REKLAMA

Nasza Europa. O unijnym Funduszu Odbudowy

Gościnnie w TOK FM: Wyborcza, 8:10
Data emisji:
2021-06-24 10:10
Prowadzący:
Czas trwania:
22:17 min.
Udostępnij:

Kolejny odcinek z comiesięcznego cyklu "Nasza Europa". Unijny Fundusz Odbudowy to inicjatywa finansowa warta 800 mld euro, która ma na celu wyprowadzić Europę z covidowego kryzysu gospodarczego. Dwa miesiące temu był to główny temat w całej Europie. Mówiło się, że mamy mało czasu i że lipiec jest terminem ostatecznym. Jednak teraz, po dwóch miesiącach, przestało się o tym mówić. Dlaczego? W dzisiejszym odcinku Miłosz Wiatrowski z "Gazety Wyborczej" rozmawia z Janem Szyszką, ekspertem do spraw europejskich i członkiem zarządu instytutu Strategie 2050. Więcej podcastów na https://wyborcza.pl/podcast

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
podcast powstał przy wsparciu parlamentu europejskiego w ramach projektu nasza Europa to jest ósma 10 podcast gazety wyborczej unijnym funduszu odbudowy ósma 10 podcast gazety wyborczej dzień dobry państwu już Wiatrowski zaprasza na kolejny odcinek w ramach serii nasza Europa skupiające się na głównych wyzwaniach stojących obecnie przed Unią europejską dzisiejszy temat dotyczy unijnego funduszu odbudowy wartej 800 000 000 000EUR inicjatywy finansowej mającej Rozwiń » wyprowadzić Europę z covidowego kryzysu gospodarczego państwa moim gościem jest Jan Szyszko ekspert do spraw europejskich i członek zarządu Instytutu strategie 2050 dzień dobry Janku dzień dobry bardzo miło 2 miesiące temu temat funduszu odbudowy był bardzo mocno eksponowany w mediach zarówno Polski jak i europejskich właśnie był to główny temat polityczne w całej Europie, ale też u nas u nas wywołał kryzys najpierw wewnątrz koalicji rządzącej później pewna opozycji w Niemczech doprowadził do skargi konstytucyjnej w roku sądów, konstruując innych krajach Finlandii doprowadził właściwie na skraj również upadku rządu i wtedy mówiło się, że czas nas niesamowicie goni, że wszystkie decyzje legislacyjne również sądowe muszą zostać podjęte jak najszybciej, ponieważ na decyduje się przyszłość Europy i chodzi o to, żeby te fundusze ruszyły natychmiastowo pojawiała się data lipcowa minęły 2 miesiące mamy koniec czerwca i tematów funduszu odbudowy nie sposób znaleźć w większości medialnych przekazów czy temat umarł czy uderzyliśmy w jakąś ścianę czy też wszystko dzieje się zgodnie z planem, ale po prostu jako dzieje się zgodnie z planem nie ma kryzysu to o tym nie słyszymy tak jak słusznie zauważyłeś ta debata w Polsce prawdopodobnie mimo tego, że rzeczywiście w Niemczech też, że były pewne znaczące problemy z ratyfikacją decyzji o zasobach własnych, bo o nich mówimy w Polsce jednak ta debata była najprawdopodobniej najbardziej wzmożona na temat samej ratyfikacji stąd może właśnie to poczucie, że teraz fundusz odbudowy zamarł nic się nie dzieje to oczywiście nie jest prawda cały proces wdrażania i działania czy wchodzenia w życie z funduszu odbudowy można w mojej ocenie podzielić na takich 5 etapów pierwszy z nich mamy już za sobą i one były zarazem tymi etapami najbardziej politycznymi pierwszym z nich to był oczywiście szczyt z grudnia zeszłego roku, na którym szefowie państw rządów krajów unijnych zdecydowali o tym, że taki fundusz odbudowy rzeczywiście powstań i drugim to była jego ratyfikacja we parlamentu krajowych to oczywiście chodziło nie o ratyfikacji krajowego planu odbudowy tak jak to się w wielu przekazach pojawiało, a o zgodę na decyzję rady Unii Europejskiej o zasobach własnych, czyli w skrócie pozwolenie komisji europejskiej na zaciągnięcie pożyczek, które finansują fundusz odbudowy to też udało się zrobić w rekordowym szybkim tempie, bo pod koniec maja taka zgoda była uzyskana o wszystkich państw członkowskich, bo proces ratyfikacji jest różny w zależności od państwa państwa u nas przechodziło przez parlament co jest najczęstszym sposobem na ratyfikację takiej decyzji o zgodę na takie decyzje, ale nie jedynym trzeci etap to ten, w którym znajdujemy się dzisiaj to jest ocena krajowych planów odbudowy, które państwa członkowskie miały złożyć do komisji europejskiej właśnie przez urzędników komisji to jest ocena jego pod kątem zgodności priorytetów unijnego budżetu i Unii Europejskiej na kolejne 10 lat, a także to czy te plany odbudowę są właściwie zaprogramowane są w nich pewne bezpieczniki i czy projekty w nich zawarte pozwalają na właściwą ocenę ich realizacji na różnych etapach to się dzieje teraz większość państw członkowskich już złożyła krajowy planu odbudowy Polska jednym z nich komisja europejska wręcz już spadku po 9 państw tak krajowy plan odbudowy zaakceptowała, więc posuwamy się do przodu mamy się obszar dość szybko przed nami jeszcze 2 etapy tej procedurę pierwszym z nich jest akceptacja planu odbudowy przez radę Unii Europejskiej tu nie ma twardego terminu należy zakładać, że zdarzy się to do wczesnej jesieni na piąty wydaje się może najmniej medialnie nośne, ale najbardziej kluczowe, czyli wdrożenie planu odbudowy przez państwo członkowskie no i monitoring tego wdrażania również przez instytucje unijne, czyli sprawdzanie, że te pieniądze, które mają iść na wydatki klimatyczne czy nam transformację energetyczną i rzeczywiście na te cele te, które mają na cyfryzację i rzeczywiście na cyfryzację i czy rzeczywiście nie ma nie ma rozbieżności z tym co było zapisane na papieża z tym co dzieje się rzeczywiście także idzie to dość sprawnie i absolutnie nie powiedziałbym, że procedura zamarła po prostu dzieje się na mniej medialnie nosi poziomych ma być rozumiem powiedział, że rada nie ma tutaj twardego deadline do kiedy musi te decyzje komisji czy właściwe rekomendacje komisji zaakceptować natomiast już wspominałem pierwotnie jeszcze miesiąc 2 miesiące temu tworzyło się taki obraz, że pierwsze wypłaty już być może w lipcu najpóźniej w sierpniu są bez wątpienia rządy w Europie, które na te wypłaty bardzo niecierpliwie oczekują także z 1 strony mamy to narracja, którą przedstawili, skąd się zasadniczo zgadzam, że wszystko idzie swoim tempem dosyć szybkim nie można tak być właśnie w jakimś kryzysie z drugiej jednak strony rządy takich państw jak Hiszpania czy Włochy jednak dosyć niecierpliwie czekają i w ich postrzegania rozumie ten proces mógłby jednak przyspieszyć czy pod tym względem istnieją wewnętrzne nie podziałów wśród krajów Unii Europejskiej czy wszystkim zależy jak najszybszym przyjęciu tych krajowych planów odbudowy przez radę czy jednak występują tu różnice zdań wydaje się, że takim przymiotnikiem, który może charakteryzować postawę wszystkich państw członkowskich wobec całego procesu ratyfikacji planu odbudowy jest zdyscyplinowani tak się objawia poprzez rzetelne i wartościowy dialog z komisją europejską w trakcie rozmów o krajowych planach odbudowę, a także otwartość do wdrażania poprawek, które ta komisja europejska państwo przekazuje wydaje się, że nie ma w tym momencie państwach Unii Europejskiej, któremu zależałoby na opóźnieniu wdrożenia funduszu odbudowy to, że część tych planów jest już zaakceptowana część jeszcze nie ma się większość szczeniak jest bardzo mocno powiązane z jakością pierwszego dokumentu, który został do Brukseli przesłane te 9 państw, które już dostały zielone światło to, że tak to jest komunikowane przez komisję europejską Ursula von der Leyen i jeśli do państw, których plan odbudowy zostały zaakceptowane i mówi, że daje Green light na korzystanie ze środków funduszu odbudowy także zależy wszystkim oczywiście najbardziej zdecydowanie zależy tym państwom, które najmocniej doświadczyły kryzysu podczas pandemii te, które już wcześniej zmagały się z problemami gospodarczymi choćby takimi jak wysokie bezrobocie i 2 czynniki wskazują jasno, że najwięcej do zyskania najbardziej na wczesnym uruchomieniem funduszu zależy państwom południa i wydaje się, że takim kluczowym czy bardzo ważnym wydarzeniem jest akceptacja środę planu włoskiego, czyli już naprawdę jednego z największych państw, który wraca też jak wielki gospodarki dotyczy to były jednym z najbardziej złożonych planów, które dotarły do sali też pokazuje determinację polskiego rządu by przygotować do wciąż nas też należy wspomnieć, że w momencie, w którym jest już formalnie prawnie wszelkie zgody na uruchomienie funduszu odbudowy zostały dane to w przypadku tych 9 pań, które złożyły krajowy plan odbudowy, które zostały zaakceptowane przez komisję europejską jedyne co wstrzymuje wypłaty zgoda rady Unii na te plany, czyli tam rzeczywiście realnym terminem na rozpoczęcie wypłat jest już wczesna jesień także jest niby opóźnienie 2 miesięcy w stosunku do tych początkowych planów i nadal w mojej ocenie ten harmonogram na lipiec był od razu od początku bardzo bardzo ambitne i rozpoczęcie wypłat w tym roku trzeba będzie uznać jako bardzo duże sukcesy Unii Europejskiej i całego projektu, jakim jest fundusz odbudowy i odpowiedź na kryzys na pewno jest to bardzo duży plus po stronie często krytykowanej, czyli handel online wspomniałeś, że właśnie parę dni temu uszła online dała zielone światło krajowemu planu odbudowy włoskiemu Włochy są największym beneficjentem jeśli chodzi o wartości bezwzględne w ramach funduszu odbudowy również bardzo wysoko znajduje się w tej klasyfikacji Hiszpania, której plan został także zaakceptowany jako pierwsze Portugalia podobnie jak powiedziałem to kraje południa czy można tutaj dostrzec właśnie pewną prawidłowość te kraje, które mają dostać najwięcej jedynek powiedziałeś przez to najbardziej zależy wykonały najlepszą pracę jeśli chodzi o przygotowanie krajowych planów odbudowy czy raczej należy też doszukiwać tego, że komisja potraktowała te plany priorytetowo właśnie ze względu na to, że tam swego rodzaju pośpiech czy wyczekiwanie są najbardziej zauważalne, że te państwa są na pewno w grupie krajów, które wykonałem najlepszą pracę, ale to nie jest także grupa ogranicza się tylko do unijnego południa dobrym przykładem są tutaj jest obecność w grupie zaakceptowane Cup po Słowacji Luksemburga Austrii Danii czy łatwiej bodaj Estonii, o ile mnie pamięć nie myli, czyli państw, które południowym nie są to myślę wszyscy zgodzić oczywiście to stosunkowo też mniejsze mniej obfita w projekt tej i plany KPGO, a natomiast całe widać nic nie bardzo dobre ja np. czytałem dość wnikliwie słowacki kraj planu odbudowy, które jest oceniane Leszek Szank wielu rozmowach przez urzędników komisji europejskiej jako jeden z najlepszych to jest naprawdę imponujący dokument c na przykładzie mogę powiedzieć każdego krajowego planu odbudowy dotyczy zasada dumną sygnety kanałem co oznacza, że ani euro z tych pieniędzy nie może być wydane na projekty, które będą oddalać kraj członkowski od osiągnięcia neutralności klimatycznej w przypadku słowackim ta zasada jest rozpisane takiego szczegółu, że przy każdym najmniejszym projekcie jest zaplanowane wykorzystanie zasobów użytych do jego realizacji na cele prośrodowiskowe i cele klimatyczne jest naprawdę dopracowane do najmniejszego wręcz poziomu szczegółu, a części dokumentu, który dotyczy transformacji regionu mitra są też np. rozpisane bardzo szczegółowe plany transformacji tego regionu projekty, które mają, jeżeli do transformacji tego regionu z podziałem rok do roku na dokładne plany jak zapełnić lukę w rynku pracy, która powstanie po zmianach transformacyjnych energetycznych nowy minister pracy, które będą dotyczyć głównie rozwoju poza technologie Nisko lub zeroemisyjnych jest naprawdę bardzo imponująca i chciałbym kiedyś też zobaczyć w tej ostatniej wersji krajowego planu odbudowy polskiego również było tak szczegółowo opisane proponowane reformy i ich cele na pewno wszyscy na to liczymy, chociaż biorąc pod uwagę politykę informacyjną polskiego rządu możemy się nie doczekać niestety cięcie zapytać właśnie tom decyzje ostateczną rady Unii takie zaakceptowanie czy to będzie formalność czy po prostu uznajemy, że komisja dokonała bardzo dobrą dogłębna analiza tych planów odbudowy w związku z tym ten ostatni krok jest właśnie tylko takim przekraczaniem, gdzie tutaj nie powinniśmy się spodziewać żadnych kontrowersji czy politycznych przepychanek czy jednak jak często z Unii bywa komisja łagodzić komisja tworzy jakieś wspólne stanowisko mniej lub bardziej apolityczne, a potem wchodzą państwa i zaczynają się przepychanki, lecz nie spodziewałbym się przepychanek w sytuacji, w której jest coś na czym mają uzyskać absolutnie wszyscy Unii Europejskiej wszystko jest na rękę, żeby te krajowe plany odbudowy przeszły jak najszybciej to możliwe i na czysto politycznym poziomie wyobrażam sobie taką sytuację że, gdyby nagle w stosunku do jednego z planów odbudowy pojawiła się, ale opozycja innych krajów członkowskich no to później te kraje członkowskie, które napotkały na oko mogłoby się odwdzięczać Pipana za nadobne z kolei głosowanie nad kolejnym planem także nie spodziewałbym się tutaj wielkich abstrakcji i wstrzymywania tego procesu formalnego sprawa krajowego planu odbudowy, ale też wynika z tego co słyszałem co robi komisja europejska, która rzeczywiście wbrew temu, czego wielu spodziewało na początku, czyli tego, że komisja europejska tak naprawdę nie będzie zważać na to co jest w tych planach będzie chciała je przed jak najszybciej, byleby osiągnąć polityczny sukces-li no i odhaczyć projekt to się dzieje komisja europejska oczywiście bardzo rzetelnie sprawdzać czy w krajowych planach odbudowy są zawarte kamienie milowe, czyli to takie wskaźniki ewaluacji, które są w stanie okazać czy dany projekt w trakcie realizacji jest wprowadzany należycie czy nie, bo jeżeli nie jest to wtedy będzie podstawa do wstrzymania wypłaty kolejnej transzy pieniędzy to jest przywiązanie do tej zasady Dynów sygnety kanałem, którym mówię, ale także przywiązanie do elementów tej części na temat monitorowania wydawania środków, które zdaje się są niedookreślone w wielu przypadkach wielu krajowych planach odbudowy to monitorowania i kontroli tych wydatków teraz przejdziemy natomiast rozrysował taki scenariusz twoim zdaniem mało prawdopodobny, w którym w radzie Unii 1 kraj zaczyna blokować czy tak blokować nie można z tego co wiem co muszą być podejmowane po prostu zwykłą większością czy AKM no może budować koalicję tak nowa nawiązać koalicję, blokując w ten sposób oczywiście no tak to dajmy na to, że grupa krajów próbuje to robić w wypadku Polski zupełnie przypadkowy do kraju i mówi, że nokaut potem Polska może budować koalicje przeciwko tym krajom, które rozpoczęły tę walkę natomiast trzeba zauważyć, że rynek bardzo duża asymetria tak to znaczy te kraje, które mają najwięcej do zyskania Polska nie jest na samym czole tej grupy ale, ale jednak dosyć wysoka mówi chociażby Włoszech Hiszpanii wspominanych tak jak mówię mają dużo więcej do stracenia niż dajmy na to Austriacy czy Holendrzy jednocześnie Austriacy Holendrzy mogą mieć dużo większe wymagania do tego w jaki sposób te pieniądze będą wymagane, a przecież są zabezpieczone jako kraje, które co prawda no w tym wypadku nie są płatnikami, dlatego że mówimy tutaj od długu całej Unii jako niespłacony jeszcze do końca nie wiemy natomiast, które mają ogólnie reputację dużo bardziej nastawionych na pilnowanie, żeby pieniądze w ramach Unii nie były wydawane pochopnie także czy nie boi się tego zagrożenia, że z 1 strony będą kraje, którym bardzo zależy już wspomniany już Włochy Hiszpania, które są pod ścianą poniekąd tak we włoszech Mario dragi jest swego rodzaju premierem technicznym tam prawica coraz bardziej radykalne rośnie siła nawet na prawo tak naprawdę od ligi Salviniego w Hiszpanii też rząd mniejszościowy nie będzie tej próby właśnie już takiego wymuszania dyktatu ze strony tych krajów północy, które są oszczędniejsze, żeby np. tych panach znalazły się jakieś większe reformy strukturalne tak, żeby była większa liberalizacja rynku pracy, żeby znalazły się tam rozwiązania postrzegane powiedzmy jako neoliberalny czy należące do tego porządku, który nazwaliśmy konsensusem waszyngtońskim tak na kraje, które wymieniłeś też można łagodniej określić jako państwa, które nie były największymi entuzjastami uwspólnotowienia długu czym jest de facto fundusze budowali się na to zgodziły się co do zasady nie, ponieważ zablokowanie tego funduszu są na tym etapie jest Inspekcja dużo trudniejsze niż, że o tym jak zablokowanie jego powstania na etapie ratyfikacji decyzji o zasobach własnych w ramach ratyfikacji w państwach członkowskich nie uważam, że coś miało się rzeczywiście wydarzyć to był ten najbardziej ryzykowny etap natomiast ta ratyfikacja przeszła w rekordowym nim tam to jest coś co naprawdę warto podkreślać w tej sytuacji, że mierzymy się nie tylko fundusze, które jest bez precedensu tak naprawdę wymyśla Unii na nowo, ale też tempo tej decyzji jest równiej bez precedensu także tutaj będzie się tego nie obawiał 3 system zabezpieczeń zarówno w zakresie tego co szef KPN o znajduje jak tego jak te projekty będą następnie rozliczane i monitorowane wciąż są wystarczające czy państwa członkowskie również te, które nie były zbyt entuzjastycznie nastawione do spełnienia długu uważają, że są wystarczające podam 2 przykłady w Kato węgierskim około 20% funduszu odbudowy rekonstrukcji ma być poświęcone na modernizację uniwersytetów i część europosłów twierdził uważa, że jest po prostu sposób Orbána na jeszcze większe podporządkowanie sobie właśnie placówek naukowych jednocześnie dyrektor generalny europejskiego urzędu do spraw nadużyć finansowych, czyli Olafa ostrzegał niedawno, że jednak istnieje bardzo duże ryzyko nadużyć między nimi, dlatego że wszystkie kraje raportują do tej samej bazy danych transakcji finansowych jednym z kraju właśnie, który raportuje w ramach swojego własnego systemu jest Polska nie będzie będziemy w stanie tych transakcji rozdzielni, więc kończąc naszą dyskusję chciałem zapytać czy istnieje konsensus w sprawie standardu rozliczania ewaluacji czy jednak tutaj czeka nas jeszcze sporo kontrowersji nie istnieje i to jest rzecz najbardziej niedookreślona w rozporządzeniu o funduszu odbudowy i miejsce, które pozostawia wiele możliwości do politycznej interpretacji i do interpretowania swojej roli w całym procesie uzgadniania standardów monitorowaniem wydawania środków z polskim przypadku, których najbardziej znane głośna była rozmowa o komitecie monitorującym i to jest bardzo dobry przykład właśnie do określenia tego ile miejsca do interpretacji to jest wymóg, ale rzeczywiście powstanie takiego komitetu monitorującego jest to wymóg stawiany przez komisję europejską i tego był on inkluzji natomiast nie jest określone, jaka jest konkretnie rola, jakim ma być podział ról wewnątrz tego komitetu nie ma strony parytetów dla różnych stron, które powinny brać w nim udział i oczywiście to powoduje, że istnieje możliwość stworzenia takiego komitetu fasadowego, który tak naprawdę nie będzie w stanie monitorować tego czy środki są wydawane właściwie czy nie właściwe, a więc tutaj rzeczywiście wiele zależy od tego co dzieje się teraz nie wykluczam, że PKP, które są ciągle w ocenie są jednym z głównych punktów negocjacyjnych obecnie między rządami komisję europejską jest właśnie dookreślenie tych standardów monitorowania tego by komitety były rzeczywiście nie tyle decyzyjny, bo taka rola komitetów monitorujących ale, żeby mogły właściwie ustalać procedury, wg których przyznawane są środki na projekty tak by trafiały one rzeczywiście na te cele, które są określone kpi i trafiały zrównał korzyścią dla wszystkich mieszkańców kraju państw członkowskich ile mieszkańców wszystkich regionów państw członkowskich tak powiem dosyć ogólnikowo także tu rzeczywiście jest pewne ryzyko, że w przyszłości, a w niektórych państwach może dojść do nadużyć, ale na to pytanie będziemy w stanie w pełni odpowiedzieć, jakie zobaczymy kapo tych państwo racji, dla których są największe wątpliwości w tym zakresie po tym, jak wracałem z komisji europejskiej natomiast moich rozmów z tego co czytają słyszałem byłem na tym etapie dobrej myśli dziękuję za rozmowę za to podsumowania, które myślę na końcu udało nam bardzo duża odpowiedzi co do tego, czego możemy spodziewać państwa moim gościem był Jan Szyszko członek zarządu Instytutu strategie 2050 dziękuję, ale wam się już Wiatrowski do usłyszenia kast gazety wyborczej podcast powstał przy wsparciu parlamentu europejskiego w ramach projektu nasza Europa Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: GOŚCINNIE W TOK FM: WYBORCZA, 8:10

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Podcasty TOK FM oraz internetowe radio TOK+Muzyka teraz 40% taniej. Wybierz pakiet Standardowy i słuchaj gdziekolwiek jesteś

KUP TERAZ

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA