nie finansować najmniej efektownych prac porządkowych po pożarze uważa się sponsorom zależy by zostać fundatorami odnowionej katedry dla potomności w praktyce dotacje stały się przede wszystkim narzędziem marketingu i piaru, gdy po miesiącach krytyki ze strony mediów najwięksi dokonali wreszcie zadeklarowanych wpłat na przeszkodzie w postępie prac stanęła pandemia dziś jednak to nie koronawirus jest największym problemem, a przepisy przyjęte przez francuskie władze wkrótce po pożarze fundusze zebrane na ratowanie Notre-Dame mogą być wykorzystane tylko na odbudowę istniejącej wcześniej konstrukcji historycznych elementów budynku po wielu tygodniach debat Francuzi odrzucili pomysły modernizacji katedry co martwi hierarchów, bo chcieli przy okazji więcej on właśnie zmodernizować w każdym razie długie dyskusje powodują, że właściwe prace nad odbudową katedry mają zacząć dopiero pod koniec tego roku mimo to Francuzi mają nadzieję, że remont zostanie ukończony przed igrzyskami olimpijskimi w 2024, które mają odbyć się w Paryżu Maciej Zakrocki przedstawia prezydent Filipin Rodrigo Duterte zagroził więzieniem mieszkańcom swojego kraju, którzy nie chcą zaszczepić przeciw covid 19 w przemówieniu telewizyjnym mówił, że jest zirytowany postawą Filipińczyków, którzy odmawiają szczepień masz wybór Zaszczep się albo wsadzać do celi mówił Duterte orędziu wygłoszonym po raportach o niskiej frekwencji w kilku punktach szczepień w stołecznej Manili zrozumcie mnie źle w kraju panuje kryzys wyjaśnia prezydent jestem po prostu zirytowany tym Filipińczyka ami ignorujący rząd trochę rozumiem irytację prezydenta skoro do niedzieli na Filipinach pełen cykl szczepień przeciw covid 19 przeszło 2 100 000 osób na uwaga 110 000 000 mieszkańców kraju na więzienie może pan Cezary Pazura albo Maciej musiał mogliby jakoś pomóc Maciej Zakrocki przedstawia komisja europejska ogłosiła dzisiaj nowe zaproszenia do składania wniosków w dziedzinie szkoleń umiejętności i rozwoju kariery naukowców w ramach działań Maria Skłodowska-Curie, czyli unijnego programu finansowania kształcenia doktoranckiego i po doktorskiego będącego częścią programu horyzont Europa celem działań Maria Skłodowska-Curie, których łączny budżet na lata 202127 wynosi 6 600 000 000EUR jest jest wspieranie naukowców z całego świata na wszystkich etapach kariery zawodowej i we wszystkich dziedzinach działania te przynoszą również korzyści instytucjom wspierają dobre programy doktoranckie i po doktorskie oraz wspólne projekty w dziedzinie badań naukowych innowacji wspierają współpracę z podmiotami spoza środowiska akademickiego w tym z dużymi przedsiębiorstwami i małymi średnimi przedsiębiorstwami Marija Gabriel komisarz do spraw innowacji badań naukowych kultury edukacji młodzieży mówiła dzisiaj kryzys związany z covid 19 po raz kolejny uwypuklił rolę, jaką odgrywają w Europie wysoko wykwalifikowani naukowcy zdolni do przewidywania nadchodzących wyzwań radzenia sobie z nimi kryzys ten pokazał również jak ważne jest informowanie decydentów i społeczeństwa o faktach naukowych oraz prowadzenie badań interdyscyplinarnych w tym kontekście ważnym instrumentem są działania Maria Skłodowska-Curie zostały one uruchomione 25 lat temu od tego czasu zachęcają kobiety mężczyzn do podjęcia kariery naukowej oraz zwiększają atrakcyjność Europy dla największych talentów z całego świata, gdyby był młodszy jakieś 30 lat to też bym się zachęcić, chociaż może Maciej Zakrocki przedstawia dzisiejszy cytat dnia pochodzi z wydarzenia w sejmie podczas uroczystości nadania jednej z sal imienia Pani Marszałek Olgi Krzyżanowskiej głos zabrała jej córka Magdalena Krzyżanowska Jeżewska, która w swoim przemówieniu przypominała, że jak państwo wiecie mamy była krytyczna wobec partii rządzącej rujnowanie państwa prawa od sądzenia od czci i wiary przeciwników politycznych szczególnie wobec podporządkowania prokuratury bieżącej polityce ojciec mamy nr 1951 roku więzieniu Mokotowskim posługiwanie się prawem karnym do eliminowania przeciwników politycznych miała zawsze na uwadze jako najgorsze co może w polityce zdarzyć zwykle w tym miejscu mamy komentarz do cytatu, ale dzisiaj go nie będzie zdaniem Małgorzaty Wólczyńskiej wydawczyni, z którym się całkowicie zgadzam najlepszym komentarzem jest opis tego co się potem wydarzyło oto po tej wypowiedzi wicemarszałek Sejmu szef klubu PiS-u pan Ryszard Terlecki wyszedł z sali nic dodać nic ująć, a teraz pora na główny temat audycji Maciej Zakrocki przedstawia jesteś z nami zapowiadany gość pan dr Sebastian Adamkiewicz historyk publicysta muzeum tradycji niepodległość to wywodzi dobry wieczór dobry wieczór panu dobry witam państwa, zanim zaczniemy mówić o samych wydarzeniach związanych z powstaniem łódzkim oczywiście dobrze byłoby to wszystko osadzić w ten czas historyczny ja dzisiaj pozwoliłem sobie otwierająca audycje powiedzieć, że kojarzymy np. głośne wydarzenia z listopada 900 czwartego roku w Warszawie plac Grzybowski głośna głośna awantura jeśli można tak powiedzieć czy starcie zresztą, w wyniku którego zginęli ludzie masakra w Petersburgu tzw. krwawa niedziela w styczniu to jest taki czas wrzenia rewolucyjnego co się dzieje w tym czasie w Łodzi jest Łódź 1905 roku przeżyła 2 fale rewolucji one faktycznie, rozpoczynając ten okres rewolucyjny pierwsza fala rewolucji to jest styczeń 1905 roku styczeń luty wówczas w Łodzi wybucha taka pierwsza fala strajków pierwsza fala strajków, która kończy się podpisaniem porozumienia z fabrykami łódzkimi ona przebiega bardzo dramatyczny też sposób strajkujące załogi są pacyfikacja przez wojsko, które jest puszczane do do fabryk m.in. też za zgodą samych fabrykantów tutaj takim człowiekiem, który szczególnie naraził się robotnikom jest w Kunicach właściciel wielkiej Manufaktury widzewskiej on wówczas był jednym z takich osób, które szczególnie nalegały, żeby te strajki robotnicze pacyfikować bardzo brutalny sposób są pewnym paradoksem tej sytuacji jest także tanku cer był fundatorem łódzkich tramwajów, więc z 1 strony Kunice faktycznie to jest postać dla Łodzi niezwykle istotne, ale z drugiej strony w sposób wśród ruchu robotniczego do czasu się bardzo czarną legendą i to jest pierwsza fala strajków wówczas podpisany warto takie porozumienie na mocy, którego ma mieć dach ma być zmniejszony wymiar pracy podwyższone nieco pensja, ale oczywiście większość fabrykantów tych postulatów nie spełnia i wówczas kwietniu 1905 roku wybucha druga fala rewolucji, która też charakteryzuje się właśnie masowymi strajkami protestami demonstracjami pod fabrykami, a takim punktem kulminacyjnym tej tej drugiej fali jest właśnie powstanie czerwcowa, bo powstanie łódzkie, które wybuchnie w czerwcu 1905 roku, ale jeszcze, zanim dojdziemy do tego momentu to chciałbym prosić o dodatkowe wyjaśnienia z tego co pan powiedział do tej pory można by odnieść takie wrażenie, że sprawa ma charakter lokalny, że po prostu robotnicy łódzkich fabryk są niezadowoleni ze swoich warunków pracy w związku z tym taki czy inny sposób protestują tymczasem często przynajmniej możemy właśnie ze względu na takie wyobrażenie szkolne trochę tamtych czasach mówić o tej rewolucji 900 piątego roku jako pewnego rodzaju zjawiskiem powszechnym w całej Polsce, czyli tak jak wykraczającym poza bramy konkretnej fabryki stąd przywoływałem również Shi i wydarzenia Warszawy z listopada 904 no właśnie z Petersburga ze stycznia 905 kiedy, kiedy na pot w końcu stycznia 900 piąte piątego roku działaczy PPS-u języka PL wzywają do strajku powszechnego to on przez kolejne tygodnie objął jak się podaje ponad 400 000 osób i to jest od Warszawy przez Łódź Dąbrowa Sosnowiec Ostrowiec prawda Radom Kielce itd. w jakimś stopniu to jest bunt przeciwko warunkom pracy a w jakim stopniu to jest bunt przeciwko zaborcy w jakim stopniu jest jakiś błąd, który się wpisuje w działalność no już wtedy przecież tych ludzi tu, który kojarzymy z odzyskaniem niepodległości, żeby tylko choćby wspomnieć samego Piłsudskiego itd. w jakim stopniu to jest to jest problem socjalny w jakim stopniu nie wiem Narodowy przy takich wydarzeniach przy takich zjawiska, jakim była rewolucja 1905 roku, która też wybuchła w bardzo specyficznych warunkach globalnej, bo przecież przyczyną rewolucji z 1 strony są pewne społeczne problemy społeczne problemy, które chcą dziś uniwersalne dla dziewiętnastego wieku, ale są spowodowane kryzysem gospodarczym, który na początku 19 na początku dwudziestego wieku wybuch w Rosji i faktycznie też płyną bardzo silnie na rozwój gospodarczy Rosji, a także USA polskiego, które przecież było częścią imperium rosyjskiego no i drugi taki element, który doprowadził do wybuchu rewolucji to wreszcie klęska Rosji w wojnie z Japonią albo też porażki to jeszcze mówimy o pewnych porażkach Rosji w wojnie z Japonią to wyzwoliła szereg zjawisk szereg ruchów społecznych i w przypadku Królestwa polskiego też mamy kilka takich elementów, które na ten ból społeczność złożył z 1 strony jest faktycznie sprawa społeczna i nie można o nich zapominać to znaczy warunki pracy, które panowały w ośrodkach przemysłowych Królestwa polskiego, ale były lepsze niż imperium rosyjskim, ale były znacznie gorszy niż w zachodniej Europie i to spowodowało, że oczywiście dużo łatwiej można było w dużo prostsze sposób można było zachęcić tłum do tego, żeby zaczął protestować tutaj warto dodać, że wyjdę wyjdę przepraszam zdrowego i 1 do takim pytanie uzupełniające tylko gdzieś czytałem informację, że jak właśnie od końca stycznia rozpoczyna się ta fala strajków w całej Polsce no to jednak Sar ogłasza stan wojenny w Łodzi coś takiego miało miejsce tam wojenne w Łodzi został ogłoszony po pacyfikacji powstania czerwcowego, ale jeżeli to jest jednak później no ale to znaczy właśnie, że to jest działalność na nazwijmy to jednak zaborcy stąd cały czas to moje dopytywanie właśnie czy czy to jest też po przeciwko stanowi w jakim są te ziemie czyli, czyli właśnie na pot pod panowaniem ciągle rosyjskim czy jednak kluczowe są wszystkie hasła związane z warunkami pracy tutaj na terenie Królestwa polskiego tak jak mówiłem są 2 takie 2 takie przyczyny bazowe tej fali rewolucyjny z 1 strony są sprawy społeczne niewątpliwie w tych wszystkich bezdrożach, ale też tym, bo pragnę zwrócić uwagę na 1 rzecz większość tych protestów, które wybuchają w pierwszej połowie rewolucji 1905 roku w pierwszej połowie 1905 roku to są protesty społeczne one nie są nie są jak pokłosiem działalności partii politycznych i te partie polityczne oczywiście wchodzą w to ogłaszają namawiają emitują, ale jeżeli sobie obserwujemy kulisy wydarzeń to zdecydowana większość strajków ma charakter spontaniczny, czyli od dna prawdopodobnie jest spowodowana warunkami pracy i teraz drugi element, czyli kwestia narodowa Otóż faktycznie rewolucji 1905 roku w tej pierwszej fazie również kwestie narodowe się pojawiają, ponieważ np. rozpoczynają się strajki szkolne i na terenie Łodzi w okolicach również do tych strajków szkolnych dochodzi, czyli strajków, które domagają się wprowadzania obowiązkowego języka polskiego języka polskiego w nauczaniu i faktycznie tutaj już mamy to nutkę walki również niepodległościowej no jeszcze trzeci element, który chciałbym wspomnieć to jest to, że w trakcie tych demonstracji pojawiają się hasła narodowowyzwoleńcze pojawiają się hasła narodowowyzwoleńcze szczególne się biorą Otóż one się biorą przede wszystkim takiej idei, która jest również przekazywana przez agitatorów tutaj ma tutaj możemy tutaj możemy faktycznie dostrzec ten wpływ partii politycznych na ten spontaniczny masowy ruch protestu to jest to życie agitatorzy faktycznie tą winę za złe sytuację ekonomiczną zasłon sytuację społeczną zrzucają nie tylko na fabrykantów właścicieli, ale przede wszystkim na władze carskie tej agitacji ona jest np. widoczna robotnikach, które wydawane były przez Józefa Piłsudskiego przecież jeszcze w 1900 w tym roku Piłsudski bardzo silnie wpływał na treść robotników i istnieje bardzo wyraźna przesłanka, że za kwestiami społecznymi za kwestiami socjalnymi problemami związanymi z tymi kwestiami stoi władza carska, że właśnie sposób sprawowania władzy staracie korupcja, która trafiła to państwo to ona jest właśnie odpowiedzialna za akceptowanie różnych patologii również tych patologii społecznych, które funkcjonowały w Łodzi w innych miastach przemysłowych USA polskiego także to są czynniki, które się wzajemnie splatają ze sobą, które są wzajemnie powiązanej wzajemnie na siebie wpływają, ale myślę, że w tej pierwszej fali rewolucji to one się dopiero zaczynają ze sobą spalać one zaczynają dopiero ze sobą funkcjonować on jak gotującą się potrawa zaczynają nabierać wspólnego smaku i tak naprawdę pewnym efektem rewolucji również podzielenie tego ruchu rewolucyjnego z 1 strony na ta część, która będzie łączyła kwestie społeczne z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, bo ta niepodległa Polska ma być pewnym marzeniem ma być pewnym państwem idealnym, który w przeciwieństwie do caratu nie będzie akceptował tych wszystkich patologii, a z drugiej strony mamy ten ruch rewolucyjny lewicę rewolucyjną, która później strój później wyrośnie cały ruch komunistyczny, który we będzie stawiał na pierwszym miejscu sprawy socjalne społeczne rozwiązanie tych spraw, a dopiero w dalszej kolejności kwestie niepodległościowe czasem również kwestie niepodległościowe odrzucając, a ci, którzy może mniej znają właśnie historię Łodzi czy historii w ogóle oglądali ziemię obiecaną znajdą również odpowiedź na pytanie czy tam jest jeszcze jakiś dodatkowy konflikt wynikający z faktu, że Łódź jest no mozaiką narodowości za również jeśli chodzi o warstwy społeczne, ale właśnie również narodowości czy gdzieś w tym całym rewolucyjnym wrzeniu ujawniają się wtedy jeszcze jakieś dodatkowe elementy, które łatwo jest w tak w takiej sytuacji wykorzystywać czy to jest jednak także robotnicy kontra fabrykanci jak pan oczywiście rewolucja jest kilka takich elementów, które ja bym nazwał elementami stricte lokalnymi i do pewnej lokalności odwołującymi i pewnej perspektywie lokalnej, które dają się interpretować, dlatego że Łódź to jest po pierwsze, miasto, które rośnie bardzo dynamicznym tempie być może większość słuchaczy nie wie, ale Łódź na początku dziewiętnastego wieku to było miasto, które można by zmieścić w 1 bloku mieszkalnym, dlatego że miało około 400 mieszkańców pod koniec wieku dziewiętnastego to już jest ponad 360 000 mieszkańców i ten przyrost ludności w pewnym momencie jest bardzo dynamiczny to miasto nie nadąża np. z przyjmowaniem tej ilości mieszkańców co oczywiście skutkuje np. ogromnymi problemami mieszkaniowymi i problemami z zapleczem sanitarnym zapleczem socjalnym jest z brakiem nawet świątyń z brakiem takiego zaplecza duchowego dla całego tego społeczeństwa, które w Łodzi mieszka i tu chodzi również konflikt to rodzi również bardzo duże problemy z całą Łódź, która ma 360 000 mieszkańców połowa z nich są katolicy są zaledwie 2 Góra 3 kościoły, które służą prawie 150 000 katolicki wierny dla większości księży, którzy są US terenów wiejskich, którzy przychodzą z terenów wiejskich i zupełnie naturalna sytuacja, kiedy większość wiernych jest dla nich kompletnie anonimowy to oczywiście wpływa na na stan religijności to oczywiście wpływa też na na samą potencjał kościoła np. w Łodzi to jest ta łódzka specyfika, ale łódzką specyfiką jest też mozaika narodowościowa, której pan powiedział np. w parafii Najświętszej Maryi Panny w Łodzi to jest parafia, która była wówczas na Starym mieście dziś sięga średniowiecza i faktycznie było tam również Stare Miasto większość wiernych stanowią Żydzi, a przepraszam większość mieszkańców tej parafii stanowią Żydzi też niezwykle ciekawa sprawa o żydowski to jest również kwestia niezwykle istotna, dlatego że sposobem caratu na walkę z rewolucją stężeniem rewolucyjnym oczywiście znalezienie kozła ofiarnego i tym kozłem ofiarnym stają się Żydzi stają się Żydzi już 1905 roku zaczyna krążyć po cesarstwie takie wydawnictwo dzisiaj z nami jako protokoły mędrców sam jest wydawnictwo, które jest sfabrykowane przez ochronę rosyjską na fali właśnie tej antysemickiej nagonki, bo protokoły mędrców Syjonu ma być tak je dzieło, które sugeruje, że Żydzi dążą do władzy nad światem to jest taka fałszywka, która powoduje wzrost nastrojów antysemickich na tej fali wzrostu nastrojów antysemickiej dochodzi do po g w maju 1905 roku od ogromnego pogromu żydowskiego w Żytomierzu i te informacje również napływają do Łodzi informacji również Sobótki gazetę strach społeczności żydowskiej czy obronę tych wydarzeniach, które będziemy dzisiaj mówili odgrywa niebagatelną rolę, więc to co się dzieje na świecie ta mozaika narodowościowa, która jest w Łodzi w szczególności to istnienie bardzo dużej społeczności żydowskiej dla sięga prawie 30% mieszkańców Łodzi oczywiście na ten stan wrzenia wpływa niezwykły sposób no i wtedy się mówi, że w takich okolicznościach potrzebna jest tylko Iskra, która wywołuje wybuch rozumiem, że i w tym wypadku coś takiego się pojawiło tutaj niektórzy przywołują taki pochód maszerujący Piotrkowską to jest 21czerwca jakoś tak tak dwudziesty właśnie za no właśnie jak to było jak lato ja bym jeszcze co auto wydarzenia kilka dni 18czerwca była niedzielna udziela bardzo słone fakt w czerwcu może było trochę chłodniej niż dzisiaj, ale z tego co opisują świadkowie wydarzeń chyba nie było dość gorąco wiadomo w niedzielę niedziela na ogół była dniem wolnym od pracy, choć też to różnie bywało w każdym razie w tym czasie oczywiście pracownicy fabryk no starali się jakoś ten dzień wolny spędzić miły sposób faktycznie grupa łódzkich robotników ten dzień spędzała na takiej majówce albo czerwcu chce to dzisiejsze mówi w Łagiewnikach pod Łodzią Łagiewniki dzisiaj są częścią Łodzi położoną w północnej części Łodzi taka rekreacyjna część miasta już tam wzgórza łódzkie są bardzo piękne i rzeczki i do bardzo piękne takie miejsce, które faktycznie sprzyja spędzaniu wolnego czasu tam robotnicy faktycznie majówce spędzali czas oczywiście czas rewolucyjny, więc i pojawili się na tej w czerwcu chce różni agitatorzy głoszony głoszący hasła rewolucyjne, bo taka klasyczna niedziela w środku rewolucji 1905 roku i wieczorem późnym wieczorem ta grupa, która spędzała czas właśnie na tej majówce czy czerwcu owca w Łagiewnikach wracała do domu i w okolicach Bałuckiego rynku na Bałutach, który jeszcze wówczas nie były częścią Łodzi to grupy te dostrzegł patrol kozacki dostrzegł patrol kozacki pozbyć do końca nie wiemy czy ta grupa po prostu sobie spokojnie wracała czy tak jak napisano w raportach policji głosiła jakieś hasła rewolucyjne wykrzykiwała w każdym razie ten patrol policji postanowił to demonstracje spacyfikować martwi to grupa ludzi spacyfikować w trakcie pacyfikacji zginęło 5 osób 2 osoby prawdopodobnie to były jak ja ludzie, którzy przypadkowo przyglądali się tym wydarzeniom m.in. AKP Klara jedli, które Anne została zabita na rękach trzymała maleńkie dziecko i 20czerwca odbyły się pogrzeby tych osób pogrzeby, które przerodziły się ogromne manifestacje polityczne i co ciekawe policja carska interweniowała ani wojska policja, która stacjonowały w Łodzi interweniowały pozwoliły, żeby się do demonstracji odbył tego samego dnia wybuchł w Łodzi taka plotka, że w szpitalu żydowskim dzisiaj to jest szpital przy ulicy Sterlinga jeśli ktoś z Łodzi to to powie, jeżeli ktoś nie jest to można sobie sprawdzić szpitalu żydowskim są jeszcze ofiary tej masakry na Bałutach 18czerwca jeszcze Rosjanie bankowość otrzymują przetrzymują jakichś Żydów, którzy albo już zostały, bo będą pochowani albo zostali pochowani tajny sposób oto, żeby nie powodować manifestacji to oni dziś nocą zostali pochowani i 21czerwca o tym szpitalu żydowskim zgromadzili się ludzie zgromadziła się potężna grupa osób, którzy domagali się albo zwrotu ciał albo wskazania miejsca, gdzie te ofiary są położone od oczywiście władze szpitala, bo też wiemy o tym bo, bo byli świadkowie, którzy pracowali w tym szpitalu jednocześnie byli związani z partiami rewolucyjnymi próbowali przekonać rynku takiego nie ma, bo faktycznie prawdopodobnie żadnych takich osób w tym szpitalu nie było to jakaś plotka nie wiemy, dokąd plotki rozpuścił próbowali się ten tłum przekonać, że nikogo nie ma tu nie był przekonany i urządzono wielką potężną demonstrację, która przeszła całą ulicą Piotrkowską do ulicy Piotrkowskiej na skrzyżowaniu ulicy Karola dzisiaj też Żwirki Wigury Piątkowska została zaatakowana przez oddziały rosyjskie, jakby w dół w tył tej demonstracji oddziały rosyjskie uderzyły w trakcie tej masakry zginęło 20 osób ponad 20 osób kilkaset zostało rannych i to była taka Iskrą, która prawdopodobnie spowodowała to 22czerwca w godzinach popołudniowych w Łodzi zaczęto stawiać barykady już od rana atmosfera była napięta dokonano zamachu na żołnierza kozackiego pobito trójkowego pan, że obrana już taka atmosfera była napięta, a wieczorem zaczęto stawiać barykady, ale jeszcze 1 przyczyna tego, że 22czerwca to powstanie wybucha, ale może nie taki no to właściwie przechodzimy dalej, bo to już pora najwyższa zostało nam 9 minut rozmowy pan wspomniał o tych barykada w sumie mówi się, że było bardzo dużo około 100 to jest taka trochę nowość na, toteż historycy zwracają uwagę, że to po raz pierwszy od wielu wielu lat dochodzi do takiego otwartego starcia zbrojnego w sumie starcia z zaborcą w warunkach takiego powstania Miejskiego właśnie co było do tej pory no właściwie niewystępujące nigdzie faktycznie jest to błąd miejski toczących się w przestrzeni miejskiej i mało tego spowodowany przez toczonych przez warstwę społeczną, która dotychczas nie była podejrzewana o to, że ma potencjał buntu w sobie 2 ostanie narodowe dotychczas były głównie powstaniami szlacheckimi, których chłopi brali udział albo nie, a robotnicy łódzcy to są chłopi, którzy przybyli do miasta, żeby pracować Stali się oczywiście robotnikami ponagla oni w spontaniczny sposób, bo oto chcę podkreślić to powstanie wybuchła spontaniczna inicjatywa mieszkańców zaczynają stawiać opór władzy carskiej jest jeszcze 1 bardzo ważna przyczyna, który ja bym chciał wspomnieć, dlaczego te barykady zaczynają powstawać jak spojrzymy, gdzie powstały pierwsze barykady powstania to one powstają w dzielnicy żydowskiej czy ulicy wschodniej przy ulicy Południowej tam mieszkała spora część łódzkich Żydów prawdopodobnie z przebiegu tego powstania z tego też co się stało po powstaniu, a po powstaniu nastąpił ogromny exodus ludności żydowskiej w Łodzi w prasie pojawiają się artykuły o tym, że Żydzi masowo wyjeżdżają z miasta możemy wnioskować, że prawdopodobnie za tą plotką o tych ofiarach żydowskich w szpitalu żydowskim poznańskiej, bo poznańscy założyli też szpital prawdopodobnie poszła również wieść o tym, że Rosjanie mogą szykować żydowskich pogromów, a jeszcze, żeby to bardziej skomplikować to ci ludzie, którzy wówczas byli młodzi mieli już doświadczenie czegoś takiego w 1800 dziewięćdziesiątym drugim roku w Łodzi wybuchł w maju 1800 pięćdziesiątego drugiego tzw. błąd ludzki i była fala takich strajków, które w maju wybuchły przeciwko również fabrykanta przeciwko władzy carskiej i wówczas Rosjanie posłużyli się właśnie wywoływanie awantur w dzielnicy żydowskiej zrzucaniem winy na robotników łódzki posłużyli się jako sposobem na pacyfikację otwartego buntu i prawdopodobnie wówczas również była jakaś plotka wśród mieszkańców w Łodzi o tym, że Rosjanie mogą chcieć dokonać pogromu żydowskiego i to właśnie w dzielnicach żydowski stawiane są pierwsze barykady potężna barykada na skrzyżowaniu ulicy wschodniej Południowej trwają w nocy bardzo zacięte walki przecież też warto tutaj dodać, że mówimy tutaj o starciu zbrojnym z życiem mieszkańcy Łodzi dysponowali tym czym dysponowali w domu tej broni był on niewiele, bo ta broń głównie służyła są co z GK PL miał trochę broni błąd żydowski, ale mieszkańcy bronią nie dysponowali oni dysponowali tylko co mieli, bo w domu wodą przegotowaną Elano z wysokości kamienic kamieniami, jakimi się produkowanymi naprędce bombami Siarki, którą np. zdobyto w trakcie demolowania sklepów monopolowych, bo takim elementem również tego buntu w Łodzi było to, że masowo demolowano sklepy alkoholowe, ale co podkreśla prasa alkohol wylewano wylewano miasto nie służyło temu, żeby zdobyć alkohol rozmawiać, bo jak, ale raczej służyła takiemu historycy podkreślają moralnemu oczyszczeniu, ale ja bym dodał jeszcze 1 bardziej racjonalny argument Otóż właściciele sklepów monopolowych często to byli ludzie, którzy silnie z władzą współpracowali, ale oprócz sklepów monopolowych jeszcze demolowano domy publiczne, toteż w tym czasie właśnie tego buntu w Łodzi bardzo częstości podkreśla, że to był czas demolowania domów publicznych, a to z kolei było doświadczenie warszawskie mają 1905 roku nastąpił tzw. pogrom alfonsów zorganizowany przez żydowski błąd, kiedy właśnie ludzie związani z błędem, ale też prawdopodobnie z PSL dokonali właśnie niszczenia domów publicznych, ponieważ domy publiczne też były symbolem wielkiej patologii tamtego czasu, czyli handlem żywym towarem, więc to jest też bardzo ciekawy element rewolucji i niszczenie domów publicznych niszczenie sklepów monopolowych panie doktorze tak to jest niestety w audycjach radiowych 4 minuty nam zostały proszę w takim razie powiedzieć to oczywiście wiadomo powstanie upadło trwało kilka dni bilans no niestety jak zawsze w takiej sytuacji okropny 151 osób zginęło mnóstwo rannych szacuje się na liczbę znalazłem takie dane na około 800 osób tylko no kluczowe pytanie tak, jakie ma znaczenie to powstanie w naszej historii ona cokolwiek zmieniało się coś dało jakiś impuls coś podpowiedział umorzenie Stronnictwo polityczne jak powinno się dalej prowadzić walkę z caratem czy wymusiło być może w końcu też jakieś ustępstwa ze strony zaborców od zostało brutalnie spacyfikowane przez Rosjan Rosjanie wprowadzili na ulicach Łodzi terroru strzelali na oślep stąd taka liczba często przypadkowych ofiar, a czasami w statystykach też są podawane podawany wiek ofiary często byli ludzie mający po 1012 lat, a więc widać, że te ofiary były często bardzo przypadkowe to było powstanie czerwcowe było bardzo ważnym przełomem wmyśleniu rewolucję, czyli i w stosunku do powstania czerwcowego trzeba było się określić ówczesna publicystyka Polska musiała się określić musiała się w ogóle określić w stosunku do rewolucji to był taki początek kształtowania się polskiej sceny politycznej, bo stosunek do powstania czerwcowego lekki sposób określał również osoby politycznie część polskiej inteligencji matka była krytyczna wobec powstania krytykowała to powstanie m.in. kościół katolicki, który z 1 strony krytykował to co się wydarzyło w Łodzi z drugiej strony oczywiście dostrzegał tragedie łódzkich robotników, ale miał krytyczny stosunek do tego co się w Łodzi wydarzyło, bo cały nurt endecki również miał krytyczny stosunek w czasie powstania taka ulotka Łodzi krążyła Narodowego związku robotników nie wiadomo czy sfabrykowana przez ochronę czy faktycznie wydana przestał to ugrupowanie związane z endecją, a właściwie bardzo krytycznie podchodziła do powstania ogromna debata toczyła się też w środowiskach robotniczych środowiska socjalistyczne tutaj nastąpił wielki rozłam między PPS Maz PKS PKP element PKP SA GL w ogóle wprowadził pojęcie powstania, dlatego że Szanowni Państwo panie redaktorze nie do końca było powstanie jako bardziej porównuje do wydarzeń, które za działy się na Wybrzeżu w latach 70 do takiego buntu społecznego, bo tam nie było żadnego dowództwa miało charakter zbrojnego to był żywy, bo społeczne spowodowane frustracją spowodowany narastającą atmosferą buntu i chęcią buntu taki zdrowy społeczny bunt, który musiał być zgniecione, bo ludzie nie mieli broni niebyli wstanie pokonać oddziałów rosyjskich, które wówczas stacjonowały w Łodzi do Łodzi przyjechał Walery Sławek, którego PPS widział w roli takiego przywódcę ją w swoich wspomnieniach my podaje, że jego stosunek był krytyczny on wyraźnie powiedział czas zwijać powstanie, bo ona nie ma sensu, ale miało sens o, tyle że wszyscy musieli się do niego ustosunkować musieli wyrazić swoją opinię, a efektem tego było to, że w drugiej połowie 1905 roku w kolejnych latach rewolucji ilość członków partii Robotniczej, ale nie tylko zaczęła nagle zaczęła nagle przyrastać, bo potem powstanie widać było, że trzeba się zaangażować społecznie musi powstać ruch obywatelski różnorodny ruch obywatelski, który musi się ustosunkować do Senatu do tego co się w kraju dzieje do pewnych zjawisk społecznych, więc można powiedzieć, że to powstanie czerwcowe miało taki charakter pobudzający obudziło społeczeństwo, bo wiadomości o nim były na całym świecie nawet New York Times opisywał to co działo się włos w czerwcu 1905 roku i dlatego my przypominamy to wydarzenia dokładnie przypominał pan dr Sebastian Adamkiewicz historyk publicysta muzeum tradycji niepodległościowych w Łodzi bardzo bardzo dziękuję dziękuję panie redaktorze dziękuję bardzo, podziękowania dla Małgorzaty Wólczyńskiej, która audycję wydawała Maciej Zakrocki życzę państwu spokojnej dobrej nocy usłyszał Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: MACIEJ ZAKROCKI PRZEDSTAWIA

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA