REKLAMA

O wielkim strajku chłopskim i jego okrutnej pacyfikacji

Sprawy Różne
Data emisji:
2021-06-27 22:00
Audycja:
Prowadzący:
Czas trwania:
48:42 min.
Udostępnij:

Gościem programu był prof. Włodzimierz Mędrzecki, historyk, Instytut Historii PAN.

AUTOMATYCZNA TRANSKRYPCJA PODCASTU

Transkrypcja podcastu
sprawy różne dobry wieczór państwu przy mikrofonie Karolina Lewicka zapraszam państwa na audycję sprawy różne dziś moim państwa gościem jest prof. Włodzimierz Mędrzecki Instytut historii Polskiej Akademii Nauk dobry wieczór panie profesorze obejrzeć państwu dobry wieczór pani, a będziemy mówić dzisiejszego wieczora o sytuacji na polskiej wsi w latach trzydziestych dwudziestego wieku, bo tam sporo się dzieje wg rocznika Statystycznego w 1931 roku panie profesorze w Polsce Rozwiń » mieszkało prawie 32 000 000 ludzi z czego aż 23 000 000 to byli mieszkańcy wsi chłopi byli niewątpliwie najliczniejszą grupą społeczną i wokół ich problemu rzecz jasna koncentrowała się polityka gospodarcza społeczna drugiej Rzeczpospolitej 3001. roku to nadal dane rocznika Statystycznego jest w Polsce 3 200 000 gospodarstw 35% z nich ma powierzchnię od 2 do 5ha 23% z nich ma powierzchnię poniżej 2ha i co to oznacza, że takich 2ha nie można wyżyć bez dodatkowych dochodów, a większe gospodarstwo od 2 dopięciu hektarów to owszem, zapewniają egzystencję, ale właściwie na granicy głodu rodziny chłopskiej też musiały się zatrudniać albo przy robotach publicznych albo pomagać większe gospodarstwa albo też np. dzieci zbierały jako grzyby itd. i tak sobie myślę, że skoro mamy 3523%, czyli w sumie prawie 60% gospodarstw, które nie dają ich właścicielom godziwego życia to musi oznaczać, że sytuacja na polskiej wsi na początku lat trzydziestych po wielkim kryzysie gospodarczym, który szczególnie na państwa agrarnych tak jak Polska uderzył musiało być niewesoło NATO było tragicznie może nie, dlatego że było biednie, bo biednie było przed pierwszą wojną światową, iż w latach dwudziestych natomiast było tragicznie, ponieważ nastąpiło załamanie do istniejących funkcjonujących do tej pory sposobów utrzymywania się przy życiu zaspakajania swoich podstawowych potrzeb w latach dwudziestych odpłynęło ze wsi do miasta drugiej Rzeczpospolitej około 1 000 000 młodych ludzi to znaczy, że byli oni w stanie znaleźć sobie alternator alternatywne życie w Warszawie Łodzi czy czyimi mniejszych ośrodkach miejskich natomiast nie wielki kryzys sprawił, że gospodarstwa, które do tej pory jako taką otrzymały, które bardzo często inwestowały pod koniec lat dwudziestych brały kredyty legalnie bądź bądź u lichwiarzy lokalnych i nagle stanęły w obliczu wzrastającego tygodnia na co dzień zadłużenia co więcej, żeby zapłacić zupełnie nie niewielkie, ale podstawowe podatki trzeba było sprzedać 2, a nawet 3× więcej tego samego towaru, który sprzedawano przed wybuchem kryzysu to wszystko sprawiło, że nastąpiło załamanie nie tylko poziomu i stylu życia, ale pojawiła się beznadzieja, bo nie było widać sposobu w jaki można by sobie z tą sytuacją poradzić i teraz od 1926 roku rządząca sanacja i marszałek Piłsudski przekonywali, że teraz po przewrocie państwo jest w dobrych rękach, że mamy państwo twórczą władzę, która pilnuje interesów wszystkich i i Piłsudski bardzo często piły wyśmiewał się z polityków ludowych podkreślając, że to on i jego urzędnicy wiedzą lepiej co zrobić ze wsią i chłopami, aby Polska i oni dawali sobie dobrze i rady co więcej wieś w początkach wielkiego kryzysu około 1930 roku uwierzyła Piłsudskiemu i sanacji, że państwo będzie sprawiedliwie rozdzielać no no problem związany z kryzysem będzie pomagać wsi i chłopom w przetrwaniu trudnych czasów tymczasem zamiast tego mieliśmy tzw. sprawę, że skończy mi, czyli aresztowanie kilkudziesięciu parlamentarzystów później Żerom organizowanie im procesu, a zamiast pomocy wieś otrzymała no kolejne kohorty sekwestracji rów, którzy ściągali zalegające podatki je egzekwować długi zarówno państwowe jak i częściowo prywatne co więcej dość szybko okazało się, że efektywną pomoc dla dla rolnictwa przejmuje znacznej mierze i wielka własność ziemska, która od gmin miała, owszem, ogromne kłopoty i gospodarcze, ale nie polegały one na tymże, że brakowało jedzenia na na rodzinnym stole tymczasem właśnie pewne premie eksportowe już wspieranie wspieranie produkcji żeli i wielkich folwarków bardzo kontrastowało z brakiem elementarnej pomocy dla drobnych gospodarstw Chłopskich to wszystko doprowadziło do załamania takiego totalnego załamania nastrojów na terenie wiejskim w 1932 i zaowocowało serią lokalnych starć między chłopami, a przedstawicielami władzy Państwowej, która stara się egzekwować prawo, a chłopi wprost zaczęli odmawiać opłacenia podatków odmawiać zgody na rejs rewir akwizycje np. zwierząt gospodarskich czy majątku rodzinnego za zalegające podatki czy raty i kredytów latem 1932 roku doszło do takiego pierwszego wielkiego buntu chłopskiego znanego w historiografii jako powstanie oleskie, gdzie kilka tysięcy chłopów z usług jak King cross audytowanych, owszem, ale ale, którzy ku chłopców, którzy uwierzyli, że państwo chce wprowadzić powrotem pańszczyznę i chce zmuszać chłopów do do bezpłatnej pracy przy przy przy budowie dróg odmówili udziału w tej w tym przedsięwzięciu, a ściągi jeśli przeciwko ściągniętym siłą policyjnymi i wojsku przeciwstawili się ze żywność z bronią widłami siekierami i postawionymi na Sztorc kosami doszło do do kilku dni walk w wyniku, których zginęło kilkanaście i kilkanaście osób i tej fali buntu zaczęło towarzyszyć im wspieranie przez struktury ruchu Ludowego, który jak wiemy w Polsce istniał od kilkudziesięciu lat, czyli był silny Wincenty Witos przywódca chłopów galicyjskich był w pewnym momencie premierem 1920 roku Maciej Rataj był marszałkiem Sejmu i istniało kilka bardzo poważnych partii Chłopskich, które po 1930 roku po aresztowaniu Witosa i po procesie brzeskim straciły szansę działania jako partii jako partię parlamentarne jak rozumiem takie niezadowolenie społeczne oczywiście zawsze jest dyskontowane przez partię polityczną albo opozycyjna, bo te, które nie mają możliwości działania, jeżeli pan profesor pozwoli też tylko na chwilę zostanę w tym okresie wielkiego kryzysu tuż po nim, bo mówił pan m.in. o podatkach, a także gigantycznym wzroście cen mam przed sobą kilka liczb, które mogą dobrze obrazować, bo oczywiście w czasie wielkiego kryzysu wystąpiło rozwarcie nożyc cenowych, czyli ceny produktów rolnych spadały bardziej niż tych przemysłowych i np. w 2008. roku rolnik mógł kupić sobie pług za 100kg, że ta, gdyby chciał kupić ten sam pkt 35 roku, czyli po okresie wielkiego kryzysu Polska bardzo długo z tego wielkiego kryzysu wychodziła to już muszą mieć nie 100 kg żyta, ale 270 kg żyta sól, która w pewnym momencie była jedynym obok zapałek produktem nabywanym przez chłopów w mieście w stosunku do, że ta zdrożała ponad trzykrotnie jeszcze podatki w latach 2829 wież zapłaciła ich ogółem 278 000 000 w latach 3334348, czyli nawet akty nożyce się dotknęła sytuacja się poprawiło, bo poprawiła się koniunktura to chłopi odczuwali poprawę w sposób nieznaczny, bo wzrastały podatki musieli więcej oddawać państwu skoro wspomniał pan Witosa panie profesorze to mam z tego taki cytat, który opisuje sytuację na wsi niedostatek braki powodują coraz liczniejsze choroby grasujące w sposób niesłychany gruźlica zabiera niemiłosiernie nogi ofiary szczególnie pomiędzy młodszego pokolenia ludność chodzi bez obuwia bez koniecznej bielizny, docierając reszty Łachman ów, jakiej dawnych lepszych czasów pozostały szkoły pustoszeją, a nawet kościoły przyczyniły się w sposób widoczny czytelnictwo zamiera książki nowe nie zobaczy się na wsi Gazeta stała się niesłychaną rzadkością ziemia ubożeje, bo wkładów nikt nie robi na przyszłość o tym nie myśli używanie nawozów sztucznych spadło do minimum inwentarz martwy zniszczony uprowadził mi cofa się gwałtownie czy ci, którzy mówią, że po tym wielkim kryzysie nastąpiła taka cofka niemalże wsi do dziewiętnastego wieku to przesadzają mają rację między przesadzają świetny cytat Witosa pokazuje czym się różni polityka parlamentarna od polityki rozgrywanej na ulicy tekst Witosa oczywiście dotyka ogromnych problemów i załamania poziomu życia wsi w dobie kryzysu, ale pamiętajmy, że lata trzydzieste na wsi to jest upowszechnienie się np. roweru to jest nie przed nieprzerwanie trwający rozwój wzrost liczby Radia abonentów, o ile jeszcze w latach dwudziestych wieś zna niemałym stopniu ubiera się w stroje no takie albo z mody z okolic pierwszej wojny światowej albo produkowany przez siebie samo działy to lata trzydzieste, kto jest ekspansja w Polsce takiej wielką serię chałupniczej produkcji ale, ale Fabrycznej, czyli buty kupujemy już w miarę przyzwoite produkowany właśnie takie metodą chałupniczą ale, ale nie są to rzemieślnicze takie takie małomiasteczkowej kupuje, gdzie kobiety zaczynają zakładać Sparta nie ani kożuszki upowszechnia się systematycznie bielizna i osobista przede wszystkim wśród kobiet w ówczesnym mało to nosiły w ogródkach wiejskich coraz częściej rosną pomidory, a jeszcze dodajmy do tego wielką karierę w latach trzydziestych kół gospodyń wiejskich i kursów pieczenia pieczenia ciast witać wygłasza te te słowa, bo to ażeby budować nastroje na terenie wiejskim zresztą robią to także inni inni politycy politycy ludowi i po to, ażeby uzyskać część wpolityce pozaparlamentarnej znajdzie nic najważniejsze, czyli mobilizację i zdolność sterowania swój los możliwie jak najszerszą grupą swoich zwolenników bardzo ważnym takim procesem, który stanowi przyczynek do dochodu do do tego co się dzieje na wsi jest tzw. przeludnienie agrarne to znaczy, ponieważ właśnie mamy do czynienia z kryzysem gospodarczym i brakiem gotówki kapitału oraz możliwości znalezienia pracy poza poza poza rolnictwem bądź samym rolnictwie to coraz większa grupa młodych ludzi, którzy przed trzydziestym rokiem wychodzili ze wsi albo szukali sobie naszej pracy poza gospodarstwem rolnym obecnie, nawet jeżeli skończą szkołę co są skazani na siedzenie w domu i na garnuszku rodziców i niemające ze sobą coś ze sobą zrobić dla tych ludzi i agitacja polityczna albo osobisty udział w życiu publicznym politycznym UE w działaniach organizacji wiejskich stanowi pewną formę wyładowania się z 1 strony, a z drugiej strony pozwala mieć nadzieję, że ich działania oraz działania przywódców politycznych pozwolą dokonać radykalną zmianę świata, którym mówimy tak największą taką najbardziej znaną organizacją chłopską tego typu był związek młodzieży polskiej RP Wici, który grupował troszkę młodzieży akademickiej pochodzenia chłopskiego troszkę ambitnych działaczy z kół dla graczy takich kół młodzieżowych i już w ramach tego środowiska mamy z 1 strony z pojawieniem się grupy nowych ciekawych artystów przede wszystkim literatów piszących bardzo tak emocjonalnie sprawach wiejskich Chłopskich, a z drugiej strony mamy polityków młodych publicystów, którzy konstruują w ogóle nową ideologię chłopską polityczną znaną pod morzem Agra Risen i teraz idea realizmu polega na tym że należy przebudować świat, a zwłaszcza Polskę w ten sposób by fundamentem jądrem gospodarki społeczeństwa stało się rodzinne zamożne gospodarstwo chłopskie, które będzie żywiło naród produkował żywności na eksport, a jednocześnie zapewnić stabilizację całej gospodarki kupując maszyny narzędzia rolnicze książki produkty no właśnie w taki by u użytku domowego nowoczesne i a jednocześnie chłopi jako ta baza narodu i baza gospodarki będą wygrywali wybory i stabilni, że nie rządzili polską nie w sposób pokojowy i zgodnie na arenie międzynarodowej i teraz, jeżeli dołożymy właśnie taką wizję polityki poza parlamentem, która polega na tym, aby żądania swojej grupy społecznej swojego ugrupowania stawiać wprost i wspierać właśnie działaniami mas ludzkich z potencjałem pewnej krzywdy i ambicji i wielu milionów chłopów w drugiej Rzeczypospolitej i do tego jeszcze 33005. roku dochodzi niezwykle ważny czynnik, czyli śmierć Piłsudskiego, który cieszył się na wsi innym dużym autorytetem niezależnie od obrad o każdej wątpliwości to dochodzimy do sytuacji, w której Wincenty Witos będący wówczas na emigracji politycznej staje się historią swego rodzaju nowym mężem opatrznościowym, którego powrót do kraju i ma oznaczać początek głowy Polski dać żyjący ludzie Polski ludowej sanacja wtedy zniknie jak ów no rycerze jak żądać broniący Chrystusa po po go po Golgocie i powstanie rozpocznie się nowa era Polski ludowej Polski chłopskiej na czele, której stanie Wincenty Witos powiedział pan panie profesorze o śmierci Piłsudskiego to jest my 3005. roku już we wrześniu odbywają się wybory parlamentarne i wygrywa sanacja rzecz jasna głosowanie zostanie w ogóle zbojkotowane przez partie opozycyjne centrolewicę komunistów chadecji Stronnictwo narodowe frekwencja też będzie mizerna bodajże najniższa w historii drugiej RP na wiosnę 3006. zmienia się rząd potem zostaje rozwiązany BBWR i władza ma ochotę wykreować coś nowego to jest Ozon, czyli obóz zjednoczenia Narodowego, ale ta oferta ozonu dla wszystkich jest atrakcyjna no ita sanacja pozbawiona przywództwa Piłsudskiego pozbawiona też programu jakoś tak doprowadza wieś dążenia czy to nieudolność sanacji doprowadza je do wrzenia czy to raczej tak jak pan profesor sugerował wcześniej to działalność właśnie partii chłopskiej partii ludowych no pod burza wieś, bo przecież w latach 3536 zaczyna narastać fala strajków Chłopskich w 2 i na chłopski na początku nie w momencie, kiedy zaczynamy wychodzić z kryzysu rzeczywiście w latach 3536 mamy do czynienia z takim ogromnym potencjałem mniej cierpliwości przede wszystkim w mieście, ponieważ już w gazetach czytam, że jest lepiej, że produkcja rośnie, że wszystko się poprawia, a tymczasem my te czynniki demograficzne sprawiają, że bezrobocie wcale nie spada wręcz rośnie i rok 1936 to jest wielka fala i no dramatycznych wydarzeń w Krakowie we Lwowie tam do w obu przypadkach dochodzi do ofiar śmiertelnych spada i ofiara śmiertelna pada także w Częstochowie w trakcie konfliktu po demonstracji robotniczych wieś 3006. roku też zaczyna się burzyć, ale znacznie wolniej natomiast ważniejsze wydaje się to, że 3006. roku wieś staje się swego rodzaju polem walki sanacji o odzyskanie należnego poparcia społecznego brak zaplecza w 1936 roku był takim najważniejszym wydarzeniem dla wsi były były, a były uroczystości w Nowosielcach, gdzie dziś w czasie święta Ludowego świętowano takiego wójta siedemnastego wieku Jeża będącego przywódcą takich chłopskiej walczącej przeciwko świadom siedemnastym wieku ludowcy postanowili się tam kilka nowości, lecz udać świętować krzyża i wtedy Rydz Śmigły walczący o buławę Marszałkowską ogłosił, że on oznaczy śmigła dzisiejszego krzyża wysokim Orderem państwowym i żądam pojedzie i przyjmuje defiladę patriotycznych chłopów, którzy świętują właśnie jest swoją miłość do do ojczyzny i wtedy ruch ludowy został przywódca ruchu Ludowego zostali postawieni w takiej trudnej sytuacji nie bardzo mogą odmówić wodzowi naczelnemu, który chce składać hołd Ciechowskiemu patriocie, a z drugiej strony co zrobić, żeby te uroczystości nie stały się rzeczywiście manifestacją poparcia wsi dla dla sanacyjnego sanacyjnego przywódcy efekt jest taki, że chłopi maszerują, bo tam ze 120 000 ludzi, ale z drugiej strony, więc zaczęli wykrzykiwać okrzyki antypaństwowe to znaczy nikt nie wita zwróci niech żyje Witos i Wisłę stać nas na nasz nasz przywódca także Rydz-Śmigły i jak niepyszny przed zakończeniem uroczystości opuścił to zgromadzenie wrócił do do Warszawa i właśnie ten 3006. rok pokazał, że ruch ludowy jest w stanie zmobilizować ogromne masy ludzkie no mniej więcej do realizacji własnych strategii politycznych i skoro jeszcze okazało się, że porozumienie opozycji w postaci frontu Morges i nie wyjdzie nie da się sanacji obalić drogą tworzenia koalicji trawy łączyła i PPS ludowców i narodową demokrację to w tym momencie przynajmniej część przywódców ruchu Ludowego postanawia walczyć o no i siłowe usunięcie sanacji od władzy przez pokazanie, że 20 000 000 chłopów w Polsce solidarnie potrafi wystąpić przeciwko rządowi i że siła takiego protestu będzie większa niż strajk powszechny organizowany przez ugrupowania robotniczy i wtedy jak przywołano idee znaną już wcześniej, ale rzadziej goszczą rzadko wykorzystywaną, a mianowicie idee strajku chłopskiego, bo mówił pan o tej manifestacji w Nowosielcach to jest połowa 3006. roku, czyli czerwiec, więc teraz chyba czas powiedzieć o wydarzeniach pół roku późniejszych pytam styczeń roku 3007. i o to od nadzwyczajny Kongres Stronnictwa Ludowego, na którym kongresie została właśnie sformułowano zapowiedź walki z sanacją uczestników tego Kongresu napisał Wincenty Witos to też go zacytuje Kongres ma zaprotestować przeciwko trwającej hańbie Berezy ma się upomnieć o krew niewinnie przelewano o gwałt i bezprawia na ludzi dokonywane ucisk katowani więzienia walczących o prawo wszelkie udręki przez lud Polski bez jego winy ponoszone co tam w tym styczniu 3007. roku wydarzyło jednak generalnie rzecz biorąc da dorósł dojrzał do rozstrzygnięcia bardzo skrywane, ale ostry konflikt między działaczami i ruchu Ludowego mianowicie równie ważne jak Witos polityk, czyli Maciej Rataj był przekonany, że próba stawiania sprawy na ostrzu noża i próba konfrontacji politycznej przeciwko sanacji, gdyż panujące armią policją i całym aparatem państwa jest skazana dla ludowców na niepowodzenie, że należy raczej szukać spokojnego porozumienia trochę dogadywać z socjalistami narodowcami i próbować rozmieszczać sanacji jest polityką taką konieczną spokojną i grupą właśnie działaczy nazwijmy to radykałów oraz młodzieży młodzieży ludowej, która uwierzyła, że skoro doszedł do władzy Mussolini skoro tyle przewrotów łącznie z ostatnią hiszpańskim przynosi powodzenie to niema żadnego powodu, żeby nie wierzyć słaba sanacja nie zostanie przywrócona, jeżeli cały lud Polski tu nie nogą i zrobi zrobi wielki wielki strajk chłopski licznie i Instytut czystego siódmego roku radykałowie radykałowie zwycięży i zaczęto przygotowywać działacze straży porządkowe plany plany wystąpienia ostatecznie na lata nadać wiosną bądź lato i ostatecznie zdecydowano się na sierpień i nie 3007. roku muszą pana zapytać taki cytat, który wpadł w ręce Ksawery Pruszyński pisał tak wiesz, która bardzo powoli, ale najwyraźniej wychodzi dziś z kryzysu lat ubiegłych ta wieś jest bardziej stanowcza i harda wstawianiu swych żądań chce ni mniej ni więcej stać się warstwą rządzącą Rzeczypospolitej Prószyński komentuje to, o czym pan już wcześniej mówił, czyli od tej i idei ograć zmuszą, czyli tutaj gospodarstwo rolne bogaty podstawą funkcjonowania drugiej Rzeczypospolitej czy to jest także po prostu chłopi zapragnęli w końcu mieć więcej władzy znaczy przede wszystkim po drugiej wojnie światowej idea znaczy w PRL-u utożsamia z tak zrobiono wszystko, żeby utożsamić szło pół z ludowcami ruchem Ludowym, jakby zapominamy, że znaczna część wsi w okresie międzywojennym pozostawała jednak w orbicie wpływów kościoła znaczna część chłopów pozostawała w orbicie wpływów narodowej demokracji niemała część chłopów to byli generalnie rzecz biorąc ludzie marzący o spokoju niechcący zadzierać lokalnym wójtem policjantem urzędnikiem i itd. itd. więc mówić o ambicjach chłopskiej w tym przypadku mówimy o ambicjach tej części wsi, która jest bliżej związana z Stronnictwo ludowe ruchem Ludowym kierowanym przez Novitusa nie później i później Mikołajczyka i Chuck ta część wsi 3007. roku widząc, że generalnie rzecz biorąc sanacja słabnie nie, wierząc w te różne miraże tworzone przez wicepremiera Kwiatkowskiego chciała zwiększyć swój udział i wpływ na polskie wierzyła, że jeżeli to ona przewróci rząd sanacyjny to ona będzie rozdawała karty późniejszej rozmowach z innymi partiami opozycyjnymi nad tworzeniem nowego układu rządzącego i teraz właśnie niepowodzenie ostatecznie strajk 3007. roku pokazało, że były to rachuby błędne przestrzelone powiedział pan o tym od tych planach na sierpień 3007. roku jeszcze takie preludium chciałabym zapytać, bo 18kwietnia 3007. ludowcy urządzili w Racławicach obchody rocznicy słynnej bitwy rzecz jasna z czasów powstania kościuszkowskiego 1700 dziewięćdziesiątego czwartego roku i tam już polała się krew KO i znów do Racławic dotarło około ponad 100 000 ludzi rzecz polega na tym że w środowisku chłopskim tak jak współcześnie w każdym społeczeństwie są różne falowanie nastrojów i 3607. roku pod wpływem ciężka agitacji troszkę pod wpływem tego, że generalnie było lepiej pod wpływem tego, że procesy emancypacji chłopów jako jako warstwy społeczne trwały cały czas chłopi uwierzyli przynajmniej niemała część mieszkańców wsi uwierzyła, że rzeczywiście chłop potęgą jest Basta i że, a i po Nowosielskim, a także po Racławicach się środowiska takich aktywniej szych na wsi wierzono, że wystarczy tupnąć nogą i tygrys sanacyjny okaże się tygrysem papierowym to były no błędne rachuby, ale wtedy wśród właśnie z samych i drobnych działaczy i chłopów upowszechniło się takie hasło marszu na Warszawę to znaczy idea była taka, że ten strajk, który już organizujemy sparaliżuje życie prowincji wtedy jak chłopi już będą mieli w ręku pobicie ruszą z całej Polski w kierunku stolicy jak przyjdą do stolicy to władza będzie na nich czekała na na talerzu bo, bo rządu sanacja ucieknie rozpierzchli się z i tak powinni przerażona i właśnie kolejne po nowo Ziemca Racławice jak wzmocniły ten optymizm tą wiarę chłopów zioła mogą wszystko mogą po prostu zmienić świat uczestników, którzy zebrali się w Racławicach zaatakowała policja wcześniej premier gen. Felicjan Sławoj Składkowski zakazał obchodów zginęło 3 chłopów no teraz dochodzimy do sierpnia, gdzie postanowiono zorganizować obchody rocznicy czynu chłopskiego w dniu 15sierpnia tam ogłosić dziesięciodniowy strajk od szesnastego 25sierpnia pisano tak nie chcemy Polski sanacyjnej, której wspomnienie ciążyć będzie dla nas i przyszłych pokoleniach nie dopuścimy do polskiej endeckiej, bo nie chcemy, żeby wykładnikiem woli prawa do dyktatorskich bat nie pozwolimy, żeby przyszła Polska była komunistyczna podlana wszelka dyktatura biała czarna czerwona jest jednak wstrętna szkodliwa wołamy wielkim głosem o wolną Polskę ludu pracy o demokratyczną Polskę ludową a czego tak konkretnie żądano, bo w tej rezolucji, którą uchwalono tam były takie konkretne postulaty tak, ale generalnie rzecz biorąc idea strajku chłopskiego polegała na tym że, żeby w określonym momencie chłopi blokują drogi łączące miasta i wstrzymują dostawy żywności do miast przy czym wtedy całe całe zaopatrzenie miasta nawet średnich polegało na tym, że codziennie rano wędrowały setki wozów kobiet z niosących Kobiałka ser mleko jajka warzyw wylicza wszystko warzywa to wszystko wędrowało na Targ, gdzie było z dnia na dzień kupowane, bo lodówki niebyły specjalnie specjalne po przyp poprzez powszechne w związku z tym zatrzymanie i tej i płynności komunikacji i dostaw do miast oznaczało po prostu katastrofa, że też, że po 3 dniach, kiedy się kończą bieżące zapasy zapasy nie zachowali ku no to po prostu nie ma z czego nie ma z czego przyrządzić obiad nie mówię Krzysiu karmił jakimś zbiorowym policjantów wojska itd. itd. generalnie rzecz biorąc, owszem, mówiono, że należy przywrócić konstytucję marcową i zmienić język wrócić do starego na Demokratycznej ordynacji wyborczej tylko to jest też takie postulaty pozornie konkretne, ale przecież to nie jest także prezydent Mościcki powie no ja sił akceptuje z ich postulat strajkowy i za tydzień konstytucja marcowa wraca do urzędowania, więc te wszystkie postulaty były no generalnie rzecz biorąc hasłami, które można było w razie uznania, że tak zwyciężył położyć na stole i wokół tego budować nowy ustrój nowy ład nowy ład Polski generalnie rzecz biorąc nikt strajk rozpoczął się bardzo dobrze to znaczy w 2 województwach krakowskim i lwowskim ze znacznej części udało się sparaliżować funkcjonowanie aparatu państwa i i systemu gospodarczego jednak okazało się jednocześnie, że właściwie poza Małopolską czyni na nas, zwłaszcza na tereny na ziemiach wschodnich ziemiach zachodnich byłbym chłopi trzecie nie dlatego chłopi i też, że strajk nie odbył się tylko bardzo ograniczonym zakresie uczy dlatego także stało panie profesorze to znaczy, dlaczego właśnie w krakowskim czy lwowskim to miało taki duży rezonans, gdzie indziej mniejsze, chociaż jak patrzyłam na na mapę sprawdzałam ten paraliż województw w tym kontekście, którą pan profesor mówił, czyli zablokowania tych dostaw żywności ze wsi do miasta to w sumie można mówić o paraliżu w 12 województwach łapało się poznańskiej kieleckiej łódzkie pomorskie nawet mapy to można bardzo różni balować jeszcze ja mogę się zgodzić się w południe kieleckiego większość tych 12 ale bo na czym polega idea w literaturze, zwłaszcza ostatnich naszych obrońców ludu polskiego funkcjonuje tak lekko rzucone hasło, że kilka milionów chłopów wzięło w tym strajku Otóż taki strajk nie polega na tym, że cała wieś solidarnie i siedzi w chałupie mówi teraz my strajkujemy tylko i on polega na tym, że kilku 10 najlepszym wypadku kilkuset młodych sprawnych ludzi głównie mężczyzn, choć kobiety też tam były wychodzą na drogę i mówią i wszystkim, którzy w ciągu 6 do miasta, że drogi nie ma, że bardzo prosimy zawrócić, jeżeli oni nie chcą zawrócić to są delikatnie mówiąc zawraca po prostu jest to 5 działanie polegające na tym, że pospołu u ustawia się bojówki które, które blokują, jeżeli tych bojówek jest dostatecznie dużo i na dużym terenie policja, która siłą rzeczy jest nieporównanie mniej liczna od od tych bojówek przynajmniej przez pewien czas nie jest w stanie na to zareagować to w ciągu kilku dni udało się osiągnąć pozornie wielki sukces, ale ten wielki sukces nie polega na tym, że miliony chłopów wsparły ideę strajku tylko na tym, że aparat ta jest działający w ramach straży porządkowych oraz Stronnictwa Ludowego i i młodzieżówek chłopskiej był na tyle sprawny i liczny, że udało mu się zablokować np. prawie praktycznie cały powiat jarosławski i dlatego Galicja, że w Galicji ruch ludowy formuje się od końca dziewiętnastego wieku ma bardzo duże tradycje i generalnie rzecz biorąc rzeczywiście, jakby jest wrośnięty w tkankę społeczną wsi natomiast już na ziemiach wschodnich na takiej sytuacji nie mamy, a z kolei w Poznaniu znacznie więcej kłopotów pozostaje pod tą w orbicie oddziaływania kościoła chrześcijańskiej demokracji narodowej demokracji i to co to co robią ludowcy uważa uważano w Wielkopolsce za bezbożnik swoim budownictwo dlatego specjalnie tego nie i nie popieram i generalnie rzecz biorąc i kłopot polega na tym, że państwo żadne państwo nie może sobie pozwolić na to, żeby drogi będące, jakby pod bezpośrednią opieką państwa i przestrzeń publiczna miasta, czyli place tereny targowe były zawłaszczone przez jakąkolwiek grupę obywateli niezależnie od intencji w związku z tym choćby nie wiem co myślała policja wojsko urzędniczy oni jak gdyby ich obowiązkiem było złamać opór ludzi, którzy świadomie blokowali drogi publiczne tymczasem, ponieważ dziś właśnie strajkujący u nas w Galicji upojeni pierwszymi sukcesami uwierzyli, że naprawdę za chwilę pójdą na Warszawę i że ta dni sanacji są policzone postanowili walczyć za wszelką cenę i wszelkimi sposobami także kosić i doszło do częstego użycia broni ze skutkiem śmiertelnym od zaraz zapytam panie profesorze, ale jeszcze 1 rzecz po znalazłam bardzo smaczny cytat z komendanta głównego policji Państwowej w Dzienniku zapisywał, więc szczery był po rozmawia ze sobą to był gen. Kordian Józef Zamorski, który zwraca uwagę na to, że ten strajk początkowo przez władze zostały zbagatelizowane pisał tak na drogach stoją watahy chłopów uzbrojonych drogi kute żelazem kosy widły coraz częściej broń palną puszczają aut wozów opornych tłuką produkty niż tą premier Składkowski wyjechał do Francji zastępuje go ten pijak czy na wiceminister spraw wewnętrznych Marcinkowski dyrektor departamentu politycznego MSW, że Borski na urlopie naczelnik wydziału bezpieczeństwa MSW Krzymowski na urlopie, czyli całe polityczne kierownictwo spraw wewnętrznych nie istnieje, bo faktycznie jest sierpień prawda sezon urlopowy to rzeczywiście tak było, że sanacja po tych kolejnych sygnałach na tych kolejnych wiecach nie zakładała, że w tym w sierpniu może się wydarzyć coś mocnego nie no ale mogła zakładać natomiast taki strajk z takim potencjałem, którego rozeznanie władze państwowe miały nie był w stanie wbrew nadziejom organizatorów naruszyć fundamenty państwa i generalnie biorąc to większość tych rzeczy rozgrywało się niestety w głowach działaczy, a płacili za to no ludzie, którzy realizowali pewną strategię polityczną, jeżeli powiem brutalnie, że w dużej mierze była to idea Witosa, który wziął wiek uwierzył w pewnej chwili na emigracji, siedząc w Czechosłowacji, że dzięki temu wróci na białym koniu jako zbawca narodu i tworzy Polskę ludową nutę się, gdy brutalnie to przełamało okazało się w tym układzie Rataj miał zdecydowanie więcej rozsądku niż niż Wincentym wciąż wyglądała ta akcja pacyfikacyjna panie profesorze, bo zginęło kilkadziesiąt osób ponad 5000 zostało aresztowanych to no tak no ale to były to były prze no to były takie czasy to były inne standardy poruszania się w życiu publicznym w Krakowie 2002. roku jak pamiętamy zginęło kilkadziesiąt osób strajki były często pacyfikowania z użyciem broni także także palnej na na na naziemne szkodnik na Wołyniu tym, że wiele lat zajmuje za komunistami biegano z bronią palną i strzelano do nich jak do jak do kaczek no i od początku lat 31 czy przy jeszcze jeszcze w 19000507. roku było notowanych na terenie Królestwa polskiego sporu Chłopskich samorządów to znaczy jak był w okolicy konie okradł jak chłopi do rywali to go to odnosili jego zmasakrowane zwłoki do wójta, że znaleźli ciało i nikt i on nic nie pyta generalnie przemoc życiu publicznym w latach dwudziestych była niepewna porządku dziennym, ale nieporównanie bardziej ich przestrzeni publicznej funkcjonowała niż niż obecnie, jakby ich stosowanie współczesnych standardów do oceny tego się sposobu działania w latach trzydziestych w obie strony był jest pewnym historycznym, bo bez żadnych problemów chłopy za potrafiły zakup policjanta, jeżeli on się w niewłaściwym momencie znalazł i można było zrobić tak, żeby w miarę zyska są mili straty przy ofiary także Polczak tuż po zakończeniu tego strajku na działaczy głównie Stronnictwa Ludowego spadła fala represji, ale też przystąpiono do takiej akcji pacyfikacji wsi temat kolejny cytat z pani Heleny Kuźniar, która była w takim gospodarstwie, kiedy aresztowano jego ojca opisuje co się potem stało, lecz policjanci w liczbie 30 zażądali broni na co mamusia odpowiedziała, że nie ma broni żadnej, po czym bez słów policja zaczęła niszczyć drzwi i sprzęt, a wszystkim w domu kazali wyjść, gdy mama wychodząc pytała jednego z policjantów za co tak niszczą odpowiedział to rząd kazał za to, że prowadzicie politykę na podwórzu połamano 3 koła od wozu kolca 2 c proszę RP 2 piłki koło tryby sieczkarni bito 1000 dachów chleb wyrzucony w było to koń został okaleczony koło kolana na krzyżach miał 2 wielkie guzy zdziczał, że nie chciał się dać prowadzić nie mógł chodzić na nogi ciele obitej opuchnięte nie mogą stawać cały dzień próbowano tak powiem ukarać prowodyrów tych, którzy byli najbardziej aktywny aktywnie w tych Chłopskich bojówkach ja bym powiedział, że wszystkich, bo to, że ja mam krytyczne uwagi wobec ludowców oraz jak po pomógł mówi, że kupi nie zachowywali jak w salonie nie znaczy, że byli traktowani w sposób właściwy przez państwo polskie walczy oświeconej i uprzywilejowane, bo generalnie rzecz biorąc, jakby sytuacja chłopów społeczeństwie i drugiej Rzeczpospolitej strukturach państwowych była naprawdę fatalna i byli traktowani no Sports w sposób daleko odbiegający od czegoś byśmy uważali za przyzwoite przyzwoite standardy pogarda wobec chłopów przekonanie, że mają oni siedzieć cicho i robić tylko swoje nie wychylać głowy to znaczy, że takim zgięty kark było niestety dość powszechne zarówno wśród tak drobno mieszczaństwo jaki, jaki wszy to rozpowszechnione w aparacie w aparacie państwowym także to urząd dlatego usprawiedliwienia nie ma to jest jedna z tak będzie bardzo ciemnych plan społeczeństwa drugiej Rzeczpospolitej mimo tych represji ofiar Kongres Stronnictwa Ludowego 30 ósmym roku podjął uchwałę o ponownym przeprowadzeniu strajku, ale do tego nie doszło to dlatego panie profesorze, że no już nad polską wisiała groźba najazdu niemieckiego w zasadzie już już nie było klimatu do Strykowa Ania mówi raczej, dlatego że opór został inaczej złamany została pewna strategia działania i która okazała się nie tylko nieskuteczna, ale szkodliwa z punktu widzenia ruchu Ludowego znaczy mimo wszystkich peany nad tym jak wielki to był strajk jak wielki sukces odniósł UPA zarówno polityków Chłopskich, jaki później historyków ruchu Ludowego to rok 3007. zakończył tak ta strategia działania obu zakończyła się klęską była to jednocześnie klęska i państwa polskiego i wsi i społeczeństwa jako takiego, ponieważ wykopała kolejną porcję podziałów i po raz kolejny w cudzysłowie pokazała chłopcom gdzieś miejsce jak gdyby pogłębiła poczucie krzywdy i braku Solidarności z pozostałymi warstwami społeczeństwa Polski to na koniec takie profetyczne słowa Macieja Rataja chciałabym pana zapytać bo, przeszukując tutaj źródła przed naszą rozmową trafiłam na na jego wypowiedź z 3008. roku no trudno się z nim nie zgodzić nie stwierdzi, że miał rację i to jaki przedstawia się stan wewnętrzny Polski jest wręcz tragiczna chwilami tragikomiczny, kiedy czytam sprawozdania Sejmu Senatu, kiedy czytam przemówienia, kiedy patrzy poprzez szpalty gazet na gry, które się tam odgrywają na zakłamanie, które stamtąd 2 doznaje uczucie, jakbym patrzył na to, że w domu żałoby urządził ktoś teatr marionetek, gdzie na scenie poruszają się pacynki wybijają drewnianymi czekami nie zdając sobie sprawę z tego co się naokoło dzieje, kiedy czytam o planach na rok 3009. czterdziesty, kiedy rozdzielają pomiędzy siebie godności mandaty ani zdają sobie sprawę tych głębokich prądów wstrząsów proxy zmów, które idą przez świat w ogóle przez Polskę w szczególności, kiedy patrzy na to powiadam sobie, że Polska wygląda tak jak gdyby napiła się haszysz albo innego oszałamiającego napoju no po prostu prorok innym prorok krzykiem bardzo mocno bym podkreślił, że do 2006. roku do zamachu majowego ruch ludowy i był autentycznym reprezentantem interesów Chłopskich i chłopów jako warstwy w społeczeństwie globalnym w aparacie państwowym po zamachu majowym, jakby wróciliśmy do takiego takiej sytuacji protekcjonizmu pt. że pan starosta wie lepiej ją chłopu zrobi dobrze i efekt jest taki, że właśnie elitach Chłopska i Chłopska reprezentacja polityczna zaczęła buszować, pozostając w opozycji niezależnie od tego co chciała mogła robić, a z drugiej strony chłopi ŻUŻEL znów zostali skazani na czekanie aż taką Pańskiej klamki częściej klamki dla nich dla nich sprawnie także no niestety 3007. 3809. roku był rachunkiem wystawionym przeszli przez historię twórcom i elicie władzy sanacyjnej prof. Włodzimierz Mędrzecki Instytut historii Polskiej Akademii Nauk był moim państwa gościem bardzo dziękuję panie profesorze za rozmowami również dziękuję pani redaktor państwo działa też panie ja państwu dziękuję za wspólnie spędzony czas oczywiście zapraszam na sprawy różne już za tydzień w niedzielę tuż po dwudziestej drugiej życie spokojnej nocy do usłyszenia Zwiń «

PODCASTY AUDYCJI: SPRAWY RÓŻNE

Więcej podcastów tej audycji

REKLAMA

POPULARNE

REKLAMA

DOSTĘP PREMIUM

Słuchaj wszystkich audycji Radia TOK FM kiedy chcesz i jak chcesz - na stronie internetowej i w aplikacji mobilnej!!

Dostęp Premium

SERWIS INFORMACYJNY

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA